MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đảng và Nhà nƣớc ta luôn quan tâm chỉ đạo công tác TTĐN, coi đây là một trong những bộ phận quan trọng trong công tác lãnh đạo của Đảng. Kết luận số 16- KL/TW ngày 14 ngày 02 năm 2012 của Bộ Chính trị về chiến lƣợc phát triển thông tin đối ngoại giai đoạn 2011-2020, xác định rõ: “Công tác TTĐN là bộ phận rất quan trọng trong công tác tuyên truyền và công tác tư tưởng của Đảng ta, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng chuyên trách là nòng cốt”. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, công tác TTĐN đã đạt đƣợc những thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng trong tuyên truyền quan điểm, đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc, thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, hình ảnh đất nƣớc, con ngƣời Việt Nam cho bạn bè quốc tế, ngƣời Việt Nam ở nƣớc ngoài; thành tựu đạt đƣợc của nhân dân thế giới, nhất là những quốc gia có quan hệ đối tác với Việt Nam, tạo đƣợc sự đồng thuận của bạn bè quốc tế, tiếp tục, ủng hộ, giúp đỡ nhân dân ta xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, đấu tranh chống quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững chủ quyền biển đảo, biên giới lãnh thổ, vùng trời Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nƣớc, nhân dân và chế độ XHCN.
Trong gần 30 năm đổi mới và hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, công tác thông tin, tuyên truyền về biển đảo, luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, có chiến lƣợc lâu dài, quyết sách chỉ đạo đúng đắn, định hƣớng quan trọng. Bên cạnh thông tin về tình hình kinh tế - xã hội của đất nƣớc, những thông tin chuyên đề, phóng sự - điều tra, tin tức nóng hổi về biển đảo đã và đang trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của dƣ luận ở trong nƣớc và ngoài nƣớc, nhất là ngƣời Việt Nam sinh sống ở nƣớc ngoài. Đây là vấn đề thiêng liêng, hệ trọng, thể hiện lòng yêu nƣớc, ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc Việt Nam XHCN. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thời gian gần đây, tình hình Biển Đông vốn đã khá phức tạp kể từ khi Trung Quốc sử dụng vũ lực đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa, một số đảo trên quần đảo Trƣờng Sa của Việt Nam, lại càng trở nên phức tạp và căng thẳng hơn với sự kiện Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dƣơng 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam (viết tắt là sự kiện “giàn khoan Hải Dƣơng 981”).
Trƣớc bối cảnh diễn biến nhanh, phức tạp, khó lƣờng và nóng bỏng của sự kiện “giàn khoan Hải Dƣơng 981”, BĐT đối ngoại bằng tiếng Anh của Việt Nam đã thể hiện vai trò là vũ khí sắc bén, có hiệu quả của Đảng và Nhà nƣớc trong cuộc đấu tranh với hành động sai trái của Trung Quốc ở Biển Đông. Bằng những thông tin khách quan, chính xác, kịp thời, có tính thuyết phục cao, BĐT đối ngoại bằng tiếng Anh đã cung cấp cho bạn bè quốc tế, ngƣời Việt Nam sống ở nƣớc ngoài có thông tin tin cậy, hiểu rõ hơn quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc về CQBĐ của Việt Nam. Từ đó, hình thành các cuộc mít tinh, tuần hành ở khắp nơi trên thế giới ủng hộ Việt Nam, phản đối và yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi vùng biển nƣớc ta. Việc phát huy vai trò của công tác TTĐN bằng tiếng Anh về chủ quyền biển đảo nói chung và sự kiện “giàn khoan Hải Dƣơng 981” nói riêng là vô cùng cần thiết, cấp bách.
