Luận văn thạc sĩ cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội việt nam chi nhánh tỉnh vĩnh phúc

Luận văn thạc sĩ phân tích hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Duy Thái
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Chi Mai
• Trường học: Học viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Cho Vay Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam Chi Nhánh Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHO VAY HỘ NGHÈO
• 1.1. Tổng quan về cho vay hộ nghèo
• 1.2. Khái quát về hộ nghèo
• 1.3. Tín dụng ngân hàng
• 1.4. Cho vay Hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.5. Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 1.6. Chính sách cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng chính sách xã hội
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay hộ nghèo
• 1.8. Các nhân tố tác động tới cho vay hộ nghèo
• 1.9. So sánh tín dụng Hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội với tín dụng của các Ngân hàng thương mại
• 1.10. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về cho vay Hộ nghèo và bài học kinh nghiệm cho NHCSXH Việt Nam
• 1.10.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 1.10.2. Bài học rút ra cho NHCSXH Việt Nam
• 1.11. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC
• 2.1. Tình hình kinh tế - xã hội và thực trạng đói nghèo tại tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.2. Tổng quan về kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.3. Thực trạng đói nghèo tại tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.4. Giới thiệu về ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.4.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.4.2. Mô hình tổ chức và hoạt động
• 2.5. Thực trạng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.6. Đánh giá thực trạng cho vay Hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.6.1. Tồn tại và nguyên nhân
• 2.7. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNH CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC
• 3.1. Mục tiêu chương trình XĐGN ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016-2020
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.1.3. Mục tiêu hoạt động của NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 – 2020
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.2.1. Giải pháp chung
• 3.2.1.1. Hoàn thiện mạng lưới hoạt động
• 3.2.1.2. Tiếp tục đẩy mạnh ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội
• 3.2.1.3. Thực hiện công khai hóa - xã hội hóa hoạt động ngân hàng chính sách xã hội
• 3.2.2. Giải pháp chuyên môn
• 3.2.2.1. Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại ngân hàng chính sách xã hội
• 3.2.2.2. Đẩy mạnh cho vay theo dự án, nâng suất đầu tư cho hộ nghèo lên mức tối đa
• 3.2.2.3. Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng chính sách xã hội
• 3.2.3. Giải pháp điều kiện
• 3.2.3.1. Tăng cường hệ thống kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng cho người nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội
• 3.2.3.2. Gắn công tác cho vay vốn và dịch vụ sau đầu tư
• 3.2.3.3. Về huy động vốn của NHCSXH
• 3.2.3.4. Làm tốt công tác thi đua, khen thưởng, kỷ luật tại ngân hàng chính sách xã hội
• 3.2.4. Các giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 3.3.3. Đối với cấp ủy Đảng, Chính quyền địa phương các cấp tại tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.3.4. Kiến nghị với các tổ chức Hội nhận ủy thác
• 3.3.5. Đối với hộ nghèo
• 3.4. Tóm tắt chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay hộ nghèo

Phần này trình bày khái niệm đói nghèo và các tiêu chí đánh giá nghèo đói. Hộ nghèo được xác định dựa trên mức thu nhập hoặc chi tiêu dưới ngưỡng tối thiểu cần thiết. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho các hộ nghèo, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Phần này cũng đề cập đến các chính sách và chương trình hỗ trợ tín dụng cho người nghèo, đặc biệt là tại tỉnh Vĩnh Phúc.

1.1 Khái niệm đói nghèo

Đói nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được đáp ứng các nhu cầu cơ bản như ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục. Ngưỡng nghèo được xác định dựa trên mức thu nhập hoặc chi tiêu, thay đổi theo thời gian và địa phương. Tại Việt Nam, NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi nhằm hỗ trợ các hộ nghèo, đặc biệt là tại các vùng nông thôn và miền núi.

1.2 Tiêu chí đánh giá nghèo đói

Các tiêu chí đánh giá nghèo đói bao gồm mức thu nhập, chi tiêu và khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản. NHCSXH sử dụng các tiêu chí này để xác định đối tượng được hỗ trợ tín dụng. Tại Vĩnh Phúc, các hộ nghèo được xác định dựa trên mức thu nhập bình quân đầu người và điều kiện sống.

