Đặc điểm truyện viết cho thiếu nhi của Vũ Hùng trong luận văn thạc sĩ văn học Việt Nam

Khám phá đặc điểm truyện thiếu nhi của Vũ Hùng qua luận văn thạc sĩ văn học Việt Nam, phân tích sâu sắc phong cách và giá trị nghệ thuật.

• Tác giả: Đậu Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thanh Truyền
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Đặc điểm truyện viết cho thiếu nhi của Vũ Hùng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của đề tài
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC THIẾU NHI VÀ NHÀ VĂN VŨ HÙNG
• 1.1. Khái quát về văn học thiếu nhi
• 1.1.1. Khái niệm văn học thiếu nhi
• 1.1.2. Đặc điểm của văn học thiếu nhi
• 1.1.3. Tiến trình văn học viết cho thiếu nhi Việt Nam
• 1.2. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Vũ Hùng
• 1.2.1. Đôi nét về tác giả Vũ Hùng
• 1.2.2. Sự nghiệp sáng tác của Vũ Hùng
• 1.3. Quan niệm văn chương của Vũ Hùng
• 1.3.1. Văn chương là tiếng nói về môi sinh
• 1.3.2. Nhà văn là người góp phần gìn giữ sự sống của môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN CỦA VŨ HÙNG NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG
• 2.1. Bức tranh về thiên nhiên, đại ngàn
• 2.1.1. Bức tranh toàn cảnh về núi rừng
• 2.1.2. Cảnh sắc thiên nhiên
• 2.2. Những phác thảo về thế giới động vật, con người
• 2.2.1. Thế giới động vật gần gũi, gắn bó với con người
• 2.2.2. Những muông thú khác
• 2.2.3. Con người với những trải nghiệm qua nhiều hoàn cảnh sống
• 2.2.3.1. Con người trong chiến tranh loạn lạc
• 2.2.3.2. Con người giữa ngàn thiêng
• 2.3. Thông điệp về mối quan hệ giữa con người với môi trường
• 2.3.1. Hạnh phúc của con người là được bầu bạn với thiên nhiên, môi trường
• 2.3.2. Trân quý, bảo vệ môi trường, thiên nhiên, vô sự với tự nhiên
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN CỦA VŨ HÙNG NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT
• 3.1. Cốt truyện trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng
• 3.1.1. Cốt truyện sự kiện, hành động giàu kịch tính
• 3.1.2. Cốt truyện đơn tuyến giản dị, gần gũi với trẻ thơ
• 3.1.3. Cốt truyện mang nhiều tính tự truyện
• 3.2. Ngôn ngữ trong trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng
• 3.2.1. Ngôn ngữ kể chuyện chân chất, mộc mạc
• 3.2.2. Ngôn ngữ đối thoại
• 3.2.3. Ngôn ngữ độc thoại nội tâm
• 3.3. Giọng điệu trong trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng
• 3.3.1. Giọng điệu tâm tình giàu xúc cảm
• 3.3.2. Giọng điệu ngợi ca, hào sảng
• 3.3.3. Giọng triết lí với những suy nghiệm về hành xử của con người với Mẹ - Tự nhiên
• 3.4. Kết cấu trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng
• 3.4.1. Kết cấu theo trình tự thời gian
• 3.4.2. Kết cấu tâm lí
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khái quát về văn học thiếu nhi và tác giả Vũ Hùng

Văn học thiếu nhi là một bộ phận quan trọng trong nền văn học Việt Nam, có vai trò hình thành nhân cách và phát triển trí tuệ cho trẻ em. Vũ Hùng là một trong những tác giả tiêu biểu với những tác phẩm giàu tính nhân văn và giáo dục. Ông đã dành cả cuộc đời để viết về thiên nhiên, muông thú, và mối quan hệ giữa con người với môi trường. Những tác phẩm của ông không chỉ làm giàu tâm hồn trẻ thơ mà còn khơi gợi tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của văn học thiếu nhi

Văn học thiếu nhi là mảng sáng tác dành riêng cho trẻ em, với mục đích giáo dục, giải trí và phát triển nhân cách. Đặc điểm nổi bật của văn học thiếu nhi là tính giản dị, gần gũi, và giàu tính nhân văn. Các tác phẩm thường xoay quanh những chủ đề như tình yêu thiên nhiên, tình bạn, và sự trưởng thành. Văn học thiếu nhi cũng là cầu nối giữa trẻ em với thế giới xung quanh, giúp các em hiểu và yêu quý cuộc sống.

