Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÊN MIỀN VÀ TRANH CHẤP TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về tên miền 1. Khái niệm về tên miền - Trong khoa học về tin học Tên miền là một danh từ dịch theo kiểu nghĩa của từng từ một (Word by Word) từ tiếng anh là (Domain Name). Tên miền (Domain Name) là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet thông qua tên tương ứng với địa chỉ IP của máy tính đó.
Việc nhận dạng này được thực hiện thông qua hệ thống tên miền (Domain Name [28]. Có thể hiểu tên miền là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet, nói cách khác tên miền là tên của các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet. Tên miền là một chuỗi các ký tự trong bảng chữ cái Alphabet được sắp xếp giống như tên riêng và có hoặc không có ý nghĩa, là một tên chỉ bao gồm các số 0 đến 9 và các ký tự alpha (a,b,c,.) được sử dụng như một định danh máy tính riêng biệt trên Internet. Tên miền cho phép người sử dụng Internet gõ vào một tên như google.com hay mangvn.
để định danh thay cho một con số địa chỉ như 12. Tên miền được sử dụng để định danh địa chỉ Internet (IP) của một máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm ". Ví dụ: tên miền www.com có địa chỉ IP tương ứng là 207.88; tên miền www.com có địa chỉ IP tương ứng là 66.19… Theo định nghĩa (RFC 1034, được cập nhật bằng RFC 1123) thì: tên miền - domain được tạo thành từ các nhãn không rỗng phân cách nhau bằng dấu chấm (.); những nhãn này giới hạn ở các chữ cái ASCII từ a đến z (không phân biệt hoa thường), chữ số từ 0 đến 9, và dấu gạch ngang (-), 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kèm theo những giới hạn về chiều dài tên và vị trí dấu gạch ngang. Đó là dấu gạch ngang không được xuất hiện ở đầu hoặc cuối của nhãn, và chiều dài của nhãn nên trong khoảng từ 1 đến 63 và tổng chiều dài của một tên miền không được vượt quá 255 [23].
Cách định nghĩa về tên miền như đã nêu ở trên của RFC có ưu điểm đó là đã chỉ ra được yếu tố kỹ thuật của tên miền nhưng định nghĩa này sẽ không được phép sử dụng nhiều ký tự thường thấy trong các ngôn ngữ không phải tiếng Anh, và không có các ký tự nhiều byte trong đa số ngôn ngữ châu Á và không thể chỉ ra được mục đích, bản chất của tên miền hiện đại trong môi trường internet toàn cầu hiện đại là công cụ quảng bá kinh doanh phát triển cho doanh nghiệp. Như vậy, trên phương diện về khoa học tin học, tên miền ban đầu chỉ là là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet, là tên của các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, tên miền không đơn thuần chỉ là địa chỉ định danh của các máy chủ trên mạng internet mà đã trở thành một công cụ kinh doanh đắc lực cho doanh nghiệp.Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng vào mục đích quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ của mình và tiến hành các hoạt động thương mại trong môi trường Internet toàn cầu. Mục đích chính của tên miền là để cung cấp một hình thức đại diện, hay nói cách khác, dùng những tên dễ nhận biết, thay cho những tài nguyên Internet mà đa số được đánh địa chỉ bằng số.
Cách nhìn trừu tượng này cho phép bất kỳ tài nguyên nào (ở đây là website) đều có thể được di chuyển đến một địa chỉ vật lý khác trong cấu trúc liên kết địa chỉ mạng, có thể là toàn cầu hoặc chỉ cục bộ trong một mạng intranet, mà trên thực tế là đang làm thay đổi địa chỉ IP. Với việc cho phép sử dụng địa chỉ dạng chữ cái không trùng nhau thay 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho dãy số, tên miền - domain cho phép người dùng Internet dễ tìm kiếm và liên lạc với các trang web và bất kỳ dịch vụ liên lạc dựa trên IP nào khác. Tính uyển chuyển của hệ thống tên miền cho phép nhiều địa chỉ IP có thể được gán vào một tên miền, hoặc nhiều tên miền đều cùng chỉ đến một địa chỉ IP. Điều này có nghĩa là một máy chủ có thể có nhiều vai trò (như lưu trữ nhiều website độc lập), hoặc cùng một vai trò có thể được trải ra trên nhiều máy chủ.
Một địa chỉ IP có thể được gán cho vài máy chủ, như trong mạng anycast [25]. - Theo khoa học pháp lý Tên miền (Domain Name) theo WIPO được định nghĩa là: “Domain names are the human-friendly forms of Internet addresses, and are commonly used to find web sites” [23]. Định nghĩa trên của WIPO có thể được tạm dịch là: “Tên miền là tên thân thiện của các địa chỉ Internet và thường được sử dụng để tìm các website”. Có thể thấy khái niệm này đã chỉ ra được bản chất của tên miền đó là định danh các địa chỉ internet nhưng khái niêm chưa chỉ ra được bản chất của tên miền là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet cũng như sự liên quan của tên miền nói chung với các đối tượng sở hữu trí tuệ nói riêng.
