CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỢI NHUẬN VÀ TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP 1. Lý thuyết về lợi nhuận 1. Khái niệm lợi nhuận Khái niệm: Lợi nhuận trong kinh tế học là phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí sản xuất trong hoạt động của doanh nghiệp hoặc có thể là phần dôi ra của một hoạt động sau khi đã trừ mọi chi phí cho hoạt động đó. Lợi nhuận là kết quả tài chính cuối cùng của các hoạt động sản xuất kinh doanh, là một trong những đòn bẩy kinh tế quan trọng đồng thời là một chỉ tiêu cơ bản đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Do vậy, lợi nhuận tác động đến tất cả các mặt hoạt động của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình tài chính của doanh nghiệp, việc thực hiện chỉ tiêu lợi nhuận là điều kiện quan trọng đảm bảo cho tình hình tài chính của doanh nghiệp được ổn định, vững chắc. Công thức tính: Tổng lợi nhuận = Tổng doanh thu – Tổng chi phí Π = (P – ATC) x Q Trong đó: Π : Tổng lợi nhuận P : Giá bán ATC: Chi phí bình quân cho một đơn vị sản phẩm Q : Khối lượng sản phẩm bán ra (P - ATC): Lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, ngoài dựa trên chỉ tiêu tổng lợi nhuận của doanh nghiệp, người ta còn phân tích mối quan hệ của chi phí và lợi nhuận để đánh giá một cách chính xác một cách chính xác hơn về tình hình lợi nhuận của doanh nghiệp thông qua chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận. Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp được tính theo công thức sau: Tỷ suất lợi nhuận = π / TC Trong đó: Π : Tổng lợi nhuận TC: Tổng chi phí Chỉ tiêu này phản ánh cứ một đồng chi phí đầu vào sản xuất kinh doanh sẽ thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận. Ý nghĩa của lợi nhuận đối với doanh nghiệp Lợi nhuận có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, gắn liền với lợi ích của doanh nghiệp và đó cũng là mục tiêu của mọi quá trình kinh doanh.
Tất cả các doanh nghiệp đều mong muốn tối đa hóa lợi nhuận và sẽ không tồn tại được nếu như hoạt động kinh doanh không mang lại lợi ích cho họ. Lợi nhuận được coi là một đòn bẩy kinh tế quan trọng đồng thời còn là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh toàn bộ kết quả và hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn thực hiện chỉ tiêu lợi nhuận thì trước tiên sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp phải được thị trường chấp nhận. Rõ ràng lợi nhuận là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng cải tiến đổi mới trang thiết bị, sử dụng tốt các nguồn lực của mình để tăng lợi nhuận doanh nghiệp.
Lợi nhuận tác động đến tất cả mọi hoạt động của doanh nghiệp, nó có ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp kinh doanh có lợi nhuận có nghĩa là doanh nghiệp không những bảo toàn được vốn kinh doanh mà còn có một khoản lợi nhuận bổ sung nguồn vốn kinh doanh hay nói cách khác, lợi nhuận đáp ứng nhu cầu tái sản xuất mở rộng của doanh nghiệp. Có vốn, doanh nghiệp có cơ hội để thực hiện các dự án kinh doanh lớn nâng cao uy tín chất lượng và sự cạnh tranh trên thương trường của doanh nghiệp. Từ đó, doanh nghiệp sẽ nâng cao hơn nữa lợi nhuận của mình.
Lợi nhuận là nguồn tích lũy quan trọng giúp doanh nghiệp đầu tư chiều sâu mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, là điều kiện để củng cố thêm sức mạnh và uy tín của doanh nghiệp trên thương trường. Thật vậy, lợi nhuận của doanh nghiệp sau khi đã thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và chia cho các chủ thể liên doanh, phần còn lại phân phối vào quỹ đầu tư phát triển kinh doanh và quỹ dự phòng tài chính các quỹ này được doanh nghiệp dùng để đầu tư mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. Thay đổi trang thiết bị, máy móc vì doanh nghiệp muốn ngày càng phát triển thì luôn phải mở rộng quy mô kinh doanh và nâng cao năng suất lao động. Một số chỉ tiêu về lợi nhuận Tỷ suất lợi nhuận của vốn Đây là quan hệ tỷ lệ giữa số lợi nhuận đạt được với số vốn đã chi ra bao gồm các vốn cố định và vốn lưu động.
Tỷ suất lợi nhuận của vốn là chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh hiệu quả sử dụng tổng số vốn đầu tư vào doanh nghiệp, nó liên quan tới hiệu quả hoạt động quản lý kinh doanh trong kỳ. T ổ ng s ố lợ i nhu ậ n Tỷ suất lợi nhuận của vốn = T ổ ng v ố n s ả n xu ấ t kinh doanh 9 Luan van Tổng số vốn sản xuất kinh doanh bao gồm vốn cố định và vốn lưu động đã chi ra (trong đó vốn cố định là nguyên giá tài sản cố định trừ đi số đã khấu hao và vốn lưu động là vốn dự trữ sản xuất, vốn thành phẩm dở dang, vốn thành phẩm). Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận của vốn cho thấy hiệu quả sử dụng một đồng vốn sản xuất tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận. Để nâng cao chỉ tiêu này đòi hỏi doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ, sử dụng tiết kiệm vốn trong các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh.