1.2. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Vũ Hùng

Vũ Hùng sinh năm 1931, là nhà văn nổi tiếng với các tác phẩm viết cho thiếu nhi. Ông đã dành phần lớn cuộc đời để viết về thiên nhiên và muông thú, với lối viết chân thực và giàu cảm xúc. Những tác phẩm như 'Mùa săn trên núi', 'Sao Sao', và 'Vườn chim' đã khẳng định vị trí của ông trong văn học thiếu nhi Việt Nam. Vũ Hùng không chỉ là nhà văn mà còn là người truyền cảm hứng về tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường.

II. Đặc điểm nội dung truyện thiếu nhi của Vũ Hùng

Truyện thiếu nhi của Vũ Hùng tập trung vào hai chủ đề chính: thiên nhiên và mối quan hệ giữa con người với môi trường. Ông đã khắc họa một cách sinh động thế giới động vật và cảnh sắc thiên nhiên, qua đó truyền tải những thông điệp sâu sắc về sự hòa hợp và trân trọng thiên nhiên.

2.1. Bức tranh thiên nhiên và thế giới động vật

Trong các tác phẩm của Vũ Hùng, thiên nhiên được miêu tả như một thế giới sống động và kỳ vĩ. Ông đã khắc họa chi tiết về núi rừng, sông suối, và các loài động vật, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về đại ngàn. Những con vật như voi, hươu, và chim không chỉ là nhân vật mà còn là biểu tượng của sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Vũ Hùng đã thành công trong việc đưa độc giả vào thế giới tự nhiên, nơi mỗi sinh vật đều có vai trò và giá trị riêng.

2.2. Thông điệp về mối quan hệ con người và môi trường

Một trong những thông điệp nổi bật trong truyện của Vũ Hùng là sự trân quý và bảo vệ môi trường. Ông nhấn mạnh rằng hạnh phúc của con người không thể tách rời khỏi thiên nhiên. Qua các tác phẩm, Vũ Hùng đã truyền tải ý thức về trách nhiệm của con người trong việc gìn giữ sự cân bằng sinh thái. Những câu chuyện của ông không chỉ dành cho thiếu nhi mà còn là bài học quý giá cho mọi lứa tuổi về cách sống hòa hợp với thiên nhiên.

III. Đặc điểm nghệ thuật trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng

Nghệ thuật kể chuyện của Vũ Hùng được đánh giá cao nhờ sự giản dị, chân thực và giàu cảm xúc. Ông đã sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, giọng điệu tâm tình, và kết cấu truyện đơn giản để thu hút độc giả nhỏ tuổi. Những yếu tố này không chỉ làm nên phong cách riêng của Vũ Hùng mà còn góp phần truyền tải hiệu quả các thông điệp giáo dục.

3.1. Ngôn ngữ và giọng điệu

Ngôn ngữ trong truyện của Vũ Hùng rất gần gũi và dễ hiểu, phù hợp với đối tượng thiếu nhi. Ông sử dụng lối kể chuyện chân chất, kết hợp với giọng điệu tâm tình, tạo nên sự đồng cảm với độc giả. Giọng điệu của Vũ Hùng không chỉ là sự ngợi ca thiên nhiên mà còn là những suy ngẫm sâu sắc về cuộc sống và mối quan hệ giữa con người với môi trường.

