Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số lý luận cơ bản về doanh thu và phân tích doanh thu 1.1 Khái niệm của doanh thu và ý nghĩa việc tăng doanh thu 1.1 Khái niệm Mục đích cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp là tiêu thụ được sản phẩm và thu được lợi nhuận, tức là có lãi. Bán hàng là quá trình trao đổi hàng hóa - trong đó người bán giao hàng còn người mua có nhiệm vụ thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là khâu quan trọng của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nó kết thúc quá trình sản xuất kinh doanh và mở ra chu trình sản xuất kinh doanh mới. Trong mỗi doanh nghiệp thì chỉ tiêu bán hàng được xác định bằng chỉ tiêu doanh thu.
Trong tài liệu tham khảo Phan Công Nghĩa, 2000, “Giáo trình thống kê kinh tế”, NXB Giáo dục, Hà Nội, trang 207: “Doanh thu là toàn bộ số tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung ứng dịch vụ sau khi trừ khoản giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại (nếu có chứng từ hợp lệ) được khách hàng chấp nhận thanh toán (không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền)” Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” được ban hành và công bố theo quyết định số 149/200/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ tài chính, doanh thu được định nghĩa như sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm phát triển vốn chủ sở hữu”. Trong phân tích kinh tế: Doanh thu là khoản tiền mà doanh nghiệp đã thu về hoặc có quyền đòi về từ việc tiêu thụ các sản phẩm hàng hóa và cung cấp dịch vụ được coi là hoàn thành. Thời điểm xác định là hoàn thành khi GVHD:Th.s Đặng Thị Thư 6 SVTH: Nguyễn Thị Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa Kế toán - Kiểm toán Trường Đại Học Thương Mại người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, ký nhận nợ. Trong quá trình xác định doanh thu, thời điểm xác định doanh thu là vấn đề quan trọng nhất .Như vậy tóm lại có thể hiểu doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc chắc chắn thu được trong tương lai.
Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.2 Ý nghĩa của việc tăng doanh thu. Trong cơ chế thị trường để đứng vững doanh nghiệp tồn tại và phát triển là một điều không dễ đối với các doanh nghiệp thương mại. Song khi đã sản xuất và kinh doanh có hiệu quả thì doanh nghiệp sẽ có những đóng góp đáng kể đối với sự phát triển kinh tế của đất nước. Khi doanh thu của doanh nghiệp tăng lên có nghĩa là doanh nghiệp đã góp phần thỏa mãn cung cầu về hàng hóa trên thị trường, ổn định giá cả và thị trường, khuyến khích tiêu dùng.
Doanh thu tăng lên tức là doanh nghiệp đã đáp ứng các nhu cầu vật chất cho xã hội làm cho đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện. Ngoài ra việc tăng doanh thu còn có tác dụng thúc đẩy sản xuất, làm cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, thực hiện tốt chu kỳ tái sản xuất xã hội. Việc tăng doanh thu ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô sản xuất kinh doanh cũng như sự tồn tài và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Tăng doanh thu có ý nghĩa là doanh nghiệp đã thực hiện tốt chức năng và nhiệm vụ của mình.
Doanh thu tăng nói lên doanh nghiệp đang làm ăn có hiệu quả và thỏa mãn một cách tối ưu nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Tăng doanh thu sẽ làm tăng lượng vốn lưu động của doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ giảm bớt được khoản vay bên ngoài để kinh doanh. Doanh thu tăng lên là điều kiện để doanh nghiệp thu hồi vốn, bù đắp các khoản chi phí phát sinh trong quá trình kinh doanh. Lợi nhuận biểu hiện kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, khi tiến hành kinh doanh tất cả các doanh nghiệp đều cùng có chung một mục đích là tối đa hóa lợi nhuận.
Muốn có lợi GVHD:Th.s Đặng Thị Thư 7 SVTH: Nguyễn Thị Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa Kế toán - Kiểm toán Trường Đại Học Thương Mại nhuận cao thì các doanh nghiệp cần phải tìm ra các biện pháp tăng doanh thu một cách có hiệu quả nhất. Để thực hiện tốt nghĩa vụ đối với Nhà nước và các ngành, trước hết doanh nghiệp phải có nguồn thu và tăng doanh thu là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp hoàn thành tốt các nghĩa vụ trên.Việc tăng doanh thu vừa có ý nghĩa với xă hội vừa có ý nghĩa đối với doanh nghiệp. Cụ thể: * Đối với xă hội: Tăng doanh thu bán hàng tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ kinh doanh, thực hiện tốt nghĩa vụ đối với nhà nước. Đồng thời tăng doanh thu bán hàng sẽ tăng lợi nhuận từ đó sẽ tăng thu nhập của người lao động.
