Xây Dựng Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Ở Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn xây dựng mô hình ngân hàng đầu tư ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Đoàn Thị Việt Hà
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ
• 1.1.1. Đặc điểm của ngân hàng đầu tư
• 1.1.2. Chức năng của ngân hàng đầu tư
• 1.1.2.1. Chức năng nhà môi giới
• 1.1.2.2. Chức năng nhà đầu tư và nhà tạo lập thị trường
• 1.1.2.3. Chức năng nhận ủy thác
• 1.1.2.4. Chức năng nhà tư vấn
• 1.1.2.5. Chức năng nhà cung cấp dịch vụ
• 1.1.3. Các nghiệp vụ của ngân hàng đầu tư
• 1.1.3.1. Nghiệp vụ ngân hàng đầu tư
• 1.1.3.2. Nghiệp vụ đầu tư (Sale & Trading)
• 1.1.3.3. Nghiệp vụ nghiên cứu (Research)
• 1.1.3.4. Nghiệp vụ ngân hàng bán buôn (Merchant Banking)
• 1.1.3.5. Nghiệp vụ quản lý đầu tư (Investment Management)
• 1.1.3.6. Nghiệp vụ nhà môi giới chính (Prime Brokerage)
• 1.1.4. Vai trò của ngân hàng đầu tư
• 1.2. MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ
• 1.2.1. Mô hình tổ chức kinh doanh
• 1.2.2. Mô hình hoạt động của ngân hàng đầu tư
• 1.2.2.1. Mô hình ngân hàng đầu tư tổng hợp
• 1.2.2.2. Mô hình ngân hàng đầu tư chuyên doanh
• 1.2.2.3. Mô hình ngân hàng đầu tư đa năng
• 1.2.3. Mô hình quản trị và điều hành của ngân hàng đầu tư
• 1.2.3.1. Hội đồng quản trị và các ủy ban trực thuộc
• 1.2.3.2. Ban điều hành và các ủy ban trực thuộc
• 1.2.4. Môi trường hoạt động của ngân hàng đầu tư
• 1.2.4.1. Các nhà cung cấp
• 1.2.4.2. Khách hàng của ngân hàng đầu tư
• 1.2.4.3. Các sản phẩm thay thế và cạnh tranh
• 1.3. NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TOÀN CẦU VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 1.3.1. Ngân hàng đầu tư toàn cầu
• 1.3.1.1. Giai đoạn trước năm 2009
• 1.3.1.2. Giai đoạn từ năm 2009 đến nay
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ỨNG DỤNG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. CÔNG TY CHỨNG KHOÁN - HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ SƠ KHAI TẠI VIỆT NAM
• 2.1.1. Mô hình hoạt động của công ty chứng khoán tại Việt Nam
• 2.1.1.1. Mô hình công ty chuyên doanh chứng khoán
• 2.1.1.2. Mô hình công ty chứng khoán đa năng một phần
• 2.1.1.3. Mô hình tổ chức kinh doanh của công ty chứng khoán
• 2.1.1.3.1. Khối kinh doanh
• 2.1.1.3.2. Khối hỗ trợ
• 2.1.1.4. Mô hình quản trị và điều hành của công ty chứng khoán
• 2.1.2. Các dịch vụ tại công ty chứng khoán Việt Nam
• 2.1.2.1. Dịch vụ môi giới chứng khoán
• 2.1.2.2. Dịch vụ tự doanh
• 2.1.2.3. Dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán
• 2.1.2.4. Dịch vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán
• 2.1.3. Đánh giá hoạt động ngân hàng đầu tư của các công ty chứng khoán tại Việt Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ CÁC ĐIỀU KIỆN ỨNG DỤNG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 2.2.1. Điều kiện pháp lý
• 2.2.2. Điều kiện công nghệ
• 2.2.3. Điều kiện nguồn nhân lực
• 2.2.4. Điều kiện thị trường
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VỀ CÁC ĐIỀU KIỆN ỨNG DỤNG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 2.3.1. Những thuận lợi
• 2.3.2. Những khó khăn và nguyên nhân của những khó khăn
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 3.1.1. Đề xuất mô hình hoạt động của ngân hàng đầu tư
• 3.1.2. Đề xuất mô hình tổ chức của ngân hàng đầu tư
• 3.1.2.1. Bộ phận kinh doanh
• 3.1.2.2. Bộ phận hỗ trợ
• 3.1.2.3. Bộ phận quản trị rủi ro
• 3.1.3. Đề xuất mô hình quản trị điều hành
• 3.1.4. Đề xuất các dịch vụ cung ứng
• 3.2. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÁC ĐIỀU KIỆN ỨNG DỤNG MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM
• 3.2.1. Giải pháp pháp lý
• 3.2.2. Giải pháp cơ sở hạ tầng công nghệ
• 3.2.3. Giải pháp nguồn nhân lực
• 3.2.4. Giải pháp thị trường
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP HỖ TRỢ
• 3.4. CÁC BƯỚC ĐI CẦN THIẾT
• 3.4.1. Bước 1: Giai đoạn chuẩn bị (từ 1 đến 3 năm)
• 3.4.2. Bước 2: Giai đoạn thực hiện thí điểm (2 năm tiếp theo)
• 3.4.3. Bước 3: Giai đoạn triển khai chính thức
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Tại Việt Nam

