THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

Tìm hiểu về thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại Quy Nhơn, Bình Định. Luận văn phân tích thực trạng, giải pháp và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Tấn Phát
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Vành Khuyên
• Trường học: Học Viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Quản Lý Công
• Đề tài: Thực Thi Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Thành Phố Quy Nhơn, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI CẤP HUYỆN
• 1.1. Chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Vai trò của chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.1.3. Các chính sách hợp phần của chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2. Thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại cấp huyện
• 1.2.1. Khái niệm thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại cấp huyện
• 1.2.2. Vai trò của thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2.3. Chủ thể và đối tượng thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại cấp huyện
• 1.2.4. Nội dung thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại cấp huyện
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.3.1. Nhóm yếu tố khách quan
• 1.3.2. Nhóm các yếu tố chủ quan
• 1.4. Kinh nghiệm thực thi chính sách giảm nghèo bền vững của một số địa phương và bài học rút ra cho thành phố Quy Nhơn
• 1.4.1. Kinh nghiệm từ thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
• 1.4.2. Kinh nghiệm từ Thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm rút ra
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và ảnh hưởng của các yếu tố đến thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý
• 2.1.2. Về điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến việc thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.2. Tình hình nghèo tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3. Phân tích thực trạng hoạt động thực thi chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.1. Xây dựng kế hoạch và ban hành các văn bản thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.3.2. Phổ biến, tuyên truyền về chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.3.3. Huy động và phân bổ nguồn lực để thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.3.4. Phân công, phối hợp thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.3.5. Theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.3.6. Đánh giá, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 2.4. Kết quả thực thi chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4.1. Kết quả thực hiện các chính sách giảm nghèo chung
• 2.4.2. Kết quả thực hiện các chính sách giảm nghèo đặc thù trên địa bàn thành phố
• 2.4.3. Kết quả thực hiện các chính sách, chương trình lồng ghép
• 2.5. Đánh giá hoạt động thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.5.1. Kết quả đạt được
• 2.5.2. Những hạn chế tồn tại và nguyên nhân
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Định hướng giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.1.1. Định hướng của Đảng và nhà nước về giảm nghèo bền vững
• 3.1.2. Định hướng của tỉnh Bình Định về giảm nghèo bền vững
• 3.1.3. Định hướng của thành phố Quy Nhơn về giảm nghèo bền vững
• 3.2. Một số giải pháp cụ thể hoàn thiện thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Đổi mới hình thức, nội dung tuyên truyền về chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2.2. Tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2.3. Kiện toàn bộ máy thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2.4. Tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành trong thực thi chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2.5. Huy động vốn, lồng ghép nguồn lực để thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2.6. Thực hiện tốt các giải pháp hỗ trợ và an sinh xã hội
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn Giảm nghèo bền vững ở Quy Nhơn 55 ký tự

Luận văn này tập trung nghiên cứu về thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Giảm nghèo là một mục tiêu quan trọng của Đảng và Nhà nước, thể hiện sự quan tâm đến an sinh xã hội và nâng cao đời sống người dân. Việt Nam được xem là điểm sáng trong công tác giảm nghèo trên thế giới, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Tình trạng tái nghèo, chênh lệch giàu nghèo và tác động của biến đổi khí hậu, dịch bệnh là những vấn đề cần giải quyết. Luận văn sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp để giảm nghèo bền vững tại Quy Nhơn, góp phần vào mục tiêu chung của quốc gia. Quy Nhơn, với tiềm năng phát triển du lịch, có nhiều cơ hội để cải thiện đời sống người dân, nhưng vẫn còn tồn tại những hộ nghèo cần được hỗ trợ.

