Luận văn thạc sĩ: Phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP tại huyện Đông Anh, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh thành phố hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Quyền Đình Hà
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục biểu đồ
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Danh mục hộp
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10.1. Mục tiêu chung
• 1.10.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.11. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.11.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.12. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học, thực tiễn
• 1.12.1. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.12.2. Ý nghĩa khoa học
• 1.13. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.13.1. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.13.2. Các định nghĩa, khái niệm có liên quan. Vai trò của việc phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.13.3. Đặc điểm của phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.13.4. Nội dung của phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.14. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.15. Cơ sở thực tiễn phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.16. Kinh nghiệm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP tại một số nước trên thế giới
• 1.17. Kinh nghiệm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP ở Việt Nam
• 1.18. Các nghiên cứu có liên quan đến phát triển rau theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.19. Phương pháp nghiên cứu
• 1.19.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.19.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.19.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.19.4. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.19.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.19.6. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 1.19.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.19.8. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.20. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.20.1. Thực trạng sản xuất rau trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.2. Diện tích, năng suất, sản lượng rau trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.3. Diện tích, năng suất, sản lượng rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.4. Quy mô, cơ cấu sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.5. Kỹ thuật áp dụng sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.6. Cung ứng đầu vào cho sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.7. Đào tạo, tập huấn tiêu chuẩn VietGAP cho người sản xuất rau huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.8. Hiệu quả sản xuất rau VietGAP
• 1.20.9. Xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm
• 1.20.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.20.10.1. Các yếu tố khách quan
• 1.20.10.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.21. Các giải pháp phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.21.1. Quan điểm về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.21.2. Định hướng về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.21.3. Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
• 1.22. Kết luận và kiến nghị
• 1.22.1. Kiến nghị đối với các cấp chính quyền
• 1.22.2. Kiến nghị đối với các tác nhân trong liên kết và sản xuất rau VietGAP
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Xuất Rau VietGAP Tại Huyện Đông Anh

Huyện Đông Anh, Hà Nội, là một trong những khu vực có tiềm năng lớn trong việc phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP. Rau VietGAP không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Hơn nữa, sản xuất rau VietGAP còn góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Kinh Tế Của Huyện Đông Anh

Huyện Đông Anh có vị trí địa lý thuận lợi, gần trung tâm Hà Nội, với điều kiện tự nhiên và khí hậu phù hợp cho việc trồng rau. Kinh tế huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó sản xuất rau đóng vai trò quan trọng. Việc phát triển sản xuất rau VietGAP sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Tiêu Chuẩn VietGAP

Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP trong sản xuất rau mang lại nhiều lợi ích như: nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về rau sạch. Ngoài ra, việc này còn giúp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Sản Xuất Rau VietGAP Tại Đông Anh

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển sản xuất rau VietGAP tại huyện Đông Anh cũng gặp không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu kiến thức về kỹ thuật trồng rau, khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, và sự cạnh tranh từ các sản phẩm rau không đạt tiêu chuẩn đang cản trở sự phát triển này.

2.1. Thiếu Kiến Thức Và Kỹ Năng Của Người Nông Dân

Nhiều nông dân chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật trồng rau theo tiêu chuẩn VietGAP. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng bộ các quy trình sản xuất, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Cần có các chương trình đào tạo và tập huấn để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người nông dân.

2.2. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Nguồn Vốn

Việc đầu tư vào sản xuất rau VietGAP đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi nhiều nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong việc đầu tư vào sản xuất.

III. Phương Pháp Phát Triển Sản Xuất Rau VietGAP Tại Đông Anh

Để phát triển sản xuất rau VietGAP tại huyện Đông Anh, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như cải tiến kỹ thuật trồng rau, xây dựng mô hình sản xuất liên kết, và tăng cường quảng bá sản phẩm. Những phương pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Cải Tiến Kỹ Thuật Trồng Rau

Cải tiến kỹ thuật trồng rau là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần áp dụng các công nghệ mới, sử dụng giống rau chất lượng cao và thực hiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP để đảm bảo an toàn thực phẩm.

