CHƯƠNG 1 Qua việc tìm hiểu về lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức của ngân hàng Techcombank nói chung và chi nhánh Vũng Tàu nói riêng góp phần hình dung được định hướng phát triển của ngân hàng làm tiền đề cơ sở cho việc phân tích hoạt động của ngân hàng Techcombank chi nhánh Vũng Tàu. Trang 13 CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY TIÊU DÙNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Ngân hàng thương mại và tín dụng trong ngân hàng thương mại 2. Ngân hàng thương mại 2.
Khái niệm NHTM NHTM là một định chế tài chính trung gian đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, có lịch sử hoạt động lâu đời với đa dạng các hoạt động như nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán và các hoạt động dịch vụ khác…NHTM có những điểm khác biệt lớn so với các đơn vị kinh tế khác trong nền kinh tế: Đầu tiên, NHTM hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tài chính – tiền tệ. Đây là lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm, tác động trực tiếp đến mọi ngành nghề, mọi chủ thể trong nền kinh tế. Khi lĩnh vực này gặp biến động, việc kinh doanh của NHTM sẽ gặp khó khăn, sẽ dẫn đến thiệt hại cho cả nền kinh tế. Do đó, lĩnh vực này luôn chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ phía chính phủ.
Thứ hai, hoạt động kinh doanh của NHTM phụ thuộc vào lòng tin và mức độ tín nhiệm của khách hàng đối với ngân hàng. Những yếu tố này giúp NHTM huy động và sử dụng vốn từ công chúng. Thứ ba, hoạt động kinh doanh của NHTM chứa đựng nhiều rủi ro, những rủi ro đó là: rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh khoản, rủi ro hệ thống… Những rủi ro này tiềm ẩn trong mọi hoạt động của ngân hàng: hoạt động huy động vốn, hoạt động cho vay, hoạt động thanh toán…và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài ngân hàng. Thứ tư, hoạt động kinh doanh của các NHTM chịu ảnh hưởng dây chuyền với nhau.
Trong thực tế, hoạt động kinh doanh ngân hàng mang tính hệ thống, khi một ngân hàng mất khả năng thanh toán thì sẽ tạo ra một tác động lan truyền đến các NHTM khác. Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay sự phụ thuộc và mức độ liên kết giữa các ngân hàng càng cao, một NHTM phá sản có thể ảnh hưởng đến toàn hệ thống ngân hàng trong nước, khu vực và thế giới. Chính vì vậy, trong kinh doanh các NHTM cạnh tranh với nhau để khẳng định vị thế của mình trên thị trường, trên cơ sở cùng tồn tại chứ không triệt tiêu lẫn nhau. Trang 14 Hiện nay có nhiều khái niệm về NHTM.
Theo Ngân hàng thế giới: Ngân hàng là tổ chức tài chính nhận tiền gửi chủ yếu dưới dạng không kỳ hạn hoặc tiền gửi được rút ra với một thông báo ngắn hạn(tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm). Có các loại ngân hàng: NHTM, chỉ tham gia vào các hoạt động nhận tiền gửi, cho vay ngắn hạn, trung dài hạn; Ngân hàng đầu tư, hoạt động buôn bán chứng khoán và bảo lãnh phát hành; Ngân hàng nhà ở, cung cấp tài chính cho lĩnh vực phát triển nhà ở và nhiều loại ngân hàng khác nữa. Tại một số nước còn có ngân hàng tổng hợp, kết hợp hoạt động NHTM với hoạt động ngân hàng đầu tư và đôi khi thực hiện cả dịch vụ bảo hiểm. Tại Hoa Kỳ: NHTM là một tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, chuyên cung cấp các dịch vụ về tài chính như nhận tiền gửi, chuyển tiền, thanh toán, cho vay, đầu tư, đổi tiền, mua bán ngoại hối và các dịch vụ khác liên quan đến tiền như bảo quản, ủy thác, làm đại lý trong nước và quốc tế.
Tại Việt Nam, Theo điều 4, luật các tổ chức tín dụng, ngày 16 tháng 6 năm 2010, NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật các tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu lợi nhuận.Chức năng của NHTM NHTM thực hiện 3 chức năng cơ bản trong nền kinh tế thị trường. Trung gian tài chính: trung gian tài chính là chức năng quan trọng nhất của NHTM, quyết định sự phát triển và mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Trong chức năng này, NHTM đóng vai trò là một định chế tài chính trung gian đứng ra tập trung nguồn vốn nhàn rỗi tạm thời từ các chủ thể thừa vốn để điều chuyển đến các chủ thể thiếu vốn, góp phần điều tiết vốn cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, NHTM cũng tham gia đầu tư và cung cấp các dịch vụ tài chính khác cho các chủ thể trong nền kinh tế.
Trung gian thanh toán: trên cơ sở tiền gửi thanh toán của khách hàng, NHTM thực hiện các hoạt động thanh toán, chi trả thay cho những khách hàng có nhu cầu thanh toán qua ngân hàng theo sự ủy nhiệm của khách hàng. Chức Trang 15 năng trung gian thanh toán mang lại sự tiện lợi cho khách hàng trong hoạt động thanh toán đồng thời góp phần thu hút lượng tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế, nâng cao thương hiệu của ngân hàng. Chức năng tạo tiền: Chức năng này đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngân hàng và nhiều khách hàng. Khi kết hợp chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán.