1.1. Lý do chọn đề tài luận văn giảm nghèo Quy Nhơn

Luận văn chọn đề tài này vì giảm nghèo bền vững là vấn đề cấp bách tại Quy Nhơn, một thành phố ven biển có tiềm năng phát triển nhưng vẫn còn tồn tại những hộ nghèo. Các yếu tố như thiên tai, dịch bệnh (COVID-19) và suy thoái kinh tế đã ảnh hưởng đến đời sống người dân và gây khó khăn cho công tác giảm nghèo. Sự thiếu hụt sinh kế bền vững và các vấn đề liên quan đến đối tượng yếu thế cũng là những thách thức lớn. Nghiên cứu này nhằm tìm ra giải pháp để thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 tại Quy Nhơn.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu luận văn giảm nghèo

Mục tiêu chính của luận văn là đề xuất giải pháp hoàn thiện thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại Quy Nhơn. Luận văn sẽ tập trung vào các nội dung liên quan đến quá trình thực thi, từ xây dựng kế hoạch, tuyên truyền, huy động nguồn lực đến phân công, kiểm tra, giám sát và đánh giá. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động thực hiện từ năm 2018 đến nay, giai đoạn có nhiều biến động do ảnh hưởng của dịch bệnh và các chính sách mới. Nghiên cứu này giới hạn trong phạm vi thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.

II. Cơ sở lý luận Chính sách giảm nghèo bền vững 58 ký tự

Chính sách giảm nghèo bền vững là một hệ thống các biện pháp, giải pháp nhằm giúp người nghèo cải thiện đời sống vật chất và tinh thần một cách lâu dài, không phụ thuộc vào trợ cấp ngắn hạn. Luận văn sử dụng các khái niệm và lý thuyết về giảm nghèo, thực thi chính sách, và phát triển bền vững để xây dựng cơ sở lý luận. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách, bao gồm yếu tố khách quan (kinh tế, xã hội, môi trường) và yếu tố chủ quan (năng lực cán bộ, sự tham gia của cộng đồng) cũng được phân tích. Kinh nghiệm từ các địa phương khác như Đồng Hới, Tuy Hòa được xem xét để rút ra bài học cho Quy Nhơn. Theo Ủy hội Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc, nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người.

2.1. Khái niệm và vai trò của chính sách giảm nghèo bền vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ là cung cấp tiền bạc hay vật chất mà còn là tạo cơ hội cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giáo dục, y tế, việc làm và vốn. Vai trò của chính sách này là tạo ra một xã hội công bằng, giảm thiểu bất bình đẳng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nó cũng góp phần vào việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đảm bảo sự phát triển bền vững cho thế hệ tương lai.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng thực thi chính sách giảm nghèo hiệu quả

Thực thi chính sách giảm nghèo chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Yếu tố khách quan bao gồm điều kiện kinh tế - xã hội, biến đổi khí hậu, và dịch bệnh. Yếu tố chủ quan bao gồm năng lực của cán bộ, sự phối hợp giữa các ban ngành, và sự tham gia của cộng đồng. Theo Nguyễn Đức Dũng (2020), cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này để có giải pháp phù hợp và hiệu quả.

2.3. Kinh nghiệm thực thi chính sách giảm nghèo của các địa phương

Nghiên cứu kinh nghiệm thực thi chính sách giảm nghèo bền vững của các địa phương khác giúp Quy Nhơn có thêm góc nhìn và bài học quý giá. Ví dụ, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, có những mô hình giảm nghèo hiệu quả nào? Thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, đã đối mặt và giải quyết những thách thức nào trong công tác này? Những kinh nghiệm thành công và thất bại sẽ giúp Quy Nhơn điều chỉnh và hoàn thiện chính sách của mình.

III. Thực trạng thực thi chính sách tại Quy Nhơn 55 ký tự

Chương này đánh giá thực trạng thực thi chính sách giảm nghèo tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Các hoạt động như xây dựng kế hoạch, tuyên truyền, huy động nguồn lực, phân công trách nhiệm, kiểm tra giám sát và đánh giá kết quả được phân tích chi tiết. Tình hình nghèo đói tại Quy Nhơn, các chính sách hỗ trợ đặc thù, và chương trình lồng ghép cũng được xem xét. Luận văn sử dụng số liệu thống kê, báo cáo và phỏng vấn để thu thập thông tin và đưa ra đánh giá khách quan. Thực tế cho thấy, vẫn còn tồn tại những người nghèo tại thành phố. Nguyên nhân cụ thể như sau: Thứ nhất, thành phố Quy Nhơn có vị trí địa lý thuận lợi giúp phát huy thế mạnh về du lịch và phát triển các khu công nghiệp. Tuy nhiên, trong những năm qua, do ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu, đặc biệt là đại dịch COVID-19 đã tác động không nhỏ đến đời sống người dân trên địa bàn thành phố.