3.2. Xây Dựng Mô Hình Sản Xuất Liên Kết

Xây dựng mô hình sản xuất liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ sẽ giúp tăng cường khả năng tiêu thụ sản phẩm. Mô hình này không chỉ giúp nông dân tiếp cận thị trường mà còn tạo ra chuỗi giá trị bền vững cho sản phẩm rau VietGAP.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Rau VietGAP

Nghiên cứu về sản xuất rau VietGAP tại huyện Đông Anh đã chỉ ra rằng việc áp dụng tiêu chuẩn này không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho nông sản. Các mô hình sản xuất rau VietGAP đã được triển khai và đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

4.1. Kết Quả Sản Xuất Rau VietGAP Tại Đông Anh

Kết quả sản xuất rau VietGAP tại huyện Đông Anh cho thấy năng suất và chất lượng sản phẩm được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ nông dân đã có thu nhập cao hơn nhờ áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, từ đó nâng cao đời sống và phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Thực Trạng Thị Trường Rau VietGAP

Thị trường rau VietGAP đang ngày càng mở rộng, với nhu cầu tiêu thụ cao từ người tiêu dùng. Việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm rau VietGAP sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Rau VietGAP Tại Đông Anh

Phát triển sản xuất rau VietGAP tại huyện Đông Anh là một hướng đi đúng đắn, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, các tổ chức và doanh nghiệp trong việc đầu tư, đào tạo và quảng bá sản phẩm.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cho sản xuất rau VietGAP cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

5.2. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Sản Xuất Rau

Khuyến khích đầu tư vào sản xuất rau VietGAP thông qua các chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong việc tiếp cận nguồn vốn. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm rau VietGAP.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hà Nội hiện tiêu thụ khoảng 2.600 tấn rau xanh mỗi ngày, tương đương gần 950.000 tấn mỗi năm. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu về nông sản an toàn vệ sinh thực phẩm trở thành đòi hỏi cấp bách nhằm ngăn chặn nguy cơ ngộ độc do tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, hàm lượng nitrat và kim loại nặng. Huyện Đông Anh là một trong những vành đai xanh trọng điểm của Thủ đô với tổng diện tích đất nông nghiệp đạt 9.785 ha, trong đó diện tích canh tác rau năm 2016 là 2.685 ha, tương đương 6.687 ha gieo trồng mỗi năm. Sản lượng rau toàn huyện đạt ước tính 357.000 tấn/năm, đáp ứng trên 30% tổng nhu cầu rau xanh của toàn thành phố.

Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình sản xuất rau theo tiêu chuẩn Thực hành nông nghiệp tốt tại Việt Nam (VietGAP) trên địa bàn huyện vẫn đối mặt với nhiều rào cản: quy mô canh tác còn phân tán, tỷ lệ liên kết tiêu thụ theo hợp đồng còn thấp và thói quen ghi chép nhật ký đồng ruộng của nông dân chưa đồng đều. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung vào 4 nội dung cốt lõi: hệ thống hóa cơ sở lý luận về sản xuất rau VietGAP, đánh giá thực trạng phát triển sản xuất giai đoạn 2014-2016, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp thúc đẩy sản xuất rau VietGAP đến năm 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại huyện Đông Anh với 3 xã trọng điểm là Tiên Dương, Vân Nội và Nguyên Khê; dữ liệu thứ cấp được thu thập trong 3 năm từ 2014 đến 2016 và khảo sát sơ cấp hoàn thành trong giai đoạn 2016-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả kinh tế cho 118.880 lao động nông nghiệp địa phương và đóng góp vào mục tiêu đạt giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản toàn huyện trên 3.000 tỷ đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới (World Bank), nhấn mạnh sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, lý thuyết phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa chỉ rõ quá trình chuyển dịch từ tự cung tự cấp sang sản xuất tập trung theo tín hiệu thị trường, tối ưu hóa các yếu tố đầu vào như vốn, lao động, đất đai và khoa học công nghệ. Mô hình liên kết kinh tế và chuỗi giá trị nông sản được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa người sản xuất, hợp tác xã, thương lái và hệ thống bán lẻ hiện đại.