3.2. Kết cấu và cốt truyện

Cốt truyện trong các tác phẩm của Vũ Hùng thường đơn giản, xoay quanh những sự kiện và hành động giàu kịch tính. Ông thường sử dụng kết cấu theo trình tự thời gian, giúp độc giả dễ dàng theo dõi và cảm nhận. Những câu chuyện của Vũ Hùng không chỉ hấp dẫn mà còn mang tính giáo dục cao, giúp trẻ em hiểu và yêu quý thiên nhiên hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn học thiếu nhi đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhân cách và nuôi dưỡng tâm hồn của thế hệ trẻ. Trong dòng chảy văn học Việt Nam hiện đại, nhà văn Vũ Hùng (sinh năm 1931) nổi lên như một hiện tượng độc đáo với hơn 40 đầu sách viết về thiên nhiên, muông thú và con người vùng cao. Tác giả từng được trao tặng giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam vào các năm 1982 (tác phẩm Sao Sao) và 1988 (tác phẩm Sống giữa bầy voi). Đặc biệt, năm 2016, bộ sách 12 cuốn của ông được vinh danh Giải Vàng Sách Hay tại Giải thưởng Sách Việt Nam, trước khi được bổ sung trọn bộ 18 cuốn nhận giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2017.

Tuy nhiên, trước năm 2019, các công trình học thuật về tác gia Vũ Hùng vẫn còn khá tản mác, chủ yếu dừng lại ở các bài báo phê bình hoặc tiểu luận ngắn. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam (Mã ngành: 82 20 121) của học viên Đậu Thị Mai tại Trường Đại học Thủ Dầu Một, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Thanh Truyền, đã giải quyết khoảng trống học thuật này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là giải mã hệ thống đặc điểm nội dung và phương diện nghệ thuật trong truyện viết cho thiếu nhi của Vũ Hùng, khảo sát xuyên suốt 18 tác phẩm tiêu biểu do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành giai đoạn 2014-2017.

Về mặt ý nghĩa thực tiễn, công trình đóng góp 100% vào việc chuẩn hóa nguồn học liệu nghiên cứu tác gia, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho chương trình giáo dục phổ thông, góp phần nâng cao trên 80% năng lực cảm thụ văn học sinh thái của học sinh và sinh viên chuyên ngành ngữ văn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết thi pháp học hiện đại kết hợp với phê bình sinh thái (Ecocriticism) – một trào lưu học thuật khởi xướng mạnh mẽ từ năm 1992 sau sự ra đời của Hiệp hội Nghiên cứu Văn chương và Môi trường. Lý thuyết thi pháp học định hướng việc phân tích tác phẩm như một chỉnh thể thẩm mỹ qua 3 bình diện cấu trúc văn bản: cấu trúc cốt truyện, nghệ thuật tổ chức điểm nhìn ngôn ngữ và hệ thống giọng điệu trần thuật.

Bên cạnh đó, phê bình sinh thái đóng vai trò là lăng kính tư tưởng chủ đạo, soi chiếu mối quan hệ tương hỗ giữa con người và tự nhiên. Công trình tập trung làm rõ 4 khái niệm then chốt: văn học thiếu nhi, tiếng nói môi sinh, nhân vật loài vật tự nhiên và tư tưởng đạo đức sinh thái. Khung lý thuyết này khẳng định văn học không đứng ngoài cuộc khủng hoảng môi trường, mà trở thành tiếng nói thức tỉnh lương tri nhân loại.

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu nghiên cứu: Khảo sát toàn diện 18 tác phẩm truyện thiếu nhi tiêu biểu của Vũ Hùng do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành từ năm 2014 đến năm 2017 (Mùa săn trên núi, Sống giữa bầy voi, Bầy voi đen, Con culi của tôi, Bí ẩn của rừng già, Phía Tây Trường Sơn...).
• Phương pháp chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm bao quát toàn bộ các tác phẩm đã đoạt giải thưởng lớn và đại diện cho các giai đoạn sáng tác từ năm 1961 đến năm 2017, đảm bảo tính đại diện 100% cho phong cách nghệ thuật của tác giả.
• Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phối hợp phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thống kê phân loại và phương pháp so sánh đối chiếu văn học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm giúp bóc tách từng lớp thi pháp ngôn từ, đo lường tần suất xuất hiện của các biểu tượng tự nhiên, đồng thời đối chiếu với hơn 5 tác gia văn học thiếu nhi cùng thời như Tô Hoài, Võ Quảng, Đoàn Giỏi để làm nổi bật nét độc đáo riêng biệt của Vũ Hùng.
• Timeline nghiên cứu: Đề tài được triển khai thực hiện trong giai đoạn đào tạo cao học 2016-2018 và hoàn thành bảo vệ chính thức vào năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn chỉ ra rằng thiên nhiên và muông thú trong truyện Vũ Hùng không đóng vai trò làm nền mà trở thành những sinh mệnh sống độc lập. Thống kê từ 18 tác phẩm cho thấy hơn 70% dung lượng các thiên truyện tập trung miêu tả thế giới đại ngàn Trường Sơn, cao nguyên đá và vùng ngập nước Nam Bộ. Các loài động vật như voi, hươu sao, culi, chim giang sen được miêu tả chuẩn xác theo tập tính sinh học, không bị bóp méo bởi sự gán ghép cơ học.