II. Thực trạng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Vĩnh Phúc

Phần này phân tích thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Vĩnh Phúc. Các số liệu từ năm 2012 đến 2016 cho thấy sự gia tăng về số lượng hộ nghèo được hỗ trợ và tổng dư nợ tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô tín dụng chưa lớn và hiệu quả giảm nghèo chưa cao. Phần này cũng đề cập đến các nguyên nhân dẫn đến những hạn chế này.

2.1 Tình hình kinh tế xã hội tại Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc là một tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, nhưng vẫn còn nhiều hộ nghèo, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và miền núi. NHCSXH Vĩnh Phúc đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi nhằm hỗ trợ các hộ nghèo, góp phần cải thiện đời sống và phát triển kinh tế địa phương.

2.2 Đánh giá hiệu quả cho vay hộ nghèo

Các số liệu từ NHCSXH Vĩnh Phúc cho thấy sự gia tăng về số lượng hộ nghèo được hỗ trợ và tổng dư nợ tín dụng. Tuy nhiên, hiệu quả giảm nghèo chưa cao do nhiều nguyên nhân như quy mô tín dụng nhỏ, quy trình cho vay phức tạp và thiếu sự phối hợp giữa các tổ chức liên quan.

III. Giải pháp hoàn thiện cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Vĩnh Phúc

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Vĩnh Phúc. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện mạng lưới hoạt động, đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ, hiện đại hóa hệ thống ngân hàng và tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng. Các giải pháp này nhằm giúp các hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn và góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

3.1 Giải pháp chung

Các giải pháp chung bao gồm hoàn thiện mạng lưới hoạt động, đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ và hiện đại hóa hệ thống ngân hàng. NHCSXH Vĩnh Phúc cần tăng cường phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội để mở rộng quy mô tín dụng và nâng cao hiệu quả giảm nghèo.

3.2 Giải pháp chuyên môn

Các giải pháp chuyên môn bao gồm đẩy mạnh cho vay theo dự án, nâng cao năng suất đầu tư cho hộ nghèo và tăng cường hệ thống kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng. NHCSXH Vĩnh Phúc cần thực hiện công khai hóa và xã hội hóa hoạt động ngân hàng để thu hút sự tham gia của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam sau hơn 30 năm đổi mới, tốc độ tăng trưởng GDP duy trì ở mức 7-8% hàng năm, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, đặc biệt giữa khu vực nông thôn và thành thị, miền núi và đồng bằng. Tỉnh Vĩnh Phúc, với dân số hơn 1 triệu người và mật độ dân số trên 750 người/km², cũng không tránh khỏi những thách thức này. Tỷ lệ hộ nghèo tại tỉnh đã giảm từ 18,04% năm 2005 xuống còn khoảng 11,05% năm 2010, song vẫn còn nhiều hộ nghèo tập trung ở vùng núi và trung du. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao đời sống và góp phần thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2012-2016, đánh giá hiệu quả tín dụng, xác định các tồn tại và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc trong khoảng thời gian 5 năm, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng trong lĩnh vực này. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ người nghèo tiếp cận nguồn vốn, góp phần giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tín dụng ngân hàng và cho vay hộ nghèo, bao gồm:

• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó ngân hàng cung cấp vốn bằng tiền tệ để phục vụ sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho hộ nghèo, giúp họ phá vỡ vòng luẩn quẩn của thu nhập thấp và năng suất thấp.

• Khái niệm hộ nghèo và đói nghèo: Đói nghèo được hiểu là tình trạng không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của con người, bao gồm cả vật chất và tinh thần. Tiêu chí đánh giá nghèo dựa trên mức thu nhập hoặc chi tiêu dưới ngưỡng đói nghèo, thay đổi theo thời gian và địa phương.

