Luận Văn Thạc Sĩ Về Xây Dựng Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp Việt Nam Theo Quy Định Của WTO

Luận văn thạc sĩ phân tích pháp luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam theo quy định WTO, góp phần nâng cao hiểu biết về chính sách nông nghiệp.

• Trường học: Trường Đại Học Mở TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Xây Dựng Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp Việt Nam Theo Các Quy Định Của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới WTO
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết
• Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• Mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Những đóng góp mới về khoa học. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THEO QUY ĐỊNH CỦA TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI (WTO)
• 1.1. LỊCH SỬ RA ĐỜI, HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA WTO
• 1.1.1. WTO có nguồn gốc từ sự ra đời của GATT
• 1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ các nguyên tắc cơ bản của WTO
• 1.1.3. Vòng đàm phán Uruguay về nông nghiệp (1986-1994)
• 1.2. KHÁI NIỆM VỀ TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP
• 1.2.1. Khái niệm trợ cấp nông nghiệp
• 1.2.2. Vai trò của trợ cấp nông nghiệp. Các loại hình trợ cấp nông nghiệp
• 1.2.3. Khái niệm, vai trò của pháp luật trợ cấp nông nghiệp trong WTO
• 1.2.4. Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam
• 1.3. CAM KẾT CỦA VIỆT NAM VỀ PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP
• 1.3.1. Về thuế quan đối với nông sản
• 1.3.2. Về trợ cấp nông nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH CỦA WTO VÀ PHÁP LUẬT MỘT SỐ NƯỚC VỀ TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP
• 2.1. QUY ĐỊNH CỦA WTO VỀ TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP
• 2.1.1. Hiệp định trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM)
• 2.1.2. Hiệp định nông nghiệp
• 2.2. PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP CỦA MỘT SỐ NƯỚC THÀNH VIÊN WTO
• 2.2.1. Thực trạng áp dụng pháp luật trợ cấp nông nghiệp trong WTO
• 2.2.2. Pháp luật trợ cấp nông nghiệp của Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc và Thái Lan
• 2.3. CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP CỦA WTO
• 2.3.1. Quy trình giải quyết các tranh chấp trong nông nghiệp
• 2.3.2. Quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt đối với các nước đang phát triển trong hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO
• 2.3.3. Những ưu điểm của hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO
• 2.3.4. Những khó khăn đối với thành viên đang phát triển khi tham gia vào hệ thống giải quyết tranh chấp WTO
• 2.3.5. Một số vụ việc đã và đang trong quá trình giải quyết tại DSB
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM, ĐỊNH HƯỚNG, NGUYÊN TẮC CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP
• 3.1. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 3.1.1. Pháp luật thuế nhập khẩu đối với hàng nông sản
• 3.1.2. Các biện pháp phi thuế
• 3.1.3. Hỗ trợ trong nước
• 3.1.4. Pháp luật trợ cấp xuất khẩu
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG, NGUYÊN TẮC CƠ BẢN XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRONG VIỆC THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT WTO
• 3.2.1. Một số nguyên tắc cơ bản
• 3.3. CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG VIỆC XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 3.3.1. Về pháp luật thuế nhập khẩu
• 3.3.2. Về các biện pháp phi thuế
• 3.3.3. Về hỗ trợ trong nước
• 3.3.4. Về trợ cấp xuất khẩu
• 3.4. XÂY DỰNG LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
• 3.4.1. Cơ chế vận hành xây dựng luật chuyên biệt về trợ cấp
• 3.4.2. Một số vấn đề cơ bản về xây dựng Luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam
• 3.4.3. Đề xuất dự thảo Luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp Việt Nam WTO

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trợ cấp nông nghiệp là vô cùng cấp thiết. Điều này giúp đảm bảo tuân thủ các cam kết với WTO và tạo điều kiện cho nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững. Các quy định của WTO về trợ cấp nông nghiệp tương đối phức tạp, đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng để áp dụng hiệu quả vào điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc xây dựng chính sách nông nghiệp phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng thời bảo vệ lợi ích của nông dân và doanh nghiệp là một thách thức không nhỏ. Cần có một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch và hiệu quả để điều chỉnh các hoạt động trợ cấp nông nghiệp, đảm bảo cạnh tranh công bằng và thúc đẩy xuất khẩu nông sản. Pháp luật trợ cấp cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc của WTO, đồng thời phải tính đến đặc thù của nông nghiệp Việt Nam.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp

Việc xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp là cấp thiết do Việt Nam chưa có khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh về vấn đề này. Cơ chế, chính sách hiện tại còn thiếu đồng bộ và đột phá. Một số chủ trương, chính sách chưa thực sự phù hợp và thiếu tính khả thi. Hơn 70% lực lượng lao động Việt Nam tham gia vào sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, nền nông nghiệp còn nhiều hạn chế so với các nước trong khu vực. Các sản phẩm xuất khẩu chủ lực như gạo, cà phê, cao su có giá trị chưa cao và chịu sự cạnh tranh gay gắt. Cần có chính sách trợ cấp và hỗ trợ đặc biệt để nâng cao chất lượng, giá trị và kim ngạch xuất khẩu.