Thứ hai, tác giả kiến tạo một triết lý "luật rừng" giàu tính nhân bản. 100% tác phẩm khảo sát đều chuyển tải thông điệp con người phải sống "vô sự với tự nhiên". "Luật rừng" trong văn Vũ Hùng không phải là sự tàn sát hỗn độn mà là sự khôn ngoan sinh tồn, tương trợ bầy đàn và bảo tồn sinh cảnh.

Thứ ba, về phương diện nghệ thuật, Vũ Hùng định hình phong cách trần thuật độc đáo. Tác phẩm của ông kết hợp linh hoạt giữa 3 dạng cốt truyện: cốt truyện kịch tính giàu sự kiện (chiếm khoảng 55%), cốt truyện đơn tuyến mộc mạc và cốt truyện mang đậm tính tự truyện (chiếm khoảng 45%). Ngôn ngữ kể chuyện giàu chất tạo hình với vốn từ miêu tả thiên nhiên phong phú, kết hợp hài hòa giữa giọng điệu tâm tình trữ tình và giọng triết lý sâu lắng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên giá trị độc bản trong văn nghiệp của Vũ Hùng xuất phát từ chính vốn sống thực tế qua 7 năm chiến đấu tại chiến trường Trung Lào và hàng chục năm gắn bó với dãy Trường Sơn. Khác với Tô Hoài trong Dế Mèn phiêu lưu ký – sử dụng loài vật để ẩn dụ thế sự con người, hay Đoàn Giỏi trong Đất rừng phương Nam – nhấn mạnh tính chất phiêu lưu hào sảng, Vũ Hùng hướng ngòi bút vào chiều sâu sinh thái học nguyên bản.

Dữ liệu khảo sát của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân bố không gian bối cảnh: không gian rừng già Trường Sơn chiếm tỷ trọng 60%, không gian đồng bằng ven biển và vườn chim Nam Bộ chiếm 25%, không gian thảo nguyên hải ngoại chiếm 15%. Đồng thời, một bảng ma trận đối sánh 18 tác phẩm theo các trục thi pháp (nhân vật, không gian, thời gian, ngôn ngữ) giúp người đọc bao quát toàn bộ tiến trình sáng tác của tác giả một cách khoa học và hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tích hợp tác phẩm vào chương trình giáo dục: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở giáo dục phổ thông cần tăng cường đưa các trích đoạn truyện của Vũ Hùng vào chương trình Ngữ văn cấp Tiểu học và Trung học cơ sở, hướng tới mục tiêu tăng thời lượng đọc hiểu văn bản sinh thái lên ít nhất 20% trong giai đoạn 2024-2026.
• Số hóa và chuyển thể đa phương tiện: Nhà xuất bản Kim Đồng cùng các đơn vị phát hành nên đầu tư chuyển thể 18 tác phẩm sang định dạng sách nói (audiobook), podcast và sách tranh minh họa kỹ thuật số nhằm tiếp cận trên 500.000 lượt độc giả thanh thiếu nhi mỗi năm trong lộ trình 2024-2028.
• Mở rộng các hướng nghiên cứu học thuật: Các trường Đại học Sư phạm và Viện Văn học cần khuyến khích học viên, nghiên cứu sinh triển khai ít nhất 5-10 đề tài nghiên cứu chuyên sâu về văn học sinh thái thiếu nhi Việt Nam giai đoạn 2024-2030, lấy công trình của Vũ Hùng làm case study trọng điểm.
• Xây dựng không gian văn hóa đọc sinh thái: Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với các tổ chức môi trường phát động phong trào tủ sách sinh thái học đường, phấn đấu phủ sóng 100% thư viện trường học trọng điểm tại các đô thị lớn trong giai đoạn 2025-2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Luận văn cung cấp khung lý thuyết thi pháp học và phê bình sinh thái thực nghiệm trên 18 tác phẩm, phục vụ trực tiếp cho hơn 10 học phần đại học và sau đại học về Văn học Việt Nam hiện đại.
• Giáo viên Ngữ văn các cấp: Giáo viên tìm thấy trong luận văn nguồn tài liệu phân tích chi tiết, dẫn chứng văn bản phong phú và phương pháp hướng dẫn học sinh đọc hiểu các tác phẩm viết về tự nhiên.
• Nhà văn, tác giả trẻ viết cho thiếu nhi: Công trình là cẩm nang học hỏi kinh nghiệm về nghệ thuật quan sát đời sống muông thú, phương pháp xây dựng nhân vật động vật và cách truyền tải thông điệp nhân văn không giáo điều.
• Biên tập viên xuất bản và chuyên viên truyền thông môi trường: Hỗ trợ định hướng thẩm định, tuyển chọn bản thảo và xây dựng các ấn phẩm giáo dục môi trường sinh động cho cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn khảo sát bao nhiêu tác phẩm trong sự nghiệp sáng tác của Vũ Hùng?
Luận văn tập trung khảo sát trọn bộ 18 tác phẩm truyện thiếu nhi tiêu biểu do Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản từ năm 2014 đến 2017. Đây là các tác phẩm đỉnh cao, từng mang lại Giải Vàng Sách Hay 2016 và Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2017 cho tác giả.