Ngân hàng đầu tư (NHĐT) đóng vai trò trung gian tài chính, hỗ trợ huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và chính phủ thông qua thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán phát triển nhanh chóng, nhu cầu đầu tư ngày càng đa dạng. Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại và công ty chứng khoán hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu này. Việc xây dựng mô hình NHĐT là cần thiết để tạo ra một sân chơi mới, đáp ứng nhu cầu vốn và đầu tư ngày càng tăng. Theo quan điểm truyền thống, NHĐT là một định chế tài chính, hoạt động với chức năng chủ yếu là tư vấn và thực hiện huy động vốn trên thị trường tài chính trung và dài hạn cho khách hàng (chủ yếu là các doanh nghiệp và chính phủ) thông qua hoạt động chứng khoán. Ngân hàng đầu tư thực chất là một công ty chứng khoán nhưng ở mức độ phát triển cao bởi những đặc tính vượt trội của nó.

1.1. Đặc Điểm Hoạt Động Của Ngân Hàng Đầu Tư

Hoạt động của ngân hàng đầu tư khác biệt so với ngân hàng thương mại. NHĐT không nhận tiền gửi và không thực hiện thanh toán. NHĐT chịu sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, không phải Ngân hàng Nhà nước. NHĐT huy động vốn trên thị trường vốn trung và dài hạn, cung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp và chính phủ. Theo tài liệu gốc, 'Ngân hàng đầu tư thực chất là một định chế tài chính với hoạt động chủ yếu là kinh doanh rủi ro trên thị trường vốn, do đó không được phép nhận tiền gửi của khách hàng.'

1.2. Chức Năng Chính Của Ngân Hàng Đầu Tư

NHĐT đóng vai trò nhà môi giới, kết nối người mua và người bán chứng khoán, hưởng phí môi giới. NHĐT là nhà đầu tư và nhà tạo lập thị trường, mua bán tài sản để tạo thanh khoản. NHĐT thực hiện chức năng nhận ủy thác, quản lý tài sản cho khách hàng. NHĐT là nhà tư vấn tài chính, cung cấp dịch vụ tư vấn phát hành chứng khoán, M&A, tái cấu trúc doanh nghiệp. NHĐT là nhà cung cấp dịch vụ, cung cấp dịch vụ môi giới chính cho các quỹ đầu cơ.

1.3. Các Nghiệp Vụ Cốt Lõi Của Ngân Hàng Đầu Tư

Nghiệp vụ ngân hàng đầu tư (Investment Banking) là cốt lõi, bao gồm tư vấn và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Nghiệp vụ đầu tư (Sale & Trading) diễn ra trên thị trường thứ cấp, bao gồm môi giới và đầu tư. Nghiệp vụ nghiên cứu (Research) cung cấp phân tích và đánh giá về thị trường và doanh nghiệp. Nghiệp vụ ngân hàng bán buôn (Merchant Banking) đầu tư vốn vào các doanh nghiệp. Nghiệp vụ quản lý đầu tư (Investment Management) quản lý tài sản cho khách hàng. Nghiệp vụ nhà môi giới chính (Prime Brokerage) cung cấp dịch vụ cho các quỹ đầu cơ.

II. Vai Trò Quan Trọng Của Ngân Hàng Đầu Tư Hiện Nay

Ngân hàng đầu tư đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. NHĐT cung cấp cơ chế huy động vốn cho doanh nghiệp và chính phủ, giúp họ tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển. NHĐT cung cấp cơ chế giá cả cho các khoản đầu tư, giúp nhà đầu tư đánh giá giá trị tài sản. NHĐT cung cấp cơ chế thanh khoản cho các tài sản tài chính, giúp nhà đầu tư dễ dàng mua bán. NHĐT tạo ra các sản phẩm tài chính mới, đáp ứng nhu cầu đầu tư đa dạng.

2.1. Cung Cấp Cơ Chế Huy Động Vốn Cho Doanh Nghiệp

NHĐT giúp doanh nghiệp phát hành cổ phiếu, trái phiếu để huy động vốn từ thị trường. Vốn huy động được sử dụng để mở rộng sản xuất, đầu tư vào công nghệ mới, hoặc thực hiện các thương vụ M&A. Việc huy động vốn qua NHĐT giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

2.2. Tạo Thanh Khoản Cho Thị Trường Tài Chính

NHĐT tham gia vào hoạt động mua bán chứng khoán, tạo thanh khoản cho thị trường. Thanh khoản cao giúp nhà đầu tư dễ dàng mua bán tài sản, giảm rủi ro và tăng tính hấp dẫn của thị trường. NHĐT cũng tạo ra các sản phẩm phái sinh để phòng ngừa rủi ro và tăng hiệu quả đầu tư.

2.3. Phát Triển Sản Phẩm Tài Chính Mới Đa Dạng

NHĐT không ngừng nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tài chính mới, đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng đa dạng của thị trường. Các sản phẩm mới có thể là các loại chứng khoán phái sinh phức tạp, các quỹ đầu tư chuyên biệt, hoặc các sản phẩm tài chính xanh.

III. Các Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Phổ Biến Hiện Nay

Có nhiều mô hình NHĐT khác nhau trên thế giới. Mô hình tổ chức kinh doanh bao gồm NHĐT tổng hợp, NHĐT chuyên doanh, và NHĐT đa năng. Mô hình quản trị và điều hành bao gồm Hội đồng quản trị và Ban điều hành. Môi trường hoạt động của NHĐT bao gồm các nhà cung cấp, khách hàng, và các sản phẩm thay thế.

