Luận văn giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện triệu sơn tỉnh thanh hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Hoàng Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Dương Văn Hiểu
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC HỘP
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG LỚN
• 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển cánh đồng lớn
• 2.2. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan
• 2.3. Đặc điểm, vai trò và điều kiện để phát triển cánh đồng lớn
• 2.4. Nội dung giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa
• 3. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 3.1. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn trên thế giới
• 3.2. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn ở Việt Nam
• 3.3. Bài học kinh nghiệm về phát triển cánh đồng lớn
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 4.1.1. Lý do chọn điểm nghiên cứu
• 4.1.2. Khái quát địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 4.2.2. Phương pháp thu thập số liệu, thông tin
• 4.2.3. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu
• 4.2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 4.3. Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong đề tài
• 4.3.1. Chỉ tiêu phản ánh công tác quy hoạch phát triển cánh đồng lớn
• 4.3.2. Chỉ tiêu phản ánh công tác liên kết phát triển cánh đồng lớn
• 4.3.3. Chỉ tiêu phản ánh công tác tổ chức sản xuất cánh đồng lớn
• 4.3.4. Chỉ tiêu phản ánh công tác tuyên truyền, vận động phát triển cánh đồng lớn
• 4.3.5. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất và hiệu quả sản xuất trong phát triển cánh đồng lớn
• 4.3.6. Các chỉ tiêu phản ánh lợi ích của các bên tham gia cánh đồng lớn
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Thực trạng tình hình thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá
• 5.1.1. Xác định đối tác liên kết
• 5.1.2. Liên kết, ký kết hợp đồng
• 5.1.3. Quy hoạch cánh đồng lớn
• 5.1.4. Tuyên truyền vận động người dân
• 5.1.5. Tổ chức sản xuất
• 5.1.6. Tổ chức tiêu thụ sản phẩm
• 5.1.7. Đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất trên cánh đồng lớn
• 5.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá
• 5.2.1. Chủ trương, chính sách phát triển cánh đồng lớn
• 5.2.2. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển cánh đồng lớn
• 5.2.3. Trình độ học vấn, kỹ năng sản xuất
• 5.2.4. Khả năng tiếp nhận thông tin và mức độ sẵn sàng tham gia của người dân
• 5.2.5. Điều kiện giao thông vận tải
• 5.2.6. Công nghệ chế biến, bảo quản
• 5.2.7. Đánh giá chung về thực trạng thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá
• 6. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG LỚN TRONG SẢN XUẤT LÚA TẠI HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HOÁ
• 6.1. Giải pháp về liên kết trong cánh đồng lớn
• 6.2. Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm và thông tin thị trường
• 6.3. Giải pháp kỹ thuật
• 6.4. Giải pháp tuyên truyền vận động
• 6.5. Giải pháp về đất đai
• 6.6. Giải pháp về đầu tư cơ sở hạ tầng
• 7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phát triển cánh đồng lớn tại Triệu Sơn

Mô hình cánh đồng lớn đã được triển khai tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất lúa. Đây là một trong những giải pháp quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững, giúp nông dân tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Mô hình này không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn chú trọng đến việc tiêu thụ sản phẩm thông qua các hợp đồng liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp.

1.1. Đặc điểm và vai trò của cánh đồng lớn trong sản xuất lúa

Cánh đồng lớn là mô hình sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, tập trung vào việc nâng cao năng suất và chất lượng lúa. Mô hình này giúp giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh và tạo ra sản phẩm đồng nhất, đáp ứng nhu cầu thị trường.

1.2. Lợi ích của việc phát triển cánh đồng lớn tại Triệu Sơn

Việc phát triển cánh đồng lớn mang lại nhiều lợi ích cho nông dân như tăng thu nhập, giảm rủi ro trong sản xuất và tạo ra sản phẩm chất lượng cao. Đồng thời, mô hình này cũng góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương và bảo vệ môi trường.

II. Thách thức trong phát triển cánh đồng lớn tại Triệu Sơn

Mặc dù mô hình cánh đồng lớn đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm và sự không đồng nhất trong cơ cấu giống lúa là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp

Mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp trong việc cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm còn lỏng lẻo. Nhiều nông dân vẫn sản xuất theo cách tự cung tự cấp, chưa có sự hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp.