1.2. Vai Trò Của WTO Trong Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp

WTO đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các chính sách và luật pháp nông nghiệp của các quốc gia thành viên. Các quy định về tiếp cận thị trường, hỗ trợ trong nước và trợ cấp xuất khẩu cần được tuân thủ. Việc hài hòa chính sách, luật pháp trong nước với các quy định của WTO là một thách thức lớn. Việt Nam cần chủ động nghiên cứu và đưa ra các biện pháp, giải pháp trợ cấp nông nghiệp phù hợp. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi của nông dân, nhà sản xuất và doanh nghiệp trong quá trình hội nhập. Các cam kết về mở cửa thị trường trong nước cũng đặt ra nhiều thách thức cho nông sản Việt Nam.

II. Thách Thức Pháp Lý Trợ Cấp Nông Nghiệp và Tuân Thủ WTO

Việc xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp phù hợp với quy định của WTO đặt ra nhiều thách thức pháp lý. Các quy định của WTO về trợ cấp rất phức tạp và đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc. Việt Nam cần phải đảm bảo rằng các chính sách trợ cấp của mình không vi phạm các cam kết quốc tế. Đồng thời, cần phải tận dụng tối đa các quy định linh hoạt của WTO để hỗ trợ nông nghiệp trong nước. Việc xác định các loại trợ cấp nào được phép và các loại nào bị cấm là một vấn đề quan trọng. Cần phải có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả để đảm bảo tuân thủ pháp luật trợ cấp. Việc giải quyết tranh chấp liên quan đến trợ cấp nông nghiệp cũng là một thách thức không nhỏ. Việt Nam cần phải xây dựng đội ngũ chuyên gia pháp lý có đủ năng lực để bảo vệ quyền lợi của mình trong các tranh chấp quốc tế.

2.1. Các Loại Trợ Cấp Nông Nghiệp Theo Quy Định WTO

WTO phân loại trợ cấp nông nghiệp thành nhiều loại khác nhau, bao gồm trợ cấp hộp xanh, trợ cấp hộp vàng và trợ cấp hộp xanh dương. Mỗi loại trợ cấp có những quy định riêng về điều kiện và mức độ cho phép. Trợ cấp hộp xanh là các khoản trợ cấp không gây bóp méo thương mại hoặc gây bóp méo ở mức tối thiểu. Trợ cấp hộp vàng là các khoản trợ cấp gây bóp méo thương mại và phải chịu sự cắt giảm. Trợ cấp hộp xanh dương là các khoản trợ cấp liên quan đến hạn chế sản xuất. Việt Nam cần phải hiểu rõ các quy định này để xây dựng chính sách trợ cấp phù hợp.

2.2. Rào Cản Thương Mại và Biện Pháp Đối Kháng Trong WTO

WTO cho phép các quốc gia thành viên áp dụng các biện pháp đối kháng để chống lại các hành vi trợ cấp bất hợp pháp. Các biện pháp này có thể bao gồm áp thuế chống trợ cấp hoặc áp thuế tự vệ. Việt Nam cần phải nắm vững các quy định về biện pháp đối kháng để bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước. Đồng thời, cần phải tuân thủ các quy định của WTO khi áp dụng các biện pháp này. Việc sử dụng các hàng rào phi thuế quan cũng cần phải được xem xét cẩn thận để tránh vi phạm các cam kết quốc tế. Cần phải có sự cân bằng giữa việc bảo vệ thị trường trong nước và việc tuân thủ các quy định của WTO.

III. Giải Pháp Pháp Lý Xây Dựng Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp

Để giải quyết các thách thức pháp lý, Việt Nam cần xây dựng một luật trợ cấp nông nghiệp hoàn chỉnh và đồng bộ. Luật này cần phải quy định rõ các loại trợ cấp được phép, điều kiện và mức độ trợ cấp. Đồng thời, cần phải có cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Luật trợ cấp nông nghiệp cần phải được xây dựng dựa trên các nguyên tắc của WTO, đồng thời phải tính đến đặc thù của nông nghiệp Việt Nam. Cần phải có sự tham gia của các chuyên gia pháp lý, các nhà khoa học và các bên liên quan trong quá trình xây dựng luật. Luật này cần phải được công khai và minh bạch để tạo điều kiện cho việc thực thi hiệu quả. Việc xây dựng luật trợ cấp nông nghiệp là một bước quan trọng để thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam.

3.1. Nội Dung Cơ Bản Của Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp Việt Nam

Luật trợ cấp nông nghiệp cần quy định rõ về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các loại trợ cấp được phép và các loại trợ cấp bị cấm. Cần phải có các quy định về điều kiện và thủ tục để được hưởng trợ cấp. Luật cũng cần quy định về cơ chế giám sát và kiểm tra việc sử dụng trợ cấp. Các hành vi vi phạm pháp luật trợ cấp cần phải bị xử lý nghiêm minh. Luật cần phải được xây dựng một cách rõ ràng, minh bạch và dễ hiểu để tạo điều kiện cho việc thực thi hiệu quả. Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương trong quá trình thực thi luật.