3.1. Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Tổng Hợp

Mô hình này kết hợp nhiều hoạt động khác nhau, bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, và quản lý tài sản. Ưu điểm là đa dạng hóa nguồn doanh thu và giảm rủi ro. Tuy nhiên, có thể gặp xung đột lợi ích giữa các hoạt động khác nhau.

3.2. Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Chuyên Doanh

Mô hình này tập trung vào một số hoạt động chuyên biệt, như tư vấn M&A hoặc bảo lãnh phát hành chứng khoán. Ưu điểm là có chuyên môn sâu và hiệu quả cao. Tuy nhiên, rủi ro cao hơn nếu thị trường thay đổi.

3.3. Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Đa Năng

Mô hình này cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau, nhưng không chuyên sâu như mô hình chuyên doanh. Ưu điểm là linh hoạt và đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Tuy nhiên, có thể thiếu chuyên môn sâu trong một số lĩnh vực.

IV. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Ngân Hàng Đầu Tư Toàn Cầu

Thị trường NHĐT toàn cầu đã trải qua nhiều biến động. Giai đoạn trước năm 2009 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các NHĐT lớn. Giai đoạn từ năm 2009 đến nay chứng kiến sự tái cấu trúc và thay đổi chiến lược của các NHĐT sau khủng hoảng tài chính. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ các NHĐT toàn cầu để xây dựng mô hình phù hợp.

4.1. Giai Đoạn Phát Triển Trước Khủng Hoảng 2009

Trước năm 2009, các NHĐT lớn trên thế giới như Goldman Sachs, Morgan Stanley, Lehman Brothers đạt được lợi nhuận khổng lồ từ các hoạt động đầu tư rủi ro. Tuy nhiên, sự thiếu kiểm soát rủi ro đã dẫn đến khủng hoảng tài chính toàn cầu.

4.2. Tái Cấu Trúc Sau Khủng Hoảng Tài Chính Toàn Cầu

Sau khủng hoảng, nhiều NHĐT lớn đã phải tái cấu trúc, thay đổi chiến lược kinh doanh, và tăng cường kiểm soát rủi ro. Một số NHĐT đã sụp đổ hoặc bị mua lại. Bài học là cần quản lý rủi ro chặt chẽ và tuân thủ quy định pháp luật.

4.3. Kinh Nghiệm Cho Việt Nam Về Quản Lý Rủi Ro

Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm từ các NHĐT toàn cầu về quản lý rủi ro, tuân thủ quy định pháp luật, và xây dựng mô hình kinh doanh bền vững. Cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đầu tư vào công nghệ hiện đại.

V. Thực Trạng Hoạt Động Ngân Hàng Đầu Tư Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các công ty chứng khoán (CTCK) đang thực hiện một số hoạt động tương tự như NHĐT. Tuy nhiên, quy mô và phạm vi hoạt động còn hạn chế. Các dịch vụ chính bao gồm môi giới chứng khoán, tự doanh, tư vấn đầu tư chứng khoán, và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Cần đánh giá các điều kiện ứng dụng mô hình NHĐT tại Việt Nam.

5.1. Mô Hình Hoạt Động Của Công Ty Chứng Khoán

Các CTCK tại Việt Nam hoạt động theo mô hình chuyên doanh hoặc đa năng một phần. Mô hình chuyên doanh tập trung vào một số dịch vụ nhất định, trong khi mô hình đa năng cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau. Cần phân tích ưu nhược điểm của từng mô hình.

5.2. Các Dịch Vụ Chính Của Công Ty Chứng Khoán

Các dịch vụ chính của CTCK bao gồm môi giới chứng khoán, tự doanh, tư vấn đầu tư chứng khoán, và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Cần đánh giá hiệu quả hoạt động của từng dịch vụ và tiềm năng phát triển trong tương lai.

5.3. Đánh Giá Hoạt Động Ngân Hàng Đầu Tư Của CTCK

Cần đánh giá mức độ phát triển của các hoạt động NHĐT tại các CTCK, so sánh với các NHĐT trên thế giới, và xác định các yếu tố cản trở sự phát triển. Cần có các giải pháp để thúc đẩy sự phát triển của hoạt động NHĐT tại Việt Nam.

VI. Đề Xuất Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư Phù Hợp Việt Nam

Việc xây dựng mô hình NHĐT tại Việt Nam cần dựa trên các điều kiện thực tế và kinh nghiệm quốc tế. Cần đề xuất mô hình hoạt động, mô hình tổ chức, mô hình quản trị điều hành, và các dịch vụ cung ứng phù hợp. Cần có các giải pháp để thực hiện các điều kiện ứng dụng mô hình NHĐT tại Việt Nam.

6.1. Đề Xuất Mô Hình Hoạt Động Của Ngân Hàng Đầu Tư

Cần đề xuất mô hình hoạt động phù hợp với thị trường Việt Nam, có thể là mô hình chuyên doanh hoặc đa năng một phần. Cần xác định các dịch vụ cốt lõi và các dịch vụ hỗ trợ. Cần có chiến lược phát triển bền vững.

6.2. Giải Pháp Thực Hiện Các Điều Kiện Ứng Dụng

Cần có các giải pháp về pháp lý, cơ sở hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, và thị trường để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của NHĐT. Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan quản lý.