2.2. Khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm

Việc tiêu thụ sản phẩm lúa thông qua hợp đồng với doanh nghiệp chưa được thực hiện một cách ổn định. Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ cho sản phẩm của mình.

III. Phương pháp phát triển cánh đồng lớn hiệu quả tại Triệu Sơn

Để phát triển cánh đồng lớn một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ từ quy hoạch, tổ chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa các bên liên quan là rất quan trọng.

3.1. Quy hoạch cánh đồng lớn hợp lý

Quy hoạch cánh đồng lớn cần được thực hiện một cách khoa học, đảm bảo sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai và nước. Cần xác định rõ diện tích, giống lúa và phương pháp canh tác phù hợp.

3.2. Tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm

Cần tổ chức sản xuất theo quy trình khép kín, từ khâu gieo trồng đến thu hoạch và tiêu thụ. Việc ký kết hợp đồng với doanh nghiệp cần được thực hiện một cách chặt chẽ để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm.

IV. Ứng dụng công nghệ trong phát triển cánh đồng lớn

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất lúa. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ giúp nông dân tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất.

4.1. Kỹ thuật canh tác lúa tiên tiến

Áp dụng các kỹ thuật canh tác như VietGAP, sử dụng giống lúa chất lượng cao và phân bón hợp lý sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Công nghệ trong bảo quản và chế biến lúa

Cần đầu tư vào công nghệ bảo quản và chế biến lúa để nâng cao giá trị sản phẩm. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch mà còn tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình cánh đồng lớn đã mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và hoàn thiện mô hình để đạt được hiệu quả cao hơn.

5.1. Đánh giá hiệu quả sản xuất trên cánh đồng lớn

Mô hình cánh đồng lớn đã giúp nâng cao năng suất bình quân và thu nhập cho nông dân. Các chỉ tiêu về sản lượng và chất lượng lúa đều có sự cải thiện rõ rệt.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Cần rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong quá trình triển khai mô hình cánh đồng lớn. Việc học hỏi từ các mô hình thành công khác trong và ngoài nước sẽ giúp cải thiện hiệu quả sản xuất.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho cánh đồng lớn

Mô hình cánh đồng lớn tại Triệu Sơn cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Các giải pháp đồng bộ và sự tham gia tích cực của các bên liên quan sẽ là chìa khóa để đạt được thành công trong tương lai.

6.1. Định hướng phát triển cánh đồng lớn trong tương lai

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp trong việc phát triển cánh đồng lớn. Việc này sẽ giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

6.2. Tăng cường hợp tác và liên kết trong sản xuất

Việc tăng cường hợp tác giữa nông dân, doanh nghiệp và các cơ quan chức năng sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Cần xây dựng các mô hình liên kết bền vững để đảm bảo lợi ích cho tất cả các bên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam khẳng định vị thế cường quốc nông nghiệp khi xuất khẩu hàng năm khoảng 6 đến 7 triệu tấn gạo với giá trị kim ngạch ước đạt trên 3 tỷ USD. Tuy nhiên, ngành sản xuất lúa gạo đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng hạt gạo, hạ giá thành sản xuất và gia tăng thu nhập cho nông dân. Huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa sở hữu diện tích đất tự nhiên 28.653,7 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 17.431,84 ha (tương đương 60,84%), cùng 29.398 hộ nông nghiệp (chiếm 79,14% tổng số hộ). Mặc dù có tiềm năng to lớn, nền sản xuất lúa tại địa phương vẫn mang nặng tính chất nông hộ nhỏ lẻ, đất đai manh mún với mức bình quân chỉ hơn 2 sào/người, khiến việc áp dụng cơ giới hóa và kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm gặp nhiều trở ngại.

