chương 1 đến chương 24 (trừ cá v sản phẩm từ cá) thuộc các chương khác trong Hệ thống thuế mã HS (Hệ thống h i hòa mã số thuế) Với cách hiểu n y n ng sản bao gồm một phạm vi khá rộng các oại h ng hóa có nguồn gốc từ hoạt động n ng nghiệp như: - Các sản phẩm n ng nghiệp cơ bản như úa gạo úa mỳ bột mỳ sữa động vật sống c phê hồ tiêu hạt điều chè rau quả tươi…; - Các sản phẩm phái sinh như: Bánh mỳ bơ dầu ăn thịt…; - Các sản phẩm được chế biến từ sản phẩm n ng nghiệp như bánh kẹo sản phẩm từ sữa thuốc á… ối với doanh nghiệp kinh doanh v xuất khẩu cần xác định rõ sản phẩm của m nh có thuộc nhóm n ng sản theo quy định của WTO hay kh ng Việc xác định n y rất quan trọng bởi nhóm n ng sản sẽ được/ phải áp dụng những quy chế pháp ý đặc thù kh ng giống với quy chế áp dụng chung cho các oại h ng hoá phi n ng nghiệp Xuất khẩu h ng hóa hoạt động đưa h ng hóa ra khỏi một nước (từ quốc gia n y sang quốc gia khác) để bán trên cơ sở dùng tiền m phương tiện thanh toán hoặc trao đổi ấy một h ng hóa khác có giá trị tương đương Nói một cách khái quát xuất khẩu h ng hóa việc đưa h ng hóa ra nước ngo i để thực hiện giá trị sử dụng v giá trị của h ng hóa Theo uật pháp Việt Nam: Hoạt động xuất khẩu h ng hóa hoạt động bán h ng của thương nh n Việt Nam với thương nh n nước ngo i theo hợp đồng mua bán h ng hóa bao gồm cả hoạt động tạm nhập tái xuất v chuyển khẩu h ng hóa Như vậy có thể hiểu khái niệm n ng sản sản phẩm do ng nh n ng nghiệp cung cấp Còn n ng sản xuất khẩu n ng sản được sản xuất ra từ n ng nghiệp v được đưa ra thị trường thế giới để tiêu thụ 2. Khái niệm v đặc điểm thị trường xuất khẩu hàng nông sản Thị trường xuất khẩu n ng sản: Thị trường xuất khẩu tập hợp người mua v người bán có quốc tịch khác nhau tác động với nhau để xác định giá cả số ượng h ng hoá mua bán chất ượng h ng hoá v các điều kiện mua bán khác theo hợp đồng thanh toán chủ yếu bằng ngoại tệ mạnh v phải m thủ tục hải quan qua biên giới ứng trên góc độ chủng oại h ng hóa tham gia trao đổi trên thị trường th thị trường xuất khẩu ại được ph n th nh nhiều oại như: thị trường xuất khẩu hàng n ng sản; thị trường xuất khẩu h ng thủy sản; thị trường xuất khẩu h ng dệt may; thị trường xuất khẩu da gi y Có thể hiểu thị trường xuất khẩu h ng n ng sản nơi diễn ra hoạt động mua v bán sản phẩm n ng sản của các chủ thể có quốc tịch khác nhau ặc điểm thị trường xuất khẩu n ng sản: - Sản xuất v xuất khẩu n ng sản mang tính thời vụ cao Sản xuất nông sản mang đặc trưng tính thời vụ trong sản xuất nông nghiệp Do đặc tính tự nhiên, nông sản dễ bị hư hỏng xuống cấp khi bảo quản, vận chuyển đòi hỏi phải có đầu tư thích đáng v áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến mới có thể bảo quản được u d i nhưng cũng chỉ trong thời hạn nhất định. Vì vậy, nếu không quan t m đến ứng dụng khoa học công nghệ trong việc bảo quản sau thu hoạch hoặc đưa v o chế biến kịp thời thì khi vào vụ thu hoạch các nhà sản xuất vẫn phải bán đổ bán tháo hoặc để nông sản bị hư hỏng, xuống cấp. - Sản xuất v xuất khẩu n ng sản phải đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an to n thực phẩm Phần lớn các nông sản là những mặt h ng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thiết yếu và có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người do đó yêu cầu về chất ượng sản phẩm, vệ sinh an toàn thực phẩm của các nước nhập khẩu nông sản rất khác nhau.
Mỗi quốc gia nhập khẩu nông sản có những rào cản riêng về tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình chế biến, tiêu chuẩn vệ sinh, yếu tố m i trường, thậm chí cả tiêu chuẩn về ao động sử dụng trong sản xuất và chế biến. Các tiêu chuẩn này ngày càng trở nên chặt chẽ, khắt khe hơn v trở th nh vũ khí sắc bén của các quốc gia để bảo hộ nền sản xuất nông nghiệp nội địa trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay. iều này khiến cho danh mục các mặt hàng cấm nhập khẩu v o các nước càng dài ra. Những sản phẩm sạch là những sản phẩm đạt tiêu chuẩn về bảo vệ sức khỏe cho người động vật, thực vật v m i trường sinh thái, là những sản phẩm được người tiêu dùng ưa thích v mục đích bảo vệ sức khỏe.