Hệ thống tiêu chuẩn VietGAP cho rau quả tươi an toàn được vận hành dựa trên 7 nguyên tắc căn bản: quản lý dịch hại và đồng ruộng tổng hợp (IPM/ICM), tính hệ thống trong toàn bộ quy trình, cơ sở khoa học kỹ thuật, tính thực tiễn phù hợp địa phương, khả năng truy xuất nguồn gốc, tính minh bạch qua ghi chép nhật ký sản xuất và tính pháp lý theo quy định tại Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Các khái niệm và chỉ tiêu kinh tế then chốt được sử dụng để lượng hóa kết quả sản xuất bao gồm: Giá trị sản xuất (GO - tổng của cải vật chất tạo ra trong chu kỳ), Chi phí trung gian (IC - chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, dịch vụ cơ giới), Giá trị gia tăng (VA = GO - IC) và Thu nhập hỗn hợp (MI - phần thu nhập gồm công lao động và lợi nhuận của hộ nông dân).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng và ngẫu nhiên với tổng cỡ mẫu là 100 đối tượng khảo sát trực tiếp. Cụ thể, mẫu điều tra bao gồm 60 hộ nông dân sản xuất rau VietGAP tại 3 vùng sản xuất trọng điểm: 20 hộ tại xã Tiên Dương (địa bàn có 136 ha rau VietGAP), 20 hộ tại xã Vân Nội (địa bàn dẫn đầu với 144 ha rau VietGAP và chợ đầu mối nông sản) và 20 hộ tại xã Nguyên Khê (vùng chuyên canh rau ăn quả với 70 ha). Cỡ mẫu còn bao gồm 30 người tiêu dùng tại các siêu thị, đại lý phân phối và chợ đầu mối trên địa bàn Hà Nội cùng 10 thương lái, đầu mối thu gom lớn. Việc chọn mẫu đa tầng đảm bảo thu thập đầy đủ thông tin từ khâu cung ứng vật tư, canh tác thực địa đến khâu phân phối và tiêu thụ cuối cùng.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Chi cục Thống kê huyện Đông Anh, Phòng Kinh tế, Trạm Bảo vệ thực vật huyện và các báo cáo ngành nông nghiệp giai đoạn 2014-2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu phỏng vấn bán cấu trúc và thảo luận nhóm tập trung từ tháng 8/2016 đến tháng 10/2017.

Phương pháp phân tích số liệu bao gồm: thống kê mô tả (tính số tuyệt đối, tỷ lệ phần trăm, số bình quân) nhằm phản ánh thực trạng biến động diện tích, năng suất; phương pháp so sánh kinh tế để đánh giá sự chênh lệch hiệu quả giữa mô hình VietGAP và sản xuất đại trà; phương pháp phân tổ kinh tế theo hình thức liên kết (hợp đồng văn bản, hợp đồng miệng, tự do); và phương pháp phân tích thể chế nhằm làm rõ cơ chế chia sẻ lợi nhuận giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng rau an toàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô và cơ cấu diện tích canh tác, tổng diện tích gieo trồng rau của huyện Đông Anh duy trì ổn định ở mức 2.685 ha vào năm 2016. Cơ cấu chủng loại có sự phân hóa rõ rệt: nhóm rau ăn lá chiếm tỷ trọng cao nhất với gần 50% tổng diện tích gieo trồng (trong đó diện tích cải các loại đạt 661 ha, chiếm 24,71%; rau muống đạt 243 ha, chiếm 9,08%). Nhóm rau lấy củ và thân đứng thứ hai với diện tích su hào đạt 551 ha, chiếm 20,60%. Nhóm rau ăn quả đạt 570 ha, tiêu biểu là cà chua với 108 ha (chiếm 4,04%) và dưa chuột với 107 ha (chiếm 4,00%). Tổng diện tích rau được chứng nhận VietGAP tại 3 xã trọng điểm Tiên Dương, Vân Nội và Nguyên Khê đạt 350 ha.

Thứ hai, về năng suất và sản lượng, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật giúp năng suất tất cả các chủng loại rau đều tăng trưởng qua các năm. Năng suất rau ăn lá tăng từ 244,56 tạ/ha năm 2014 lên 262,76 tạ/ha năm 2016, đạt tốc độ tăng bình quân 3,67%/năm. Năng suất rau lấy củ và thân đạt 283,64 tạ/ha năm 2016, tăng bình quân 4,71%/năm. Nhóm rau lấy quả đạt năng suất 251,42 tạ/ha và rau gia vị đạt 216,53 tạ/ha. Tổng sản lượng rau toàn huyện năm 2016 đạt trên 357.000 tấn, tạo nguồn cung dồi dào cho thị trường nội đô.

