Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐÈ LÝ LUẬN VÈ XÂY DƯNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHÁT LƯỢNG HÌNH ẢNH TRONG CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH 1. Các khái niệm liên quan 1. Khái niệm hình ảnh, chất lượng hình ảnh và hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình - Khái niệm hình ảnh Hình ảnh là những ký hiệu nhân tạo nhằm giúp con người hiểu được chính mình, hiểu được hành vi của mình và tính chất phức tạp của thế giới chúng ta đang sống. Nhiếp ảnh gia người Mỹ ANSEL ADAMS (1902 - 1984) có nói rằng: “Một bức ảnh tuyệt vời là một biêu hiện trọn vẹn những gì ta cảm nhận sâu xa nhẩt về sự vật được chụp ảnh.
Và do đó, nó chính là biêu hiện đích thực cảm nhận của ta về toàn bộ cuộc đời” [33, tr. Trong cuốn Từ máy ảnh đến hình ảnh tác giả cũng đã khẳng định: “Những bức ảnh mang lại cho chúng ta những hồi ức hiển hiện về những con người, nơi chốn, và sự việc đã xảy ra trong cuộc đời. Những bức ảnh đem lại gần nhau những miền đất và dân tộc xa xôi, và khi cắt bỏ kinh nghiệm ra khỏi bối cảnh nguyên thủy của kinh nghiệm thì những bức ảnh có thể biến những sự vật quen thuộc trở thành những điều lạ lùng, và những điều tầm thường được mang một ý nghĩa phi thường. Con người trong hình ảnh bồng trở nên quan trọng hơn con người trong đời thực” [33, tr.
Ở khía cạnh khác, hình ảnh còn được xem là ngôn ngữ biểu tượng, tức là dùng ngôn ngữ hình ảnh để nói lên một vấn đề nào đó. Ví dụ như dùng hình ảnh chim bồ câu trắng để nói lên khát vọng hòa bình; một cánh diều bay trong gió với những chú bé chăn trâu vui đùa thê hiện sự yên bình của một làng quê. 9 Chính vì thế, ngôn ngữ biểu tượng là ngôn ngữ mang đầy màu sắc và hình ảnh được xem như là một tiếng nói, một cảm xúc, một thể loại ngôn ngữ biểu tượng, giúp cho mọi người cảm nhận được nội dung và ý đồ của tác giả muốn phản ánh đến người xem. Hình ảnh không chỉ là dụng cụ khoa học, nó còn là một thành phần không the tách rời khỏi những nghi lễ và sự kiện quan trọng trong cuộc sống.
Tóm lại, ta có hiểu về hình ảnh là những gì chúng ta thấy được qua thị giác rồi sau đó chuyển về não giúp ta cảm nhận hình ảnh đó một cách chân thực nhất, từ đó đưa ra những phản xạ, cảm nhận về hình ảnh mà ta vừa thu nhận. - Khải niệm chất lượng hình ảnh Chất lượng là sự phù họp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định. Chất lượng hình ảnh thể hiện mức độ, thước đo biểu thị giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng làm nên tính hữu ích của hình ảnh đó và nó chính là chất lượng của hình ảnh.
Chất lượng hình ảnh là tập hợp những tính chất của hình ảnh có khả năng thảo mãn được nhu cầu phù hợp với công dụng của hình ảnh đó, phù họp và thể hiện được thông tin cần được truyền tải nội dung vấn đề qua hình ảnh, là tổng họp thống nhất biện chứng những giá trị, những thuộc tính đặc trưng, bản chất của hình ảnh. Chất lượng hình ảnh phải thể hiện qua các yếu tố sau: Mang đến thông tin, sự gắn kết giữa yếu tố thông tin và yếu tố nghị luận; Hình ảnh có sự tác động tương hỗ giữa ngôn ngữ hình ảnh và phát thanh; Truyền tải chân thực nội dung đến mọi người và tạo sự truyền cảm, phản ánh được thực trạng của hiện thực. Một hình ảnh có hàm lượng thông tin mang đến cho người xem càng nhiều thông điệp, càng giải đáp được nhiều câu hỏi của độc giả thì hình ảnh đó càng có giá trị, khi đó mang đến chất lượng của hình ảnh. - Khái niệm hình ảnh trong chương trình thời sự truyên hình Trong tất cả các loại hình sử dụng hình ảnh thì có lẽ hình ảnh được sử 10 dụng trong chương trình thời sự truyền hình là mang tính thông tin nhiều nhất.
Hình ảnh là phương tiện và cũng là nội dung thể hiện ý đồ tư tưởng của vấn đề được nói đến. Hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình không chỉ cung cấp thông tin trung thực, mô tả chính xác từng chi tiết, diễn biến của sự kiện, hoạt động của con người mà còn giúp khán giả như được chứng kiến, tham gia trực tiếp vào sự kiện. Trong các tin, phóng sự truyền hình, mồi hình ảnh đều phải bao hàm một ý nghĩa, một nội dung, một thông tin nào đó hoặc là nguyên nhân diễn biến, kết quả của quá trình phát triển sự kiện trong cuộc sống. Hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình phải đảm bảo các tiêu chuẩn để người xem tiếp nhận được thông tin.
