Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị là đòi hỏi tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ - địa phương gồm 14 đơn vị hành chính cấp xã với quy mô dân số năm 2017 đạt 104.507 người - phong trào phụ nữ đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế xã hội. Năm 2015, huyện vinh dự được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới với 100% số xã hoàn thành tiêu chí. Lực lượng lao động có việc làm toàn huyện đạt 57.377 người, trong đó lao động nữ chiếm tỷ lệ 50,49%, khẳng định vị thế to lớn của phụ nữ trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, trước yêu cầu tinh giản biên chế theo Nghị quyết số 18-NQ/TW và sắp xếp cán bộ theo Kết luận số 49-KL/TU của Tỉnh ủy Phú Thọ, đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tại Lâm Thao đang đối mặt với nhiều áp lực. Thực tế cho thấy trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và kỹ năng công nghệ thông tin của cán bộ Hội cơ sở còn không ít bất cập, tình trạng kiêm nhiệm nhiều chức danh gây ảnh hưởng đến hiệu quả phong trào.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Vương Thủy Vân được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng chất lượng cán bộ Hội giai đoạn 2016-2018 trên phạm vi 6 xã, thị trấn đại diện. Từ kết quả phân tích số liệu thực chứng, nghiên cứu xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2025, hướng tới mục tiêu 100% cán bộ chuyên trách đạt chuẩn chức danh, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt 7,6% và nâng cao đời sống cho hơn 82.000 phụ nữ trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý nguồn nhân lực trong khu vực công kết hợp mô hình đánh giá năng lực dựa trên hiệu quả công việc và hệ thống chỉ số đánh giá thực hiện nhiệm vụ. Nền tảng tư tưởng cốt lõi được kế thừa từ quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận với phương châm hành động gồm sáu yếu tố: óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm, cùng các định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 26-NQ/TW và Chỉ thị số 21-CT/TW của Ban Bí thư.

Về mặt khái niệm, luận văn làm rõ thuật ngữ cán bộ theo quy định tại Khoản 1 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức, đồng thời chuẩn hóa định nghĩa cán bộ Hội là những người có uy tín, kỹ năng phụ vận và tinh thần cống hiến vì sự tiến bộ của phụ nữ. Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ Hội được cấu thành từ 4 trụ cột cơ bản: bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và quản lý nhà nước, kỹ năng vận động quần chúng, cùng tình trạng sức khỏe thể chất. Khung phân tích xác định 7 nhóm yếu tố tác động trực tiếp gồm: hệ thống cơ chế chính sách, quy trình tuyển dụng và quy hoạch, chất lượng đào tạo bồi dưỡng, công tác kiểm tra giám sát, điều kiện cơ sở vật chất, định kiến giới xã hội và đặc điểm cá nhân của cán bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2016-2018 của Ủy ban nhân dân huyện Lâm Thao, các số liệu thống kê về kinh tế xã hội và văn bản chỉ đạo của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Phú Thọ.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp điều tra bảng hỏi đối với 60 hội viên phụ nữ tại 6 xã, thị trấn tiêu biểu đại diện cho các vùng kinh tế khác nhau của huyện. Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu lãnh đạo Ban Tổ chức Huyện ủy, Phòng Nội vụ, Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Phú Thọ và cán bộ Hội chuyên trách ở cả 3 cấp: huyện, xã và chi hội khu dân cư. Phương pháp xử lý dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm, kỹ thuật đồ thị và ma trận phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức nhằm nhận diện chính xác các nút thắt trong công tác cán bộ. Việc kết hợp đa phương pháp này giúp lượng hóa các chỉ tiêu định tính, phản ánh trung thực năng lực thực thi công vụ của đội ngũ phụ vận cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Lâm Thao cho thấy sự phát triển tích cực nhưng vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa các cấp quản lý:

Thứ nhất, về phẩm chất chính trị và tinh thần trách nhiệm, 100% cán bộ Hội cấp huyện và xã thể hiện lập trường tư tưởng vững vàng, chấp hành nghiêm túc chủ trương của Đảng. Kết quả đánh giá xếp loại hằng năm ghi nhận trên 90% cán bộ hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Thứ hai, về cơ cấu trình độ, cán bộ cấp huyện đạt 100% trình độ đại học chuyên môn và trung cấp lý luận chính trị trở lên. Ngược lại, tại cấp cơ sở và chi hội khu dân cư, tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học chỉ đạt dưới 30%, trình độ lý luận chính trị phần lớn ở mức sơ cấp hoặc chưa qua đào tạo chính quy, tạo ra rào cản lớn khi triển khai văn bản quản lý nhà nước.