• Mô hình cho vay ưu đãi của NHCSXH: NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, cho vay trực tiếp hoặc qua các tổ chức chính trị - xã hội, với lãi suất ưu đãi nhằm hỗ trợ hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác.

• Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng: Bao gồm hệ số sử dụng vốn, vòng quay vốn tín dụng, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ bị chiếm dụng, tỷ lệ thu lãi và lãi tồn đọng. Các chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả và an toàn của hoạt động cho vay.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính, các văn bản pháp luật, thông tư liên quan đến hoạt động tín dụng ưu đãi của NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2012-2016, cùng các tài liệu nghiên cứu, sách báo và internet.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê miêu tả để phản ánh kết quả và hạn chế trong hoạt động cho vay hộ nghèo; phương pháp thống kê so sánh để đánh giá xu hướng vận động của hoạt động tín dụng qua các năm; phân tích định tính để đánh giá các nhân tố tác động đến hiệu quả cho vay.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2012-2016, bao gồm các hồ sơ vay vốn, báo cáo tín dụng và các tổ chức nhận ủy thác.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến năm 2018, tập trung đánh giá các chỉ tiêu hoạt động tín dụng trong giai đoạn 2012-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô tín dụng và dư nợ cho vay hộ nghèo tăng trưởng ổn định: Tổng dư nợ cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc tăng từ khoảng 500 tỷ đồng năm 2012 lên gần 1.200 tỷ đồng năm 2016, chiếm tỷ trọng khoảng 40% tổng dư nợ tín dụng của ngân hàng. Doanh số cho vay qua các tổ chức chính trị - xã hội cũng tăng trung bình 15% mỗi năm.

2. Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức tốt: Tỷ lệ nợ quá hạn bình quân trong giai đoạn nghiên cứu duy trì dưới 2%, thấp hơn mức trung bình của các ngân hàng thương mại trên địa bàn. Tỷ lệ thu lãi đạt trên 95%, cho thấy hiệu quả thu hồi vốn và quản lý rủi ro tốt.

3. Hoạt động của tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) đóng vai trò quan trọng: Các tổ TK&VV có tỷ lệ tham gia giao dịch đạt trên 90%, tỷ lệ nợ quá hạn của tổ TK&VV dưới 3%, góp phần nâng cao hiệu quả cho vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4. Những tồn tại trong hoạt động cho vay: Mặc dù có sự tăng trưởng về quy mô và chất lượng, hoạt động cho vay hộ nghèo vẫn gặp khó khăn như vốn huy động chưa đa dạng, thủ tục cho vay còn phức tạp, nhận thức của một số cán bộ và người dân về chính sách tín dụng chưa đầy đủ, dẫn đến việc tiếp cận vốn chưa đồng đều.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự tăng trưởng dư nợ và chất lượng tín dụng tốt là do NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc đã thực hiện nghiêm túc các quy trình cho vay, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội trong việc bình xét và giám sát sử dụng vốn. Việc duy trì tỷ lệ nợ quá hạn thấp phản ánh hiệu quả trong công tác quản lý rủi ro và thu hồi nợ.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, tỷ lệ nợ quá hạn của NHCSXH Vĩnh Phúc thấp hơn khoảng 1-2%, cho thấy sự ổn định và bền vững trong hoạt động tín dụng ưu đãi. Tuy nhiên, việc huy động vốn chủ yếu dựa vào nguồn vốn Nhà nước và các chương trình mục tiêu quốc gia, chưa khai thác hiệu quả các nguồn vốn thị trường, làm hạn chế khả năng mở rộng cho vay.