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 63/QĐ-UBND phê duyệt dự án xây dựng mô hình cánh đồng lớn tại huyện Triệu Sơn trên tinh thần Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng tổ chức sản xuất, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng và hiệu quả kinh tế của mô hình cánh đồng lớn trong vụ Mùa 2015, kết hợp dữ liệu giai đoạn 2013 - 2015 tại 3 xã trọng điểm: Thọ Bình, Đồng Tiến và Vân Sơn. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò nền tảng cung cấp giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng suất từ 5% đến 8%, giảm chi phí vật tư từ 10% đến 15%, đồng thời hoàn thiện chuỗi liên kết bốn nhà bền vững cho toàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận kinh tế nông nghiệp hiện đại:

• Lý thuyết kinh tế quy mô (Economies of Scale): Khẳng định việc mở rộng quy mô diện tích canh tác liền vùng giúp tối ưu hóa chi phí cố định, giảm chi phí vận hành máy móc làm đất, tưới tiêu và thu hoạch trên một đơn vị diện tích.
• Lý thuyết chuỗi giá trị và liên kết bốn nhà (Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học - Doanh nghiệp): Cụ thể hóa phương thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg, chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang chuỗi liên kết khép kín từ cung ứng vật tư đến tiêu thụ lúa gạo.
• Mô hình phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới (1993): Kết hợp hài hòa ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường; gắn liền với việc ứng dụng quy trình thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP), chương trình 3 giảm 3 tăng và 1 phải 5 giảm.
• Các khái niệm trọng tâm bao gồm: Cánh đồng lớn, liên kết dọc giữa doanh nghiệp và hộ nông dân, liên kết ngang giữa các hộ sản xuất trong hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo thống kê kinh tế - xã hội, dữ liệu sử dụng đất đai giai đoạn 2013 - 2015 từ Phòng Nông nghiệp và PTNT, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thống kê huyện Triệu Sơn.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để khảo sát 90 hộ nông dân tham gia mô hình cánh đồng lớn tại 3 xã đại diện cho các tiểu vùng sinh thái: Thọ Bình (30 hộ), Đồng Tiến (30 hộ) và Vân Sơn (30 hộ). Đồng thời, tiến hành phỏng vấn sâu 15 cán bộ quản lý thuộc ban quản lý dự án cấp huyện, lãnh đạo xã, ban giám đốc hợp tác xã và đại diện 3 doanh nghiệp liên kết chính gồm Công ty Cổ phần Giống cây trồng Việt Nam, Tổng Công ty Lương thực Miền Bắc, Công ty Cổ phần Công nông nghiệp Tiến Nông.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tương đối, tuyệt đối và phân tích hiệu quả tài chính (doanh thu, chi phí, lợi nhuận trên 1 ha). Lý do lựa chọn: Giúp bóc tách chính xác chênh lệch chi phí sản xuất, năng suất và biên lợi nhuận giữa mô hình cánh đồng lớn so với tập quán canh tác truyền thống ngoài mô hình.
• Tiến độ nghiên cứu: Thu thập dữ liệu chuỗi 3 năm (2013 - 2015), tiến hành điều tra thực địa vụ Mùa 2015 và hoàn thiện tổng hợp xử lý số liệu vào đầu năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tăng trưởng quy mô sản xuất và diện tích tập trung: Mô hình cánh đồng lớn tại Triệu Sơn ghi nhận bước tiến tích cực về diện tích gieo trồng và số hộ tham gia qua từng mùa vụ. Trên nền tảng 17.431,84 ha đất nông nghiệp và 84.184 lao động nông nghiệp (chiếm 81,12% tổng lực lượng lao động năm 2015), các xã đã bước đầu xóa bỏ tình trạng phân tán, hình thành các vùng chuyên canh lúa chất lượng cao đồng nhất về giống.
• Cắt giảm chi phí và nâng cao biên lợi nhuận: Số liệu khảo sát thực tế vụ Mùa 2015 cho thấy các hộ tham gia cánh đồng lớn tiết kiệm được từ 10% đến 12% chi phí mua giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhờ cơ chế mua chung số lượng lớn và áp dụng gieo sạ, bón phân đúng quy trình kỹ thuật. Năng suất lúa bình quân trong mô hình đạt mức cao hơn từ 5% đến 8% so với ruộng ngoài mô hình, giúp gia tăng lợi nhuận thuần từ 2,5 đến 3,2 triệu đồng trên mỗi hecta.
• Hiệu quả liên kết cung ứng dịch vụ đầu vào: Doanh nghiệp cung ứng vật tư như Công ty Cổ phần Công nông nghiệp Tiến Nông đã thực hiện chính sách bán phân bón trả chậm với lãi suất 0% đến cuối vụ, giúp 100% hộ dân tiếp cận nguồn phân bón bảo đảm chất lượng, loại bỏ tình trạng vật tư giả mạo.
• Điểm nghẽn liên kết tiêu thụ đầu ra: Trái ngược với khâu đầu vào, liên kết bao tiêu nông sản còn rất lỏng lẻo. Tỷ lệ sản lượng lúa được doanh nghiệp thu mua qua hợp đồng chính thức chỉ đạt dưới 25%, trong khi hơn 75% sản lượng còn lại nông dân vẫn phải bán qua thương lái địa phương với giá cả trôi nổi.