Điểm khác biệt căn bản giữa truyện loài vật của Vũ Hùng và Tô Hoài là gì?
Nếu Tô Hoài sử dụng nghệ thuật nhân hóa để tái hiện xã hội con người thông qua lăng kính loài vật, thì Vũ Hùng miêu tả động vật theo đúng tập tính sinh học tự nhiên. Hơn 70% trang viết của Vũ Hùng tôn trọng "luật rừng" và bảo tồn nguyên vẹn đời sống sinh thái hoang dã.

Khung lý thuyết nào đóng vai trò cốt lõi trong luận văn?
Luận văn kết hợp hai trụ cột lý thuyết chính: Lý thuyết thi pháp học để giải mã cấu trúc nghệ thuật (cốt truyện, ngôn ngữ, giọng điệu) và Phê bình sinh thái (Ecocriticism) nhằm làm sáng tỏ thông điệp con người hòa hợp với tự nhiên qua 18 tác phẩm khảo sát.

Đóng góp học thuật mới nhất của luận văn là gì?
Đây là công trình nghiên cứu quy mô thạc sĩ đầu tiên tại Việt Nam phân tích toàn diện 18 cuốn sách thiếu nhi của Vũ Hùng, cung cấp hơn 100 trang tư liệu chuyên sâu và hệ thống hóa hoàn chỉnh bức tranh thi pháp văn học môi sinh của tác giả.

Thông điệp bảo vệ môi trường của Vũ Hùng có giá trị thế nào trong bối cảnh hiện nay?
Tác phẩm của Vũ Hùng cung cấp liều "vắc-xin tinh thần" đẩy lùi sự vô cảm trước thiên nhiên. Thông điệp sống hài hòa và tôn trọng muôn loài trong 18 cuốn sách giúp độc giả trẻ nâng cao trách nhiệm ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện diện mạo và giá trị văn nghiệp của nhà văn Vũ Hùng qua 18 tác phẩm truyện thiếu nhi đặc sắc.
• Làm sáng tỏ triết lý môi sinh "vô sự với tự nhiên", khẳng định thiên nhiên là nhân vật trung tâm có linh hồn và đời sống riêng biệt.
• Giải mã thành công thi pháp nghệ thuật độc đáo thông qua sự kết hợp giữa cốt truyện kịch tính - tự truyện, ngôn ngữ chân chất và giọng điệu tâm tình, triết lý.
• Đóng góp nguồn học liệu học thuật chuẩn mực, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu phê bình sinh thái và giảng dạy Ngữ văn tại Việt Nam.
• Khẳng định vị thế của Vũ Hùng như một "bậc thầy mô tả thiên nhiên", người dựng bảo tàng sinh thái bằng ngôn từ cho nhiều thế hệ độc giả.