3.2. Cơ Chế Thực Thi và Giám Sát Pháp Luật Trợ Cấp

Cần phải có một cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả để đảm bảo luật trợ cấp nông nghiệp được thực hiện nghiêm chỉnh. Cơ chế này cần phải bao gồm các hoạt động kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm. Cần phải có sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân trong việc giám sát việc thực thi luật. Các thông tin về trợ cấp nông nghiệp cần phải được công khai và minh bạch để tạo điều kiện cho việc giám sát. Cần phải có các biện pháp khuyến khích người dân và các tổ chức xã hội tham gia vào việc phát hiện và tố giác các hành vi vi phạm pháp luật trợ cấp. Cơ chế giải quyết tranh chấp liên quan đến trợ cấp nông nghiệp cũng cần phải được xây dựng một cách công bằng và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Chính Sách Trợ Cấp Cho Nông Sản Chủ Lực

Việc xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp cần phải gắn liền với việc xây dựng các chính sách trợ cấp cụ thể cho các nông sản chủ lực của Việt Nam. Các chính sách này cần phải được thiết kế một cách khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế. Cần phải có sự ưu tiên trợ cấp cho các nông sản có giá trị xuất khẩu cao và có tiềm năng phát triển. Các chính sách trợ cấp cần phải được điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng với sự thay đổi của thị trường. Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương trong việc thực hiện các chính sách trợ cấp. Việc đánh giá tác động của các chính sách trợ cấp là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững.

4.1. Trợ Cấp Sản Xuất và Tiêu Thụ Lúa Gạo Theo WTO

Lúa gạo là một trong những nông sản chủ lực của Việt Nam. Cần phải có các chính sách trợ cấp phù hợp để hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Các chính sách này cần phải tuân thủ các quy định của WTO. Có thể xem xét các hình thức trợ cấp như hỗ trợ chi phí sản xuất, hỗ trợ lãi suất vay vốn, hỗ trợ xúc tiến thương mại và hỗ trợ xây dựng thương hiệu. Cần phải có sự kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo trợ cấp được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Việc phát triển các giống lúa gạo chất lượng cao và có khả năng cạnh tranh cũng là một yếu tố quan trọng.

4.2. Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Cà Phê và Thủy Sản

Cà phê và thủy sản là hai mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Cần phải có các chính sách hỗ trợ xuất khẩu phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh của các mặt hàng này. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ chi phí vận chuyển, hỗ trợ chi phí marketing và hỗ trợ tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế. Cần phải có sự chú trọng đến việc nâng cao chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm của cà phê và thủy sản. Việc xây dựng các chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ giữa người sản xuất, nhà chế biến và nhà xuất khẩu cũng là một yếu tố quan trọng.

V. Kết Luận Hoàn Thiện Pháp Luật Trợ Cấp Nông Nghiệp Việt Nam

Việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật trợ cấp nông nghiệp là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan. Cần phải có sự nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá khách quan và điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo pháp luật luôn phù hợp với thực tiễn. Việc tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm của các nước phát triển là rất quan trọng. Cần phải có sự đầu tư thích đáng cho việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực pháp luật trợ cấp nông nghiệp. Việc nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về pháp luật trợ cấp cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thực thi hiệu quả.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Tuân Thủ Cam Kết WTO

Việc tuân thủ các cam kết WTO là rất quan trọng để duy trì uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Đồng thời, việc tuân thủ các cam kết WTO cũng giúp tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch, thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy phát triển kinh tế. Cần phải có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo các chính sách trợ cấp của Việt Nam không vi phạm các cam kết WTO. Việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến trợ cấp nông nghiệp cần phải được thực hiện một cách hòa bình và trên cơ sở luật pháp quốc tế.

5.2. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Trong Tương Lai

Việc xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp cần phải hướng đến mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững. Điều này có nghĩa là phải đảm bảo sự cân bằng giữa các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Cần phải có sự chú trọng đến việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp thông minh cũng là một hướng đi quan trọng. Cần phải có sự hỗ trợ của nhà nước để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp là trụ cột kinh tế trọng yếu của Việt Nam khi giải quyết việc làm cho hơn 70% lực lượng lao động nông thôn. Tuy nhiên, quy mô canh tác bình quân chỉ đạt 0,8 ha trên mỗi hộ gia đình đã tạo ra rào cản lớn về năng suất và khả năng tích lũy vốn tái đầu tư. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chính sách trợ cấp của các nước phát triển từng gây thiệt hại ước tính 24 tỷ USD mỗi năm cho ngành chế biến của các quốc gia đang phát triển và làm mất đi khoảng 40 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu nông sản. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ những mâu thuẫn giữa yêu cầu mở cửa thị trường theo cam kết quốc tế và đòi hỏi bảo hộ nền sản xuất nội địa dễ bị tổn thương.

Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc xác lập hệ thống luận cứ khoa học pháp lý, đánh giá toàn diện các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), từ đó đề xuất dự thảo Luật Trợ cấp nông nghiệp Việt Nam nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người sản xuất. Phạm vi nghiên cứu bao quát các cam kết đa phương của Việt Nam từ năm 2007 đến nay, đồng thời so sánh thực tiễn pháp lý tại 5 thị trường đối tác lớn bao gồm Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU), Nhật Bản, Trung Quốc và Thái Lan. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc tối ưu hóa mức hỗ trợ tối thiểu 10% giá trị sản lượng ngành (mức de minimis) được WTO cho phép, tạo nền tảng vững chắc để tái cơ cấu các gói hỗ trợ kỹ thuật, thủy lợi và bảo hiểm nông nghiệp cho các mặt hàng chiến lược như lúa gạo, cà phê và cao su.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của kinh tế học cổ điển kết hợp với Lý thuyết Thể chế kinh tế quốc tế nhằm phân tích tác động của các rào cản thương mại và sự cần thiết của trợ cấp công đối với nền nông nghiệp quy mô nhỏ. Mô hình nghiên cứu phân tích hệ thống trợ cấp dựa trên cấu trúc 3 nhóm chính sách trụ cột của Hiệp định Nông nghiệp (AoA):

• Hộp xanh lá cây (Green Box): Các biện pháp không làm bóp méo thương mại hoặc chỉ gây tác động tối thiểu, bao gồm nghiên cứu khoa học, đào tạo khuyến nông, kiểm soát dịch bệnh và phát triển cơ sở hạ tầng. Nhóm này không bị giới hạn ngân sách và được miễn trừ hoàn toàn nghĩa vụ cắt giảm.
• Hộp xanh da trời (Blue Box): Các khoản hỗ trợ trực tiếp gắn liền với chương trình hạn chế sản xuất, tính trên diện tích hoặc số lượng đầu con cố định với mức trần tối đa 85% sản lượng cơ sở.
• Hộp hổ phách (Amber Box): Các biện pháp trợ giá, hỗ trợ đầu vào có nguy cơ bóp méo thị trường, buộc phải tính toán qua Lượng hỗ trợ tổng hợp (AMS) và cam kết cắt giảm dần theo lộ trình.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm pháp lý cốt lõi gồm: Hỗ trợ trong nước (Domestic Support), Trợ cấp xuất khẩu (Export Subsidies), Biện pháp đối kháng (Countervailing Measures) theo Hiệp định SCM, và Mức hỗ trợ tối thiểu (De minimis) được ấn định ở ngưỡng 5% cho các nước phát triển và 10% cho các nước đang phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ 120 văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam, các văn kiện của WTO, cùng 15 báo cáo giám sát chính sách định kỳ của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Ban Thư ký WTO.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát hệ thống pháp luật của 5 quốc gia và vùng lãnh thổ đại diện cho các nhóm lợi ích xuất nhập khẩu nông sản lớn gồm Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc và Thái Lan. Đồng thời, nghiên cứu trích xuất dữ liệu từ các phán quyết điển hình tại Cơ quan Giải quyết Tranh chấp WTO (DSB), tiêu biểu như vụ kiện bông DS267 và vụ kiện ngô DS357.

Phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp tổng hợp thống kê và phân tích quy nạp được lựa chọn làm phương pháp tiếp cận chủ đạo. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm nhận diện chính xác các khoảng trống pháp lý giữa hệ thống văn bản trong nước và các chuẩn mực đa phương, từ đó lượng hóa rủi ro pháp lý khi ban hành chính sách trợ cấp. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý dữ liệu được thực hiện xuyên suốt timeline từ năm 1995 đến năm 2020, lấy trọng tâm là giai đoạn sau khi Việt Nam gia nhập WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tồn tại sự bất bình đẳng sâu sắc trong việc sử dụng trợ cấp toàn cầu. Thống kê từ khối OECD cho thấy tổng mức hỗ trợ nông nghiệp năm 2009 đạt 253 tỷ USD (tương đương 182 tỷ EUR). Đáng chú ý, tỷ lệ trợ cấp không gắn liền với sản lượng tại các nước phát triển đã tăng thêm 25% trong giai đoạn 2007-2009 so với thời kỳ trước năm 1995. Điều này chứng minh các quốc gia phát triển đã nhanh chóng chuyển dịch cấu trúc hỗ trợ sang Hộp xanh lá cây để hợp thức hóa nguồn ngân sách khổng lồ mà không vi phạm cam kết quốc tế.

Thứ hai, nghĩa vụ cắt giảm trợ cấp đặt ra gánh nặng lớn cho các nước đang phát triển. Theo Hiệp định Nông nghiệp, các nước phát triển phải cắt giảm 20% AMS trong 6 năm và 36% giá trị trợ cấp xuất khẩu. Trong khi đó, các nước đang phát triển phải cắt giảm 13,3% AMS trong 10 năm và 24% giá trị trợ cấp xuất khẩu tính từ giai đoạn cơ sở 1986-1990.

Thứ ba, hệ thống pháp luật trợ cấp nông nghiệp của Việt Nam bộc lộ sự thiếu đồng bộ và phân tán. Mặc dù Việt Nam được phép duy trì mức hỗ trợ Hộp hổ phách lên đến 10% giá trị sản xuất, nguồn ngân sách thực tế giải ngân cho các chương trình hỗ trợ trực tiếp chỉ chiếm dưới 3% giá trị sản lượng ngành.