6.3. Các Bước Đi Cần Thiết Để Triển Khai Mô Hình

Cần có các bước đi cụ thể để triển khai mô hình NHĐT, bao gồm giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn thực hiện thí điểm, và giai đoạn triển khai chính thức. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính toàn cầu từng chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các định chế ngân hàng đầu tư với quy mô phát hành chứng khoán nợ và chứng khoán vốn đạt mức kỷ lục 7.600 tỷ USD vào giai đoạn 2006 - 2007. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã khiến vốn hóa thị trường cổ phiếu thế giới bốc hơi khoảng 26.393 tỷ USD, làm bộc lộ những rủi ro trọng yếu trong cấu trúc vận hành của các định chế trung gian này. Tại Việt Nam, hệ thống thị trường vốn chứng kiến tốc độ tăng trưởng nhanh chóng từ 2 công ty chứng khoán và 2 doanh nghiệp niêm yết năm 2000 lên tới 106 công ty chứng khoán vào cuối năm 2012.

Mặc dù có sự gia tăng nhanh về số lượng, thị trường tài chính Việt Nam vẫn phụ thuộc quá mức vào hệ thống ngân hàng thương mại, dẫn đến tình trạng mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng khi nguồn vốn ngắn hạn phải gánh vác các dự án đầu tư dài hạn. Hoạt động của các công ty chứng khoán trong nước mới chỉ dừng lại ở các nghiệp vụ sơ khai, phân mảnh và chưa định hình được mô hình ngân hàng đầu tư toàn diện.

Mục tiêu nghiên cứu cốt lõi của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng các điều kiện ứng dụng và xây dựng mô hình ngân hàng đầu tư chuẩn mực, an toàn, hiệu quả tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện hoạt động của 106 công ty chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000 - 2012, đối chiếu với kinh nghiệm tái cấu trúc của các ngân hàng đầu tư hàng đầu thế giới từ năm 2002 đến năm 2012. Công trình nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược nhằm hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí huy động vốn trung và dài hạn, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập tài chính quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính hiện đại (Financial Intermediation Theory) kết hợp với lý thuyết cấu trúc vi mô thị trường vốn. Trong hệ thống tài chính, ngân hàng đầu tư giữ vai trò là định chế trung gian chuyên biệt kết nối bên cung và bên cầu vốn dài hạn, tạo lập thanh khoản và xác lập cơ chế giá cả thị trường.

Luận văn phân loại và kiểm chứng 3 mô hình hoạt động kinh doanh chủ đạo của ngân hàng đầu tư trên thế giới:

• Mô hình ngân hàng đầu tư tổng hợp: Cung cấp đầy đủ các dịch vụ tài chính phức hợp, từng được áp dụng bởi các định chế phố Wall như Goldman Sachs, Merrill Lynch, Morgan Stanley.
• Mô hình ngân hàng đầu tư chuyên doanh: Tập trung vào một số phân khúc chuyên biệt như tư vấn mua bán sáp nhập (M&A) và tái cấu trúc doanh nghiệp mà không cung cấp dịch vụ tín dụng thương mại, tiêu biểu như Sandler O'Neill, Greenhill, Lazard.
• Mô hình ngân hàng đa năng: Kết hợp toàn diện giữa ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư và bảo hiểm, điển hình như Citigroup, J.P. Morgan, UBS.

Khung phân tích tập trung vào 5 khối nghiệp vụ cốt lõi: Khối ngân hàng đầu tư truyền thống (IBD) với mức phí bảo lãnh phát hành cổ phiếu trung bình chiếm 3% - 5% tổng vốn huy động và phí tư vấn M&A từ 1% - 5% giá trị giao dịch; Khối kinh doanh và môi giới (Sales & Trading); Khối nghiên cứu phân tích (Research); Khối quản lý đầu tư (Investment Management); Khối dịch vụ môi giới chính (Prime Brokerage).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp thống kê định lượng mô tả, so sánh đối chiếu và phân tích tình huống thực tiễn.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 106 công ty chứng khoán hoạt động tại Việt Nam tính đến hết năm 2012, kết hợp với mẫu dữ liệu chuyên sâu từ 10 tập đoàn tài chính và ngân hàng đầu tư quy mô toàn cầu như J.P. Morgan, Citigroup, Goldman Sachs, Lehman Brothers, UBS, Deutsche Bank.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu toàn bộ đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán trong nước dựa trên báo cáo thường niên từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh chân thực toàn bộ bức tranh thị trường chứng khoán Việt Nam qua chu kỳ tăng trưởng và điều chỉnh 2000 - 2012, tránh sai số do chọn mẫu ngẫu nhiên. Dữ liệu thứ cấp toàn cầu được tổng hợp từ nguồn thông tin của Freeman & Co, Thomson Reuters và các tổ chức tài chính quốc tế trong mốc thời gian 1997 - 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua giai đoạn phát triển nóng về số lượng nhưng thiếu chiều sâu về chất lượng nghiệp vụ. Số lượng công ty chứng khoán tăng vọt từ 2 đơn vị năm 2000 lên 14 đơn vị năm 2005 và đạt đỉnh 106 đơn vị vào năm 2012. Trong số đó, hơn 66,7% (tương đương trên 2/3) là các công ty chứng khoán chuyên doanh độc lập có quy mô vốn mỏng, phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thu từ môi giới và tự doanh cổ phiếu ngắn hạn.