Thảo luận kết quả

Thực trạng đứt gãy trong chuỗi liên kết bao tiêu bắt nguồn từ việc thiếu vắng các cơ sở sơ chế, lò sấy lúa công nghiệp và kho chứa bảo quản nông sản tại địa bàn 3 xã khảo sát. Doanh nghiệp thu mua gặp khó khăn khi vận chuyển lúa tươi trong thời gian ngắn, trong khi giao thông nội đồng tại một số vùng trũng thấp chưa đáp ứng xe tải lớn.

Dữ liệu khảo sát được mô tả rõ nét qua bảng phân tích cơ cấu chi phí sản xuất và biểu đồ so sánh lợi nhuận giữa nhóm hộ trong và ngoài cánh đồng lớn. So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại Nam Định (565 ha áp dụng sạ hàng) hay mô hình 1.000 ha của Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang tại đồng bằng sông Cửu Long (bao tiêu toàn bộ sản lượng, hỗ trợ phí sấy và lưu kho 1 tháng), huyện Triệu Sơn mới chỉ thành công ở khâu tổ chức sản xuất tập trung nhưng còn thiếu vắng các doanh nghiệp chế biến sâu gắn bó lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện cơ chế liên kết chuỗi và hợp đồng bao tiêu sản phẩm: Ủy ban nhân dân huyện Triệu Sơn và các xã chủ trì thiết lập hợp đồng kinh tế ba bên (Doanh nghiệp - Hợp tác xã - Hộ nông dân) có điều khoản bảo lãnh thanh toán rõ ràng; thực hiện từ quý 1/2016 đến 2018 nhằm nâng tỷ lệ sản lượng lúa tiêu thụ qua hợp đồng chính thức từ dưới 25% lên tối thiểu 60%.
• Nâng cấp đồng bộ cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng: Phòng Nông nghiệp và PTNT phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã Thọ Bình, Đồng Tiến, Vân Sơn kiên cố hóa 100% kênh mương tưới tiêu chính và mở rộng đường trục nội đồng đạt chiều rộng 3,0 đến 3,5 mét trong giai đoạn 2016 - 2020; hướng tới mục tiêu cơ giới hóa 100% khâu làm đất và trên 85% khâu thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác VietGAP: Trạm Khuyến nông huyện đẩy mạnh tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật 3 giảm 3 tăng, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất cho 100% hộ dân; phấn đấu giảm 15% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trên mỗi hecta trong giai đoạn 2016 - 2018.
• Đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa và tích tụ đất đai: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện tập trung hoàn thiện cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp trước quý 4/2017; giảm số thửa bình quân từ 3-4 thửa/hộ xuống 1-2 thửa/hộ, tạo điều kiện quy hoạch các cánh đồng lớn quy mô tối thiểu từ 30 đến 50 ha.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Nắm bắt bức tranh thực tế về rào cản liên kết chuỗi giá trị tại cấp huyện; ứng dụng làm căn cứ hoàn thiện chính sách hỗ trợ hạ tầng và quy hoạch đất đai theo tinh thần Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg.
• Ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp và Tổ hợp tác: Học hỏi phương pháp tổ chức dịch vụ đầu vào đồng loạt, quản lý lịch thời vụ tập trung; áp dụng trực tiếp các mẫu biểu điều hành và kinh nghiệm đàm phán hợp đồng cung ứng với doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp kinh doanh vật tư nông nghiệp và thu mua chế biến lúa gạo: Hiểu rõ nhu cầu vốn, khả năng tiếp nhận kỹ thuật của 29.398 hộ nông dân địa phương; sử dụng làm căn cứ xây dựng phương án đầu tư vùng nguyên liệu và thiết lập trạm thu mua lúa tươi bền vững.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp: Tiếp cận khung phân tích kinh tế vi mô bài bản, hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất cánh đồng lớn; sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu về chuỗi giá trị nông sản và phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình cánh đồng lớn mang lại lợi ích kinh tế vượt trội nào cho hộ nông dân tại Triệu Sơn?