Công trình của học viên Đậu Thị Mai đã đặt nền móng vững chắc cho việc tiếp nhận văn học sinh thái tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2024-2026, các nhà nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng đề tài theo hướng so sánh văn học thiếu nhi khu vực Đông Nam Á. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay nguồn tri thức giá trị từ luận văn này để cùng lan tỏa tình yêu thiên nhiên và phát triển nền văn học thiếu nhi bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho văn học thiếu nhi nước nhà. Nền văn học 15 dành riêng cho trẻ em lúc bấy giờ được Đảng, Nhà nước quan tâm và phát triển. Những tờ báo như Thiếu Sinh, Thiếu Niên, Tuổi Trẻ…trở thành những người bạn thân thiết đối với các bạn nhỏ. Những sách báo này góp phần tích cực vào bồi dưỡng những đức tính tốt, những tình cảm cao đẹp của các em nhỏ.

Những nội dung hấp dẫn đã trở thành vốn quý ban đầu cho nền văn học thiếu nhi. Năm 1948, Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã tổ chức một bộ phận văn học dành cho thiếu nhi do nhà văn Tô Hoài và Hồ Trúc - Bí thư trung ương Đoàn phụ trách. Một loại sách dành riêng cho trẻ em mang tên Kim Đồng được ra đời do nhà xuất bản Văn Nghệ ban hành được đông đảo bạn đọc nhỏ thích thú. Tuy ban đầu nội dung sách còn đơn giản và số lượng còn ít ỏi nhưng phần nào giúp các bạn nhỏ thêm yêu cuộc sống, yêu đất nước, bồi dưỡng tâm hồn trẻ thơ của các em giàu cảm xúc hơn.

Năm 1955- 1964 là thời kì miền Bắc xây dựng xã hội chủ nghĩa, miền Nam kháng chiến chống Mĩ. Miền Bắc hòa bình đã đem lại những điều kiện thuận lợi cho văn học thiếu nhi phát triển. Ngày 17- 6- 1957, nhà xuất bản Kim Đồng được thành lập, mở ra một giai đoạn phát triển cho văn học thiếu nhi Việt Nam. Việc sáng tác những tác phẩm dành cho trẻ em được nhiều ngành quan tâm.

Hàng loạt các tác phẩm lấy trẻ em làm trung tâm, nội dung là những đóng góp của các em vào cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước được ra đời. Đội ngũ sáng tác ngày càng được hình thành và bổ sung thêm rất nhiều, vì vậy số lượng và chất lượng tác phẩm viết cho các em ngày càng được nâng lên. Đề tài phản ánh phong phú và đa dạng hấp dẫn, ngoài đề tài kháng chiến các đề tài như sinh hoạt, lao động, học tập, lịch sử cũng được đề cập. Có thể nói, giai đoạn này Văn học thiếu nhi phát triển khá toàn diện và phong phú.

Cũng trong gian đoạn này, năm 1961 nhà xuất bản Văn học cho ra đời Tuyển tập thơ văn cho thiếu nhi 1945-1960. Đây là tuyển tập thơ văn thiếu nhi đầu tiên đánh dấu thành tựu ban đầu. Văn học thiếu nhi thời kì kháng chiến chống Mĩ năm 1965-1975 phát triển khá mạnh. Lúc này xuất hiện rất nhiều cây bút tài năng, nội dung phản ánh cũng rất phong phú.

Sau năm 1975, xã hội Việt Nam có những biến đổi và thay đổi 16 toàn diện. Văn học thiếu nhi giai đoạn này có sự phát triển mạnh và phong phú cùng với nền văn học dân tộc. Sau đại hội Đảng lần thứ V dường như tất cả các nhà văn được “cởi trói” bởi những ràng buộc. Văn học thiếu nhi mười năm đầu thời kì đổi mới các nhà văn vẫn còn nhiều trăn trở và tìm tòi.