Bên cạnh đó, nhận thức của cán bộ ngân hàng và người dân về chính sách tín dụng còn hạn chế, dẫn đến việc một số hộ nghèo chưa tiếp cận được nguồn vốn hoặc sử dụng vốn chưa hiệu quả. Việc cải thiện nhận thức và nâng cao năng lực cán bộ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả cho vay.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ cho vay hộ nghèo theo năm, bảng so sánh tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ thu lãi giữa các năm, cũng như biểu đồ phân bổ dư nợ theo các chương trình tín dụng ưu đãi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động vốn đa dạng và bền vững: NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc cần mở rộng các kênh huy động vốn ngoài nguồn ngân sách Nhà nước, như huy động tiết kiệm từ người dân, hợp tác với các tổ chức tài chính vi mô, nhằm tăng quy mô vốn cho vay hộ nghèo. Mục tiêu tăng vốn huy động ít nhất 10% mỗi năm trong giai đoạn 2019-2023.

2. Đơn giản hóa thủ tục cho vay và nâng cao chất lượng dịch vụ: Rút ngắn quy trình xét duyệt hồ sơ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo tiếp cận vốn nhanh chóng. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới, do NHCSXH phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện.

3. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cán bộ ngân hàng và tổ chức nhận ủy thác: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tín dụng ưu đãi, kỹ năng tư vấn và giám sát sử dụng vốn cho cán bộ NHCSXH và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn nghiệp vụ lên trên 90% trong vòng 3 năm.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân: Triển khai các chương trình tập huấn, truyền thông về chính sách tín dụng ưu đãi, kỹ thuật sản xuất và quản lý tài chính cho hộ nghèo, giúp họ sử dụng vốn hiệu quả và nâng cao khả năng trả nợ. Chủ thể thực hiện là NHCSXH phối hợp với các tổ chức đoàn thể địa phương, trong vòng 3 năm.

5. Nâng cao công tác kiểm tra, giám sát và minh bạch hoạt động tín dụng: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ, công khai thông tin cho vay, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhằm bảo toàn vốn và nâng cao uy tín của NHCSXH. Thực hiện liên tục và thường xuyên, do Ban đại diện HĐQT NHCSXH tỉnh chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên NHCSXH: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về thực trạng và các giải pháp cho vay hộ nghèo, từ đó cải thiện hiệu quả công tác tín dụng ưu đãi.

2. Các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và phương pháp phối hợp với NHCSXH trong việc bình xét, giám sát và hỗ trợ hộ nghèo sử dụng vốn hiệu quả.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng, điều chỉnh chính sách tín dụng ưu đãi và các chương trình xóa đói giảm nghèo phù hợp với thực tiễn địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng, phát triển kinh tế: Tài liệu tham khảo hữu ích về mô hình tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng tín dụng chính sách tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo lại quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội?
   Tín dụng ưu đãi giúp hộ nghèo tiếp cận vốn sản xuất kinh doanh, phá vỡ vòng luẩn quẩn nghèo đói, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Ví dụ, NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc đã hỗ trợ hàng nghìn hộ thoát nghèo nhờ nguồn vốn này.

2. Các chỉ tiêu nào được sử dụng để đánh giá chất lượng tín dụng ưu đãi?
   Bao gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ thu lãi, hệ số sử dụng vốn và vòng quay vốn tín dụng. Tỷ lệ nợ quá hạn dưới 2% tại NHCSXH Vĩnh Phúc cho thấy chất lượng tín dụng tốt.

3. Những khó khăn chính trong hoạt động cho vay hộ nghèo là gì?
   Khó khăn gồm vốn huy động hạn chế, thủ tục cho vay phức tạp, nhận thức của cán bộ và người dân chưa đầy đủ, dẫn đến việc tiếp cận vốn chưa đồng đều và sử dụng vốn chưa hiệu quả.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo?
   Cần đa dạng hóa nguồn vốn, đơn giản hóa thủ tục, đào tạo cán bộ, tăng cường tuyên truyền và giám sát chặt chẽ. Các giải pháp này đã được đề xuất và áp dụng tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc.

5. Vai trò của tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) trong hoạt động tín dụng ưu đãi?
   Tổ TK&VV là cầu nối giữa ngân hàng và người vay, giúp bình xét, giám sát và hỗ trợ sử dụng vốn hiệu quả. Tỷ lệ tham gia giao dịch trên 90% và tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% tại các tổ TK&VV ở Vĩnh Phúc minh chứng cho vai trò quan trọng này.