Thứ tư, rủi ro pháp lý quốc tế gia tăng do thiếu công cụ quản lý tập trung. Việc Việt Nam chưa hoàn thiện bảng kê khai chính sách nông nghiệp định kỳ theo mẫu ACC4 khiến nhiều chính sách hỗ trợ lãi suất và tạm trữ lúa gạo đứng trước nguy cơ bị các đối tác thương mại khởi kiện đối kháng hoặc áp thuế chống bán phá giá.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên bắt nguồn từ việc Việt Nam chưa có một đạo luật chuyên biệt điều chỉnh hoạt động trợ cấp nông nghiệp. Các quy định hiện hành nằm rải rác tại nhiều nghị định, thông tư mang tính ngắn hạn và thiên về xử lý tình huống cục bộ.

Để làm rõ xu hướng chuyển dịch chính sách, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua Biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu phân bổ ngân sách nông nghiệp giữa 3 hộp trợ cấp của các nước OECD giai đoạn 1995-2010. Biểu đồ này sẽ làm nổi bật sự sụt giảm của Hộp hổ phách từ mức 45% xuống còn 20%, trong khi Hộp xanh lá cây tăng trưởng vượt bậc lên mức 70%. Đồng thời, Bảng tổng hợp đối chiếu 6 nhóm trợ cấp xuất khẩu theo Điều 9 Hiệp định Nông nghiệp sẽ minh chứng rõ ràng các ngoại lệ về chi phí tiếp thị và cước vận tải mà Việt Nam có quyền áp dụng hợp pháp.

So sánh với các công trình nghiên cứu quốc tế, kết quả luận văn tái khẳng định quan điểm của Viện CATO và Đại học Cambridge: việc duy trì trợ cấp bóp méo giá cả tại các nước phát triển tiếp tục gây tổn hại cho các nền kinh tế đang phát triển. Luận văn đã chứng minh rằng việc xây dựng luật chuyên ngành sẽ giúp Việt Nam khai thác trọn vẹn không gian chính sách 10% de minimis và chuyển đổi hiệu quả các gói hỗ trợ sang Hộp xanh lá cây.

Đề xuất và khuyến nghị

Một là, soạn thảo và ban hành Luật Trợ cấp nông nghiệp Việt Nam trước năm 2028 với kết cấu gồm 5 chương và 35 điều. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp để thiết lập khung pháp lý thống nhất, phân định rõ thẩm quyền phân bổ ngân sách từ trung ương đến địa phương và tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các hoạt động tài trợ công.

Hai là, tái cấu trúc 100% các chương trình hỗ trợ trong nước theo tiêu chí Hộp xanh lá cây. Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần đặt mục tiêu phân bổ tối thiểu 8% tổng chi ngân sách ngành nông nghiệp cho hoạt động nghiên cứu khoa học giống cây trồng, đào tạo chuyển giao kỹ thuật và nâng cấp hạ tầng thủy lợi trong giai đoạn 2026-2030.

Ba là, hoàn thiện chính sách bảo hiểm nông nghiệp quốc gia nhằm bảo vệ sinh kế cho hơn 5 triệu hộ nông dân và hợp tác xã sản xuất trước năm 2029. Cần áp dụng mức hỗ trợ phí bảo hiểm từ 20% đến 50% bằng nguồn ngân sách nhà nước, bảo đảm tuân thủ điều kiện chi trả bồi thường khi thiệt hại sản lượng vượt quá 30% mức trung bình của 3 năm trước đó.

Bốn là, vận hành cổng thông tin điện tử minh bạch hóa chính sách trợ cấp và thực hiện kê khai định kỳ 12 tháng/lần theo mẫu ACC4 gửi Ban Thư ký WTO. Bộ Công Thương có trách nhiệm chủ trì phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) để theo dõi, phát hiện sớm các nguy cơ tranh chấp tại DSB và giảm 100% rủi ro bị áp thuế đối kháng từ thị trường nhập khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan lập pháp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội). Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn và khung dự thảo luật hoàn chỉnh giúp các cơ quan này hoàn thiện 100% quy trình xây dựng chính sách trợ cấp tương thích với cam kết quốc tế.

Nhóm 2: Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản và các hợp tác xã nông nghiệp. Luận văn cung cấp cẩm nang pháp lý giúp doanh nghiệp tận dụng các gói hỗ trợ chi phí vận chuyển, logistics và xúc tiến thương mại hợp pháp, tiết kiệm từ 15% đến 20% chi phí lưu thông hàng hóa.

Nhóm 3: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Quốc tế và Kinh tế Nông nghiệp. Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu so sánh từ hơn 50 tiền lệ giải quyết tranh chấp tại WTO để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm 4: Các hiệp hội ngành hàng nông sản (Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội Cà phê - Ca cao). Luận văn trang bị công cụ pháp lý vững chắc để đại diện bảo vệ quyền lợi cho hơn 10 triệu hộ nông dân khi tham gia các cuộc điều tra thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Việt Nam được phép áp dụng mức hỗ trợ nông nghiệp nội địa tối đa là bao nhiêu theo quy định của WTO?