Thứ hai, cuộc khủng hoảng tài chính 2008 đã phơi bày điểm yếu chí mạng của mô hình ngân hàng đầu tư độc lập toàn cầu. Doanh thu phí bảo lãnh phát hành chứng khoán nợ và vốn toàn cầu năm 2008 đã giảm mạnh 45% từ mức kỷ lục 42,9 tỷ USD năm 2007 xuống còn 23,5 tỷ USD năm 2008. Số vốn huy động qua IPO toàn cầu giảm tới 71% từ 294 tỷ USD năm 2007 xuống chỉ còn 84 tỷ USD năm 2008. Sự sụp đổ của Lehman Brothers và khoản cứu trợ khẩn cấp 182 tỷ USD cho tập đoàn bảo hiểm AIG đã chứng minh rằng các ngân hàng đầu tư độc lập dựa quá mức vào đòn bẩy tài chính không thể tự chống đỡ khi thanh khoản cạn kiệt.

Thứ ba, tại Việt Nam, các công ty chứng khoán trực thuộc các ngân hàng thương mại sở hữu ưu thế vượt trội về nguồn vốn, tệp khách hàng doanh nghiệp và khả năng thanh khoản so với các công ty chứng khoán chuyên doanh độc lập. Tuy nhiên, doanh thu từ các mảng nghiệp vụ cốt lõi của ngân hàng đầu tư như tư vấn M&A, bảo lãnh phát hành và tái cấu trúc tài chính chỉ đóng góp dưới 10% trong tổng cơ cấu doanh thu của toàn ngành chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 - 2012.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân mảnh và rủi ro thanh khoản cao tại các công ty chứng khoán Việt Nam bắt nguồn từ 3 nguyên nhân cốt lõi: khung khổ pháp lý phân tách cứng nhắc giữa Luật Các tổ chức tín dụng và Luật Chứng khoán; sự thiếu vắng hạ tầng định mức tín nhiệm độc lập (chưa có các tổ chức xếp hạng tín nhiệm nội địa chuẩn mực như Moody's hay S&P); cùng với năng lực quản trị rủi ro và nguồn nhân lực tài chính chuyên sâu còn hạn chế.

Dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua bảng ma trận so sánh doanh thu và biểu đồ cột chồng theo từng mảng hoạt động đã minh chứng rõ rệt sự tương phản: các công ty chứng khoán niêm yết có doanh thu tự doanh biến động cực kỳ tiêu cực theo chỉ số VN-Index, trong khi các định chế đa năng duy trì được sự ổn định nhờ nguồn thu dịch vụ tư vấn và bán chéo sản phẩm. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với xu hướng tái cấu trúc quốc tế sau năm 2009, khi các ngân hàng đầu tư độc lập lớn như Goldman Sachs và Morgan Stanley buộc phải chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tài chính đa năng để nhận sự giám sát chặt chẽ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và tiếp cận nguồn vốn tiền gửi thương mại bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Để xây dựng thành công mô hình ngân hàng đầu tư tại Việt Nam, luận văn đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế giám sát tài chính. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần phối hợp xây dựng hành lang pháp lý cho phép thí điểm mô hình ngân hàng đầu tư đa năng; ban hành quy chế an toàn vốn nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn Basel II; phân định rõ ranh giới kiểm soát giữa Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhằm hạn chế xung đột lợi ích và kiểm soát đòn bẩy tài chính.

Thứ hai, chuẩn hóa mô hình tổ chức và quản trị điều hành. Các định chế tài chính cần tái cấu trúc hoạt động thành 3 khối tách biệt: Khối kinh doanh (IBD, Sales & Trading, Research), Khối quản trị rủi ro độc lập và Khối hỗ trợ vận hành. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng doanh thu từ nghiệp vụ tư vấn tài chính doanh nghiệp và bảo lãnh phát hành lên mức tối thiểu 25% - 30% tổng doanh thu trong vòng 3 đến 5 năm tới.

Thứ ba, nâng cấp hạ tầng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Các tổ chức cần đầu tư đồng bộ hệ thống giao dịch, kết nối lưu ký quốc tế qua Euroclear và Clearstream; đồng thời áp dụng chuẩn hóa chứng chỉ hành nghề tài chính chuyên nghiệp quốc tế (như CFA, CMT) cho 100% nhân sự chuyên trách mảng IBD và quản trị rủi ro.

Thứ tư, triển khai lộ trình ứng dụng 3 bước cụ thể:

• Bước 1 (Giai đoạn chuẩn bị từ 1 đến 3 năm): Hoàn thiện khung khổ thể chế pháp lý, tái cấu trúc và thanh lọc các công ty chứng khoán yếu kém, nâng cao năng lực vốn tự có.
• Bước 2 (Giai đoạn thí điểm trong 2 năm tiếp theo): Lựa chọn từ 3 đến 5 ngân hàng thương mại quy mô lớn cùng các công ty chứng khoán đầu ngành để triển khai thí điểm mô hình ngân hàng đầu tư đa năng.
• Bước 3 (Giai đoạn triển khai chính thức): Đánh giá tổng kết mô hình thí điểm, hoàn thiện các quy chuẩn an toàn và mở rộng áp dụng toàn diện trên thị trường vốn Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước): Ứng dụng luận văn để tham khảo luận cứ khoa học, xây dựng chính sách cấp phép, hoàn thiện mô hình giám sát hợp nhất và thiết lập các tiêu chuẩn an toàn vĩ mô cho thị trường vốn.
• Ban điều hành các Ngân hàng thương mại và Công ty chứng khoán: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang tham chiếu để xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình kinh doanh, tái cơ cấu danh mục dịch vụ IBD và nâng cấp hệ thống quản trị rủi ro nội bộ.
• Chuyên gia phân tích tài chính, Giám đốc tư vấn M&A và Quản lý quỹ: Khai thác các khung phân tích nghiệp vụ, phương pháp định giá, cơ chế cấu trúc thương vụ và kỹ thuật phân bổ tài sản đầu tư theo chuẩn thông lệ quốc tế.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, tham khảo khung lý thuyết, số liệu thực chứng và phương pháp tiếp cận về ngân hàng đầu tư tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi giữa ngân hàng đầu tư và ngân hàng thương mại là gì?

Ngân hàng thương mại tập trung huy động tiền gửi ngắn hạn để cho vay tín dụng trên thị trường tiền tệ và chịu sự quản lý của Ngân hàng Trung ương. Ngân hàng đầu tư hoạt động trên thị trường vốn trung và dài hạn, không nhận tiền gửi thanh toán mà tạo doanh thu từ phí tư vấn M&A (chiếm 1% - 5%), bảo lãnh phát hành (chiếm 3% - 5%) và đầu tư tài chính.

Tại sao mô hình ngân hàng đầu tư độc lập chịu tổn thất nặng nề trong khủng hoảng năm 2008?

Do các ngân hàng đầu tư độc lập sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn vay ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng. Khi thị trường bất động sản đóng băng, giá trị tài sản chứng khoán hóa sụt giảm nghiêm trọng khiến nguồn vốn bốc hơi nhanh chóng, buộc các ngân hàng phải sáp nhập hoặc xin cứu trợ.

Thực trạng hoạt động ngân hàng đầu tư tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu ra sao?

Tại Việt Nam, hoạt động này mới tồn tại ở dạng sơ khai thông qua 106 công ty chứng khoán tính đến năm 2012. Hầu hết các đơn vị chỉ tập trung vào nghiệp vụ môi giới và tự doanh cổ phiếu, trong khi các mảng cốt lõi như bảo lãnh phát hành và tư vấn M&A chỉ đóng góp dưới 10% doanh thu.

Mô hình ngân hàng đầu tư nào phù hợp nhất với điều kiện kinh tế Việt Nam?

Mô hình ngân hàng đầu tư đa năng (kết hợp trong tập đoàn tài chính ngân hàng thương mại) là lựa chọn tối ưu cho Việt Nam. Mô hình này cho phép tận dụng mạng lưới khách hàng doanh nghiệp sẵn có, hạ tầng công nghệ và nguồn vốn dồi dào, giảm thiểu tối đa rủi ro thanh khoản.

Lộ trình xây dựng mô hình ngân hàng đầu tư tại Việt Nam mất bao lâu?

Lộ trình được đề xuất kéo dài từ 5 đến 7 năm, phân bổ qua 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 chuẩn bị thể chế và củng cố hệ thống (1 - 3 năm); Giai đoạn 2 thực hiện thí điểm tại 3 - 5 định chế tài chính tiêu biểu (2 năm); Giai đoạn 3 triển khai chính thức trên toàn hệ thống.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về ngân hàng đầu tư và phân tích sâu sắc các bài học xương máu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
• Đánh giá thực chứng 106 công ty chứng khoán tại Việt Nam giai đoạn 2000 - 2012, chỉ rõ những khoảng trống lớn về thể chế, quy mô vốn và năng lực triển khai nghiệp vụ IBD chuyên sâu.
• Đề xuất mô hình ngân hàng đầu tư đa năng là giải pháp chiến lược phù hợp nhất với cấu trúc tài chính và điều kiện thị trường của Việt Nam.
• Thiết lập khung giải pháp đồng bộ 4 trụ cột: Hoàn thiện pháp lý, Tái cấu trúc tổ chức, Phát triển nguồn lực - công nghệ và Lộ trình triển khai 3 giai đoạn thực tế.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển dịch mô hình nhằm tái cơ cấu thị trường vốn, giảm tải áp lực tín dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất trong công trình nghiên cứu này để xây dựng các đề án phát triển định chế tài chính và hoàn thiện chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ 1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ 1. Khái niệm Theo quan điểm truyền thống, Ngân hàng đầu tư ( Investment Bank) là một định chế tài chính, hoạt động với chức năng chủ yếu là tư vấn và thực hiện huy động vốn trên thị trường tài chính trung và dài hạn cho khách hàng (chủ yếu là các doanh nghiệp và chính phủ) thông qua hoạt động chứng khoán. [ 2 ] Ngân hàng đầu tư thực chất là một công ty chứng khoán nhưng ở mức độ phát triển cao bởi những đặc tính vượt trội của nó.