Kết luận

• Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2012-2016 có quy mô tăng trưởng ổn định, chất lượng tín dụng được duy trì tốt với tỷ lệ nợ quá hạn dưới 2%.
• Các tổ chức chính trị - xã hội và tổ TK&VV đóng vai trò quan trọng trong việc bình xét, giám sát và hỗ trợ người vay vốn.
• Những tồn tại như hạn chế về nguồn vốn huy động, thủ tục cho vay phức tạp và nhận thức chưa đầy đủ của cán bộ, người dân cần được khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực cán bộ, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả cho vay.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi và góp phần thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng ưu đãi để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo nguồn vốn đến đúng đối tượng và phát huy tối đa hiệu quả sử dụng vốn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở khoa học về cho vay hộ nghèo Chương 2: Thực trạng cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Vĩnh Phúc Chương 3: Mục tiêu và giải pháp hoàn thiện cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Vĩnh Phúc. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHO VAY HỘ NGHÈO 1. Tổng quan về cho vay hộ nghèo 1. Khái quát về hộ nghèo a.

Khái niệm đói nghèo Tình trạng đói nghèo ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau về cấp độ và số lượng, thay đổi theo thời gian. Người nghèo của quốc gia này có thể có mức sống cao hơn mức sống trung bình của quốc gia khác. Bởi vậy, để nhìn nhận và đánh giá được tình trạng đói nghèo của một quốc gia, một vùng và nhận dạng được hộ đói nghèo, từ đó có giải pháp phù hợp để XĐGN, đòi hỏi chúng ta phải có sự thống nhất về khái niệm và các tiêu chí để đánh giá đói nghèo tại từng thời điểm. Ở nước ta trong những năm qua, thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, nền kinh tế đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể.

Tuy nhiên, bên cạnh sự tăng thu nhập và nâng cao đời sống của số đông dân chúng, vẫn còn tồn tại một bộ phận dân sống nghèo khổ, đặc biệt là những hộ nông dân nghèo sống tập trung ở các vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa… Chính vì vậy, trong xã hội sự phân hoá giàu nghèo đang diễn ra ngày một sâu sắc, khoảng cách giàu, nghèo ngày càng rộng. Đây là một thách thức lớn đặt ra đòi hỏi phải có những chính sách và giải pháp phù hợp, đi đôi với phát triển kinh tế - xã hội phải thực hiện thành công chương trình, mục tiêu quốc gia về XĐGN. Muốn XĐGN bền vững, thì điều đầu tiên là phải trả lời được câu hỏi: Quan niệm thế nào là nghèo, người nghèo là ai và vì sao họ nghèo? Để trả lời được các câu hỏi này chính xác, phải hiểu rõ được bản chất và nội dung của đói nghèo. Phải khẳng định rằng không có định nghĩa duy nhất về đói, nghèo.

Đói nghèo là tình trạng kiệt quệ bao gồm nhiều khía cạnh, từ thu nhập hạn chế đến 7 tính dễ bị tổn thương khi gặp phải những tai ương bất ngờ và ít có khả năng tham gia vào quá trình ra quyết định chung. Việt Nam thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo tại Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan tháng 9/1993: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoã mãn các nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục, tập quán của địa phương’’[5, trang 122] Đói là tình trạng của một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức sống tối thiểu, không đảm bảo nhu cầu vật chất để duy trì cuộc sống. Đói nghèo là tổng hợp khái niệm đói và khái niệm nghèo: Đói và nghèo thường gắn chặt với nhau, nhưng mức độ gay gắt khác nhau. Đói có mức độ gay gắt cao hơn, cần thiết phải xoá và có khả năng xoá.

Còn nghèo, mức độ thấp hơn và khó xoá hơn, chỉ có thể xoá dần nghèo tuyệt đối, còn nghèo tương đối chỉ có thể giảm dần. Vì vậy, để giải quyết vấn đề đói nghèo, ta thường dùng cụm từ "Xoá đói giảm nghèo". Cụ thể hơn các khái niệm đói nghèo ta có thể thấy: Dù ở dạng nào, thì đói cũng đi liền với thiếu chất dinh dưỡng, suy dinh dưỡng. Có thể hình dung các biểu hiện của tình trạng thiếu đói như sau: - Thất thường về lượng: Bữa đói, bữa no, ăn không đủ bữa.