Khảo sát 90 hộ tại 3 xã Thọ Bình, Đồng Tiến, Vân Sơn cho thấy cánh đồng lớn giúp giảm 10% đến 12% chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhờ mua sỉ tận gốc và phun thuốc đồng loạt. Năng suất lúa bình quân tăng từ 5% đến 8%, đem lại lợi nhuận thuần cao hơn từ 2,5 đến 3,2 triệu đồng trên mỗi hecta so với canh tác nhỏ lẻ ngoài mô hình.

Nguyên nhân chính khiến khâu tiêu thụ lúa qua hợp đồng tại địa phương đạt tỷ lệ thấp là gì?

Tỷ lệ lúa được bao tiêu chính thức đạt dưới 25% sản lượng do huyện Triệu Sơn thiếu hạ tầng lò sấy lúa công nghiệp và kho bảo quản nông sản đạt chuẩn. Doanh nghiệp thu mua đối mặt rủi ro hư hỏng hạt lúa khi thời tiết mưa bão vụ Mùa, đồng thời chưa có cơ chế bảo lãnh tài chính ràng buộc trách nhiệm khi giá cả biến động.

Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Triệu Sơn có thuận lợi gì để phát triển cánh đồng lớn?

Năm 2015, huyện sở hữu 17.431,84 ha đất nông nghiệp (chiếm 60,84% diện tích tự nhiên) và nguồn nhân lực dồi dào với 84.184 lao động nông nghiệp (chiếm 81,12% tổng lao động). Mạng lưới sông Chu, sông Hoàng cùng hệ thống giao thông Quốc lộ 47 tạo điều kiện thuận lợi cho việc tưới tiêu chủ động và vận chuyển nông sản hàng hóa.

Quy mô cánh đồng lớn tại Triệu Sơn có điểm gì khác biệt so với các tỉnh Nam Bộ?

Tại các tỉnh Nam Bộ như An Giang, cánh đồng lớn đạt diện tích hàng trăm đến hàng nghìn hecta với quy mô đất 1-2 ha/hộ, nông dân ký hợp đồng trực tiếp với tập đoàn lớn. Tại Triệu Sơn, diện tích đất nông nghiệp chỉ đạt 0,38 ha/hộ, mô hình là sự liên kết tập hợp của hàng trăm hộ nhỏ lẻ thông qua vai trò điều phối của hợp tác xã.

Giải pháp nào giúp hạn chế tình trạng vi phạm cam kết hợp đồng giữa nông dân và doanh nghiệp?

Chính quyền cơ sở cần đứng ra làm trung gian xác nhận hợp đồng kinh tế ba bên, xây dựng quỹ bảo hiểm rủi ro thiên tai và áp dụng công thức giá sàn linh hoạt bằng giá thị trường cộng thêm từ 100 đến 200 đồng/kg khi chất lượng hạt lúa đạt chuẩn, bảo đảm chia sẻ hài hòa lợi ích giữa đôi bên.

Kết luận

• Khẳng định tính đúng đắn của chủ trương phát triển cánh đồng lớn theo Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg và Quyết định số 63/QĐ-UBND trên địa bàn huyện Triệu Sơn.
• Ghi nhận hiệu quả kinh tế rõ rệt khi mô hình giúp cắt giảm 10% đến 12% chi phí đầu vào và nâng cao thu nhập cho nông hộ trên diện tích 17.431,84 ha đất nông nghiệp.
• Xác định điểm nghẽn cốt lõi nằm ở tỷ lệ tiêu thụ lúa qua hợp đồng chính thức còn thấp (dưới 25%) do thiếu hạ tầng sấy và kho bảo quản.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược về chuỗi liên kết, hạ tầng thủy lợi giao thông, kỹ thuật VietGAP và tích tụ ruộng đất giai đoạn 2016 - 2020.
• Đề cao vai trò nòng cốt của hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới trong việc đại diện nông dân đàm phán và giám sát thực hiện hợp đồng.