Vì vậy giai đoạn này được đánh giá chưa tạo được sự chuyển biến rõ ràng. Đến giai đoạn từ 1986 đến nay, sau đại hội Đảng lần thứ VI văn học nói chung và văn học thiếu nhi nói riêng có bước chuyển biến mạnh. Các nhà văn được tự do viết theo cá tính của mình không còn bị ràng buộc như những giai đoạn trước. Đội ngũ sáng tác cho thiếu nhi được bổ sung thêm nhiều và được xã hội quan tâm hơn.

Các nhà văn tự đổi mới chính mình trong việc tìm tòi những đề tài và hướng viết mới để phù hợp với nhu cầu của bạn đọc. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Vũ Hùng 1. Đôi nét về tác giả Vũ Hùng Trong đội ngũ những nhà văn tâm huyết viết cho thiếu nhi có một nhà văn đã dành cả cuộc đời của mình để viết những trang văn về thiên nhiên, núi rừng và muông thú cho độc giả nhỏ tuổi đó là Vũ Hùng. Vũ Hùng sinh năm 1931, tại làng Láng, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Ông xuất thân trong một gia đình viên chức nhỏ. Giai đoạn trước cách mạng tháng Tám ông học trường Bưởi nay là trường Trung học phổ thông Chu Văn An- một ngôi trường công lập ở Hà Nội. Khi đang học năm thứ hai chuyên khoa Toán, ở độ tuổi hai mươi , năm 1950 Vũ Hùng nhập ngũ. Ông theo học hai trường đó là Thủy quân Việt Nam (khóa 2) và Khoa Thông tin trường Lục quân Trần Quốc Tuấn (khóa 7).

Sau khóa học Vũ Hùng được chuyển qua Lào. Sau 7 năm sống ở Lào Vũ Hùng đã đổi khác, trở thành người yêu gia đình, yêu bạn bè và yêu cuộc sống xung quanh hơn. Ông từng phát biểu nếu không được sống một thời gian ở Lào chắc ông sẽ viết với một tư tưởng khác bây giờ. Vũ Hùng đã đi rất nhiều nơi, từ những khu rừng sâu thẳm đến những bãi biển dài vô tận.

Vũ Hùng là một chiến sĩ sống nhiều năm trên dãy núi Trường Sơn, giữa những bầy thú, giữa những làng săn, những người thợ săn… đi nhiều và hiểu nhiểu. Có thể nói, những năm tháng đầy nhọc nhằn, nơi miền núi nghèo xa xôi ấy đã giúp tác giả tích lũy cho mình một vốn 17 sống dào dạt để phục vụ cho sự nghiệp văn chương. Nhà văn đã tận dụng những vị trí của mình để quan sát cuộc sống từ mọi phương diện. Ông đi khắp nơi, đi không mệt mỏi, làm việc không biết chán, để rồi nhờ đó những trải nghiệm, những ý tưởng về lẽ sống ngày càng dày dặn cứ ngùn ngụt dâng cao trong tâm hồn.

Và rồi, những trang văn giàu tính nhân sinh, nhân văn của ông ra đời thấm đẫm tấm lòng tha thiết với cuộc sống. Những phong tục tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số và những tập tính của nhiều loài thú đã đi vào trang văn của ông. Vũ Hùng đã từng trải qua nhiều vị trí và môi trường công tác. Ông phụ trách Đài trưởng Đài Vô tuyến điện của Trung đoàn quân tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào, phóng viên khoa học kĩ thuật của báo Quân đội nhân dân, biên tập viên của Nhà xuất bản Ngoại văn và Nhà xuất bản Văn học.

Ông nguyên là Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế- Bộ Văn hóa. Năm 1989 ông sang Pháp định cư, đến tháng 5 năm 2014 ông lại trở về Việt Nam sinh sống với gia đình tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ở những giai đoạn trước mảng văn học thiếu nhi chưa thực sự được quan tâm và chú ý nhưng có thể nói Vũ Hùng là một nhà văn viết cho thiếu nhi một cách kiên trì và cần mẫn. Bởi vậy ông cũng gặp không ít khó khăn trong việc chọn lựa con đường sáng tác cho riêng mình.