3.1. Ảnh hưởng điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đến giảm nghèo

Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội có ảnh hưởng lớn đến thực thi chính sách giảm nghèo. Vị trí địa lý, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội cũng đóng vai trò quyết định. Tại Quy Nhơn, những yếu tố này vừa tạo ra cơ hội vừa đặt ra thách thức cho công tác giảm nghèo.

3.2. Phân tích hoạt động thực thi chính sách giảm nghèo tại Quy Nhơn

Luận văn phân tích chi tiết các hoạt động thực thi chính sách giảm nghèo tại Quy Nhơn, bao gồm việc xây dựng và ban hành văn bản, tuyên truyền, huy động và phân bổ nguồn lực, phân công phối hợp, kiểm tra giám sát và đánh giá. Mỗi hoạt động đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chính sách được thực hiện hiệu quả. Đâu là điểm mạnh và điểm yếu trong từng hoạt động này tại Quy Nhơn?

3.3. Đánh giá kết quả thực thi chính sách và những hạn chế

Kết quả thực thi chính sách giảm nghèo tại Quy Nhơn có những thành tựu đáng ghi nhận, nhưng cũng còn tồn tại những hạn chế. Tỷ lệ hộ nghèo giảm, đời sống người dân được cải thiện, nhưng vẫn còn tình trạng tái nghèo, chênh lệch giàu nghèo và các vấn đề xã hội khác. Luận văn sẽ chỉ ra những nguyên nhân của những hạn chế này và đề xuất giải pháp khắc phục.

IV. Giải pháp đột phá Hoàn thiện giảm nghèo Quy Nhơn 60 ký tự

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Các giải pháp tập trung vào việc đổi mới hình thức tuyên truyền, nâng cao hiệu quả lãnh đạo chỉ đạo, kiện toàn bộ máy thực thi, tăng cường phối hợp, huy động vốn và thực hiện tốt các giải pháp hỗ trợ và an sinh xã hội. Định hướng giảm nghèo bền vững của Đảng, Nhà nước, tỉnh Bình Định và thành phố Quy Nhơn được xem xét để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả của các giải pháp.

4.1. Đổi mới hình thức nội dung tuyên truyền về giảm nghèo

Tuyên truyền về chính sách giảm nghèo cần được đổi mới cả về hình thức và nội dung để đạt hiệu quả cao hơn. Thay vì chỉ sử dụng các phương pháp truyền thống, cần áp dụng các hình thức truyền thông hiện đại, đa dạng và hấp dẫn. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về quyền lợi và trách nhiệm của người nghèo, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào công tác giảm nghèo.

4.2. Nâng cao hiệu quả lãnh đạo chỉ đạo và giám sát giảm nghèo

Hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và giám sát có vai trò quyết định trong việc thực thi chính sách giảm nghèo. Cấp ủy, chính quyền cần tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần phát huy vai trò giám sát, phản biện và tham gia xây dựng chính sách.

4.3. Giải pháp huy động vốn và lồng ghép nguồn lực cho giảm nghèo

Nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt để thực hiện thành công chính sách giảm nghèo. Cần đa dạng hóa các nguồn vốn, bao gồm vốn ngân sách, vốn tín dụng ưu đãi, vốn xã hội hóa và vốn ODA. Đồng thời, cần lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án khác nhau để tăng cường hiệu quả sử dụng.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu 52 ký tự

Luận văn này mang tính ứng dụng cao, kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng và điều chỉnh chính sách giảm nghèo tại thành phố Quy Nhơn. Các giải pháp đề xuất được đánh giá tính khả thi và hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Nghiên cứu này cũng cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và các tổ chức xã hội quan tâm đến vấn đề giảm nghèo. Cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan (nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng).

