Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non thị xã Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu nước ngoài Vấn đề QLHĐBD đội ngũ GVMN theo chuẩn nghề nghiệp nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều học giả, tổ chức khoa học, văn hóa, giáo dục của nước ngoài. Năm 2007, tổ chức UNESCO đã xuất bản cuốn “Nền tảng vững chắc chăm sóc và giáo dục mầm non”.
Trong cuốn này, trình độ được đào tạo của giáo viên mầm non được phân tích, so sánh và đối chiếu giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ với nhau. Các tác giả cuốn sách cho biết: “Trình độ chuyên môn cho giáo viên trước tuổi học khác nhau ở nhiều nước. Các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế thường yêu cầu trình độ đại học và trình độ chuyên khoa” [47]. Trong phạm vi cuốn sách này, các tác giả đã liệt kê và phân tích các yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non của các quốc gia sau đây: - Ở Pháp: Bộ Giáo dục Pháp yêu cầu GVMN phải thi đỗ kỳ thi quốc gia dành cho sinh viên có bằng 3 năm về mầm non sau trung học phổ thông rồi mới được hành nghề.
- Ở Bỉ, Đan Mạch, Đức, Hi Lạp: GVMN phải hoàn thành ít nhất giáo dục 3 năm sau Trung học phổ thông thì mới được cấp phép hành nghề. - Ở Tây Ban Nha: Bộ Nội vụ của Tây Ban Nha yêu cầu đối với GVMN là trình độ thạc sĩ. - Ở Thụy Điển: Thời gian gần đây, Bộ Giáo dục của Thụy Điển yêu cầu tăng thời gian đào tạo GVMN từ 3 năm lên 3,5 năm. - Ở Hoa Kỳ: Chính phủ tại các bang và liên bang quy định các trường mầm non phải sử dụng chương trình liên kết với các chuẩn tiểu học và yêu cầu tỉ lệ GVMN/trẻ là 1/10 và hoạt động trong tất cả các tháng của 1 năm học.
- Ở Nhật Bản: Việc đào tạo GVMN do các trường đại học đảm nhiệm 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và mỗi trường được tự chủ xây dựng chương trình đào tạo giáo viên mầm non của riêng mình. Nhật Bản có các hệ: Đại học 4 năm và sau đại học Nhật Bản yêu cầu GVMN phải trải qua kỳ thi nghiệp vụ sư phạm trước khi làm công tác giảng dạy. - Ở Thái Lan: Chính phủ thực hiện cải cách chính sách phát triển đội ngũ GVMN đã trực tiếp nâng cao chất lượng và hiệu quả của bậc học GVMN. Điều đặc biệt của Thái Lan là sự kết hợp hài hòa của Phật giáo và văn hóa truyền thống với các cấp học, đặc biệt là GDMN như các tác giả Ramkhamheang, NekMexoclo.
Như vậy, vấn đề đào tạo và bồi dưỡng với GVMN đã được Chính phủ và ngành GD&ĐT của các nước rất quan tâm chỉ đạo và xây dựng theo hướng chuẩn hóa và ngày càng nâng cao về yêu cầu đối với GVMN, tăng thời gian đào tạo và bồi dưỡng; chú trọng đến các kỹ năng sư phạm của đội ngũ GVMN. Đồng thời, vấn đề bồi dưỡng GVMN và QLHĐBD GVMN cũng thu hút được sự tham gia nghiên cứu của nhiều học giả, nhà khoa học, nhà quản lý và các đơn vị, tổ chức trong việc nghiên cứu các vấn đề của bậc học giáo dục mầm non. Những nghiên cứu trong nước Giống như nước ngoài, vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên nói chung, QLHĐBD đội ngũ GVMN nói riêng nhận được sự quan tâm rất lớn của các cơ quan quản lý Nhà nước về GD&ĐT, học giả, trường phái và các tổ chức, cá nhân quan tâm đến lĩnh vực GDMN. Một trong những tác giả nghiên cứu sâu sắc và toàn diện nhất về GVMN là Nguyễn Thị Bạch Mai.
Luận án Tiến sĩ của tác giả này có tên: “Phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu phổ cập GDMN cho trẻ 5 tuổi các tỉnh Tây Nguyên”[25]. Có thể nói: Đây là một nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn rất lớn đối với khu vực và các tỉnh Tây Nguyên - một khu vực rất đặc thù về kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng và giáo dục. Đặc biệt, hệ thống các biện pháp do tác giả nghiên cứu và đề xuất có tính cấp thiết và khả thi rất lớn, đó là: - Biện pháp 1: Đổi mới quy hoạch và chỉ đạo thực hiện hiệu quả quy hoạch phát triển đội ngũ GVMN; 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Biện pháp 2: Đổi mới công tác tuyển chọn, sử dụng đội ngũ GVMN; - Biện pháp 3: Quản lý đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GVMN theo chuẩn đáp ứng yêu cầu phổ cập GDMN cho trẻ em 5 tuổi phù hợp với điều kiện cụ thể ở Tây Nguyên; - Biện pháp 4: Tổ chức bồi dưỡng tiếng dân tộc cho GVMN tại vùng dân tộc thiểu số; - Biện pháp 5: Xây dựng và hoàn thiện chính sách đãi ngộ đối với GVMN, đặc biệt với GVMN tại vùng dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn; - Biện pháp 6: Thực hiện đánh giá đội ngũ GVMN theo chuẩn nghề nghiệp GVMN phù hợp các tỉnh Tây Nguyên. Như vậy, đối với các tỉnh Tây Nguyên có số lượng người dân tộc thiểu số khá lớn; nhiều huyện, xã thuộc diện đặc biệt khó khăn và tỉ lệ người nghèo cao nhất cả nước thì công trình của tác giả Nguyễn Thị Bạch Mai là sản phẩm khoa học rất hữu ích và giàu tính thực tiễn.
