Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nhiệm sáng tạo cho học sinh Trung học cơ sở thông qua môn Mỹ thuật. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nhiệm sáng tạo cho học sinh Trung học cơ sở thông qua môn Mỹ thuật. Chương 3: Đề xuất giải pháp giáo dụctrải nghiệm sáng tạo cho học sinh thông qua môn mỹ thuật 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA MÔN MỸ THUẬT 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu Ngay từ thời cổ đại con người đã có những kỹ năng để thích nghi với cuộc sống và quan hệ trong cộng đồng.
Các kỹ năng được truyền dạy từ nhiều đời với các kiến thức về săn bắn, trồng trọt và cách trốn tránh kẻ thù.đó là các kỹ năng. Cách truyền khẩu như vậy, con người đã ngày càng tiến hóa và mở rộng vốn hiểu biết của mình và xây dựng một xã hội văn minh như ngày nay. Ta có thể khẳng định: kỹ năng sống của con người đã được hình thành khi xã hội loài người được hình thành. Ngày nay con người ngày càng phát triển thì kỹ năng sống cũng được mở rộng.
Kỹ năng sống không còn chỉ là bản năng sống mà còn là khả năng thích ứng với cuộc sống. Mỗi chế độ xã hội có tư tưởng giáo dục trụ cột phục vụ cho sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, bảo vệ quyền lợi cho các thành viên trong xã hội. Ta có thể nhận thấy ở thể chế xã hội nào đi nữa thì mục tiêu cuối cùng của giáo dục là nhằm phát triển toàn diện nhân cách của người theo chuẩn mực mà xã hội đó qui định. Sự Phát triển toàn diện nhân cách của người được giáo dục theo chuẩn mực của xã hội đó qui định.
Sự phát triển toàn diện nhân cách bao gồm sự phát triển về thể chất (thể lực, thể hình, thể năng), tâm trí (trí tuệ, tình cảm) và năng lực thực tiễn (Theo C. Ăng-ghen đó là kỹ năng xã hội, theo UNESCO gọi là KNS). Để đạt được mục tiêu đó, người học (học sinh) phải là chủ thể của quá trình nhận thức và quá trình tự giáo dục, tự hoàn thiện nhân cách. Vì vậy mà việc giáo dục TNST không chỉ diễn ra trong một môn học ở trên lớp, trong một trường hợp cụ thể mà còn phải được thực hiện ở nhiều môn học, ở ngoài lớp, ngoài nhà trường theo phương thức kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội thông qua các hình thức hoạt động TNST trong môi trường giáo dục.
Các kiến thức của các môn học được lồng ghép 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thông qua môn mỹ thuật ở THCS áp dụng vào thực tiễn cuộc sống để đáp ứng được những nhu cầu của xã hội trong thời điểm hiện nay. Các nghiên cứu ở nước ngoài Thế kỷ XX, nhà khoa học, nhà giáo dục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey đã chỉ ra hạn chế của giáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục qua tác phẩm Kinh nghiệm và Giáo dục Với triết lí giáo dục đề cao vai trò của kinh nghiệm. Ông cũng chỉ ra rằng, kinh nghiệm cho thấy, nâng cao hiệu quả giáo dục bằng cách kết nối người học và những kiến thức được học với thực tiễn. Kolb (1984) cũng đưa ra được lý thuyết trong đó khẳng định học là một quá trình mà kiến thức của người học được có được thôn qua việc chuyển hóa kinh nghiệm; ông cũng cho thấy bản chất của hoạt động học là quá trình trải nghiệm sáng tạo.
Tác giả Diane TillMan trong cuốn những giá trị sống cho tuổi trẻ (NXB TP Hồ Chí Minh). Theo đó, chúng ta cần hiểu mình đang hướng dẫn về giá trị, giúp khơi dậy những giá trị cốt lõi đã có ở HS chứ không phải là chỉ dạy, bảo ban. Đặc biệt HS ở độ tuổi vị thành niên đôi khi tỏ ra chống đối lại những điều giáo viên nói với chúng. Không phải chúng bất kính với thầy cô, nhưng ở độ tuổi này điều đó thật khó tránh khỏi.
Tuy nhiên chúng có thể tự tìm tòi khám phá các giá trị dưới sự dẫn dắt và hỗ trợ của người điều phối, hướng dẫn các hoạt động giá trị. Ngoài ra, một phần không thể thiếu của chương trình giáo dục giá trị sống là việc tạo lập bầu không khí dựa trên các giá trị để học sinh cảm thấy an toàn, có giá trị, được yêu thương, thấu hiểu và được tôn trọng. Nhiều nghiên cứu giáo dục cho thấy nếu HS mang nỗi sợ hãi hay căng thẳng, não bộ sẽ rất khó tiếp nhận thông tin. Còn khi HS cảm thấy an toàn, thoải mái, chúng có thể tiếp thu được nhiều hơn GD giá trị sống thông qua môn mỹ thuật HS có kỹ năng sống ngày càng được nhìn nhận là có sức mạnh vượt lên khỏi lời răn dạy đạo đức chi tiết đến mức hạn chế trong cách nhìn hoặc những vấn đề thuộc về tư cách công dân.