Thứ ba, về hiệu quả kinh tế, sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP mang lại giá trị gia tăng vượt trội so với cây trồng truyền thống. Trồng lúa chỉ mang lại thu nhập từ 40 đến 50 triệu đồng/ha/năm, trong khi canh tác rau VietGAP cho thu nhập hỗn hợp (MI) đạt từ 300 đến 350 triệu đồng/ha/năm nhờ khả năng quay vòng từ 5 đến 8 vụ mỗi năm đối với rau ăn lá. Giá bán rau VietGAP tại các kênh phân phối chính thức cao hơn từ 12% đến 25% so với giá rau sản xuất đại trà trên thị trường tự do.

Thứ tư, về tổ chức liên kết và chuỗi tiêu thụ, khảo sát chỉ ra rằng chỉ có khoảng 20% đến 30% sản lượng rau VietGAP được ký hợp đồng bao tiêu ổn định đưa vào các hệ thống siêu thị lớn như BigC hoặc các bếp ăn tập thể. Khoảng 70% sản lượng còn lại vẫn phải tiêu thụ thông qua mạng lưới thương lái thu gom và chợ đầu mối Vân Trì, khiến giá bán thực tế của người nông dân nhiều thời điểm bị đánh đồng với rau canh tác thông thường.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng năng suất và sản lượng rau VietGAP tại Đông Anh bắt nguồn từ việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng kỹ thuật với 111 trạm bơm tưới tiêu, hơn 112 km kênh mương được kiên cố hóa cùng việc ứng dụng rộng rãi kỹ thuật vòm che nilon giúp hạn chế sâu bệnh, giảm rửa trôi phân bón và cho phép sản xuất su hào, cà chua trái vụ từ tháng 4 đến tháng 10. Người nông dân đã từng bước thay thế thuốc bảo vệ thực vật hóa học độc hại bằng các chế phẩm sinh học theo nguyên tắc 4 đúng.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực tiễn tại một số địa phương khác như mô hình cà chua VietGAP tại Hải Dương (cho hiệu quả kinh tế tăng 12% và năng suất đạt 50 tấn/ha) hay mô hình rau an toàn tại Hợp tác xã Quảng Thắng - Thanh Hóa (đạt doanh thu trên 300 triệu đồng/ha/năm). Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh của Đông Anh vượt trội hơn nhờ vị trí địa lý cửa ngõ, có các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 3, đường Võ Nguyên Giáp kết nối thẳng tới trung tâm Hà Nội.

Để hỗ trợ công tác quản trị và ra quyết định, dữ liệu thực nghiệm về cơ cấu chi phí trung gian (IC) và giá trị gia tăng (VA) có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh giữa nhóm hộ tham gia hợp đồng liên kết và nhóm hộ bán tự do. Đồng thời, bảng ma trận phân phối sản lượng theo các kênh thị trường sẽ làm nổi bật điểm nghẽn trong khâu trung gian, từ đó cung cấp căn cứ xác đáng để cơ quan quản lý điều chỉnh chính sách xúc tiến thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn huyện Đông Anh đến năm 2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện quy hoạch vùng chuyên canh và nâng cấp hạ tầng: Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội đẩy nhanh tiến độ quy hoạch tập trung 350 ha vùng rau an toàn tại 3 xã nòng cốt Vân Nội, Tiên Dương và Nguyên Khê. Đầu tư nâng cấp 100% hệ thống trạm bơm, kiên cố hóa thêm 25 km kênh mương nội đồng và hỗ trợ lắp đặt hệ thống tưới phun sương tự động tiết kiệm nước, hoàn thành trong giai đoạn 2018-2020.

2. Nâng cao năng lực kỹ thuật và kiểm soát quy trình canh tác: Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật huyện phối hợp với Hội Nông dân tổ chức định kỳ từ 15 đến 20 lớp tập huấn chuyên sâu mỗi năm cho hơn 1.000 lượt nông dân. Chuyển giao quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM, giám sát nghiêm ngặt danh mục phân bón hữu cơ vi sinh và phấn đấu đạt tỷ lệ 95% hộ nông dân ghi chép nhật ký đồng ruộng điện tử qua ứng dụng di động trước năm 2020.