Về mặt lý luận, tác giả Nguyễn Thị Bạch Mai đã sử dụng lý thuyết về phát triển nguồn nhân lực, một vấn đề khoa học khá mới mẻ và hiệu quả vào thực tế lĩnh vực phát triển đội ngũ GVMN một cách nhuần nhuyễn và có độ tin cậy lớn. Phần cơ sở lý luận của luận án này được xem là một trong những tài liệu khoa học tham khảo quan trọng cho nhiều đề tài khác. Tác giả Lưu Thị Kim Phượng quan tâm nghiên cứu vấn đề nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ GVMN. Theo tác giả này, năng lực sư phạm là nhân tố cốt lõi của chuẩn nghề nghiệp và phải được rèn luyện thường xuyên, liên tục và ngay từ khi học tập và nghiên cứu tại các trường đại học sư phạm.
Trong luận văn thạc sỹ có tên: “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho GVMN thành phố Thái Nguyên” [29]. Tác giả này đã đề xuất 5 giải pháp sau khi điều tra, khảo sát công tác phát triển, đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ GVMN của thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Đó là: - Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non; 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Biện pháp 2: Tăng cường công tác bồi dưỡng cho giáo viên; - Biện pháp 3: Tăng cường quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch chăm sóc giáo dục trẻ của đội ngũ giáo viên; - Biện pháp 4: Đẩy mạnh công tác kiểm tra, đánh giá giáo viên; - Biện pháp 5: Tạo môi trường thuận lợi và tạo động lực thúc đẩy giáo viên phát huy năng lực sư phạm của mình. Qua khảo nghiệm, tác giả xác định được 5 biện pháp nêu trên thực sự cấp thiết và khả thi nếu được áp dụng tại địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
Đây là 5 biện pháp rất có giá trị thực tiễn và sẽ được tiếp thu, tham khảo cho việc đề xuất các biện pháp của đề tài luận văn. Trong luận văn thạc sỹ có tên “Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở Trường Trung học Cơ sở Nguyễn Huy Tưởng, Đông Anh, Hà Nội” [16], tác giả Nguyễn Thị Thu Hà đã xây dựng cơ sở lý luận cho việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp một cách rất khoa học, bài bản và theo 1 quy trình dễ hiểu, dễ thực hiện. Đây chính là 1 trong những giá trị khoa học của luận văn này. Đồng thời, tác giả đã đề xuất được 6 biện pháp rất cấp thiết và khả thi trong điều kiện kinh tế, xã hội của huyện Đông Anh, Hà Nội.
Đó là: - Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về vai trò của hoạt động bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp; - Biện pháp 2: Quán triệt các yêu cầu các tiêu chuẩn, tiêu chí và cách đánh giá theo chuẩn cho giáo viên nhà trường; - Biện pháp 3: Đa dạng hóa hình thức tổ chức bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp; - Biện pháp 4: Xây dựng nội dung bồi dưỡng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp và phù hợp với nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên; - Biện pháp 5: Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng thông qua việc kiểm tra, đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp; - Biện pháp 6: Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, huy động nguồn lực xã hội nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và phục vụ công tác bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mặc dù các biện pháp này được đề xuất, thiết kế cho hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở nhưng cách thức tổ chức thực hiện, quy trình để xây dựng và thực hiện các biện pháp được thể hiện rất khoa học, bài bản và được thừa nhận một cách tích cực. Tương tự như công trình nêu trên của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà, luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thị Mai Hương cũng đề cập nghiên cứu vấn đề quản lý HĐBD chuyên môn cho giáo viên Trung học Cơ sở. Tuy nhiên, sự khác biệt ở địa điểm và phạm vi nghiên cứu của 2 công trình chính là 1 trong những yếu tố tạo nên sự khác nhau về các biện pháp được đề xuất.
Trong luận văn thạc sỹ có tên “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Trung học cơ sở quận Hải An thành phố Hải Phòng” [19], tác giả Nguyễn Thị Mai Hương đưa ra 5 biện pháp trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá thực trạng QLHĐBD chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở trên địa bàn Hải Phòng.