Điều đó đang xem là 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trung tâm của tất cả thành quả mà giáo viên và nhà trường tâm huyết có thể hi vọng đạt được qua việc trải nghiệm sáng tạo dạy môn mỹ thuật góp phần nâng cao giá trị sống, kỹ năng sống cho HS. Tổ chức văn hóa và khoa học GD liên hợp quốc (UNESCO) đã đưa ra nguyên tắc cơ bản để định hướng giáo dục kỹ năng sống trong thực tiễn: “Tất cả thế hệ trẻ và người lớn có quyền được hưởng lợi từ một nên giáo dục chứa đựng các hợp phần học để biết, học để làm, học để chung sống với mọi người và học để khẳng định mình. GD hướng vào yêu cầu bồi dưỡng năng khiếu tiềm năng và phát triển cá tính người học cần quan tâm kết hợp kỹ năng thực hành và các khả năng tâm lý xã hội, đánh giá chất lượng giáo dục phải bao hàm đánh giá mức độ đạt được các kỹ năng sống và tác dụng của kỹ năng sống đối với xã hội và cá nhân.” Hội nghị giáo dục thế giới họp tại Dakar- thủ đô senegan tháng 4 năm 2004 đã thông qua kế hoạch hành động giáo dục cho mọi người – gọi tắt là kế hoạch Dakar, bao gồm 6 mục tiêu. Trong đó, mục tiêu 3 nêu rõ: Đảm bảo nhu cầu học tập cho tất cả các thế hệ trẻ và người lớn được đáp ứng thông qua bình đẳng tiếp cận và các chương trình học tập và chương trình kỹ năng sống thích hợp.
Hội nghị Thế giới về sự sống còn, bảo vệ và phát triển của trẻ em, họp ngày 20 – 30/3/1990 tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York đã tuyên bố: “ Tất cả trẻ em trên thế giới đều trong trắng, dễ bị tổn thương và còn phụ thuộc. Đồng thời các em ham hiểu biết, ham hoạt động và đầy ước vọng. Tuổi của các em phải được sống trong vui tươi, thanh bình, được chơi, được học và phát triển. Tương lai của các em phải được hình thành trong sự hòa hợp và hợp tác”.
Nhận định trên muốn nhấn mạnh đến nhiệm vụ học tập, môi trường học tập dành cho trẻ em cần phải được quan tâm đúng cách. Học sinh đi học không chỉ để có tri thức mà cần phải biết cách học để có sức khỏe, có kỹ năng nghề nghiệp, có những giá trị đạo đức, thẩm mỹ, nhân văn đúng đắn vừa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mang tính cá nhân vừa mang tính xã hội, vừa đậm đà bản sắc dân tộc lại vừa mang tính phổ quát toàn cầu,… tức là mỗi học sinh luôn phải học, tự học những kỹ năng nhất định trong môi trường thích hợp để tồn tại và phát triển. Từ giữa thế kỉ XX, nhà khoa học giáo dục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey với tác phẩm Kinh nghiệm và Giáo dục đã chỉ ra hạn chế của giáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục. Với triết lí giáo dục đề cao vai trò của kinh nghiệm, Dewey cũng chỉ ra rằng, những kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục giúp nâng cao hiệu quả giáo dục bằng cách kết nối người học và những kiến thức được học với thực tiễn.
Kolb (1984) cũng đưa ra một lí thuyết về học từ trải nghiệm. Theo đó, học là một quá trình trong đó kiến thức của người học được tạo ra qua việc chuyển hóa kinh nghiệm; nghĩa là, bản chất của hoạt động học là quá trình trải nghiệm. Một số quan niệm khác của các học giả quốc tế cho rằng giáo dục trải nghiệm coi trọng và khuyến khích mối liên hệ giữa các bài học trừu tượng với các hoạt động giáo dục cụ thể để tối ưu hóa kết quả học tập (Sakofs, 1995); học từ trải nghiệm phải gắn kinh nghiệm của người học với hoạt động phản ánh và phân tích (Chapman, McPhee and Proudman, 1995); chỉ có kinh nghiệm thì chưa đủ để được gọi là trải nghiệm; chính quá trình phản ánh đã chuyển hóa kinh nghiệm thành trải nghiệm giáo dục (Joplin, 1995). Các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam vấn đề quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho thế hệ trẻ đã thu hút nhiều ngành khoa học quan tâm đến nghiên cứu, trong đó khoa học giáo dục có vai trò, trọng trách lớn về cả nghiên cứu tâm lý luận lẫn triển khai thực tiễn giáo dục nước nhà.
Với Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến công tác giáo dục thiếu nhi. Trong bài “1-6” ký tên C.B đăng trên báo Nhân dân số ra ngày 1-6-9995, Bác đã đề ra nội dung giáo dục toàn diện đối với học sinh bao gồm: thể dục, trí dục, mỹ dục, đức dục. Bác đã đưa quan điểm giáo dục thiếu nhi đó 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là: “Trong quá trình giáo dục thiếu nhi phải giữ toàn vẹn cái tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng và trong lúc học, cũng cần làm cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học”. Bác yêu cầu: “ Cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ gò ép thiếu nhi vào khuôn khổ của người lớn”.
Với nguyên lý giáo dục “ Học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội”, Bác đã từng nói: “ Giáo dục phải theo hoàn cảnh và điều kiện” và “Một chương trình nhỏ mà được thực hành hẳn hoi còn hơn một trăm chương trình lớn mà không làm được”.