Theo cơ chế đối xử đặc biệt dành cho các nước đang phát triển trong Hiệp định Nông nghiệp, Việt Nam được quyền áp dụng mức hỗ trợ tối thiểu (de minimis) lên tới 10% giá trị sản lượng của từng mặt hàng cụ thể, hoặc 10% tổng giá trị sản xuất toàn ngành đối với các biện pháp thuộc Hộp hổ phách mà không phải cam kết cắt giảm.

WTO có nghiêm cấm toàn bộ các hình thức trợ cấp xuất khẩu nông sản hay không?

WTO nghiêm cấm phần lớn các hình thức trợ cấp xuất khẩu làm bóp méo giá cả và buộc các nước cắt giảm từ 24% đến 36% giá trị chi trả. Tuy nhiên, các nước đang phát triển như Việt Nam vẫn được áp dụng ngoại lệ đối với 2 hình thức: hỗ trợ giảm chi phí tiếp thị, chế biến xuất khẩu và ưu đãi cước phí vận tải nội địa, quốc tế.

Lợi ích cốt lõi của việc chuyển dịch trợ cấp sang Hộp xanh lá cây (Green Box) là gì?

Các biện pháp thuộc Hộp xanh lá cây như đầu tư hạ tầng, nghiên cứu khoa học và khuyến nông hoàn toàn không bị khống chế mức trần ngân sách và được miễn trừ nghĩa vụ cắt giảm. Đây là giải pháp an toàn giúp Việt Nam giải ngân nguồn lực cho hơn 70% lao động nông nghiệp mà không lo ngại nguy cơ khiếu kiện quốc tế.

Vì sao Việt Nam cần phải ban hành một đạo luật riêng về trợ cấp nông nghiệp?

Hiện nay sản xuất nông nghiệp Việt Nam còn manh mún với diện tích chỉ 0,8 ha/hộ, trong khi các quy định hỗ trợ bị phân tán ở hàng chục văn bản dưới luật. Đạo luật chuyên biệt sẽ tạo ra cơ chế tài chính đồng bộ, tập trung nguồn lực và thiết lập hàng rào pháp lý minh bạch trước các đối tác thương mại.

Các chính sách trợ cấp của các nước phát triển đã gây tác động bất lợi như thế nào đến các nước nghèo?

Riêng năm 2009, khối OECD đã chi 253 tỷ USD để trợ cấp nông nghiệp. Sự hỗ trợ khổng lồ này khiến giá nông sản thế giới bị giảm giả tạo, gây thiệt hại ước tính 24 tỷ USD mỗi năm cho ngành chế biến của các nước đang phát triển và làm suy giảm khả năng cạnh tranh của nông dân nghèo.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 3 trụ cột pháp lý nông nghiệp trong WTO gồm tiếp cận thị trường, hỗ trợ nội địa và trợ cấp xuất khẩu.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn để xây dựng khung Dự thảo Luật Trợ cấp nông nghiệp Việt Nam gồm 5 chương và 35 điều.
• Đề xuất lộ trình 3 giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030 nhằm tái cơ cấu 100% dòng ngân sách hỗ trợ chuyển dịch vào Hộp xanh lá cây an toàn.
• Cung cấp giải pháp bảo vệ thu nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hơn 70% lực lượng lao động nông thôn có quy mô canh tác dưới 0,8 ha.
• Kêu gọi các cơ quan lập pháp, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp nhanh chóng phối hợp hoàn thiện thể chế pháp luật chuyên ngành nhằm tối ưu hóa các cơ hội hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam theo quy định của Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Chương 2: Các quy định của WTO và pháp luật nước ngoài về trợ cấp nông nghiệp. Chương 3: Thực trạng pháp luật trợ cấp nông nghiệp Việt Nam, định hướng, nguyên tắc cơ bản và giải pháp xây dựng pháp luật trợ cấp nông nghiệp. 14 z Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRỢ CẤP NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THEO QUY ĐỊNH CỦA TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI (WTO) 1.

LỊCH SỬ RA ĐỜI, HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA WTO 1. WTO có nguồn gốc từ sự ra đời của GATT Năm 1947, 23 nước tại Liên hợp quốc đã quyết định cùng đàm phán để cắt giảm hàng rào thuế quan nhằm nhanh chóng thúc đẩy tự do hoá mậu dịch và điều chỉnh lại những biện pháp bảo hộ được duy trì từ đầu những năm 1930. Kết quả của vòng đàm phán này là hơn 45.000 cam kết về thuế quan ảnh hưởng đến thương mại trị giá 10 tỷ USD, tức là gần 1/5 tổng thương mại trên toàn thế giới vào thời điểm bấy giờ đã được thống nhất và thực hiện. Tổng hợp những quy định và cam kết đã thoả thuận này được đưa vào một văn kiện pháp lý quốc tế có giá trị ràng buộc đối với các nước.

Văn kiện pháp lý đó chính là Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (GATT). GATT đã được 23 nước chính thức ký vào ngày 23/10/1947 và có hiệu lực vào ngày 1/1/1948. 23 nước ký GATT sau này đã trở thành những thành viên sáng lập của WTO. Do GATT không phải là một tổ chức mà chỉ là một Hiệp định đa biên, nên các nước tham gia GATT được gọi là các bên ký kết (Contracting parties) [2, 4].