Khái niệm về tên miền Internet Việt Nam được quy định tương tự như tên miền quốc tế. Tại Thông tư 09/2008/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông, tên miền được định nghĩa là: Tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm “.” ” và sử dụng tên miền là việc gắn tên miền đó với địa chỉ Internet (địa chỉ IP) của máy chủ đang hoạt động phục vụ các ứng dụng trên mạng hoặc để bảo vệ nhãn hiệu, tên dịch vụ, tên tổ chức khỏi bị chiếm dụng [3]. Theo quy định tại khoản 4, Điều 2, Thông tư 19/2014/TT-BTTTT quy định: “Tên miền là tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bởi dấu chấm ". Có thể lấy ví dụ như ví dụ như tenten.
Như vậy, có thể thấy hai khái niệm được đề cập tại Thông tư 09/2008/TT- BTTTT và Thông tư 19/2014/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông đưa ra được bản chất của tên miền là sự định danh các địa chỉ internet giống như địa nghĩa của WIPO và RFC nhưng chưa chỉ ra được bản chất của khái niệm tên miền cũng như sự mối liên hệ giữa tên miền với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ nói riêng. Trên thực tế sở hữu trí tuệ góp phần thúc đẩy công việc kinh doanh trong xã hội còn tên miền bảo vệ thúc đẩu quyền sở hữu trí tuệ trong xã hội ảo trên mạng Internet. Do đó khái niềm chưa chỉ ra được tên miền không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Sở hữu Trí tuệ hay mối quan hệ tên miền đối với các đối tượng sở hữu trí tuệ như nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý. Cấu tạo tên miền Tên miền bao gồm nhiều thành phần cấu tạo nên cách nhau bởi dấu chấm (.vn là tên miền máy chủ Web của VDC.
Thành phần thứ nhất "home" là tên của máy chủ, thành phần thứ hai "vnn" thường gọi là tên miền mức hai (second domain name level), thành phần cuối cùng "vn" là tên miền mức cao nhất (top level domain name) hoặc trong tên miền 24h.vn: Thành phần thứ nhất "24h" là tên của máy chủ, thành phần thứ hai "com" thường gọi là tên miền mức hai (second domain name level), thành phần cuối cùng "vn" là tên miền mức cao nhất (top level domain name). + Tên miền mức cao nhất (Top- level Domain "TLD") là phần cuối cùng của một tên miền Internet; hay nói cách khác, nó là những chữ đi sau dấu chấm cuối cùng của một tên miền. Ví dụ, trong tên miền www.com, tên miền cấp cao nhất là com (hoặc COM, vì tên miền không phân biệt dạng chữ) [29]. Như vậy tên miền cấp cao hay còn được gọi tắt là tên miền quốc gia 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com theo định nghĩa như Wiki nêu trên là một tên miền cấp cao nhất Internet, được dùng hoặc dự trữ cho một quốc gia hoặc một lãnh thổ phụ thuộc.
Tổ chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority - IANA) hiện chia tên miền cấp cao nhất thành 3 loại: [23]. Tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD): Được sử dụng bởi một quốc gia hoặc lãnh thổ phụ thuộc. Tên xác định tên miền quốc gia dài 2 ký tự, và tất cả các tên miền cấp cao nhất có 2 ký tự đều là tên miền quốc gia. Việc tạo ra và ủy quyền cho các tên miền quốc gia được thực hiện bởi Tổ chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority, IANA), với một số ngoại lệ nhất định được ghi ở dưới tương ứng với mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 được duy trì bởi Liên Hiệp Quốc.
Nó có hai ký tự, ví dụ: “.vn” cho Việt Nam, “.cn” cho Trung Quốc, “.us” cho Hoa Kỳ, “.uk” cho Vương quốc Anh. Tên miền cấp cao nhất dùng chung (gTLD): bao gồm các tên miền sau:.COOP và những tên miền chung cấp cao nhất khác theo quy định của IANA. Tên miền cấp cao nhất dùng chung thường được dùng bởi một kiểu tổ chức nào đó.COM: Dành cho tổ chức,doanh nghiệp, cá nhân hoạt động thương mại.BIZ: Dành cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh, tương đương với”.EDU: Dành cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới giáo dục, đào tạo.GOV: Dành cho các cơ quan, tổ chức thuộc bộ máy nhà nước ở trung ương và địa phương.NET: Dành cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện chức 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng về mạng nói chung.ORG: Dành cho các tổ chức chính trị, xã hội và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến lĩnh vực chính trị, xã hội.INT: Dành cho các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.AC: Dành cho các tổ chức nghiên cứu và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới lĩnh vực nghiên cứu.PRO: Dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực có tính chuyên ngành cao.