Luận văn đã cung cấp luận cứ khoa học thực chứng vững chắc cùng bộ giải pháp khả thi, đóng góp thiết thực vào chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Triệu Sơn. Để hiện thực hóa mục tiêu nâng tỷ lệ bao tiêu sản phẩm lên 60% vào năm 2018, các cấp chính quyền, doanh nghiệp thu mua và bà con nông dân cần khẩn trương phối hợp hành động, đưa cánh đồng lớn trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ THÚY GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁNH ĐỒNG LỚN TRONG SẢN XUẤT LÚA TẠI HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HOÁ Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: TS. Dương Văn Hiểu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thuý i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân.

Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Trước hết, với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn tới thầy giáo – TS. Dương Văn Hiểu - người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và chính sách; các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn; Ban Quản lý đào tạo sau đại học Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo và cán bộ UBND huyện Triệu Sơn, UBND xã Thọ Bình, Đồng Tiến, Vân Sơn; Công ty giống cây trồng Việt Nam, Tổng Công ty Lương thực Miền Bắc, Công ty CP Công nông nghiệp Tiến Nông cùng bà con nông dân, trên địa bàn huyện Triệu Sơn đã tạo điều kiện và hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập số liệu. Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thuý ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iiiiii Danh mục các chữ viết tắt. vivi Danh mục bảng .viivii Danh mục sơ đồ, đồ thị. viiiviii Danh mục hộp. ixix Trích yếu luận văn.

xx Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn. Cơ sở lý luận về phát triển cánh đồng lớn. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan.

Đặc điểm, vai trò và điều kiện để phát triển cánh đồng lớn. Nội dung giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa. Cở sở thực tiễn.

Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn trên thế giới. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển cánh đồng lớn ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm về phát triển cánh đồng lớn. Phương pháp nghiên cứu.

Chọn điểm nghiên cứu. Lý do chọn điểm nghiên cứu. Khái quát địa bàn nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

3737 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu, thông tin. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu.

Phương pháp phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong đề tài. Chỉ tiêu phản ánh công tác quy hoạch phát triển cánh đồng lớn. Chỉ tiêu phản ánh công tác liên kết phát triển cánh đồng lớn.

Chỉ tiêu phản ánh công tác tổ chức sản xuất cánh đồng lớn. Chỉ tiêu phản ánh công tác tuyên truyền, vận động phát triển cánh đồng lớn. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất và hiệu quả sản xuất trong phát triển cánh đồng lớn. Các chỉ tiêu phản ánh lợi ích của các bên tham gia cánh đồng lớn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng tình hình thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Xác định đối tác liên kết. Liên kết, ký kết hợp đồng.

Quy hoạch cánh đồng lớn. Tuyên truyền vận động người dân. Tổ chức sản xuất. Tổ chức tiêu thụ sản phẩm.

Đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất trên cánh đồng lớn. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Chủ trương, chính sách phát triển cánh đồng lớn. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển cánh đồng lớn.

Trình độ học vấn, kỹ năng sản xuất. Khả năng tiếp nhận thông tin và mức độ sẵn sàng tham gia của người dân. Điều kiện giao thông vận tải. Công nghệ chế biến, bảo quản.

Đánh giá chung về thực trạng thực hiện giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. 8181 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số giải pháp chủ yếu phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Giải pháp về liên kết trong cánh đồng lớn.

Giải pháp về tiêu thụ sản phẩm và thông tin thị trường. Giải pháp kỹ thuật. Giải pháp tuyên truyền vận động. Giải pháp về đất đai.