- Giá cả h ng n ng sản xuất khẩu kh ng ổn định Trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, giá nông sản ngày càng phụ thuộc nhiều hơn v o các yếu tố kinh tế vĩ m như chính sách tiền tệ, sự cân bằng ngân sách quốc gia, tỉ giá các chính sách thương mại quốc tế. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu khiến cho tất cả các quốc gia xem xét điều chỉnh các chính sách kinh tế vĩ m v điều này sẽ làm cho giá cả xuất nhập khẩu trở nên khó ường. - Sản xuất v xuất khẩu n ng sản cần được sự quan t m của nh nước Nông sản là sản phẩm đặc biệt cả trong sản xuất và trong tiêu thụ nên việc xuất khẩu nông sản là hoạt động cần được sự quan tâm của nh nước. Trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu, mỗi nước nhập khẩu đều cố gắng đưa ra những rào cản ngày càng tinh vi, phức tạp gây trở ngại đối với hàng nông sản nhập khẩu nhằm bảo hộ các sản phẩm nông sản trong nước.
Muốn tháo gỡ những rào cản này chỉ có th ng qua đ m phán thương ượng ở cấp chính phủ mới có thể giải quyết được. Từ những đặc điểm cơ bản trên, có thể nói thị trường xuất khẩu nông sản có những thuận lợi v khó khăn riêng đòi hỏi mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp xuất khẩu phải có chiến ược phát triển phù hợp nhằm phát huy tối đa ợi thế cạnh tranh của mình trong hoạt động xuất khẩu. Khái niệm về phát triển thị trường xuất khẩu hàng nông sản ứng trên giác độ doanh nghiệp: Phát triển thị trường xuất khẩu h ng n ng sản tổng hợp các cách thức biện pháp của doanh nghiệp để đưa ng y c ng nhiều khối ượng sản phẩm ra nhiều thị trường ngo i nước để tiêu thụ mở rộng quy m kinh doanh tăng thêm ợi nhuận v n ng cao uy tín doanh nghiệp trên thị trường quốc tế Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp kh ng chỉ việc phát triển thêm những thị trường mới m còn phải m tăng thị phần của sản phẩm trên các thị trường đã có sẵn ối với mỗi oại h ng n ng sản đều có một ượng nhu cầu nhất định Song kh ng phải doanh nghiệp n o cũng chiếm được to n bộ thị trường m chỉ chiếm được thị phần nhất định v thị phần n y cũng u n u n biến đổi ể đảm bảo kinh doanh có hiệu quả doanh nghiệp phải gia tăng khả năng tiêu thụ được sản phẩm tức phải gia tăng thị phần trên thị trường h ng hoá đó Cách tốt nhất để đạt được điều đó doanh nghiệp phải phát triển thị trường Phát triển thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp chính việc khai thác một cách tốt nhất thị trường hiện tại đưa các sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp v o tiêu thụ ở những thị trường mới đáp ứng được cả nhu cầu thị trường hiện tại ẫn thị trường tiềm năng m doanh nghiệp có ý định th m nhập ứng trên giác độ quốc gia: Phát triển thị trường xuất khẩu h ng n ng sản việc quốc gia đó đưa được sản phẩm của nước m nh th m nhập v chiếm ĩnh thị trường quốc tế mở rộng được phạm vi địa ý của thị trường v kết quả tăng được kim ngạch xuất khẩu từ sản phẩm đó Hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của một quốc gia sự kết hợp giữa hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của tất cả các doanh nghiệp v các hoạt động hỗ trợ của các cơ quan nh nước trong quốc gia đó Các doanh nghiệp trực tiếp thực hiện hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu đối với các mặt h ng mà doanh nghiệp sản xuất kinh doanh từ đó góp phần tạo nên thị trường xuất khẩu rộng ớn cho quốc gia đối với từng mặt h ng n ng sản cụ thể Nếu quốc gia n o m tốt hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu th sự hiện diện của h ng hoá quốc gia đó trên thị trường quốc tế ng y c ng được mở rộng v thương hiệu sản phẩm ng y c ng được nhiều người tiêu dùng nước ngo i biết đến Trong hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu của một quốc gia th Nh nước v các tổ chức iên quan đóng vai trò quan trọng th ng qua việc đề ra các chiến ược xuất khẩu v định hướng thị trường cho từng ng nh h ng v cho các doanh nghiệp trong nước Các bộ ng nh các tổ chức xúc tiến thương mại các đại diện thương mại v ngoại giao ở nước ngo i cùng phối hợp để giới thiệu h ng hoá của quốc gia với bạn h ng quốc tế hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc nghiên cứu t m hiểu dự báo thị trường xuất khẩu cung cấp những th ng tin cập nhật về thị trường cho doanh nghiệp Trong quan hệ đối ngoại việc nh nước nỗ ực tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế thông qua ký kết các hiệp định thương mại song phương đa phương đồng thời tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế cũng là một nội dung quan trọng của hoạt động mở rộng thị trường cho h ng xuất khẩu Tóm ại, phát triển thị trường xuất khẩu hàng nông sản của một quốc gia là tổng hợp tất cả các hoạt động của các doanh nghiệp cùng với Nhà nước và các tổ chức liên quan nhằm khai thác có hiệu quả thị trường xuất khẩu hiện tại và tìm kiếm, thâm nhập thị trường ngoài nước để tăng được giá trị kim ngạch xuất khẩu.