Luận văn thạc sĩ: Tìm hiểu hiện tượng bắt nạt ở học sinh phổ thông

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích hiện tượng bắt nạt học sinh phổ thông, nguyên nhân và giải pháp nhằm nâng cao môi trường học tập an toàn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Tìm hiểu hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆN TƯỢNG BỊ BẮT NẠT
• 1.1. Tình hình nghiên cứu về hiện tượng bị bắt nạt ở nước ngoài
• 1.2. Một vài nét về tình hình nghiên cứu hiện tượng bị bắt nạt ở Việt Nam
• 1.3. Một số vấn đề lý luận
• 1.3.1. Khái niệm bắt nạt và người bắt nạt

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiện tượng bắt nạt học sinh phổ thông

Hiện tượng bắt nạt học sinh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong môi trường giáo dục. Nghiên cứu cho thấy, hiện tượng bắt nạt không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của nạn nhân mà còn tác động tiêu cực đến cả những học sinh tham gia vào hành vi này. Theo một nghiên cứu của PGS. Nguyễn Thị Minh Hằng, tỷ lệ học sinh bị bắt nạt đang gia tăng đáng báo động, với nhiều hình thức khác nhau như bắt nạt trực tiếp và gián tiếp.

1.1. Định nghĩa và các hình thức bắt nạt học sinh

Bắt nạt học sinh được hiểu là hành vi cố ý gây hại cho người khác, thường xuyên và lặp đi lặp lại. Các hình thức bắt nạt bao gồm: bắt nạt trực tiếp (đánh đập, chửi bới) và bắt nạt gián tiếp (phát tán tin đồn, cô lập). Nghiên cứu của Olweus (1993) đã chỉ ra rằng, bắt nạt có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cả nạn nhân và kẻ bắt nạt.

1.2. Tình hình nghiên cứu hiện tượng bắt nạt ở Việt Nam

Tại Việt Nam, hiện tượng bắt nạt học sinh đã được đề cập trong nhiều bài báo và nghiên cứu. Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu chính thức về vấn đề này còn hạn chế. Một số nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng, tỷ lệ học sinh bị bắt nạt ở Việt Nam đang ở mức cao, với nhiều hình thức khác nhau, từ bắt nạt thể chất đến tâm lý.

II. Nguyên nhân và tác động của hiện tượng bắt nạt học sinh

Nguyên nhân của hiện tượng bắt nạt học sinh rất đa dạng, bao gồm yếu tố cá nhân, gia đình và môi trường học đường. Nghiên cứu cho thấy, những học sinh có hoàn cảnh gia đình không ổn định thường có xu hướng tham gia vào hành vi bắt nạt. Hơn nữa, tác động của bắt nạt không chỉ dừng lại ở thời điểm xảy ra mà còn kéo dài trong suốt quá trình phát triển của nạn nhân.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng bắt nạt học sinh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bắt nạt học sinh, bao gồm sự thiếu hụt kỹ năng xã hội, áp lực từ bạn bè, và sự thiếu quan tâm từ gia đình. Theo nghiên cứu của Trần Văn Công, những học sinh có xu hướng bắt nạt thường có vấn đề về tự nhận thức và cảm xúc.

2.2. Tác động của hiện tượng bắt nạt đến học sinh

Tác động của bắt nạt học sinh rất nghiêm trọng, bao gồm trầm cảm, lo âu và giảm khả năng học tập. Nghiên cứu của Eric A. Storch cho thấy, những học sinh bị bắt nạt thường có xu hướng cô lập bản thân và gặp khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ xã hội.

III. Phương pháp ngăn chặn hiện tượng bắt nạt học sinh hiệu quả

Để giảm thiểu hiện tượng bắt nạt học sinh, cần có những phương pháp can thiệp hiệu quả từ phía nhà trường và gia đình. Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất cần thiết để giúp các em nhận thức rõ về hành vi của mình và của người khác.

3.1. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, giải quyết xung đột và xây dựng mối quan hệ tích cực. Theo nghiên cứu của PGS. Nguyễn Thị Minh Hằng, việc tổ chức các buổi hội thảo về bắt nạt học sinh có thể giúp nâng cao nhận thức cho học sinh và giáo viên.