5.1. Tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp đề xuất

Các giải pháp đề xuất trong luận văn được xây dựng trên cơ sở phân tích thực trạng và kinh nghiệm thực tiễn, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Mỗi giải pháp đều được đánh giá kỹ lưỡng về chi phí, lợi ích, rủi ro và tác động xã hội. Cần có sự đánh giá khách quan và toàn diện để lựa chọn giải pháp phù hợp nhất.

5.2. Đề xuất các chính sách và giải pháp thực hiện hiệu quả

Luận văn đề xuất các chính sách và giải pháp cụ thể để thực thi chính sách giảm nghèo hiệu quả tại Quy Nhơn. Các chính sách tập trung vào việc tạo cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản cho người nghèo. Các giải pháp tập trung vào việc đổi mới phương pháp quản lý, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và nâng cao năng lực cán bộ.

VI. Kết luận Hướng tới giảm nghèo bền vững Quy Nhơn 59 ký tự

Luận văn đã hệ thống hóa lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi và hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần có sự nỗ lực của toàn xã hội, sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành và sự tham gia tích cực của người dân. Giảm nghèo là một quá trình lâu dài và liên tục, đòi hỏi sự kiên trì và sáng tạo.

6.1. Tổng kết những đóng góp chính của luận văn

Luận văn đã đóng góp vào việc hệ thống hóa lý luận về thực thi chính sách giảm nghèo bền vững, đánh giá thực trạng một cách khách quan và đề xuất các giải pháp có tính khả thi cao. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và điều chỉnh chính sách giảm nghèo tại Quy Nhơn.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị chính sách

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của chính sách giảm nghèo đến các nhóm đối tượng khác nhau, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự bền vững của quá trình giảm nghèo và đề xuất các mô hình giảm nghèo sáng tạo. Cần khuyến khích sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng vào quá trình nghiên cứu và xây dựng chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực thi chính sách giảm nghèo bền vững là một trong những trụ cột chiến lược của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam, góp phần củng cố ổn định chính trị và thúc đẩy tiến bộ xã hội. Tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định – trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và du lịch biển của tỉnh – tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm địa phương duy trì ấn tượng ở mức 7% đến 7,5%/năm trong giai đoạn vừa qua, trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng tăng từ 9,0% đến 9,5%, dịch vụ tăng từ 7,9% đến 8,7%. Nhờ những nỗ lực triển khai đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia, tính đến cuối năm 2022, toàn thành phố đã giảm số hộ nghèo xuống còn 123 hộ trên tổng số 73.497 hộ dân, chiếm tỷ lệ 0,17%, cùng 200 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 0,27%.

Tuy nhiên, bức tranh giảm nghèo tại đô thị loại I này vẫn đối diện với nhiều rào cản mang tính cơ cấu. Đại dịch COVID-19 cùng sự biến động của thị trường bất động sản đã làm suy giảm nguồn thu ngân sách địa phương và gây đứt gãy chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch – ngành kinh tế mũi nhọn tạo sinh kế cho lao động nghèo. Thêm vào đó, việc thiếu hụt các mô hình sinh kế bền vững sau bồi thường quy hoạch đất đai khiến nguy cơ tái nghèo ở các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật và người neo đơn luôn ở mức cao. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công của tác giả Nguyễn Tấn Phát, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trần Thị Vành Khuyên tại Học viện Hành chính Quốc gia, tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện cơ chế thực thi chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn 21 đơn vị hành chính phường, xã thuộc thành phố Quy Nhơn giai đoạn 2018–2022 và định hướng đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống chỉ số đánh giá phục vụ trực tiếp cho công tác hoạch định và điều hành quản lý nhà nước tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên lý thuyết chu trình chính sách công của William Jenkins, James Anderson và các nhà nghiên cứu quản lý công trong nước như Đỗ Phú Hải. Theo đó, chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có chủ đích của Nhà nước, và thực thi chính sách là giai đoạn then chốt chuyển hóa các mục tiêu trên văn bản thành kết quả thực tế thông qua hệ thống công cụ quản lý hành chính. Quy trình thực thi chính sách giảm nghèo bền vững cấp huyện được chuẩn hóa thành 6 nội dung cốt lõi: xây dựng kế hoạch và ban hành văn bản; phổ biến và tuyên truyền; huy động và phân bổ nguồn lực; phân công và phối hợp; theo dõi, kiểm tra, giám sát; đánh giá, sơ kết và tổng kết.