Thứ ba, áp lực kiêm nhiệm và biến động nhân sự gia tăng mạnh sau khi thực hiện sắp xếp theo Kết luận số 49-KL/TU. Cán bộ chi hội trưởng phải kiêm nhiệm từ 2 đến 3 chức danh đoàn thể tại thôn xóm, trong khi mức phụ cấp còn rất khiêm tốn, làm giảm từ 30% đến 40% thời lượng dành riêng cho công tác chuyên môn phụ nữ.

Thứ tư, sự thích ứng với chuyển dịch kinh tế địa phương còn hạn chế. Thu nhập bình quân đầu người toàn huyện tăng từ 35,4 triệu đồng năm 2016 lên 39,0 triệu đồng năm 2018, thu nhập của nữ giới tăng từ 18,8 triệu đồng lên 22,8 triệu đồng. Dù phong trào phụ nữ đã phối hợp đào tạo nghề cho 4.922 lao động và giải quyết việc làm cho 5.151 người trong 3 năm, cán bộ Hội cơ sở vẫn lúng túng trong việc hướng dẫn hội viên tiếp cận khoa học kỹ thuật và xây dựng các mô hình kinh tế tập thể quy mô lớn.

Thảo luận kết quả

Khi đối chiếu với mô hình thành công của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội - nơi có 81% Chủ tịch Hội cơ sở đạt chuẩn chức danh nhờ đào tạo tập trung từ 1 tháng trở lên - công tác bồi dưỡng cán bộ tại Lâm Thao vẫn nặng về truyền đạt lý thuyết ngắn ngày, thiếu các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phản biện xã hội và quản lý dự án. So với kinh nghiệm tỉnh Cao Bằng trong việc quản lý 2.164 chi hội trưởng thông qua phân công cán bộ cấp tỉnh trực tiếp hỗ trợ cơ sở, Lâm Thao chưa thiết lập được cơ chế hỗ trợ thực địa thường xuyên giữa cấp huyện và cấp chi hội.

Dữ liệu khảo sát thực tế có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ phân bố trình độ học vấn và bảng ma trận điểm mạnh, điểm yếu để làm nổi bật khoảng cách năng lực giữa các thế hệ cán bộ. Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ công tác quy hoạch nguồn chưa mang tính dài hạn, chế độ đãi ngộ vật chất chưa tương xứng với khối lượng công việc, và điều kiện trang thiết bị công nghệ thông tin tại các nhà văn hóa khu dân cư còn thiếu thốn nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Lâm Thao giai đoạn 2020-2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, rà soát và đổi mới quy trình quy hoạch, tuyển dụng cán bộ. Ban Thường vụ Huyện ủy phối hợp cùng Đảng đoàn Hội Phụ nữ chủ động phát hiện nguồn nhân sự trẻ, có năng lực từ các phong trào cơ sở. Mục tiêu cụ thể là đến năm 2025, 100% Chủ tịch Hội Phụ nữ cấp xã đạt trình độ đại học chuyên ngành phù hợp và trung cấp lý luận chính trị, hoàn thành dứt điểm tình trạng nợ chuẩn chức danh.

Thứ hai, đổi mới toàn diện chương trình đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ. Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện phối hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Phú Thọ xây dựng giáo trình thực hành theo vị trí việc làm. Định kỳ hằng năm tổ chức tối thiểu 2 lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng số, phân tích giới, điều hành sinh hoạt chi hội và tư vấn pháp luật cho 100% cán bộ chi hội trưởng và tổ trưởng phụ nữ.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả công việc và chính sách đãi ngộ. Ủy ban nhân dân huyện Lâm Thao cùng Hội đồng nhân dân các cấp nghiên cứu nâng mức hỗ trợ phụ cấp trách nhiệm cho cán bộ khu dân cư thêm 20% đến 30% từ nguồn ngân sách địa phương. Thiết lập bộ chỉ số đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ gắn liền với tỷ lệ thu hút hội viên tham gia sinh hoạt định kỳ.

Thứ tư, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và hiện đại hóa hạ tầng làm việc. Ủy ban nhân dân cấp xã ưu tiên bố trí phòng làm việc độc lập, bảo đảm 100% cơ sở Hội được trang bị máy vi tính kết nối Internet băng thông rộng và các trang thiết bị văn phòng thiết yếu trước năm 2024 nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý hội viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

Cán bộ lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Nắm vững khung phương pháp đánh giá chất lượng nhân sự để xây dựng đề án vị trí việc làm, chuẩn bị nhân sự cho các kỳ Đại hội phụ nữ và thiết kế nội dung bồi dưỡng cán bộ cơ sở sát với thực tế địa bàn.