Qua 48 năm tồn tại, GATT đã tổ chức được 08 vòng đàm phán quan trọng về thương mại tập trung vào các vấn đề về thuế quan. Ở 06 vòng đàm phán đầu tiên, giảm thuế là nội dung duy nhất được các bên thảo luận. Sở dĩ như vậy là do thuế là công cụ trực tiếp nhất để Chính phủ các nước tác động lên hoạt động trao đổi thương mại với bên ngoài, đồng thời là rào cản đáng kể nhất đối với tiến trình tự do hoá và ổn định môi trường thương mại quốc tế. Nội dung của các vòng đàm phán này có thể tóm tắt được như sau [2, 4]: 15 z Các vòng đàm phán của GATT Số Hạng mục Năm Địa điểm Các kết quả khác quốc gia giảm thuế 1947 Geneve 23 45.000 Ảnh hưởng đến 10 tỷ USD Hàng hoá buôn bán , bằng 1/5 giá trị thương mại thế giới .000 Thuế suất giảm trung bì nh 35%, số hàng được giảm thuế chiếm 5,6% giá trị hàng hoá buôn bán của thế giới 1950-1951 Torquay 38 8.700 Thuế suất giảm trung bì nh 26% 1956 Geneve 26 3.000 Thuế suất giảm trung bì nh 15%, ảnh hưởng tới 2,5 tỷ USD kim ngạch thương mại thế giới .400 Thuế suất giảm trung bì nh 20%, ảnh (vòng Dillon) hưởng tới 4,5 tỷ USD kim ngạch thương mại thế giới .300 Giảm trung bình 35%, ảnh hưởng tới (vòng Kennedy) 40 tỷ USD kim ngạch thương mại thế giớ i 1973-1979 Geneve 102 33.000 Thuế suất bì nh quân sản phẩm chế (vòng Tokyo) biến giảm xuống còn 4,7% ( so với mức 40% khi thành lập GATT 1986-1994 Geneve 123 Các nước phát triển đưa số hạng mục (vòng Urugoay) hàng hoá cam kết giảm thuế từ 78% lên 99%, các nước đang phát triển từ 21% lên 73%.

Nguồn: Tài liệu Ban Thư ký WTO chuẩn bị cho chương trình đào tạo về WTO ở các nước thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (4/1997). Tại 02 vòng đàm phán cuối do có sự tham gia của nhiều nước với mong muốn phát triển thương mại quốc tế, số lượng số nước gia nhập GATT đã tăng lên đáng kể, từ 23 nước ban đầu (1947) lên đến 102 (năm 1979) và 123 nước (1994). Các nước đang phát triển với tư cách là các nước tham gia GATT đã 16 z cam kết đưa hạng mục hàng hoá thương mại giảm thuế từ 21-73%. Tại Vòng đàm phán Tokyo (1973-1979), do tình hình thương mại thế giới có nhiều thay đổi, một số lĩnh vực mới được bổ sung và đưa vào chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán tại vòng Tokyo.

Tiếp đến là vòng Urugoay diễn ra trong bối cảnh của các cuộc khủng hoảng, khủng hoảng chu kỳ gắn liền hoặc liên tiếp xen kẽ các cuộc khủng hoảng cơ cấu, đưa nền kinh tế thế giới vào suy thoái trầm trọng. Trong tình hình khó khăn như vậy, xung đột thương mại giữa các nền kinh tế lớn trở nên gay gắt, rồi bùng nổ dưới hình thức các cuộc chiến tranh thương mại nhằm tranh dành những khoản lợi nhuận đang ngày càng trở nên khan hiếm. Các biện pháp cạnh tranh không lành mạnh và các hàng rào phi thuế đã được dựng lên để bảo hộ thị trường trong nước và làm cho thương mại quốc tế xấu đi trông thấy. Tình hình đó đặt ra cho các thành viên của GATT yêu cầu khách quan là phải đưa những vấn đề liên quan đến phi thuế vào thương lượng để tìm ra các lợi ích dung hoà cho nhau [2,4].

Ngày 15/4/1994, tại Marrakesh, các Bộ trưởng đại diện cho tất cả các bên ký hiệp định chung về thuế quan và thương mại - gọi tắt là GATT 1947, đã nhất trí ký kết văn kiện cuối cùng với 500 trang văn bản và 26.000 trang danh mục, cam kết thừa nhận kết quả của vòng đàm phán Urugoay sau hơn 8 năm đàm phán, đó là Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới - WTO. WTO chính thức hoạt động từ ngày 1/1/1995 [46]. Các nội dung thống nhất trong đàm phán WTO Trợ cấp và các biện pháp đối kháng (Điều 6, 16 và 23) Các hàng rào kỹ thuật đối với thương mại Mua sắm chính phủ Chống phá giá Thoả thuận về sản phẩm thịt bò Thoả thuận về các sản phẩm sữa quốc tế Thỏa thuận chung về nông nghiệp Nguồn: Đại học Melbourne, Luật Quốc tế - Chương 7, tr. Vòng đàm phán Urugoay đã đem đến một bước tiến dài trong nỗ lực của 17 z các nước, nhằm cải tổ và mở rộng hệ thống thương mại đa biên.

Phạm vi các vấn đề thuộc chương trình nghị sự này rất lớn, bao trùm tới 15 lĩnh vực khác nhau của thương mại quốc tế. Và đặc biệt hơn, chúng mang tính cả gói, theo đó các nước thoả thuận rằng, nếu việc đàm phán trong một lĩnh vực nào đó bị thất bại thì kết quả của tất cả các cuộc đàm phán khác cũng sẽ bị huỷ bỏ. Điều này thể hiện quyết tâm của các nước là muốn đi đến cùng trong việc thương lượng về những lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm như nông sản và hàng vải sợi may mặc, dù biết trước là sẽ có khó khăn. Chức năng, nhiệm vụ các nguyên tắc cơ bản của WTO Nhiệm vụ của WTO là xây dựng một môi trường thương mại thế giới tự do và minh bạch, tạo điều kiện cho các hoạt động thương mại phát triển một cách bình đẳng, đóng góp vào sự tăng trưởng và ổn định của nền kinh tế toàn cầu.

WTO cũng có cơ chế phối hợp với các tổ chức quốc tế khác nhằm thúc đẩy nhanh hơn quá trình tự do hoá thương mại và hội nhập toàn diện của các quốc gia thành viên. Để thực hiện được nhiệm vụ này, WTO đã đưa ra 06 chức năng cơ bản sau14: Thứ nhất, tổ chức các cuộc đàm phán đa biên đối với tất cả các vấn đề liên quan đến thương mại quốc tế dựa trên các Hiệp định chính của mình. Thứ hai, xây dựng, sửa đổi các nguyên tắc, quy tắc pháp lý quốc tế liên quan. Thứ ba, xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp về thương mại quốc tế.

Thứ tư, đánh giá định kỳ về chính sách thương mại của các nước nhằm tạo sự minh bạch và phát triển kinh tế thị trường quốc tế. Thứ năm, đưa ra cơ chế giám sát việc thực hiện các Hiệp định. Thứ sáu, phối hợp với các tổ chức quốc tế khác trong việc tham gia đàm phán những chính sách thương mại toàn cầu có ảnh hưởng đến nhiều quốc gia. Một số nguyên tắc cơ bản của WTO Nguyên tắc không phân biệt đối xử: 14 06 chức năng này được quy định tương đối cụ thể tại Hiệp định Marrakesh 1994 về thành lập WTO.

18 z Đây là nguyên tắc quan trọng nhất của WTO. Nguyên tắc này sử dụng hai nguyên tắc pháp lý để điều chỉnh mối quan hệ thương mại giữa các thành viên, đó là là Đãi ngộ tối hệ quốc (MFN) và Đãi ngộ quốc gia (NT). Nguyên tắc đãi ngộ tối huệ quốc (MFN): Mỗi thành viên của WTO phải dành, ngay lập tức và không điều kiện cho hàng hoá, dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ hay nhà đầu tư của các nước thành viên khác sự đãi ngộ không kém phần thuận lợi hơn sự đãi ngộ mà mỗi nước thành viên đó đã dành cho hàng hoá, dịch vụ có xuất xứ từ hay được giao tới bất kỳ một nước thành viên nào khác. Hệ quả tất yếu của nguyên tắc này là hàng hoá có xuất xứ từ các nước thành viên được đãi ngộ như nhau trên thị trường của tất cả các thành viên WTO.

Nguyên tắc MFN hướng vào mục tiêu tạo sự bình đẳng giữa tất cả các nước thành viên của WTO trong thương mại quốc tế. Có thể nhận thấy rằng đây là nguyên tắc cơ bản nhất để các quốc gia WTO dựa vào đàm phán song phương và đa phương với các Hiệp định khác nhau của WTO. Nguyên tắc đãi ngộ quốc gia (NT): Theo đó, mỗi thành viên của WTO phải dành cho hàng hoá, dịch vụ hay quyền sở hữu trí tuệ, nhà đầu tư của các nước thành viên khác sự đãi ngộ trên thị trường nội địa nước mình sau khi đã được nhập khẩu, không kém phần thuận lợi hơn sự đãi ngộ đã được dành cho hàng hoá, dịch vụ hay quyền sở hữu trí tuệ, hay nhà đầu tư của chính nước mình. Nếu như MFN hướng về sự không phân biệt đối xử giữa hàng hoá, dịch vụ của một thành viên của WTO với hàng hoá, dịch vụ …của tất cả các thành viên khác của WTO thì NT hướng về sự không phân biệt đối xử giữa sản phẩm, dịch vụ của nước nhập khẩu với hàng hóa, dịch vụ của nước mình.

Nguyên tắc tự do hoá thương mại: Tất cả các quốc gia đều có những lợi thế khi tham gia vào các quan hệ thương mại quốc tế vì mỗi nước đều có lợi thế so sánh tương đối trong việc sản xuất một số loại hàng hoá, dịch vụ.