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết nghèo đa chiều hiện đại do Liên Hợp Quốc và Ngân hàng Thế giới khởi xướng, kết hợp cùng chuẩn nghèo đa chiều quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 24/2021/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 30a/NQ-CP của Chính phủ. Khái niệm giảm nghèo bền vững được xác định không chỉ đơn thuần là vượt qua ngưỡng thu nhập tối thiểu mà là quá trình đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng đối với 5 dịch vụ xã hội cơ bản: y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt cùng vệ sinh và thông tin. Luận văn phân tích cấu trúc chính sách qua 3 hợp phần trụ cột: tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội, hỗ trợ phát triển sản xuất gắn liền chuyển giao khoa học công nghệ, và mạng lưới an sinh xã hội toàn diện. Ngoài ra, tác giả mở rộng đối sánh với các bài học thực tiễn từ thành phố Đồng Hới (Quảng Bình) với tỷ lệ hộ nghèo 0,45% và thành phố Tuy Hòa (Phú Yên) với mục tiêu tỷ lệ nghèo 1,1% để đúc kết kinh nghiệm tổ chức bộ máy và huy động nguồn lực xã hội hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp hệ phương pháp nghiên cứu chuyên ngành quản lý công. Về nguồn dữ liệu, tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo thống kê chính thức của Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội thành phố Quy Nhơn, Ủy ban nhân dân thành phố và các văn bản chỉ đạo của Thành ủy Quy Nhơn từ năm 2015 đến năm 2023.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 73.497 hộ dân trên địa bàn 21 đơn vị hành chính gồm 16 phường và 5 xã. Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn bộ kết hợp phân tầng theo khu vực địa bàn (thành thị và nông thôn), tập trung rà soát chuyên sâu 123 hộ nghèo và 200 hộ cận nghèo theo tiêu chuẩn đa chiều giai đoạn 2021–2025. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tài liệu và thống kê mô tả so sánh là nhằm lượng hóa chính xác sự biến động của các chiều thiếu hụt an sinh, đồng thời đánh giá khách quan mối quan hệ nhân quả giữa quy trình quản trị hành chính cấp huyện với kết quả thoát nghèo thực tế. Trục thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2018 đến năm 2023, phản ánh sự chuyển giao giữa hai chu kỳ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giai đoạn 2018–2020 ghi nhận sự sụt giảm liên tục của tỷ lệ hộ nghèo tại Quy Nhơn với tốc độ giảm bình quân 0,09%/năm và hộ cận nghèo giảm 0,15%/năm. Đến cuối năm 2020, toàn thành phố chỉ còn 123 hộ nghèo (tỷ lệ 0,17%) và 205 hộ cận nghèo (tỷ lệ 0,28%). Tuy nhiên, bước sang năm 2021, số hộ nghèo đã tăng vọt lên 261 hộ, tăng hơn 112% so với năm 2020 do tác động kép từ đại dịch COVID-19 và việc chuyển đổi sang áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn mới. Sau khi triển khai các gói phục hồi, đến cuối năm 2022, số hộ nghèo được kéo giảm về mức 123 hộ và cận nghèo là 200 hộ.

Thứ hai, đặc trưng nghèo đói tại Quy Nhơn mang tính chất nghèo đô thị rõ nét. Số liệu năm 2022 cho thấy 16 phường nội thành tập trung tới 103 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 0,16% tổng số dân thành thị) và 134 hộ cận nghèo (tỷ lệ 0,20%), trong khi 5 xã ngoại thành chỉ có 20 hộ nghèo (tỷ lệ 0,29%) và 66 hộ cận nghèo (tỷ lệ 0,95%).

Thứ ba, thành phố đạt bước tiến vượt bậc trong việc xóa nghèo cục bộ khi có 8/21 phường, xã hoàn thành mục tiêu không còn hộ nghèo gồm: Lý Thường Kiệt, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Văn Cừ, Trần Phú, Thị Nại, Ghềnh Ráng và xã đảo Nhơn Lý; đồng thời có 3 phường xóa trắng cả hộ cận nghèo là Lý Thường Kiệt, Nguyễn Văn Cừ và Trần Phú.

Thứ tư, công tác tuyên truyền và tổ chức thực thi được triển khai với tần suất cao thông qua 18 hội nghị tập huấn chính sách mới, 25 buổi hướng dẫn mô hình kinh tế giảm nghèo cho cấp cơ sở, 1 hội thi tìm hiểu kiến thức và 4 diễn đàn chia sẻ điển hình tiên tiến.

Thảo luận kết quả

Diễn biến số liệu có thể được hình dung qua một biểu đồ cột chồng trực quan phản ánh xu hướng biến động hộ nghèo - cận nghèo thành thị và nông thôn giai đoạn 2018–2022, kết hợp cùng một bảng ma trận phân tích mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản giữa 16 phường và 5 xã. Sự gia tăng đột biến của số hộ nghèo năm 2021 phản ánh tính dễ bị tổn thương của kinh tế dịch vụ biển trước các cú sốc ngoại cảnh. Hàng loạt dự án bất động sản nghỉ dưỡng bị đóng băng đã kéo theo nguồn thu ngân sách từ đất sụt giảm nghiêm trọng, trực tiếp thu hẹp biên độ hỗ trợ tài chính cho các chương trình giảm nghèo đặc thù.

So sánh với mô hình của thành phố Đồng Hới (tỷ lệ nghèo 0,45%) và thành phố Tuy Hòa (tỷ lệ nghèo 1,1%), Quy Nhơn có tỷ lệ nghèo tổng thể thấp hơn nhưng lại đối diện với nguy cơ tái nghèo đô thị phức tạp hơn. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc người dân sau khi nhận tiền đền bù đất quy hoạch thiếu kỹ năng quản trị tài chính cá nhân và không có nghề nghiệp ổn định. Bộ máy cán bộ làm công tác giảm nghèo tại một số phường, xã hoạt động kiêm nhiệm, dẫn đến khâu theo dõi, giám sát sau thoát nghèo chưa thực sự chặt chẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn xác lập 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể nhằm hoàn thiện công tác thực thi chính sách giảm nghèo bền vững tại thành phố Quy Nhơn:

Thứ nhất, đổi mới và số hóa phương thức tuyên truyền chính sách. Ủy ban nhân dân thành phố cần chỉ đạo Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao chuyển đổi 100% tài liệu phổ biến sang định dạng infographic và phát thanh đa phương tiện trên nền tảng mạng xã hội. Mục tiêu đạt 95% hộ nghèo và cận nghèo nắm rõ các gói hỗ trợ tín dụng và y tế trong giai đoạn 2024–2025, xóa bỏ hoàn toàn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp nhà nước.

Thứ hai, kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ công chức cơ sở. Phòng Nội vụ chủ trì xây dựng đề án chuẩn hóa chức danh cán bộ chuyên trách công tác xã hội tại 21 phường, xã. Đảm bảo 100% cán bộ, công chức làm công tác giảm nghèo được bồi dưỡng kỹ năng điều tra xã hội học và vận hành phần mềm quản lý hộ nghèo đa chiều định kỳ hàng năm từ năm 2024 đến năm 2026.

Thứ ba, mở rộng quy mô vốn tín dụng chính sách và lồng ghép nguồn lực xã hội hóa. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội thành phố phối hợp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tăng trưởng nguồn vốn ủy thác tại địa phương từ 15% đến 20%/năm trong giai đoạn 2024–2027. Huy động các quỹ hỗ trợ sinh kế từ cộng đồng doanh nghiệp du lịch để tài trợ trực tiếp cho các mô hình kinh tế biển hộ gia đình.