Tỷ suất lợi nhuận theo doanh thu bán hàng Là một chỉ số phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, biểu hiện quan hệ giữa tỷ lệ lợi nhuận tiêu thụ và doanh thu bán hàng. T ổ ng s ố l ợ inhu ậ n Tỷ suất doanh lợi = T ổ ng doanhthu ti ê u thụ h à ng h ó a v à d ị ch v ụ Qua công thức cho thấy rằng hiệu quả của một đồng doanh thu thì tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận. T ổ ng s ố l ợ i nhu ậ n Tỷ suất lợi nhuận của vốn chủ sở hữu = T ổ ng v ố n ch ủ s ở h ữ u Tỷ suất lợi nhuận theo lao động Là so sánh giữa tổng lợi nhuận với số lượng lao động tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh hoặc với tổng chi phí về tiền lương (tiền công) sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh. Điều này có tác dụng khuyến khích các doanh nghiệp quản lý và sử dụng tốt lao động trong doanh nghiệp theo các hợp đồng lao động.
T ổ ng s ố l ợ inhu ậ n Tỷ suất lợi nhuận theo lao động = T ổ ng lao độ ng s ử d ụ ng trong k ỳ Thông qua các chỉ tiêu trên ta có thể đánh giá một cách tương đối đầy đủ, chính xác tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời so sánh được chất lượng của các hoạt động giữa các doanh nghiệp với nhau một cách hoàn chỉnh. Các yếu tố tác động đến lợi nhuận Với vai trò rất lớn của mình, lợi nhuận tác động tới mọi hoạt động của doanh nghiệp, lợi nhuận là nguồn tích luỹ cơ bản để tái sản xuất mở rộng. Tuy nhiên, đây không phải là chỉ tiêu duy nhất để đánh giá chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và cũng không thể chỉ dùng lợi nhuận để so sánh chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp khác nhau, bởi vì bản thân lợi nhuận chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đó là: 10 Luan van Giá bán hàng hóa Giá cả hàng hóa là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu bán hàng và lợi nhuận của doanh nghiệp.
Trong sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì giá bán phải tương ứng với giá trị, nghĩ là giá sản phẩm. Với điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá bán hàng hóa dịch vụ tăng lên thì doanh thu bán hàng sẽ tăng lên và ngược lại. Tuy nhiên, thông thường khi tăng giá bán sản phẩm thì khối lượng tiêu thụ lại có xu hướng giảm xuống và ngược lại. Vì vậy, trong nhiều trường hợp tăng giá không phải là biện pháp thích hợp để tăng doanh thu, nếu việc tăng giá bán không hợp lý sẽ làm cho việc tiêu thụ sản phẩm gặp khó khăn, gây nên tình trạng ứ đọng hàng hóa và sẽ làm cho doanh thu giảm xuống.
Như vậy, giá bán tăng hay giảm một phần quan trọng là do quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định. Do vậy, để đảm bảo được doanh thu và lợi nhuận, doanh nghiệp cần phải có một chính sách giá bán hợp lý. Chi phí đầu vào Chi phí trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm bao gồm cả chi phí mua nguyên vật liệu, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí thuê nhân công và vốn, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp, nộp thuế và các khoản khác trong Nhà nước…tất cả các khoản chi phí này nằm trong giá thành sản phẩm. Chi phí cao sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.
Quy mô thị trường của doanh nghiệp và phương thức tiêu thụ, thanh toán tiền hàng. Việc lựa chọn phương thức tiêu thụ và thanh toán tiền hàng cũng có ảnh hưởng tới doanh thu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp áp dụng nhiều hình thức bán hàng và thanh toán tất yếu sẽ tiêu thụ được nhiều sản phẩm hơn doanh nghiệp chỉ áp dụng một hình thức. Bên cạnh đó việc tổ chức hoạt động quảng cáo, giới thiệu mặt hàng và các dịch vụ sau bán hàng cũng cần được coi trọng vì thế khách hàng sẽ biết được nhiều thông tin và yên tâm về sản phẩm hơn, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ làm cơ sở cho việc tăng khối lượng sản phẩm tiêu thụ.
Các biện pháp đẩy nhanh quá trình tiêu thụ sản phẩm Để cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao, các doanh nghiệp cần phải chuẩn bị tốt các điều kiện, các yếu tố chi phí thấp nhất và phải có các biện pháp đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm. Các đầu vào được lựa chọn tối ưu sẽ tạo khả năng tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí hoạt động và giá thành sản phẩm. Do đó cơ sở để tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp là chuẩn bị các đầu vào hợp lý tạo khả năng tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và có những cách thức để đẩy mạnh tiêu thụ một cách hợp lý.