- Về mặt năng lượng: Nếu trong một ngày con người chỉ được thoả mãn mức 1.500 calo/ngày, thì đó là thiếu đói (thiếu ăn); dưới mức đó là gay gắt. Nghèo đồng nghĩa với nghèo khổ, nghèo túng, túng thiếu. Trong hoàn cảnh nào thì hộ nghèo, người nghèo cũng chỉ vật lộn với những mưu sinh hàng ngày về kinh tế, biểu hiện trực tiếp nhất là bữa ăn. Họ không thể vươn tới các nhu cầu về văn hoá, tinh thần, hoặc những nhu cầu này phải cắt giảm tới mức tối thiểu nhất, gần như không có.

Biểu hiện rõ nhất ở các hộ nghèo là hiện tượng trẻ em bỏ học, thất học, không có điều kiện để chữa bệnh khi ốm 8 đau. Nhìn chung ở hộ nghèo, người nghèo thu nhập thực tế của họ hầu như chỉ dành chi toàn bộ cho ăn; thậm chí không đủ chi ăn, phần tích luỹ hầu như không có. Tiêu chí về đói nghèo Để xác định mức độ nghèo đói người ta thường dựa trên mức thu nhập hoặc mức chi tiêu. Một người được coi là nghèo đói nếu mức độ chi tiêu hoặc thu nhập dưới mức tối thiểu cần thiết để đáp ứng cho các nhu cầu căn bản.

Mức tối thiếu này được gọi là “ngưỡng đói nghèo”. Các yếu tố đáp ứng nhu cầu căn bản thay đổi theo thời gian và xã hội, do đó, “ngưỡng đói nghèo” khác nhau theo thời gian, địa điểm và mỗi quốc gia sử dụng các ngưỡng thích hợp với mức độ phát triển, chuẩn mực và giá trị xã hội của mình. Ngân hàng Phát triển châu (ADB) đã đưa ra một phương pháp để đánh giá nghèo đói tại khu vực châu và Thái Bình Dương. Chuẩn nghèo mới, còn được gọi là Chuẩn nghèo châu , được ADB xác định là mức sống dưới mức 1,35 USD/ngày.

Các quốc gia khác nhau sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau để đánh giá mức độ giàu nghèo. - Nước Mỹ áp dụng mức chuẩn nghèo từ những năm 60 của thế kỷ trước, cụ thể thu nhập 18.600 USD/năm là ngưỡng nghèo đối với các gia đình có bốn người (gồm bố m và hai con) và thu nhập 9.573 USD/năm là ngưỡng nghèo đối với người độc thân trong độ tuổi lao động. - Malayxia sử dụng tiêu chuẩn 9.910 calo một ngày tính trên một gia đình có hai người lớn và ba trẻ em để làm chuẩn nghèo. - Ấn Độ áp dụng ngưỡng nghèo với chuẩn mức tiêu thụ bình quân đầu người hàng ngày 2.400 calo đối với vùng nông thôn.

- Một số nước khác căn cứ vào mức tiêu thụ calo bình quân đầu người hàng ngày: Pakistan (2.200), một số quốc gia khác lại sử 9 dụng ngưỡng nghèo là tiêu thụ một ngày 2.100 calo một người như Lào, Campuchia, Trung Quốc, Indonesia… - Từ năm 1993 đến nay, Việt Nam đã nhiều lần điều chỉnh chuẩn nghèo cho phù hợp với tăng trưởng kinh tế và mức sống dân cư, làm cơ sở để Nhà nước xác định đối tượng cần trợ giúp và xây dựng, đánh giá kết quả thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo. Diễn biến của chuẩn nghèo ở nước ta qua từng giai đoạn theo tiêu chí của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội như sau: Thu nhập bình quân đầu người/tháng Giai đoạn Khu vực nông thôn Khu vực thành thị Miền núi Đồng bằng Năm 1993 - 1995 <51. Tín dụng ngân hàng + Khái niệm: Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, các tổ chức tín dụng khác với các tổ chức và cá nhân trong xã hội. Trong mối quan hệ này ngân hàng vừa là người cho vay, vừa là người đi vay.