Thứ tư, thiết lập chuỗi sinh kế thích ứng và củng cố mạng lưới an sinh toàn diện. Phòng Kinh tế phối hợp Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội triển khai các lớp đào tạo nghề gắn trực tiếp với nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp Nhơn Hội, Phú Tài. Phấn đấu đến năm 2030, 100% lao động thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo sau thu hồi đất được chuyển đổi nghề nghiệp ổn định, giữ vững tỷ lệ tái nghèo hàng năm dưới mức 0,05%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu khoa học và thực tiễn giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện, thành phố trực thuộc tỉnh: Cung cấp khung quy trình 6 bước thực thi chính sách chuẩn hóa và mô hình điều phối liên ngành, giúp lãnh đạo địa phương tối ưu hóa việc phân bổ ngân sách giảm nghèo đa chiều trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý công, Chính sách công, Xã hội học: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo điển hình về phương pháp đánh giá chính sách công cấp địa phương, vận dụng hệ thống lý thuyết nghèo đa chiều vào phân tích thực chứng tại khu vực duyên hải miền Trung.

Cán bộ hệ thống Ngân hàng Chính sách Xã hội và các tổ chức chính trị - xã hội: Khai thác bức tranh phân bổ hộ nghèo tại 21 phường, xã để thiết kế các gói tín dụng ưu đãi phù hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản và kinh doanh dịch vụ du lịch.

Các tổ chức phi chính phủ và khối doanh nghiệp triển khai trách nhiệm xã hội: Định vị chính xác các địa bàn và nhóm dân cư yếu thế đang chịu sự thiếu hụt về chỉ số nhà ở, nước sạch và giáo dục nghề nghiệp để tài trợ các dự án an sinh xã hội đúng đối tượng và mang lại hiệu quả bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Đặc trưng nổi bật nhất của bức tranh nghèo tại thành phố Quy Nhơn là gì?
Thực trạng nghèo tại Quy Nhơn mang tính chất nghèo thành thị áp đảo, với 103 trên tổng số 123 hộ nghèo toàn thành phố tập trung tại 16 phường nội thành vào năm 2022. Điều này bắt nguồn từ cơ cấu đô thị hóa nhanh, khiến nhóm lao động phi chính thức và dịch vụ dễ rơi vào cảnh mất thu nhập khi nền kinh tế chịu biến động.

Tại sao số lượng hộ nghèo tại Quy Nhơn lại tăng đột biến trong năm 2021?
Số hộ nghèo năm 2021 tăng vọt lên 261 hộ do tác động cộng hưởng từ hai yếu tố: sự đóng băng hoàn toàn của ngành du lịch biển do đại dịch COVID-19 làm suy giảm việc làm, kết hợp với việc địa phương bắt đầu áp dụng chuẩn nghèo đa chiều mới giai đoạn 2021–2025 với các tiêu chí khắt khe hơn về thu nhập và dịch vụ cơ bản.

Quy trình thực thi chính sách giảm nghèo bền vững cấp huyện gồm những khâu nào?
Quy trình được thực hiện qua 6 bước khép kín: xây dựng kế hoạch và ban hành văn bản điều hành; phổ biến và tuyên truyền chính sách; huy động, phân bổ nguồn lực; phân công, phối hợp liên ngành; theo dõi, kiểm tra, giám sát tiến độ; và đánh giá, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm.

Những địa phương nào tại Quy Nhơn đã hoàn thành mục tiêu không còn hộ nghèo?
Tính đến cuối năm 2022, thành phố đã hoàn thành xóa trắng hộ nghèo tại 8 phường, xã gồm: Lý Thường Kiệt, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Văn Cừ, Trần Phú, Thị Nại, Ghềnh Ráng và xã Nhơn Lý; đồng thời xóa trắng hộ cận nghèo tại 3 phường trung tâm nội thành.

Kinh nghiệm từ các đô thị lân cận giúp ích gì cho công tác giảm nghèo tại Quy Nhơn?
Mô hình hỗ trợ vốn gắn với bao tiêu đầu ra sản phẩm tại Đồng Hới (Quảng Bình) với tỷ lệ nghèo 0,45% và chiến lược đào tạo nghề theo nhu cầu thực tế của thị trường tại Tuy Hòa (Phú Yên) với tỷ lệ nghèo 1,1% là hai bài học quý giá giúp Quy Nhơn đa dạng hóa sinh kế biển bền vững.