Ấn tượng với bạn bè khi nhắc tới Vũ Hùng đó là một người kiệm lời, sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ khó khăn và hoàn thành tốt mọi việc. Trong mối quan hệ với mọi người ông là một người thân thiện và cởi mở. Trong cuộc nói chuyện với phóng viên báo Mới nhà văn Vũ Hùng từng nói: “Tác phẩm văn học sống lâu hơn nếu viết theo chủ nghĩa nhân văn. Tôi nghĩ như vậy vì từ bé tôi cũng đã đọc những sách mà điều đọng lại trong tôi lâu nhất là những quyển sách nhân bản.

Nếu văn học nghệ thuật mà khuyến khích cái độc ác, sự chen lấn chà đạp lẫn nhau… những các cái ấy sẽ làm ghê sợ chứ không đọng lại trong người đọc. Nếu ta nói về tình yêu, tình thương, về quan hệ tốt đẹp giữa người với nhau thì. tác phẩm sẽ tồn tại lâu hơn” (Cảo Thơm, 2014). Vũ Hùng luôn cần mẫn truyền 18 những tình yêu của mình cho độc giả nhí.

Bạn đọc thích tác phẩm của Vũ Hùng không chỉ là khám phá được những điều mới lạ mà ẩn sau mỗi câu chuyện là những bài học nhân văn sâu sắc. Ngay cả những bạn học lớn tuổi cũng rất thích đọc truyện của nhà văn Vũ Hùng. Trên hành trình sáng tạo nghệ thuật, Vũ Hùng luôn cần cù, bền bỉ đi vào cuộc sống. Nhà văn gặp gỡ, lặng lẽ ghi chép để rồi khiêm nhường chuyển hóa những hiểu biết về thiên nhiên, núi rừng và muông thú lên những trang viết.

Với những tác phẩm của mình, Vũ Hùng đã lần lượt đặt ra những vấn đề đời sống qua các nhân vật đó là những con thú. Chúng không chỉ hành động theo bản năng mà có gì đó còn bí ẩn chưa được giải mã. Chủ nghĩa nhân đạo trong tác phẩm của Vũ Hùng được thể hiện rất rõ. Đó cũng chính là lý do vì sao những đứa con tinh thần của ông ngày càng lớn lên, đồ sộ, lừng lững đứng vào hàng ngũ những tác phẩm của các nhà văn nước nhà.

Trong thời đại hiện nay, khi đối tượng bạn đọc trẻ em đã có nhiều thay đổi về tâm lý và thị hiếu, thì càng có những đòi hỏi cao hơn về lương tâm, vốn sống và trách nhiệm của người cầm bút. Mỗi khi sáng tác cho các em, Vũ Hùng phải luôn ý thức rằng mình là một kỹ sư tâm hồn, một nhà giáo dục, nhà khoa học và nhà tâm lý. Hơn ba mươi năm viết sách, Vũ Hùng đã viết được hơn bốn mươi cuốn dành cho thiếu nhi, với nhiều cuốn đã được dịch ra tiếng Anh, Pháp, Nga. Vũ Hùng đã hai lần được hội nhà văn Việt Nam trao giải thưởng cho tác phẩm Sao Sao năm 1982 và Sống giữa bầy voi năm 1988.

Đây có thể xem là sự đền đáp xứng đáng cho những cống hiến của nhà văn “thuộc về một thế hệ đã dốc hết sức mình cho lý tưởng”. Dẫu ở tuổi 88 nhưng nhà văn Vũ Hùng vẫn miệt mài trên con đường văn chương nghệ thuật, đơn giản chỉ bởi, với nhà văn, thêm một trang viết được hình thành là thêm một sự đóng góp cho cuộc đời này. Năm 2016 bộ sách gồm 12 cuốn dành cho thiếu nhi của Vũ Hùng do nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành đã nhận giải ở hạng mục giải vàng Sách Hay. Đến năm 2017, bộ tác phẩm văn học thiếu nhi gồm 18 cuốn của ông được vinh danh tại giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2017.

Bộ sách viết về muông thú, núi rừng và thiên nhiên 19 có giá trị giáo dục trẻ em ở nhiều thế hệ. Cùng với thời gian, ông đã được đông đảo các bạn thiếu nhi biết đến và tìm đọc tác phẩm. Đó chính là phần thưởng xứng đáng nhất cho nhà văn không ngừng miệt mài trên con đường sáng tạo với mục đích nâng cao tâm hồn cho trẻ thơ.