3. Triển khai chính sách hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi: Phòng Kinh tế huyện phối hợp với các Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng Chính sách Xã hội thiết lập gói vay ưu đãi với lãi suất giảm từ 2% đến 3%/năm cho các hộ xã viên hợp tác xã đầu tư nhà màng, nhà lưới. Ngân sách huyện hỗ trợ 50% kinh phí mua giống cây ghép kháng bệnh và 100% chi phí kiểm nghiệm, cấp mới chứng nhận VietGAP định kỳ, thực hiện từ quý I/2018.

4. Phát triển thương hiệu và thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu: Ban quản trị các Hợp tác xã Nông nghiệp chủ động bắt tay với các doanh nghiệp bán lẻ, siêu thị và chuỗi cửa hàng tiện lợi tại Hà Nội để nâng tỷ lệ tiêu thụ rau VietGAP qua hợp đồng chính thức từ 30% lên tối thiểu 60% vào năm 2020. Xây dựng nhãn hiệu chứng nhận "Rau an toàn Đông Anh", tích hợp tem mã QR truy xuất nguồn gốc trên 100% bao bì sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách: Các phòng ban chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có thể sử dụng các số liệu thực chứng và hệ thống giải pháp trong luận văn làm căn cứ xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, quy hoạch vùng sản xuất an toàn ven đô thích ứng với quá trình đô thị hóa.

2. Ban quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp và chủ trang trại: Các tổ chức kinh tế tập thể có thể tham khảo quy trình triển khai tiêu chuẩn VietGAP, mô hình quản lý vật tư đầu vào tập trung và phương pháp tối ưu hóa chi phí trung gian (IC) để nâng cao giá trị gia tăng trên diện tích đất canh tác.

3. Doanh nghiệp thu mua, chế biến và hệ thống phân phối bán lẻ: Các chuỗi siêu thị, bếp ăn công nghiệp và doanh nghiệp xuất khẩu có thể khai thác bức tranh chi tiết về nguồn cung, mùa vụ và chủng loại rau của Đông Anh để thiết lập mạng lưới thu mua trực tiếp, giảm bớt tầng nấc trung gian.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành kinh tế: Công trình là tài liệu tham khảo học thuật hữu ích về phương pháp nghiên cứu chuỗi giá trị nông sản, hệ thống chỉ tiêu phân tích kinh tế vi mô (GO, VA, MI) và phương pháp đánh giá tác động của tiêu chuẩn chất lượng đối với thu nhập nông hộ.

Câu hỏi thường gặp

Năng suất rau sản xuất theo quy trình VietGAP có bị giảm so với canh tác truyền thống không? Trong 1 đến 2 vụ đầu chuyển đổi, năng suất có thể giảm nhẹ từ 5% đến 10% do hạn chế sử dụng phân bón vô cơ và thuốc kích thích tăng trưởng hóa học. Tuy nhiên, khi đất đai phục hồi độ phì nhiêu và áp dụng kỹ thuật IPM, năng suất sẽ tăng trưởng ổn định. Tại Đông Anh, năng suất rau ăn lá VietGAP đạt 262,76 tạ/ha năm 2016, tăng 7,44% so với năm 2014.

Chi phí đầu tư ban đầu cho sản xuất rau VietGAP cao hơn canh tác đại trà bao nhiêu? Chi phí trung gian ban đầu cao hơn khoảng 15% đến 20%, chủ yếu tập trung vào giống chất lượng cao, nhà lưới chắn côn trùng, hệ thống tưới sạch và phí kiểm định mẫu đất, nước. Tuy nhiên, giá trị gia tăng thu về bù đắp hoàn toàn chi phí, mang lại mức lợi nhuận hỗn hợp trên 300 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với sản xuất tự do.

Huyện Đông Anh đáp ứng được bao nhiêu phần trăm nhu cầu rau xanh của thị trường Hà Nội? Với diện tích gieo trồng đạt 6.687 ha/năm và tổng sản lượng đạt trên 357.000 tấn, Đông Anh hiện cung ứng trên 30% tổng lượng rau xanh tiêu thụ mỗi ngày của thành phố Hà Nội (vốn có nhu cầu khoảng 2.600 tấn/ngày), giữ vị trí là vùng cung cấp rau tươi sống lớn nhất khu vực phía Bắc Thủ đô.