Ngày nay, NHĐT đã mở rộng các nghiệp vụ của mình sang một số lĩnh vực khác với mức độ đa dạng và phức tạp hơn. Ngoài nghiệp vụ ngân hàng đầu tư truyền thống, ngân hàng đầu tư còn thực hiện các nghiệp vụ khác như đầu tư, nghiên cứu, quản lý đầu tư, ngân hàng bán buôn.Trong đó nghiệp vụ ngân hàng đầu tư truyền thống (phát hành chứng khoán, tư vấn mua bán sáp nhập doanh nghiệp) là hoạt động cốt lõi. [ 2 ] Như vậy, ngân hàng đầu tư thực chất là một định chế tài chính ( hay công ty tài chính được phát triển đi lên từ mô hình công ty chứng khoán) với chức năng chủ yếu là hoạt động trên thị trường vốn trung và dài hạn thông qua các nghiệp vụ đa dạng và phức tạp. Đặc biệt những nghiệp vụ này không giống như những nghiệp vụ của các ngân hàng thương mại.

Đặc điểm của ngân hàng đầu tư Hoạt động ngân hàng đầu tư có nhiều điểm khác biệt với các ngân hàng khác, đặc biệt là ngân hàng thương mại, thể hiện ở những đặc điểm của ngân hàng đầu tư: - Ngân hàng đầu tư không được nhận tiền gửi và thực hiện nghiệp vụ thanh toán. Ngân hàng đầu tư thực chất là một định chế tài chính với hoạt động chủ yếu là -2- kinh doanh rủi ro trên thị trường vốn, do đó không được phép nhận tiền gửi của khách hàng. [ 2 ] - Không chịu sự giám sát của ngân hàng trung ương mà chịu sự giám sát của Ủy ban chứng khoán quốc gia. Ngân hàng đầu tư hoạt động trên thị trường vốn, có nhiệm vụ giúp các doanh nghiệp và chính phủ phát hành các loại chứng khoán ra thị trường nhằm huy động các nguồn vốn cần thiết.

[ 2 ] - Huy động vốn trên thị trường vốn trung và dài hạn. Ngân hàng đầu tư với chức năng chính là tư vấn và thực hiện huy động nguồn vốn trên thị trường vốn cho các doanh nghiệp cũng như chính phủ. Các nguồn vốn trên thị trường vốn chủ yếu mang tính chất trung và dài hạn. Trong quá trình phát triển kinh doanh, các doanh nghiệp luôn cần các nguồn vốn, đặc biệt các nguồn vốn trung và dài hạn để tài trợ cho quá trình sản xuất kinh doanh của mình.

Tương tự, chính phủ cũng cần huy động các nguồn vốn nhàn rỗi để bù đắp thiếu hụt ngân sách nhà nước, đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng hay đầu tư cho y tế, giáo dục, văn hóa. Thay vì tìm kiếm các nguồn vay ngắn hạn trên thị trường tiền tệ qua kênh ngân hàng thương mại với các điều khoản vay vốn ngặt nghèo hoặc mức lãi suất không hấp dẫn, các doanh nghiệp và chính phủ có thể tìm kiếm các nguồn vốn trung dài hạn trên thị trường vốn. Chức năng của ngân hàng đầu tư 1. Chức năng nhà môi giới NHĐT là chủ thể kết nối người mua và người bán lại với nhau.

Nhà môi giới trung gian sẽ nhận một khoản phí kết nối gọi là phí môi giới. Nhà môi giới không sở hữu chứng khoán mà chỉ làm nhiệm vụ tìm kiếm kết nối người bán và người mua. Do đó, nhà môi giới không chịu rủi ro biến động tỷ giá. Các bên mua và bên bán có thể có nhà môi giới riêng biệt và các nhà môi giới có thể thay mặt các bên làm việc với nhau.

Với chức năng môi giới, ngân hàng đầu tư được trả phí cho việc tìm kiếm thông tin nhằm liên kết người bán và người mua. Hoạt động này không cần sử dụng vốn của ngân hàng và có mức độ rủi ro thấp. Chức năng nhà đầu tư và nhà tạo lập thị trường Chức năng nhà đầu tư là việc thực hiện chuyển giao sản phẩm đầu tư từ người bán sang người mua, từ người cho vay sang người đi vay bằng việc ngân hàng đầu tư mua tài sản từ người bán và bán lại cho người mua ( hoặc ngược lại). Chức năng nhà đầu tư được thực hiện thông qua vai trò nhà đầu tư thụ động và nhà đầu tư chủ động.

Vai trò nhà đầu tư thụ động được thực hiện thông qua nghiệp vụ đầu tư cho khách hàng (flow trading), thông qua đó thực hiện thêm chức năng nhà tạo lập thị trường. Vai trò nhà đầu tư chủ động được thực hiện thông qua hoạt động tự doanh, tức là việc ngân hàng chủ động nắm giữ trạng thái “ trường” hoặc “ đoản” đối với các loại sản phẩm khác nhau. Chức năng nhận ủy thác Với chức năng này, ngân hàng đầu tư có thể tham gia hai hình thức sau: - Thay mặt khách hàng thực hiện các giao dịch do khách hàng quyết định. Ngân hàng đầu tư sẽ hưởng mức phí theo tỷ lệ phần trăm của tài sản quản lý và ngoài ra còn có phí thưởng dựa theo kết quả đầu tư quản lý tài sản.

Chức năng nhà tư vấn: Đây là chức năng chính của ngân hàng đầu tư. Ngoài dịch vụ tư vấn phát hành chứng khoán và tư vấn cổ phần hóa, ngân hàng đầu tư tham gia vào các hoạt động tư vấn, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, tư vấn chiến lược, thành lập liên minh, liên doanh. Đối với nghiệp vụ quản lý đầu tư, ngân hàng đầu tư cũng đóng vai trò là nhà tư vấn chiến lược phân bổ tài sản đầu tư phù hợp cho khách hàng. Chức năng nhà cung cấp dịch vụ Với chức năng này, ngân hàng đầu tư cung cấp các dịch vụ nhà môi giới chính cho các quỹ đầu cơ (hedge fund).