Lượng tiền Khi kết hợp chức năng trung gian tín dụng và chức năng trung gian thanh toán của khách hàng lớn hơn gấp nhiều lần so với lượng tiền gửi ban đầu của khách hàng. Lượng tiền ghi sổ do NHTM tạo ra phụ thuộc vào số tiền gửi ban đầu của khách hàng, số lượng ngân hàng tham gia vào quá trình tạo tiền và tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Trên thực tế, khó có thể phủ nhận được khả năng tạo tiền của NHTM, nhưng để tính toán được một tỷ lệ tạo tiền chính xác và khả năng tạo tiền ở mức tối đa, thì có thể xác định được. Vai trò của NHTM - Điều tiết nguồn vốn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cho nền kinh tế.
Nhờ hoạt động của NHTM mà nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế được tập hợp lại thành nguồn vốn phục vụ cho đời sống xã hội và phát triển kinh tế. NHTM trở thành kênh chu chuyển vốn quan trọng trong nền kinh tế, cung ứng vốn cho các chủ thể trong nền kinh tế, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. - Tạo điều kiện thúc đẩy thị trường tài chính phát triển: hoạt động của NHTM vừa mang tính cạnh tranh nhưng cũng vừa có tác động hỗ tương đến các hoạt động khác trong lĩnh vực tài chính như: thị trường chứng khoán, bảo hiểm… khi NHTM ngày càng phát triển và hoàn thiện thì càng có nhiều dịch vụ hỗ trợ cho các hoạt động trên. Ngược lại, sự phát triển phong phú và đa dạng của các sản phẩm trên thị trường tài chính sẽ tác động đến sự phát triển của các sản phẩm kinh doanh của NHTM với các định chế tài chính khác như: công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, công ty tài chính và quỹ đầu tư…góp phần gia tăng doanh số giao dịch trên thị trường tài chính.
- Góp phần thực thi chính sách tiền tệ quốc gia: ngân hàng trung ương là cơ quan xây dựng và điều hành chính sách tiền tệ(CSTT), nhưng để thực thi CSTT ngân hàng trung ương phải sử dụng công cụ như: dự trữ bắt buộc, lãi suất, tái Trang 16 chiết cấp vốn, thị trường mở…tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của NHTM, thay đổi tăng hoặc giảm khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế, góp phần bình ổn lưu thông tiền tệ quốc gia, kiểm soát lạm phát. Các nghiệp vụ cơ bản của NHTM Các nghiệp vụ cơ bản của NHTM bao gồm - Nghiệp vụ nguồn vốn: + Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động được, dùng để cho vay, đầu tư, hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Thực chất, nguồn vốn là một bộ phận của thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng, mà người chủ sở hữu của chúng gửi vào ngân hàng để thực hiện các mục đích khác nhau. Nhìn chung, vốn chi phối toàn bộ các hoạt động và quyết định đối với việc thực hiện các chức năng của NHTM.
+ Nghiệp vụ huy động vốn được xem là nghiệp vụ quan trọng tạo điều kiện hoạt động cho NHTM. Thông thường kết cấu nguồn vốn của NHTM sẽ bao gồm: vốn tự có, vốn huy động, vốn vay, vốn khác, trong đó nguồn vốn huy động là đặc biệt quan trọng với nhiều ưu điểm và việc huy động vốn cần được chú trọng trong hoạt động của ngân hàng. - Nghiệp vụ sử dụng vốn: là nghiệp vụ phân phối nguồn vốn của ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu thiếu hụt cho các chủ thể trong nền kinh tế, đồng thời góp phần mang lại thu nhập cho các chủ thể trong nền kinh tế, đồng thời góp phần mang thu nhập cho NHTM. Vốn của NHTM được phân phối qua các nghiệp vụ sau: + Cấp tín dụng: Đây là một trong những nghiệp vụ sử dụng vốn quan trọng nhất, là nguồn mang lại thu nhập chủ yếu cho NHTM, tuy nhiên cũng là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro, NHTM cần chú trọng công tác quản trị rủi ro đối với nghiệp vụ này.
+ Hoạt động đầu tư: Đây là hoạt động nhằm đa dạng hóa nguồn thu nhập cho NHTM đồng thời góp phần phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh, NHTM còn sử dụng nguồn vốn để đầu tư vào các lĩnh vực khác. Hoạt động đầu Trang 17 tư của NHTM được thực hiện dưới hai hình thức: hùn vốn, góp vốn liên doanh với các tổ chức tài chính khác, mua cổ phần của các NHTM cổ phần hoặc các tổ chức kinh tế khác; đầu tư vào các loại chứng khoán có tính thanh khoản cao trên thị trường chính. + Mua sắm tài sản cố định: là nghiệp vụ mà trong đó NHTM sử dụng một phần nguồn vốn tự có để xây dựng trụ sở, văn phòng, hệ thống kho quỹ mua sắm các phương tiện, máy móc, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động kinh doanh. - Nghiệp vụ trung gian: NHTM cung ứng cho khách hàng một số dịch vụ mà trong đó NHTM giữ vai trò là một đơn vị trung gian làm thay cho khách hàng để được hưởng hoa hồng và phí dịch vụ, chẳng hạn như: dịch vụ ngân quỹ; dịch vụ thanh toán, dịch vụ giữ hộ tài sản, dịch vụ tư vấn tài chính… 2.
Hoạt động tín dụng của NHTM 2.