Khó khăn lớn nhất của người nông dân Đông Anh khi duy trì tiêu chuẩn VietGAP là gì? Khó khăn lớn nhất nằm ở tính kỷ luật trong việc ghi chép nhật ký đồng ruộng hàng ngày và sự bấp bênh của đầu ra. Hiện mới có khoảng 30% sản lượng vào được kênh siêu thị với giá cao, trong khi 70% vẫn phải tiêu thụ tại chợ đầu mối truyền thống, khiến giá bán chưa phản ánh đúng giá trị chất lượng an toàn của sản phẩm.

Lộ trình nâng tỷ lệ bao tiêu sản phẩm rau VietGAP qua hợp đồng được đề xuất như thế nào? Luận văn đề xuất lộ trình tăng dần tỷ lệ tiêu thụ qua hợp đồng kinh tế có chứng nhận pháp lý: từ mức 30% giai đoạn 2016-2017 lên mức 45% vào năm 2018 và đạt mục tiêu tối thiểu 60% tổng sản lượng rau VietGAP toàn huyện vào năm 2020 thông qua liên kết chặt chẽ giữa hợp tác xã với các chuỗi siêu thị bán lẻ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP tại vùng ven đô Hà Nội.
• Thực trạng canh tác tại huyện Đông Anh đạt quy mô 2.685 ha với sản lượng 357.000 tấn/năm, mang lại thu nhập hỗn hợp đạt trên 300 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 6 đến 7 lần so với trồng lúa.
• Nghiên cứu chỉ rõ các rào cản nội tại về ghi chép nhật ký sản xuất và sự thiếu hụt chuỗi liên kết tiêu thụ khi 70% sản lượng vẫn phụ thuộc thương lái tự do.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quy hoạch 350 ha tập trung, hỗ trợ vốn tín dụng, đào tạo kỹ thuật IPM và phát triển thương hiệu có mã QR truy xuất nguồn gốc.
• Các cấp chính quyền địa phương, ban quản trị hợp tác xã và doanh nghiệp phân phối cần nhanh chóng phối hợp thực hiện lộ trình giải pháp giai đoạn 2018-2020 nhằm xây dựng Đông Anh thành trung tâm cung ứng rau an toàn bền vững cho Thủ đô Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HOÀNG ANH PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT RAU THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Quyền Đình Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày.

năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Hoàng Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Quyền Đình Hà đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phát triển nông thôn, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện Đông Anh, Chi cục BVTV Hà Nội, Phòng Kinh tế huyện Đông Anh, Chi cục Thống kê huyện Đông Anh, Trạm BVTV huyện Đông Anh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Hoàng Anh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. viii Danh mục biểu đồ. ix Danh mục hình.

ix Danh mục hộp. x Trích yếu luận văn. xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tương nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học, thực tiễn.

Ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn Vietgap. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap.

Các định nghĩa, khái niệm có liên quan. Vai trò của việc phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap. Đặc điểm của phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap. Nội dung của phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap.

10 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn Vietgap. Cơ sở thực tiễn phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap. Kinh nghiệm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn gap tại một số nước trên thế giới.

Kinh nghiệm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn gap ở việt nam. Các nghiên cứu có liên quan đến phát triển rau theo tiêu chuẩn gap. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng sản xuất rau trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Diện tích, năng suất, sản lượng rau trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Diện tích, năng suất, sản lượng rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội.

Quy mô, cơ cấu sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Kỹ thuật áp dụng sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Cung ứng đầu vào cho sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Đào tạo, tập huấn tiêu chuẩn vietgap cho người sản xuất rau huyện đông anh, thành phố hà nội.

Hiệu quả sản xuất rau vietgap. 62 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội.

Các yếu tố khách quan. Các yếu tố chủ quan. Các giải pháp phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Quan điểm về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội.

Định hướng về phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất rau theo tiêu chuẩn vietgap trên địa bàn huyện đông anh, thành phố hà nội. Kết luận và kiến nghị. Kiến nghị đối với các cấp chính quyền.

