Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan vấn đề nghiên cứu đánh giá mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra theo tiếp cận khung trình độ quốc gia Việt Nam của kỹ sư tốt nghiệp chuyên ngành An toàn phòng cháy của trường Đại học Phòng cháy chữa cháy. Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu của đề tài Chương 3: Mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra xây dựng theo khung trình độ quốc gia Việt Nam của kỹ sư tốt nghiệp chuyên ngành An toàn phòng cháy của trường Đại học Phòng cháy chữa cháy. Tài liệu tham khảo Phụ lục 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA THEO TIẾP CẬN KHUNG TRÌNH ĐỘ QUỐC GIA VIỆT NAM CỦA KỸ SƢ TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH AN TOÀN PHÒNG CHÁY TRƢỜNG ĐẠI HỌC PCCC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài Đối với đề tài này, trên thế giới cũng đã có rất nhiều các nghiên cứu về sản phẩm đầu ra của chương trình đào tạo.
Trong đó, các kiến thức, kỹ năng đạt mà người học đạt được được sau quá trình đào tạo được xem xét và đánh giá cụ thể nhằm mục đích nâng cao chất lượng đào tạo và cải tiến chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội ngày càng phát triển. Pitan Oluyomi (2012) “Kỹ năng không phù hợp trong số sinh viên tốt nghiệp Đại học ở thị trường nhân công Nigeria”. Nghiên cứu đã lựa chọn ngẫu nhiên 600 người giữ chức vụ quản lý nhân sự thuộc 300 tổ chức, trong sáu vùng địa lý chính trị trên toàn quốc. Các tác giả sử dụng bộ câu hỏi có tiêu đề ”nhu cầu thị trường lao động và người sử dụng lao động” để thực hiện khảo sát.
Các câu hỏi gợi ra những thông tin liên quan về nhu cầu kỹ năng hiện tại của thị trường lao động và đánh giá về sinh viên. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, 60,6% mức độ các kỹ năng không phù hợp bao gồm các yếu điểm thuộc về: giao tiếp, công nghệ thông tin, ra quyết định, tư duy phê phán và kỹ năng kinh doanh. Theo đó, các trường đại học phải khắc sâu các kỹ năng đã được xác định là rất quan trọng này [29]. Julio Hernandez-March, Mosnica Martin del Peso và Santiago Leguey (2009) “Sinh viên tốt nghiệp: kỹ năng và cao hơn, Giáo dục: quan điểm của người sử dụng lao động”.
Bài viết này trình bày những kết quả chính thu được từ 40 cuộc phỏng vấn sâu với người quản lý nhân sự hoặc giám đốc công ty. Mục tiêu đầu tiên cuộc khảo sát đã xã định năng lực cần thiết của sinh viên tốt nghiệp đại học trong thị trường lao động; thứ hai tìm ra sự không phù hợp có thể tồn tại giữa nhu cầu của 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công ty và chương trình giáo dục; thứ ba là khám phá ra những phương pháp để cải tiện chất lượng giáo dục và đào tạo phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động. [25] Tổ chức kiểm định chất lượng chương trình kỹ thuật ABET được thành lập vào năm 1932 là một tổ chức có uy tín. ABET có chức năng chính là kiểm định các chương trình giáo dục, đẩy mạnh chất lượng, nghiên cứu đề xuất cải tiến chương trình giáo dục…Trên trang web của ABET, tác giả Gloria Rogers (2003) cung cấp rất nhiều thông tin về chuẩn đầu ra trong tài liệu “Đánh giá để đảm bảo chất lượng”.
Theo tác giả, định nghĩa chuẩn đầu ra “phát biểu mô tả những gì sinh viên biết được hoặc có thể làm được sau thời gian học ở trường. Nếu sinh viên đạt được những kết quả đầu ra đó thì điều đó có thể cho thấy được mình đã thành công với mục tiêu giáo dục của mình”. Ngoài ra, tác giả còn cho rằng khảo sát các bên liên quan như nhà tuyển dụng, giảng viên, cựu sinh viên…là rất cần thiết và rất quan trọng trong việc xây dựng chuẩn đầu ra nhằm xây dựng các tiêu chí, các chiến lược thực hiện…Đồng thời, để đánh giá được mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra cần tiến hành khảo sát các bên liên quan.2 Các công trình nghiên cứu trong nước Hàng năm, Bộ Giáo dục và đà tạo đều có công văn về các trường Đại học, học viện, cao đẳng về việc khảo sát tình hình việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp. Mục đích của hoạt động này nhằm nắm bắt tình hình việc làm của sinh viên tốt nghiệp và khả năng tham gia vào thị trường lao động của sinh viên.
Trên cơ sở đó, nghiên cứu, xem xét, điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh, cơ cấu ngành đào tạo; điều chỉnh, bổ sung, cập nhật nội dung chương trình giảng dạy nhằm nâng cao tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm. Báo cáo kết quả khảo sát tình hình việc làm sinh viên tốt nghiệp hàng năm là yêu cầu bắt buộc, làm cơ sở để Bộ Giáo dục và Đào tạo giám sát chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm của các trường Đại học và Cao đẳng. Theo đó, đã có rất nhiều các nghiên cứu về đánh giá sinh viên tốt nghiệp, những kiến thức, kỹ năng mà sinh viên đạt được sau một khóa học, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho phù hợp với vị trí việc làm cũng như nhu cầu của nhà tuyển dụng. Đại học Công nghệ Thành phồ Hồ Chí Minh đã thực hiện khảo sát thu thập ý kiến đánh giá của nhà tuyển dụng về chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo thông 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com qua việc tuyển dụng nhân sự nhằm điều chỉnh chương trình, cải tiến những sản phẩm đầu ra của chương trình đào tạo.
Trong bài báo “Mức độ đáp ứng khung trình độ quốc gia Việt Nam của các chương trình đào tạo đại học hiện nay, nghiên cứu trường hợp của Đại học Quốc gia Hà Nội” của nhóm tác giả Trần Thị Hoài, Nghiêm Xuân Huy, Lê Thị Thƣơng (2018) đã đưa ra tổng quan về khung trình độ quốc gia Việt Nam, khung tham chiếu trình độ của ASEAN. Nhóm tác giả đã lựa chọn 21 chương trình đào tạo đại học đủ đại diện cho 136 chương trình đào tạo đại học tại Đại học Quốc gia Hà Nội (chiếm tỷ lệ 15%) để đánh giá về mức độ đáp ứng Khung trình độ quốc gia Việt Nam. Nghiên cứu của nhóm tác giả đã chỉ ra được mức độ đáp ứng khung trình độ quốc gia có sự khác biệt giữa các chương trình đào tạo, các chương trình đào tạo phần lớn đáp ứng các yêu cầu trong Khung trình độ quốc gia Việt Nam. Tuy nhiên, chuẩn đầu ra của chương trình còn một số mặt hạn chế như chưa nhấn mạnh các chuẩn đầu ra về kỹ năng quản lý, điều hành.
Các chương trình đào tạo của trường mới hướng đến việc trang bị cho sinh viên kiến thức, kỹ năng để giải quyết các vấn đề thực tiễn, nhưng các kỹ năng lãnh đạo, dẫn dắt, khởi nghiệp còn khá mờ nhạt. Kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ có 8/21 chương trình đào tạo đại học (38,1%) đề cập tới kỹ năng dẫn dắt, khởi nghiệp, tạo việc làm cho mình và cho người khác.Kỹ năng dẫn dắt, khởi nghiệp, tạo việc làm cho mình và cho người khác là một trong những kỹ năng khó nhưng hết sức cần thiết, cần có hướng dẫn cụ thể và xây dựng một lộ trình để các trường đại học rèn luyện cho sinh viên đạt được những kỹ năng này. [5] Tại Việt Nam có rất nhiều tác giá đã nghiên cứu đánh giá mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp ở nhiều trường đại học, cao đẳng trên nhiều địa phương. Nguyễn Quốc Nghi, Lê Thị Diệu Hiền, Hoàng Thị Hồng Lộc, Quách Hồng Ngân (2011) “Đánh giá khả năng thích ứng với công việc của sinh viên tốt nghiệp ngành du lịch ở đồng bằng Sông Cửu Long”.
Các tác giả đã chọn mẫu 158 sinh viết tốt nghiệp ngành du lịch làm việc tại các đơn vị kinh doanh du lịch ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả cho thấy khả năng thích ứng với công việc khá tốt, đa số sinh viên có kiến thức chuyên môn và đáp ứng yêu cầu công việc ở 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mức trung bình khá. Trong đó, yếu tố chuyên môn là nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng thích ứng. [10] Quang Minh Nhật, Trần Thị Bạch Yến và Phạm Lê Đông Hậu (2012) “Đánh giá mức độ đáp ứng chất lượng nguồn nhân lực theo yêu cầu doanh nghiệp đồng bằng sông Cửu Long được đào tạo bậc đại học trở lên”.
Các tác giả đo lường mức độ đáp ứng yêu cầu công việc thực tiễn mà các doanh nghiệp kỳ vọng về chất lượng nguồn nhân lực được đào tạo ra từ các trường đại học. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng yêu cầu của doanh nghiệp tương đối cao. Một số kỹ năng mềm của sinh viên tốt nghiệp được doanh nghiệp đánh giá thấp như: khả năng đàm phán, khả năng làm việc độc lập, khả năng làm việc nhóm.[12] Phạm Thị Lan Hƣơng và Trần Diệu Khải đã có nghiên cứu đăng trên Tạp chí khoa học và công nghệ của Đại học Đà Nẵng, số (40): “Nhận thức về kỹ năng nghề nghiệp của sinh viên chuyên ngành Quản trị Marketing tại Trường Đại học kinh tế Đà Nẵng” đã chỉ ra kết quả sinh viên sau khi tốt nghiệp thiếu kỹ năng nghề nghiệp. Như vậy có thể thấy rằng, cần phải bổ sung những học phần nào, tăng thời lượng những môn học gì nhằm bổ sung kỹ năng còn thiếu của sinh viên nhằm phù hợp với thị trường lao động.
[3] Trên bản tin khoa học và giáo dục, theo Nguyễn Thanh Sơn (2015), với bài viết “Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo hướng tiếp cận năng lực nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra”, tác giả đã đề xuất đổi mới các biện pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo hướng tiếp cận năng lực. Theo tác giả, để đáp ứng yêu cầu chuẩn đầu ra đòi hỏi tất yếu là chuyển mục đích dạy học sang phát triển năng lực người học thì việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập cũng phải thực hiện theo năng lực người học. Trong đó, cần chú trọng yếu tố khung năng lực.