Ngân hàng đầu tư với tư cách là nhà môi giới chính thay mặt khách hàng thực hiện giao dịch với các nhà môi giới phụ, thu xếp vốn, thanh toán, lưu ký, báo cáo. Các nghiệp vụ của ngân hàng đầu tư 1. Nghiệp vụ ngân hàng đầu tư. (Invesment Banking) Đây là nghiệp vụ cốt lõi, có truyền thống lâu đời nhất và cũng là lý do hình thành nên ngân hàng đầu tư.

Nghiệp vụ này bao gồm dịch vụ tư vấn và bảo lãnh phát hành chứng khoán cho khách hàng. Đối với khách hàng doanh nghiệp chủ yếu là chứng khoán vốn ( cổ phiếu), còn đối với chính phủ là các chứng khoán nợ ( trái phiếu). Các nghiệp vụ này chủ yếu được thực hiện trên thị trường sơ cấp. [ 2 ] Từ những dịch vụ đơn giản ban đầu, nghiệp vụ ngân hàng đầu tư dần dần được mở rộng ra, bao gồm dịch vụ tư vấn mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, ( M&A) tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp.

Để thực hiện nghiệp vụ này đòi hỏi ngân hàng đầu tư phải có những chuyên gia trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp, những ý kiến đóng góp, những tư vấn của họ có ảnh hưởng lớn đến chiến lược của công ty và cũng là uy tín của ngân hàng đầu tư. Nghiệp vụ này thường mang về các nguồn thu nhập lớn thông qua các khoản phí tư vấn và bảo lãnh phát hành khổng lồ cho ngân hàng đầu tư. Đối với các nghiệp vụ huy động vốn, các ngân hàng đầu tư hưởng phí tư vấn và bảo lãnh phát hành ( phí phát hành). Đối với các chứng khoán vốn, phí phát hành thường nằm trong gía trị bảo lãnh phát hành, thường từ 3 – 5% tổng số vốn huy động.

Còn các dịch vụ tư vấn M&A, khoản phí thường dao động trong khoản 1 – 5% giá trị giao dịch. Giá trị giao dịch càng lớn thì tỷ lệ phần trăm phí càng càng thấp. Mảng dịch vụ này thường có mức độ rủi ro thấp vì trong mọi trường hợp thành công hay thất bại của giao dịch thì ngân hàng đầu tư đều mang về một khoản phí nhất định. Chính vì vậy, mảng tư vấn tài chính doanh nghiệp không chỉ là sân chơi của các ngân hàng đầu tư mà còn là của các công ty tư vấn tài chính lớn trên thế giới như công ty kiểm toán.

Nghiệp vụ đầu tư ( Sale & Trading) Khác với nghiệp vụ ngân hàng đầu tư, nghiệp vụ đầu tư diễn ra chủ yếu trên thị trường thứ cấp. Nghiệp vụ đầu tư bao gồm môi giới và đầu tư. -5- Môi giới: ngân hàng đầu tư đóng vai trò là trung gian nhận lệnh và khớp lệnh cho khách hàng. Nghiệp vụ này chủ yếu được áp dụng cho các sản phẩm chứng khoán niêm yết ( bao gồm các sản phẩm phái sinh: hợp đồng tương lai hay quyền chọn).

Đầu tư: bao gồm nghiệp vụ đầu tư cho khách hàng với chức năng tạo thanh khoản thị trường mà ở đó ngân hàng đầu tư đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường và nghiệp vụ tự doanh với mục tiêu đầu cơ biến động giá chứng khoán. Hoạt động này mang tính rủi ro cao do ngân hàng mang vốn của mình đi kinh doanh. Nghiệp vụ này áp dụng đối với các sản phẩm chứng khoán giao dịch trên thị trường OTC, bao gồm chứng khoán không niêm yết, hợp đồng phái sinh không niêm yết và các sản phẩm cơ cấu. Với chức năng tạo thanh khoản, các giao dịch được thực hiện với mục tiêu tìm kiếm các khoản chênh lệch giá.

Tuy nhiên, nhằm tránh sự biến động giá mạnh, các chứng khoán thường được trao đổi, mua bán trong một thời gian ngắn. [ 2 ] Hoạt động đầu tư tự doanh mang tính rủi ro cao hơn so với hoạt động đầu tư tạo thanh khoản. Nghiệp vụ này áp dụng cho cả chứng khoán niêm yết và không niêm yết. Với mục tiêu đầu cơ biến động giá chứng khoán, các nhân viên đầu tư tìm kiếm lợi nhuận biến động giá bằng cách chủ động nắm giữ trạng thái sản phẩm và đánh cược với sự biến động thị trường.

Chính vì thế, hoạt động đầu tư tự doanh mang tính rủi ro cao hơn so với hoạt động đầu tư tạo thanh khoản. Hoạt động đầu tư thường gắn liền với bộ phận bán hàng. Các nhân viên bán hàng là những người tiếp thị, tìm kiếm và duy trì quan hệ với khách hàng lớn để mang họ đến với các nhân viên đầu tư.