Kết luận

Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chu trình thực thi chính sách công và phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều tại đơn vị hành chính cấp huyện.

Phản ánh bức tranh giảm nghèo thực chứng tại thành phố Quy Nhơn giai đoạn 2018–2022, làm rõ mức kéo giảm hộ nghèo đạt 0,17% trên 73.497 hộ dân và nhận diện sâu sắc thách thức nghèo đô thị.

Chỉ rõ các điểm nghẽn về tính bền vững của nguồn thu ngân sách, việc chuyển đổi sinh kế cho lao động sau đền bù giải tỏa và năng lực giám sát của bộ máy cán bộ cơ sở.

Đề xuất 4 giải pháp mang tính chiến lược, đồng bộ về truyền thông số, nâng cao năng lực cán bộ, mở rộng tín dụng chính sách và tạo lập việc làm thích ứng.

Xác lập lộ trình hành động giai đoạn 2024–2030 gắn liền với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý an sinh xã hội, kêu gọi sự chung tay quyết liệt của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp nhằm đưa Quy Nhơn trở thành đô thị biển không còn hộ nghèo bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực thi chính sách GNBV tại cấp huyện Chương 2: Thực trạng thực thi chính sách GNBV tại thành phố Quy Nhơn thuộc tỉnh Bình Định. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thực thi chính sách GNBV tại Thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI CẤP HUYỆN 1. Chính sách giảm nghèo bền vững 1.

Một số khái niệm 1. Khái niệm nghèo Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về nghèo. Tùy từng trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, tùy từng thời điểm nhất định mà có những quan điểm khác nhau và những tiêu chuẩn khác nhau về nghèo. Một số định nghĩa về nghèo phổ biến như sau: - Theo quan điểm của Ủy hội Kinh tế Xã hội châu Á Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc thì nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người.

Những nhu cầu này đã được xác lập, thừa nhận theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Như vậy, theo quan điểm này, mỗi xã hội theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội đều xác lập một tiêu chuẩn riêng về những nhu cầu cơ bản của con người; những người không được thỏa mãn những nhu cầu này chính là người nghèo [29]. - Theo quan điểm của Liên Hợp quốc, nghèo được tiếp cận theo bốn nội dung gồm: nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả các hoạt động xã hội; nghèo cũng có nghĩa là không tiếp cận đụ các nhu cầu cơ bản như ăn – mặc – học tập – khám chữa bệnh – không việc làm; nghèo còn có nghĩa là không an toàn bởi dễ rơi vào tình trạng không có quyền, không được tiếp cận tín dụng; đồng thời nghèo cũng là việc dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro,…[1] 9 - Theo quan điểm của Galbraith – một nhà kinh tế học người Mỹ thì những người bị coi là nghèo khổ khi họ có thu nhập của họ dưới mức thu nhập của cộng đồng; đồng thời họ cũng không được thụ hưởng những thứ vần thiết theo chuẩn mực [15]. Hiện nay, vẫn còn nhiều quan điểm, cách định nghĩa khác nhau về đói nghèo ở nước ta.

Tuy nhiên ngoài việc tham khảo các khái niệm trên thế giới, thì ở nước ta đói và nghèo được chia làm hai khái niệm riêng biệt. Từ những quan điểm trên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả định nghĩa: “Nghèo là một tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản hoặc được hưởng dưới mức trung bình của công đồng tại địa phương”. Khái niệm nghèo đa chiều Từ khái niệm về nghèo mà Liên Hợp quốc đã đưa ra ở trên, có thể thấy rằng, vấn đề nghèo đa chiều có thể được đo lường bằng tiêu chí về thu nhập (trung bình) và các tiêu chí phi thu nhập (tập trung vào các nhóm dịch vụ cơ bản: y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, việc làm,…). Việc xác định được các tiêu chí này sẽ giúp công tác xác định người nghèo ngày một chính xác hơn.

Hiện nay, chỉ số nghèo đa chiều quốc tế tập trung vào 3 tiêu chí chính là: y tế, giáo dục và điều kiện sống bên cạnh thước đo truyền thống dựa vào thu nhập [1].