Cơ quan tham mưu về công tác tổ chức, nội vụ và cấp ủy địa phương: Sử dụng các số liệu thực chứng và phân tích tác động của Kết luận số 49-KL/TU làm căn cứ hoạch định chính sách cán bộ nữ, giải quyết bài toán tinh gọn bộ máy mà vẫn bảo đảm hiệu lực phong trào quần chúng.

Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý kinh tế, Quản lý công: Tham khảo phương pháp luận khoa học, cách thiết kế bảng hỏi khảo sát 60 mẫu đại diện và mô hình xử lý số liệu kết hợp ma trận phân tích điểm mạnh điểm yếu trong nghiên cứu tổ chức chính trị xã hội.

Giảng viên các trường chính trị tỉnh và trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện: Khai thác bức tranh thực tế tại huyện Lâm Thao giai đoạn 2016-2018 làm tình huống nghiên cứu điển hình phục vụ giảng dạy môn học Công tác vận động quần chúng và Xây dựng tổ chức Hội.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cốt lõi nào của tổ chức Hội tại địa phương? Luận văn tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về chất lượng đội ngũ cán bộ Hội Phụ nữ cơ sở trên địa bàn 14 xã, thị trấn huyện Lâm Thao, đặc biệt là sự thiếu hụt về kỹ năng chuyên môn, lý luận chính trị và áp lực kiêm nhiệm nhiều chức danh sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy.

Phương pháp khảo sát thực địa được thực hiện với quy mô ra sao? Tác giả đã triển khai điều tra bảng hỏi đối với 60 hội viên tại 6 xã, thị trấn đại diện, kết hợp phỏng vấn sâu lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Phú Thọ, Phòng Nội vụ, Ban Tổ chức Huyện ủy cùng cán bộ chuyên trách 3 cấp trong năm 2018 nhằm bảo đảm độ tin cậy.

Những yếu tố nào tác động mạnh nhất đến năng lực cán bộ Hội? Kết quả nghiên cứu chỉ rõ 7 yếu tố quyết định, trong đó 3 yếu tố mang tính chi phối hàng đầu gồm: chính sách quy hoạch đào tạo của cấp ủy, cơ chế đãi ngộ tiền lương phụ cấp và điều kiện cơ sở vật chất, công nghệ thông tin phục vụ công tác điều hành.

Kinh nghiệm từ các tỉnh, thành phố khác được vận dụng như thế nào? Nghiên cứu đúc kết bài học chuẩn hóa 81% chức danh từ thành phố Hà Nội và cơ chế cán bộ chuyên trách hỗ trợ 2.164 chi hội từ tỉnh Cao Bằng, từ đó đề xuất huyện Lâm Thao tăng cường bồi dưỡng thực hành trên 1 tháng và cử cán bộ huyện bám sát sinh hoạt chi hội.

Mục tiêu cụ thể đặt ra cho đội ngũ cán bộ Hội đến năm 2025 là gì? Đề tài xác lập mục tiêu đến năm 2025 đạt 100% Chủ tịch Hội cơ sở có bằng đại học chuyên môn và trung cấp lý luận chính trị; 100% cán bộ chi hội được bồi dưỡng kỹ năng dân vận hằng năm, góp phần nâng tỷ lệ thu hút phụ nữ trên địa bàn tham gia tổ chức Hội.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Vương Thủy Vân là công trình nghiên cứu công phu, giải quyết trọn vẹn yêu cầu lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng cán bộ phụ vận trong bối cảnh đổi mới. Tổng kết nghiên cứu mang lại 5 đóng góp khoa học nổi bật:

  • Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và xác lập 4 trụ cột đánh giá chất lượng cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ cấp huyện và cơ sở.
  • Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại 14 đơn vị hành chính huyện Lâm Thao giai đoạn 2016-2018 dựa trên dữ liệu khảo sát 60 mẫu đại diện.
  • Nhận diện chính xác 7 nhóm yếu tố chi phối, đặc biệt là những thách thức phát sinh từ cơ chế kiêm nhiệm cán bộ tại khu dân cư.
  • Cung cấp khung giải pháp 4 nhóm hành động đồng bộ, khả thi về quy hoạch, đào tạo, đãi ngộ và hiện đại hóa cơ sở vật chất đến năm 2025.
  • Đóng vai trò tài liệu tham khảo giá trị cho cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc hoạch định chính sách cán bộ nữ thời kỳ công nghiệp hóa.

Để hiện thực hóa các giải pháp nêu trên, Ban Thường vụ Huyện ủy Lâm Thao và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp cần khẩn trương ban hành kế hoạch hành động cụ thể cho lộ trình 2020-2025. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và bạn đọc quan tâm có thể tiếp cận toàn văn luận văn tại thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam để khai thác sâu hơn hệ thống bảng biểu và mô hình khảo sát chi tiết.