Kiến nghị đối với các tác nhân trong liên kết và sản xuất rau vietgap. 93 Tài liệu tham khảo. 94 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ASEAN : Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN GAP : Thực hành nông nghiệp tốt Đông Nam Á BNN&PTNT : Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn BQ : Bình quân BVTV : Bảo vệ thực vật CC : Cơ cấu CN : Công nghiệp CSHT : Cơ sở hạ tầng DN : Doanh nghiệp DT : Diện tích DVNN : Dịch vụ nông nghiệp ĐVT : Đơn vị tính EU : Liên minh Châu Âu GAP : Thực hành nông nghiệp tốt GD : Giáo dục GO : Giá trị sản xuất GlobalGAP : Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu GPMB : Giải phóng mặt bằng GTSX : Giá trị sản xuất GTVT : Giao thông vận tải HĐND : Hội đồng nhân dân HTX : Hợp tác xã HTX NN : Hợp tác xã nông nghiệp IC : Chi phí trung gian ICM : Quản lý cây trồng tổng hợp IPM : Quản lý sâu bệnh tổng hợp KGAP : Thực hành nông nghiệp tốt Hàn Quốc KHCN : Khoa học công nghệ JGAP : Thực hành nông nghiệp tốt Nhật Bản vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MAF : Bộ Nông Lâm nghiệp Hàn Quốc MI : Thu nhập hỗn hợp NACF : Hợp tác xã nông nghiệp Hàn Quốc TBKHKT : Tiến bộ khoa học kỹ thuật TMDV : Thương mại dịch vụ TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TTLL : Thông tin liên lạc UBND : Ủy ban nhân dân VA : Giá trị gia tăng VietGap : Thực hành nộng nghiệp tốt Việt Nam VSATTP : Vệ sinh an toàn thực phẩm VTNN : Vật tư nông nghiệp WTO : Tổ chức thương mại thế giới vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Dân số và lao động của huyện Đông Anh giai đoạn (2014- 2016).

Cơ sở hạ tầng huyện Đông Anh trong giai đoạn (2014- 2016). Tổng hợp mẫu phỏng vấn, điều tra. Diện tích gieo trồng rau huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016). Diện tích rau theo chủng loại của huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016).

Năng suất rau huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016). Sản lượng rau huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016) .5 Diện tích gieo trồng rau VietGAP huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016) .6 Năng suất rau VietGAP so với rau thường huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016) .7 Sản lượng rau VietGAP huyện Đông Anh qua 3 năm (2014- 2016). Quy mô đất trồng rau VietGap trên địa bàn huyện Đông Anh qua 3 năm (2014-2016). Nguồn gốc giống trong sản xuất rau VietGAP.

Tình hình xử lý hạt giống trong sản xuất rau VietGAP. Đánh giá tình trạng đất sử dụng để sản xuất rau VietGAP .12 Tình hình sử dụng phân bón để sản xuất rau VietGAP. Tình hình sử dụng nguồn nước tưới cho sản xuất rau VietGAP. Tình hình sử dụng thuốc BVTV cho sản xuất rau VietGAP.

Tình hình sử dụng lao động cho sản xuất rau VietGap. Tình hình sử dụng vốn cho sản xuất rau VietGAP. Đánh giá mức độ thực hiện theo tiêu chuẩn VietGAP. Tình hình hiểu biết tiêu chuẩn VietGAP của người sản xuất.

Hiệu quả kinh tế sản xuất rau thường và rau VietGAP năm 2016. Cơ sơ hạ tầng cho sản xuất rau VietGap năm 2017. Đánh giá của người tiêu dùng về rau VietGap. Tình hình liên kết sản xuất rau VietGAP.

79 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Mức độ hiểu biết về tiêu chuẩn VietGAP của người lao động. Tình hình sử dụng phân bón và thuốc BVTV cho sản xuất rau VietGAP. Tình hình liên kết trong sản xuất rau VietGAP.

Tình hình sử dụng vốn cho sản xuất rau VietGap năm 2017. 81 DANH MỤC HÌNH Hình 3. Bản đồ hành chính Hà Nội – Đông Anh. Bản đồ các vùng sản xuất rau huyện Đông Anh.

70 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến về sử dụng giống rau cho sản xuất rau VietGAP. Ý kiến về xử lý hạt giống cho sản xuất rau VietGAP. Ý kiến về tình hình sử dụng đất cho sản xuất rau VietGAP.

Ý kiến về tình hình sử dụng phân bón cho sản xuất rau VietGAP. Ý kiến về nguồn nước tưới cho sản xuất rau VietGAP. Ý kiến về độ an toàn của rau VietGAP. Ý kiến của người tiêu dùng về chất lượng rau VietGAP.

Ý kiến tiêu thụ rau VietGAP. Ý kiến đầu tư sản xuất rau VietGAP. 82 x LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.