Tuy trong kinh tế thị trường có nhiều hình thức tín dụng, nhưng tín dụng ngân hàng là hình thức chủ yếu và phổ biến nhất. Các ngân hàng thực tế là một trung gian tài chính quan trọng hàng đầu trong bất kỳ một quốc gia nào. + Đặc điểm: Hoạt động tín dụng ngân hàng đều được thực hiện dưới hình thức tiền tệ. Khi nói các hình thức tín dụng khác, chẳng hạn tín dụng thương mại, việc vay 10 mượn dưới hình thức hiện vật (hàng hoá); ngược lại, các nghiệp vụ tín dụng ngân hàng đều được thực hiện bằng tiền tệ.

Trên cơ sở huy động mọi nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi hoặc lâu dài trong nền kinh tế, để hình thành quỹ cho vay; đồng thời các Ngân hàng thương mại cũng tiến hành cho các tác nhân và tư nhân vay để bổ sung cho nhu cầu SXKD hoặc tiêu dùng. Do huy động và cho vay bằng tiền, nên đối tượng cho vay của ngân hàng rất linh hoạt và đáp ứng mọi nhu cầu trong nền kinh tế. + Vai trò tín dụng ngân hàng đối với hộ nghèo Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng đối với hộ nghèo. Nó được coi là công cụ quan trọng để phá vỡ vòng luẩn quẩn của thu nhập thấp, tiết kiệm thấp và năng suất thấp, là chìa khoá vàng để giảm nghèo.

Vai trò tín dụng ngân hàng được thể hiện ở một số nội dung sau: - Cung cấp vốn tín dụng, góp phần cải thiện thị trường tài chính cộng đồng, nơi có hộ nghèo sinh sống: Vốn tín dụng cho người nghèo đã góp phần cải thiện tình hình thị trường tài chính khu vực nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng có nhiều đồng bào dân tộc ít người sinh sống. Trong ba yếu tố cơ bản để hộ nghèo có điều kiện SXKD; đó là vốn bằng tiền hoặc đất đai, lao động và kỹ thuật; trong đó, vốn bằng tiền đóng vai trò quan trọng nhất vì nếu có vốn bằng tiền, thì người sản xuất có thể mua sắm các tư liệu sản xuất khác, kể cả đất đai. Hiện nay, tích luỹ của người nghèo ở nước ta rất thấp, do đó hầu như các hộ nghèo đều thiếu vốn để SXKD. Nhờ nguồn vốn của ngân hàng mà các hộ nghèo có điều kiện tiếp cận được khoa học kỹ thuật, công nghệ mới như các giống cây, con mới, kỹ thuật canh tác mới và cũng nhờ vay vốn, mà hộ nghèo tiếp cận được với công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư.

- Tín dụng ngân hàng làm giảm tệ nạn cho vay nặng lãi: Tệ nạn cho vay nặng lãi đã có từ lâu đời nay, hiện nay vẫn đang tồn tại khá nặng nề ở nông thôn, nhất là vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Cho vay nặng lãi thể hiện ở lãi suất 11 cao hơn nhiều so với lãi suất cho vay của ngân hàng hoặc dưới dạng mua bán sản phẩm non như lúa non, lạc non, mía non…ở thời kỳ giáp hạt. Do nhu cầu cấp bách (thường là do đói kém, ốm đau bệnh tật, chi phí con đi học hoặc nhu cầu đột xuất), nên họ phải vay nặng lãi. Tín dụng nặng lãi gây nhiều tác hại cho người dân, đặc biệt là hộ nghèo, làm cho hộ nghèo càng nghèo thêm.