Giải pháp về đầu tư cơ sở hạ tầng. Kết luận và kiến nghị. 8989 Tài liệu tham khảo. 9393 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CC Cơ cấu CĐL Cánh đồng lớn CN Công nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hoá - hiện đại hoá CP Cổ phần ĐVT Đơn vị tính GT Giá trị GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã HĐND Hội đồng nhân dân LĐGĐ Lao động gia đình NN Nông nghiệp PTNT Phát triển nông thôn KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật SL Số lượng TNHH Trách nhiệm hữu hạn TM – DV Thương mại, dịch vụ TTCN Tiểu thủ công nghiệp QĐ Quyết định UBND Uỷ ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Tình hình sử dụng đất đai của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015). Tình hình dân số và lao động của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015). Kết quả phát triển kinh tế của huyện Triệu Sơn qua 3 năm (2013 - 2015). Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp.

Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. Kết quả hình thành và phát triển cánh đồng lớn tại Triệu Sơn. Đánh giá liên kết trong cánh đồng lớn trồng lúa ở huyện Triệu Sơn. Trách nhiệm của doanh nghiệp và HTX trong mô hình sản xuât CĐL.

Hành động tập thể của nhóm hộ nông dân trong CĐL. Ý kiến đánh giá của hộ về các nội dung liên kết sản xuất mô hình CĐL. Kết quả thực hiện công tác quy hoạch vùng dự án sản xuất CĐL. Kết quả đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi.

Sự tham gia và đánh giá của người dân trong công tác quy hoạch CĐL. Kết quả công tác tuyên truyền, vận động phát triển CĐL. Sự tham gia của người dân trong công tác tuyên truyền. Ý kiến đánh giá của hộ về nội dung tổ chức dịch vụ đầu vào.

Sự tham gia của người dân về nội dung hướng dẫn kỹ thuật. Ý kiến đánh giá của các hộ về công tác tổ chức điều hành sản xuất và chỉ đạo thực hiện. Kết quả thu mua lúa của Doanh nghiệp trong CĐL. Kênh tiêu thụ sản phẩm và thông tin thị trường của hộ.

Đánh giá của người dân về công tác thu mua tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Kết quả sản xuất cánh đồng lớn trong vụ Mùa 2015. Một số chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất kinh doanh của CĐL, 2015. Ý kiến đánh giá của các hộ dân về trình độ nhận thức, kỹ năng sản xuất.

7979 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 4. Khái quát mối liên kết bốn nhà trong mô hình cánh đồng lớn trồng lúa huyện Triệu Sơn. Bộ máy quản lý Dự án Cánh đồng lớn huyện Triệu Sơn. Diện tích CĐL tại huyện Triệu Sơn qua các vụ sản xuất.

Kênh thông tin chủ yếu trong tuyên truyền, vận động. Sản lượng lúa trong CĐL được thu mua qua Doanh nghiệp. Tỷ lệ mức độ sẵn sàng tham gia mô hình CĐL của các hộ dân. 8080 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HỘP Hộp 4.

Thực hiện liên kết, ký kết hợp đồng trong mô hình sản xuất CĐL là điều kiện hết sức cần thiết…. Cùng nhau thực hiện đúng quy trình sản xuất…. Một số hạn chế trong mô hình CĐL. Tuyên truyền, vận động người dân phải bắt đầu từ cán bộ, đảng viên….

Cánh đồng lớn phải đảm bảo 4 tiêu chí về mặt kỹ thuật. Vấn đề bức xúc nhất hiện nay. Nông dân và chính quyền đều rất sợ…. 7575 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: “Giải pháp phát triển cánh đồng lớn trong sản xuất lúa tại huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá”.

Học viên: Hoàng Thị Thuý Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Giáo viên hướng dẫn: TS. Dương Văn Hiểu Mô hình Cánh đồng lớn đã được thí điểm, khẳng định và nhân rộng theo chủ trương của Bộ Nông nghiệp và PTNT. Đây là xu thế tất yếu của sự liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, là giải pháp thiết thực nhất cho sản xuất nông nghiệp theo quy mô lớn. Với phương châm “Nông dân nhỏ nhưng cánh đồng lớn” sẽ hình thành những vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Huyện Triệu Sơn là một trong những huyện của Tỉnh Thanh Hoá đang triển khai thực hiện mô hình cánh đồng lớn, bước đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận.