Luận văn thạc sĩ vnu ls vai trò và chức năng của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở việt nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls vai trò và chức năng của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở việt nam hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Bùi Thị Hoàn
• Người hướng dẫn: Gs.tskh Đào Trí Úc
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Vai Trò Và Chức Năng Của Thiết Chế Ba Bên Trong Quan Hệ Lao Động Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN THIẾT CHẾ BA BÊN TRONG QUAN HỆ LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 1.1. Khái niệm về quan hệ ba bên và sự cần thiết của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.1. Khái niệm về quan hệ ba bên
• 1.1.1.1. Quan hệ lao động
• 1.1.1.2. Quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trường
• 1.1.1.3. Quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
• 1.1.2. Sự cần thiết của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.2.1. Căn cứ thực tiễn
• 1.1.2.2. Căn cứ pháp lý
• 1.2. Mô hình thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 1.2.1. Cơ cấu tổ chức
• 1.2.2. Vai trò của thiết chế ba bên
• 1.2.3. Chức năng của thiết chế ba bên
• 1.3. Mô hình thiết chế ba bên trong quan hệ lao động của một số nước trên thế giới
• 1.3.1. Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động tại Singapore
• 1.3.2. Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động tại Malaysia
• 1.3.3. Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động tại Thái Lan
• 1.3.4. Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Nhật Bản
• 1.3.5. Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Na Uy
• 3. THỰC TRẠNG ĐIỀU CHỈNH PHÁP LUẬT VỀ THIẾT CHẾ BA BÊN TRONG QUAN HỆ LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Thực trạng các quy định của pháp luật về thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Những kết quả đạt được
• 3.3. Những bất cập và hạn chế
• 3.4. Thực trạng hoạt động của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.4.1. Những kết quả đạt được
• 3.4.2. Những bất cập và hạn chế
• 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU CHỈNH PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI THIẾT CHẾ BA BÊN TRONG QUAN HỆ LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều chỉnh pháp luật đối với thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 4.1.1. Yếu tố khách quan
• 4.1.2. Nhân tố chủ quan
• 4.2. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật đối với thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay
• 4.2.1. Về nhận thức, cần phải hiểu đúng và đầy đủ về bản chất của cơ chế ba bên
• 4.2.2. Tiếp tục luật hóa một số vấn đề về quan hệ lao động và mô hình thiết chế ba bên trong quan hệ lao động
• 4.2.3. Cần hoàn thiện mô hình thiết chế ba bên trong quan hệ lao động mà tiêu biểu là mô hình Ủy ban quan hệ lao động
• 4.2.4. Nâng cao vai trò của Chính phủ và các thành viên đại diện khác trong thiết chế ba bên trong quan hệ lao động
• 4.2.5. Củng cố, xây dựng các cơ quan hoạch định chính sách, chế định pháp luật về kinh tế - xã hội
• 4.2.6. Xây dựng bộ công cụ đánh giá chất lượng và hiệu quả hoạt động của các chủ thể trong quan hệ ba bên
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò và chức năng của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động

Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa lợi ích giữa người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước. Mô hình này không chỉ giúp giải quyết tranh chấp lao động mà còn tạo ra một môi trường làm việc công bằng và ổn định. Sự hình thành và phát triển của thiết chế này phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

1.1. Khái niệm thiết chế ba bên trong quan hệ lao động

Thiết chế ba bên là mô hình quan hệ giữa Nhà nước, người lao động và người sử dụng lao động. Mô hình này nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, tạo ra sự hài hòa trong quan hệ lao động. Theo quy định của Bộ luật Lao động, thiết chế này có vai trò quan trọng trong việc tư vấn và giải quyết các vấn đề liên quan đến quan hệ lao động.

1.2. Sự cần thiết của thiết chế ba bên trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thiết chế ba bên trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Nó giúp giải quyết các tranh chấp lao động, đảm bảo quyền lợi cho người lao động và người sử dụng lao động, đồng thời tạo ra một môi trường làm việc ổn định và phát triển bền vững.

II. Những thách thức trong việc thực hiện thiết chế ba bên ở Việt Nam

Mặc dù thiết chế ba bên đã được hình thành, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự chưa hoàn thiện trong cơ chế hoạt động của các bên liên quan, và sự thiếu hiểu biết về quyền lợi của người lao động vẫn tồn tại.

2.1. Những bất cập trong quy định pháp luật

Các quy định pháp luật hiện hành về thiết chế ba bên còn thiếu tính đồng bộ và chưa đầy đủ. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc thực thi và áp dụng trong thực tế, gây ra sự không hài lòng từ cả hai phía người lao động và người sử dụng lao động.

2.2. Thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan

Sự thiếu phối hợp giữa Nhà nước, người lao động và người sử dụng lao động là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các tranh chấp lao động. Việc thiếu thông tin và sự hiểu biết về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế ba bên

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế ba bên, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện quy định pháp luật đến việc tăng cường sự phối hợp giữa các bên. Việc nâng cao nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thiết chế ba bên

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến thiết chế ba bên để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Việc này sẽ giúp tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động của thiết chế ba bên.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người lao động và người sử dụng lao động về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong quan hệ lao động là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp giảm thiểu các tranh chấp và tạo ra một môi trường làm việc hòa bình hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thiết chế ba bên

Nghiên cứu về thiết chế ba bên đã chỉ ra rằng mô hình này có thể mang lại nhiều lợi ích cho cả người lao động và người sử dụng lao động. Các kết quả từ thực tiễn cho thấy sự cần thiết phải duy trì và phát triển thiết chế này trong bối cảnh hiện nay.

4.1. Kết quả đạt được từ thiết chế ba bên

Thiết chế ba bên đã giúp giảm thiểu các tranh chấp lao động và tạo ra một môi trường làm việc ổn định hơn. Các doanh nghiệp cũng đã nhận thấy lợi ích từ việc duy trì quan hệ lao động hài hòa, từ đó nâng cao năng suất lao động.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Nghiên cứu mô hình thiết chế ba bên ở các nước như Singapore, Malaysia và Nhật Bản cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam có thể mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện quan hệ lao động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thiết chế ba bên

Thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển và hoàn thiện hơn nữa. Việc tiếp tục cải cách và đổi mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế này, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Triển vọng phát triển thiết chế ba bên

Với sự phát triển của nền kinh tế và sự hội nhập quốc tế, thiết chế ba bên có khả năng phát triển mạnh mẽ hơn. Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích để thiết chế này hoạt động hiệu quả hơn.

5.2. Định hướng tương lai cho quan hệ lao động

Trong tương lai, quan hệ lao động sẽ tiếp tục được cải thiện thông qua việc nâng cao vai trò của thiết chế ba bên. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn tạo ra một môi trường làm việc công bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của sự hình thành và phát triển thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay. Thực trạng điều chỉnh pháp luật về thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật đối với thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN THIẾT CHẾ BA BÊN TRONG QUAN HỆ LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1. Khái niệm về quan hệ ba bên và sự cần thiết của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay 1. Khái niệm về quan hệ ba bên i) Quan hệ lao động Theo từ điển Luật học thì QHLĐ là quan hệ xã hội hình thành giữa người lao động và người sử dụng lao động phát sinh trên cơ sở hợp đồng lao động.

Đây là QHLĐ đặc trưng của nền kinh tế thị trường phát triển đồng bộ với sự phát triển của nền kinh tế, còn được gọi là QHLĐ làm công ăn lương để phân biệt với QHLĐ của công chức nhà nước và một số QHLĐ khác. Trong nền kinh tế thị trường, luật lao động chủ yếu điều chỉnh QHLĐ này [5]. Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO) định nghĩa QHLĐ (industrial relations) là “những mối quan hệ cá nhân và tập thể giữa những NLĐ và NSDLĐ tại nơi làm việc, cũng như các mối quan hệ giữa đại diện của họ với Nhà nước. Những mối quan hệ như thế xoay quanh các khía cạnh luật pháp, kinh tế, xã hội học và tâm lý học và bao gồm cả những vấn đề như tuyển dụng, thuê mướn, sắp xếp công việc, đào tạo, kỷ luật, thăng chức, buộc thôi việc, kết thúc hợp đồng, làm ngoài giờ, tiền thưởng, phân chia lợi nhuận, giáo dục, y tế, vệ sinh, giải trí, chỗ ở, giờ làm việc, nghỉ ngơi, nghỉ phép, các vấn đề phúc lợi cho người thất nghiệp, ốm đau, tai nạn, tuổi cao và tàn tật”.

Về phương diện khoa học, nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến khái niệm “QHLĐ”. Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng – Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thì QHLĐ là khái niệm chỉ xuất hiện trong kinh tế thị trường và gắn liền với thị trường lao động, diễn ra trong quá trình lao động, sản xuất, kinh doanh. Đó là sự tương tác giữa các chủ thể về việc làm, tiền lương, BHXH và các điều kiện làm việc khác thông qua cơ chế thoả thuận giữa các bên trong quá trình lao động sản xuất, kinh doanh trên cơ sở quy định của pháp luật. QHLĐ không đơn thuần là quan hệ giữa NSDLĐ và NLĐ, mà là tổng hợp các mối quan hệ trong thị trường lao động với nhiều chủ thể liên quan chặt chẽ với nhau về quyền và lợi ích, trong đó chủ yếu là Nhà nước, NSDLĐ (đại diện NSDLĐ) và NLĐ (đại diện NLĐ) [11].

Như vậy, về phương diện từ điển học và phương diện khoa học, dù cách tiếp cận của các nhà khoa học không hoàn toàn giống nhau nhưng đều thể hiện khái niệm về QHLĐ là quan hệ xã hội phát sinh trong việc thuê mướn, sử dụng lao động, trả lương giữa NLĐ và NSDLĐ. ii) Quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trường Nền kinh tế thị trường hình thành nên mố i quan hệ đố i tác xã hội mà chủ yế u là mố i quan h ệ hai bên giữa NLĐ và NSDLĐ, hai đố i tác này ở hai vi ̣trí khác nhau trong xã h ội nên có sự khác nhau nhấ t đinh ̣ về lơ ̣i ích kinh t ế - xã hội. Do đó , viê ̣c đảm bảo hài hòa mố i quan h ệ giữa hai bên đang là vấ n đề quan tro ̣ng nhấ t trong xã h ội có nề n kinh t ế thị trường. Mố i quan hệ hài hòa, hơ ̣p lý nà y phải dựa vào Hiế n pháp , pháp luật do chủ thể thứ ba là Nhà nư ớc ban hành và làm trọng tài phân xử.

Từ đó , Nhà nước pháp quyề n là nhân tố quan tro ̣ng nhấ t cho mố i quan hệ ba bên củng cố , phát triển. Vì vậy, có thể nói quan hệ ba bên là mối quan hệ xuất phát từ sự tương tác giữa Nhà nước, đại diện NLĐ và đại diện NSDLĐ về QHLĐ ở cấp quốc gia nhằm bảo đảm hài hoà lợi ích giữa các bên. Quan hệ ba bên bao gồm 03 đặc điểm cơ bản: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Nhà nước pháp quyền là nền tảng của mối quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trường. Nhà nước là đại diện và bảo vệ quyền lợi cho giai cấp thống trị xã hội.

Bản chất xã hội của nhà nước thể hiện ở chỗ nhà nước phục vụ cho ai đều tác động đến xã hội, đến toàn bộ cộng đồng. Nhà nước là chủ thể quan trọng nhất trong quan hệ xã hội, là nhân tố đảm bảo cho quyền lợi của giai cấp thống trị trong xã hội. Sự tồn tại và phát triển của nhà nước chính là nền tảng vững chắc cho quan hệ xã hội, quan hệ ba bên. - Quan hệ ba bên trong kinh tế thị trường là quan h ệ hữu cơ, bình đẳng cùng phát triển.

Trong xã hội có nề n kinh t ế thị trường thì viê ̣c đảm bảo quyề n lơ ̣i vâ ̣t chấ t, tinh thầ n, sự bình đẳ ng giữa các giai c ấp, các cộng đồng là bư ớc tiế n bô ̣ lớn, là nhu cầu bức thiết của nhân dân lao đ ộng. Do đó, quan hệ ba bên trong nề n kinh t ế thị trường phải duy trì củng cố và phát tri ển tính hữu cơ , bình đẳ ng của các đố i tác xã hội. Sự phát triển của nề n kinh tế thị trường nói riêng và xã hội loài người nói chung đã làm cho mố i quan h ệ ba bên được củng cố và phát tri ển. Trên cơ sở đó hình thành ba chủ thể chính của quan h ệ ba bên là: NSDLĐ, NLĐ, Nhà nước.

- Truyền thống văn hóa và điều kiện kinh tế - xã hội tác động tới hình thái và nội dung của quan hệ ba bên. Quan hệ ba bên hình thành, phát triển và vận hành cùng với quy luật phát triển của xã hội, một xã hội văn minh, tiến bộ lấy con người làm đối tượng, nhân tố cho mọi hành động. Tuy nhiên, quan hệ ba bên sẽ có hình thái và nội dung khác nhau, tùy thuộc vào chế độ chính trị - xã hội, vào truyền thống văn hóa và điều kiện kinh tế, xã hội của từng quốc gia, từng vùng lãnh thổ. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong nền kinh tế thị trường, truyền thống văn hóa, đạo đức làm cho nhận thức và tư duy của các nhóm xã hội cao hơn, tiến bộ hơn.

Quan hệ ba bên có được tính hợp lý xã hội, sự hòa bình và đồng thuận trên cơ sở các thỏa ước và hợp đồng của các bên, hạn chế các mâu thuẫn và xung đột. Điều kiện kinh tế - xã hội tác động trực tiếp đến hình thái và nội dung của quan hệ ba bên. Nếu chế độ xã hội đó là xã hội bóc lột, bảo vệ quyền lợi cho một thiểu số thì chắc chắn, quan hệ ba bên luôn căng thẳng, mâu thuẫn giữa các giai tầng, luôn chứa đựng nguy cơ xung đột. Các cuộc đình công, bãi công, các tranh chấp lao động và cao hơn nữa là các biến động xã hội sẽ diễn ra.

Quan hệ ba bên lành mạnh làm cho nền kinh tế - xã hội phát triển, của cải vật chất làm ra được nhiều hơn, sự phân phối hợp lý và công bằng có được đối với mọi người, lợi ích của cá nhân được thỏa mãn ở những nhu cầu nhất định và hài hòa thống nhất với lợi ích của toàn xã hội. Quá trình cải cách kinh tế - xã hội sẽ cải thiện địa vị kinh tế - xã hội cho nhân dân lao động. Hệ thống luật pháp và kiến trúc thượng tầng xã hội có những chủ trương, chính sách điều hòa quan hệ ba bên, dung hòa được lợi ích của các chủ thể. iii) Quan hệ ba bên trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Từ năm 1986 nền kinh tế Việt Nam bắt đầu chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và từng bước hội nhập vào nền kinh tế thế giới.

Đó là điều kiện và tiền đề kinh tế quan trọng để hình thành quan hệ ba bên. Việt Nam cũng thừa nhận quan hệ ba bên. Điều 156 BLLĐ quy định: “Tổng LĐLĐ Việt Nam, công đoàn các cấp tham gia với cơ quan nhà nước và đại diện của NSDLĐ bàn bạc, giải quyết các vấn đề về QHLĐ”. Tuy nhiên, quan hệ ba bên ở Việt Nam được quan niệm là loại quan hệ tương tác giữa các chủ thể tuy có tính độc lập tương đối nhưng trong một hệ thống chính trị thống nhất, trong một thể chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ [10].

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự cần thiết của thiết chế ba bên trong quan hệ lao động ở Việt Nam hiện nay. i) Căn cứ thực tiễn Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trong những năm qua thị trường lao động ở nước ta phát triển nhanh chóng, cùng với đó QHLĐ mới lành mạnh từng bước hình thành trong doanh nghiệp, góp phần giúp doanh nghiệp ổn định và phát triển sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, thời gian qua, QHLĐ trong doanh nghiệp và mối quan hệ tương tác, phối hợp giữa các bên diễn ra chưa thật sự hài hòa, lành mạnh, tình trạng tranh chấp lao động dẫn đến đình công tự phát, không đúng thủ tục và trình tự pháp luật lao động có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội và môi trường đầu tư, gây thiệt hại cho NLĐ, cho doanh nghiệp và cả nền kinh tế.

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thì số vụ đình công diễn ra theo xu thế tăng dần trong suốt giai đoạn từ 1995 đến năm 2006, cụ thể năm 1995 chỉ có 60 vụ đình công, năm 2003 có khoảng 142 vụ nhưng đến năm 2006 thì đã tăng lên 390 vụ.