3.2. Tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường

Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường là yếu tố quan trọng trong việc ngăn chặn hiện tượng bắt nạt học sinh. Các bậc phụ huynh cần thường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập và hành vi của con em mình để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề liên quan đến bắt nạt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hiện tượng bắt nạt

Nghiên cứu về hiện tượng bắt nạt học sinh đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời có thể giúp giảm thiểu tình trạng này. Các trường học cần xây dựng môi trường học tập an toàn và thân thiện để học sinh cảm thấy được bảo vệ.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiện tượng bắt nạt

Nghiên cứu của Trần Văn Công cho thấy, có khoảng 28% học sinh thường xuyên bị bắt nạt. Điều này cho thấy, cần có những biện pháp can thiệp hiệu quả để giảm thiểu tình trạng này trong môi trường học đường.

4.2. Ứng dụng các biện pháp can thiệp trong trường học

Các biện pháp can thiệp như tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo về bắt nạt học sinh đã được áp dụng tại nhiều trường học và cho thấy hiệu quả tích cực. Học sinh được trang bị kiến thức và kỹ năng để đối phó với các tình huống bắt nạt.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về hiện tượng bắt nạt học sinh

Kết luận từ các nghiên cứu cho thấy, hiện tượng bắt nạt học sinh là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết triệt để. Tương lai của nghiên cứu này cần tập trung vào việc phát triển các chương trình giáo dục và can thiệp hiệu quả hơn.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về hiện tượng bắt nạt

Nghiên cứu về bắt nạt học sinh cần được mở rộng để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng và cách thức can thiệp hiệu quả. Các nhà nghiên cứu cần hợp tác với các trường học và tổ chức xã hội để thực hiện các chương trình nghiên cứu thực tiễn.