- Doanh thu tăng có nghĩa là doanh nghiệp đáp ứng được các nhu cầu về vật chất cho xă hội, làm cho đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, nhờ đó mà đời sống tinh thần cũng được nâng lên. Đồng thời kho doanh thu của doanh nghiệp tăng cũng có nghĩa là doanh nghiệp đa có chỗ đứng vững trên thị trường, đa chiếm được thị phần thu lợi nhuận, tạo vị thế và uy tín của mìnhtrên thương trường. * Đối với doanh nghiệp: Doanh thu tăng đồng nghĩa với việc doanh thu bán hàng tăng giúp thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng hàng hóa xã hội, thúc đẩy sản xuất phát triển, đảm bảo cung cầu ổn định giá cả và mở rộng giao lưu kinh tế giữa các khu vực vùng miền và trên thế giới. Tăng doanh thu là điều kiện để doanh nghiệp thực hiện tốt chức năng kinh doanh, thu hồi vốn nhanh, bù đắp các chi phí sản xuất kinh doanh, thực hiện tốt nghĩa vụ đối với Nhà nước.
Cụ thể: - Doanh thu tăng giúp cho doanh nghiệp có điều kiện thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình và là điều kiện để đạt được mục đích kinh doanh mà doanh nghiệp đề ra đồng thời nó là điều kiện cơ bản để tăng thu nhập nhằm tái mở rộng và cải thiện đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ công nhân viên.s Đặng Thị Thư 8 SVTH: Nguyễn Thị Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa Kế toán - Kiểm toán Trường Đại Học Thương Mại - Doanh thu là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí trong quá tŕnh sản xuất, kinh doanh góp phần đảm bảo cho quá tŕnh kinh doanh của doanh nghiệp liên tục và tạo ra lợi nhuận. Do đó khi doanh thu tăng th́ ì doanh nghiệp có khả năng tự chủ về vốn, không phải phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài và làm giảm chi phí về vốn. -Việc tăng doanh thu sẽ giúp cho doanh nghiệp giải quyết tốt những vấn đề tài chính như chi phí sản xuất kinh doanh được trang trải, vốn được thu hồi và góp phần tăng thu nhập cho các quỹ của doanh nghiệp từ đó mở rộng quy mô sản xuất. Đồng thời doanh thu tăng tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ của mình đối với Nhà nước.2 Nguồn hình thành doanh thu 1.1 Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền sẽ thu được từ giao dịch và các nghiệp vụ kinh tế phát sinh doanh thu như: Bán sản phẩm hàng hóa, cung cấp các dịch vụ thiết yếu cho khách hàng, bao gồm các khoản phụ thu và chi phí thu them ngoài giá bán (nếu có)- Chế độ kế toán doanh nghiệp, ban hành theo quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/3/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Chỉ tiêu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định bằng công thức sau: DT = Trong đó: M: Doanh thu tiêu thụ. qi: Khối lượng sản phẩm, hàng hóa i đã tiêu thụ hoặc khối lượng dịch vụ hoàn thành đã cung cấp. pi: Giá bán đơn vị hàng hóa, dịch vụ cung cấp. i: Loại hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp đã cung cấp.2 Doanh thu từ hoạt động tài chính: Doanh thu từ hoạt động đầu tư tài chính là doanh thu thu từ hoạt động đầu tư vốn ra bên ngoài doanh nghiệp như: Góp vốn liên doanh, liên kết, mua GVHD:Th.s Đặng Thị Thư 9 SVTH: Nguyễn Thị Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa Kế toán - Kiểm toán Trường Đại Học Thương Mại bán trái phiếu, cổ phiếu; cho thuê tái sản, lãi tiền gửi và lãi cho vay thuộc vốn kinh doanh… Doanh thu hoạt động tài chính bao gồm: - Tiền lãi: Lãi cho vay, lãi tiền gửi ngân hàng, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu, chiết khấu thanh toán được hưởng do mua hàng hóa và dịch vụ… - Cổ tức lợi nhuận được chia.
- Thu nhập về hoạt động đầu tư mua, bán chứng khoán ngắn hạn, dài hạn. - Thu nhập về thu hồi hoặc thanh lý các khoản vốn góp liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết, công ty con, đầu tư vốn khác. - Lãi tỷ giá hối đoái. - Chênh lệch lãi do bán ngoại tệ.
- Chênh lệch lãi chuyển nhượng vốn. - Các khoản doanh thu hoạt động tài chính khác.3 Doanh thu từ hoạt động khác: Doanh thu từ hoạt động khác là các khoản thu nhập khác ngoài hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Những khoản thu nhập này phát sinh không thường xuyên, doanh nghiệp không dự kiến trước hoặc có dự kiến trước nhưng ít có khả năng thực hiện. Thu nhập khác của doanh nghiệp bao gồm: - Thu từ nhượng bán, thanh lý tài sản cố định.
- Chênh lệch lãi do đánh giá lại vật tư, hàng hóa, tài sản cố định đưa đi góp vốn liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết, đầu tư dài hạn khác. - Thu nhập từ nghiệp vụ bán và thuê lại tài sản - Thu tiền được phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng. - Thu các khoản nợ khó đòi và xử lý - Các khoản thuế được Ngân sách nhà nước hoàn lại. - Thu các khoản nợ phải trả không xác định được chủ.s Đặng Thị Thư 10 SVTH: Nguyễn Thị Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.