Đó là hình ảnh đảm bảo bố cục đăng đối, hài hòa, rõ nét, ánh sáng chuẩn. Thông thường để hiểu được nội dung một cận ảnh, người ta cần 2-3 giây, để hiếu được nội dung trung cảnh, người ta cần 3-5 giây, còn toàn cảnh lượng thời gian cần nhiều hơn nữa. Hình ảnh trong tin, phóng sự truyền hình phải tuân thủ theo nguyên tắc cảm nhận như thói quen quan sát khuôn hình từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, quy luật hình khối, xa gần, cân đối đường nét, màu sấc, kích thước sự vật, đường vàng (đường chéo), đường mạnh, điểm mạnh, đường chân trời, chiều vận động của đối tượng, không gian của hình. Tóm lại, hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình là sự phản ánh xác thực, ghi lại những cảnh tiêu biểu của hiện thực cuộc sống, với độ chính xác cao về mọi phương diện, nó cung cấp cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng, một sự nhận định về sự kiện, vấn đề đang xảy ra cần được thông báo.
Khái niệm chất lượng Chất lượng là một phạm trù phức tạp, trong mỗi lĩnh vực khác nhau với các mục đích khác nhau thì chất lượng lại được định nghĩa một cách khác. Có khá nhiều những quan điểm khác nhau về chất lượng. Giáo sư người Mỹ Juran cho rằng: “Chất lượng là sự phù họp với nhu 11 cầu” [36]. Theo Giáo sư Crosby: “Chat lượng là sự phù họp với các yêu cầu hay đặc tinh nhất định ” [41].
Còn theo Giáo sư người Nhật - Ishikaxva thì: “Chat lượng là sự thỏa mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất” [38]. Ngoài ra, theo quan điểm triết học của c. Mác thì chất lượng sản phẩm là mức độ, thước đo biểu thi giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng của một sản phẩm làm nên tính hữu ích của sản phẩm đó và nó chính là chất lượng của sản phẩm.
Trong mồi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan điểm về chất lượng khác nhau. Tuy nhiên có một định nghĩa về chất lượng được thừa nhận ở phạm vi quốc tế. Đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế. Trong dự thảo DIS 9000:2000, Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa ISO đã đưa ra định nghĩa về chất lượng: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tỉnh của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình đê đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan” [18].
Có thể hiểu rằng, chất lượng là hệ thống đặc trưng được xác định bằng những thông số có thể đo được hoặc so sánh được thông qua sản phẩm nhất định và giá trị sử dụng của nó, thỏa mãn nhu cầu phù hợp với công dụng của một sản phẩm nhất định nào đó, phù họp với tiêu chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật. Chất lượng được đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu. Nếu một sản phẩm vì lý do nào đó mà không được nhu cầu chấp nhận thì phải bị coi là có chất lượng kém, cho dù trình độ công nghệ để tạo ra sản phẩm đó có rất hiện đại. Do chất lượng được đo bởi sử thỏa mãn nhu cầu, mà nhu cầu luôn biến động nên chất lượng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng.
Ngoài ra, khi đánh giá chất lượng của một đối tượng, ta phải xét và chỉ xét đến mọi đặc tính của đối tượng có liên quan đến sự thỏa mãn những nhu cầu cụ thể. Chất 12 lượng không chỉ là thuộc tính của sản phẩm, hàng hóa mà ta vẫn hiểu hàng ngày. Chất lượng có thể áp dụng cho một hệ thống, một quá trình. Tóm lại, chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật.
Chất lượng biểu thị ra bên ngoài các thuộc tính, các tính chất vốn có của sự vật. Chất lượng là cái tạo nên phấm chất, giá trị của chủ thể nói tới. Nói đến chất lượng là nói tới hai vấn đề cơ bản: Một là, đó là tổng hợp những phẩm chất, giá trị, những đặc tính tạo nên cái bản chất của nó. Hai là, những phẩm chất, những đặc tính, những giá trị đó đáp ứng đến đâu những yêu cầu đã được xác định về con người, sự vật, sự việc đó ở một thời gian và không gian xác định.
Khái niệm tiêu chí đánh giá chất lượng Để hiểu về tiêu chí đánh giá chất lượng, trước hết ta cần hiểu tiêu chí là gì? Tiêu chí là bộ tiêu chuẩn dùng để kiểm định hay để đánh giá một đối tượng, mà bao gồm các yêu cầu về chất lượng, mức độ, hiệu quả, khả năng, tuân thủ các quy tắc và quy định, kết quả cuối cùng và tính bền vững của các kết quả. Để đánh giá đúng chất lượng của một chủ thể nào đó, ta cần xem xét đầy đủ các tiêu chí đánh giá trong tính hệ thống. Cách đánh giá phải thật sự khách quan, toàn diện và lịch sử cụ thể, vừa định lượng, vừa định tính, lấy định lượng để định tính; xem xét toàn diện, tổng hợp tất cả các yếu tố có thể đo. Bất cứ đối tượng, sự vật, sự việc nào cũng có thể đo lường, đánh giá được về chất lượng.
Việc đánh giá đó thông qua các chỉ tiêu: Thứ nhất, là chỉ tiêu nội dung: Đặc trưng cho các thuộc tính xác định chức năng chủ yếu mà đối tượng đang xét phải thực hiện và quy định những việc sử dụng sản phẩm đó, bao gồm: Chỉ tiêu phân loại'. Chỉ rõ đối tượng đó được xếp vào một nhóm nhất định nào đó. Chỉ tiêu chức năng'. Đặc trưng cho hiệu quả sử dụng và tính tiên tiến của 13 các giải pháp kỳ thuật tạo thành nó.
C7zz' tiêu kết cẩu, kích thước. Đặc trưng cho các giải pháp thiết kế cơ bản, sự thuận tiện, khả năng tố hợp hóa.