5.2. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu hiện tượng bắt nạt

Đề xuất các giải pháp như xây dựng môi trường học đường an toàn, tổ chức các hoạt động ngoại khóa và tăng cường sự tham gia của phụ huynh trong việc giáo dục con cái về bắt nạt học sinh sẽ giúp giảm thiểu tình trạng này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------------- NGUYỄN THỊ NGA TÌM HIỂU HIỆN TƢỢNG BỊ BẮT NẠT Ở HỌC SINH PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH TÂM LÝ HỌC Hà Nội - 2011 Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------------- NGUYỄN THỊ NGA TÌM HIỂU HIỆN TƢỢNG BỊ BẮT NẠT Ở HỌC SINH PHỔ THÔNG Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số: 60 21 80 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Minh Hằng Hà Nội - 2011 Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay ở nước ta, vấn đề chăm sóc và bảo vệ sức khỏe tinh thần cho người dân ngày càng được quan tâm nhiều hơn, đặc biệt là ở lứa tuổi trẻ em và thanh thiếu niên. Nếu như vài năm trước đây, xã hội và dư luận thường quan tâm nhiều hơn đến việc bảo vệ trẻ em dưới góc độ người lớn làm tổn thương trẻ như: lạm dụng sức lao động, bạo lực tinh thần, đánh đập, lạm dụng tình dục, trong thời gian gần đây, báo chí và dư luận bắt đầu cũng quan tâm tới việc trẻ bị chính bạn cùng lứa gây tổn thương. Trong thời gian vừa qua đã có nhiều bài báo trên các trang web điện tử đề cập đến vấn đề này như: vnexpress.vn với các trường hợp: tháng 3 năm 2009, em P., nam, là một học sinh khuyết tật, đang học lớp 7 tại trường THCS X., Hà Nội, liên tục bị bạn bè làm nhục hội đồng như đánh, trêu chọc thái quá, gây tổn thương cơ thể… khiến em bỏ học, sợ đến trường. Tháng 4 năm 2009, em L., nữ, học lớp 8 THCS Thủy Phương, Thừa Thiên Huế, bị bạn bè đánh tập thể khiến em lo sợ và hoảng loạn. Đau lòng hơn, trường hợp em T., lớp 9, Củ Chi, do bị một bạn đánh, hành hung, đã đâm bạn khiến bạn đó tử vong và T.T bị phạt 5 năm tù. Hơn nữa trong thời gian gần đây, dư luận hết sức đau lòng và phẫn nộ trước những trường hợp các bạn học sinh đánh tập thể và lột áo của nữ sinh. Dân trí (dantri.vn) ngày 01/04/2009 có bài viết “Bị đánh tập thể, một nữ sinh ngất xỉu”, ngày 12/03/2010 có bài viết: “Thêm một clip học sinh bị bạn hành hung dã man”, “Sốc với clip nữ sinh đánh đập xé áo bạn trên phố”; đặc biệt, ngày 06 tháng 03 năm 2011 trên vietnamnet.vn có tin bài “Lộ clip tụt quần bạn giữa sân trường” Có thể nhận thấy rằng, vấn đề học sinh bắt nạt nhau đã rung nhiều hồi chuông báo động trong xã hội. Điều đặc biệt là, những học sinh này đều đang Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông ở trong độ tuổi thanh thiếu niên - độ tuổi mà các em đang hình thành và phát triển nhân cách. Vấn đề bắt nạt đã để lại hậu quả nặng nề cho cả những học sinh bắt nạt và những học sinh bị bắt nạt. Tuy nhiên, đến thời điểm này chưa có nhiều nghiên cứu thật sự nghiêm túc về vấn đề này. Cho đến thời điểm hiện nay ở nước ta mới chỉ có bài báo của tác giả Trần Văn Công 1 nghiên cứu về vấn đề bắt nạt của học sinh nhưng được tiến hành trên trẻ em ở Mỹ 2. Bên cạnh đó, vấn đề này đã được sinh viên của Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà nội đề cập đến trong báo cáo khoa học “Quan hệ giữa hiện tượng bị bắt nạt và nhận thức bản thân ở học sinh” (Phạm Thị Ánh, Nguyễn Thị Si, 2010). Tuy nhiên, trong khuôn khổ báo cáo khoa học này, hai tác giả tập trung đi sâu tìm hiểu mối quan hệ giữa hiện tượng bị bắt nạt và tự nhận thức bản thân của học sinh. Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông” 2. Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh như mức độ bị bắt nạt, các hình thức bị bắt nạt, nguyên nhân, cách thức ứng xử…ở học sinh phổ thông. Từ đó, chúng tôi đưa ra những đề xuất nhằm giảm thiểu hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu và khái quát tài liệu nhằm làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài. - Triển khai nghiên cứu để làm sáng tỏ thực trạng vấn đề bị bắt nạt ở học sinh phổ thông và những vấn đề liên quan đến hiện tượng này. - Xây dựng chân dung học sinh bị bắt nạt điển hình 1 Giảng viên đại học Giáo dục, nghiên cứu sinh tại đại học Vanderbilt, Mỹ 2 Trần Văn Công, Bahr Weiss, David Cole. Bị bắt nạt bởi bạn cùng lứa và mối liên hệ tới nhận thức bản thân và trầm cảm ở học sinh phổ thông. Tạp chí tâm lý học số 11/2009 Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông - Đưa ra một số kiến nghị nhằm giảm thiểu vấn đề bị bắt nạt ở học sinh phổ thông. Đối tƣợng nghiên cứu Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông 5. Khách thể và địa bàn nghiên cứu Nghiên cứu trên học sinh khối lớp 4, 5 của trường tiểu học Tiền Tiến - Thanh Hà - Hải Dương, học sinh của trường trung học cơ sở (THCS) Tiền Tiến - Thanh Hà - Hải Dương và học sinh của trường trung học phổ thông (THPT) bán công Thanh Bình - Thanh Hà - Hải Dương. Thời gian nghiên cứu Từ tháng 11 năm 2009 đến tháng 08 năm 2011 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Phương pháp phân tích tài liệu Phương pháp phân tích tài liệu: tìm hiểu những nghiên cứu và số liệu sẵn có từ các bài báo khoa học, các luận văn, luận án, các trang web của các tổ chức y tế, các viện nghiên cứu và các trường đại học. Qua đó, làm nổi bật các vấn đề có liên quan đến đề tài: khái niệm công cụ, các hình thức bị bắt nạt, đặc điểm, nguyên nhân, cách thức ứng xử của học sinh khi bị bắt nạt. Thang đo bị bắt nạt Chúng tôi sử dụng thang đo bị bắt nạt của Mynard và Joseph (2000) để xác định được hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh: các hình thức bị bắt nạt, mức độ học sinh bị bắt nạt. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Ngoài thang đo bị bắt nạt, chúng tôi cũng thiết kế một bảng hỏi để tìm hiểu các vấn đề liên quan đến hiện tượng bị bắt nạt như: nguyên nhân bị bắt nạt, cảm xúc của học sinh khi bị bắt nạt, đối tượng bắt nạt, cách thức ứng phó của học sinh khi bị bắt nạt. Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông 7. Phương pháp hỏi chuyện lâm sàng Phương pháp này được sử dụng nhằm tìm hiểu những thông tin sâu hơn và rộng hơn về hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh: nguyên nhân, cường độ, tần suất, những biểu hiện, ý nghĩ, cảm xúc, cách ứng xử, giải quyết…của học sinh bị bắt nạt. Phương pháp nghiên cứu trường hợp Phương pháp này nhằm làm sáng tỏ chân dung học sinh bị bắt nạt. Qua đó, chúng tôi muốn làm sáng tỏ hơn về hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học Chúng tôi sử dụng phầm mềm SPSS 16.0 để thống kê và xử lý số liệu. Qua đó vấn đề nghiên cứu sẽ làm sáng tỏ. Giả thuyết nghiên cứu - Học sinh phổ thông bị bắt nạt chiếm một tỷ lệ khá lớn với nhiều hình thức khác nhau. - Có sự khác nhau về mức độ, hình thức biểu hiện, nguyên nhân của hiện tượng bị bắt nạt theo cấp học, giới tính…của học sinh - Những học sinh bị bắt nạt có nhiều cách ứng xử khác nhau, trong đó bao gồm cả những cách thức ứng xử tiêu cực. Nguyễn Thị Nga – Cao học Tâm lý K10 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tượng bị bắt nạt ở học sinh phổ thông NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chương 1. Tổng quan nghiên cứu về hiện tƣợng bị bắt nạt 1. Tình hình nghiên cứu về hiện tượng bị bắt nạt ở nước ngoài Trên thế giới, hiện tượng bắt nạt và bị bắt nạt đã được nghiên cứu từ khá lâu. Ngay từ thập niên 70, Dan Olweus, một nhà khoa học Na Uy đã có nghiên cứu đầu tiên về vấn đề này. Những nghiên cứu gần đây càng cho thấy sự phức tạp và mối nguy hại của những hành vi bắt nạt ở tuổi học trò. Bắt nạt có thể bao gồm ít nhất ba đặc điểm (1) Cố ý gây hại cho người bị bắt nạt; (2) Hành vi được lặp đi lặp lại, vì thế nên thường làm cho nạn nhân sợ sệt và lo lắng thường xuyên; (3) Và luôn có sự chênh lệch về quyền lực. Kẻ bắt nạt thường to lớn hơn, đông hơn về số lượng, khéo léo nhanh nhẹn hơn, học giỏi hơn, đến từ gia đình giàu có thế lực hơn. Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến hiện tượng bị bắt nạt. Sau đây, chúng tôi xin trích dẫn một số đề tài trên thế giới nêu lên thực trạng hiện tượng bị bắt nạt. Green và Thomas H. Ollendick3 đã nghiên cứu “Nạn nhân bắt nạt, tự đánh giá bản thân và lo âu ở học sinh tiểu học” trên 279 học sinh lớp 6, lớp 7, lớp 8, trong đó học sinh nam chiếm 47%, học sinh nữ chiếm 53%. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng 75/279 chiếm 27.7% học sinh bị bắt nạt. Trong đó, học sinh nam bị bắt nạt chiếm 55% (n=41) và nữ chiếm 45% (n=34). Green và Thomas H. Ollendick, 2002) Một nghiên cứu khác có tên: “Mối quan hệ giữa hiện tượng bắt nạt và lo âu xã hội với sự cô đơn ở thanh thiếu niên” được tiến hành bởi Eric A. Storch và Marla R. Brassard ở trường đại học Columbia và Carrie L. Masia- 3 Ông Thomas H.