Cùng với các loại hình báo chí hiện nay, BĐT đối ngoại bằng tiếng Anh có thế mạnh vƣợt trội trong lĩnh vực TTĐN của Việt Nam. Mục đích của TTĐN bằng tiếng Anh là truyền tải lập trƣờng, quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc Việt Nam đến với bạn bè quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ, đồng tình của nhân dân thế giới; định hƣớng tƣ tƣởng cho ngƣời Việt Nam ở nƣớc ngoài, nâng cao trách nhiệm của mỗi công dân với Tổ quốc, với việc bảo vệ CQBĐ; đƣa TTĐN trở thành “sức mạnh mềm”, mũi tiến công đầu tiên trên mặt trận đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. Nghiên cứu sự kiện Trung Quốc hạ đặt trái phép “giàn khoan Hải Dƣơng 981” trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam trên các trang BĐT bằng tiếng Anh là một hƣớng nghiên cứu cần thiết của báo chí học, góp thêm một tiếng nói “tƣ vấn” cho hoạt động TTĐN ngày càng có chất lƣợng, hiệu quả hơn; góp 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phần khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của BĐT đối ngoại bằng tiếng Anh của Việt Nam trong cuộc đấu tranh bảo vệ CQBĐ, đồng thời, góp phần tìm hiểu cách thức đƣa tin về vụ việc “giàn khoan Hải Dƣơng 981” của báo chí đối ngoại của Trung Quốc, từ đó, rút ra bài học kinh nghiệm và giải pháp cho việc truyền thông đối ngoại bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam giai đoạn phát triển mới. Chính vì vậy, tác giả luận văn chọn đề tài nghiên cứu “Sự kiện “giàn khoan Hải Dương 981” dưới góc nhìn của báo điện tử đối ngoại bằng tiếng Anh của Việt Nam và Trung Quốc” làm đề tài luận văn cao học ngành báo chí của mình.
Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài Nghiên cứu về hoạt động TTĐN trên một số phƣơng tiện thông tin đại chúng là việc không hoàn toàn mới, đã có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu và đƣợc công bố nhƣ sau: - Công trình nghiên cứu của các tác giả nƣớc ngoài: “Media Power in Politics” (Sức mạnh của truyền thông trong chính trị) của Doris A.Graber năm 2000; “The Creation of The Media: Political Origins of Modern Communications” (Sáng tạo phƣơng tiện truyền thông đại chúng: nguồn gốc chính trị của các phƣơng tiện liên lạc hiện đại) của Paul Starr, New York, Basic Books, năm 2004; “Phương tiện truyền thông trong kỷ nguyên công nghệ thông tin” của Sayling Wen, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2002; “Đưa tin thời toàn cầu hoá” của Anya Schifrin và Amer Bisat, Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội, 2004;. Đây là những nghiên cứu mang tính lý luận về thông tin đại chúng trong thời đại công nghệ số, có tính chất khái quát cao. - Công trình nghiên cứu của các tác giả trong nƣớc: “Sử dụng Internet trong công tác TTĐN ở Trung Quốc” của Đào Vân Anh, Tạp chí TTĐN, số (29) 8/2006; “Những nhiệm vụ chủ yếu của công tác TTĐN nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ XI của Đảng” của Phạm Gia Khiêm, Tạp chí TTĐN, số(85) 4/2011; “Một số vấn đề cần quan tâm trong TTĐN trên báo chí hiện nay” của Nguyễn Hồng Vinh, Tạp chí TTĐN, số (87) 6/2011; “Báo chí điện tử với 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạt động TTĐN: Cơ hội và thách thức” của Doãn Thị Thuận, Tạp chí TTĐN, số (92) 11/2011;“Báo chí với thông tin quốc tế” của Đỗ Xuân Hà, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội, 1999; “Báo chí và Ngoại giao” của TS. Dƣơng Văn Quảng, Nxb Thế giới, 2002; “Truyền thông đại chúng trong công tác TTĐN của Việt Nam hiện nay” của Phạm Minh Sơn và Nguyễn Thị Quế, Nxb Chính trị - Hành chính, 2009;.
Những công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến những vấn đề của báo chí đối ngoại, đặc biệt là BĐT đối ngoại của Việt Nam, nhƣng chƣa nghiên cứu về BĐT đối ngoại bằng tiếng Anh của Việt Nam và Trung Quốc. - Các đề tài, luận văn nghiên cứu có liên quan đến báo chí và TTĐN đã đƣợc công bố: “Hoạt động truyền thông đại chúng trong công tác TTĐN của Việt Nam hiện nay” của PGS. Phạm Minh Sơn, đề tài khoa học cấp Bộ, năm 2007; “Đặc điểm báo chí đối ngoại Việt Nam thời kì 1995-2000” của Đặng Thị Thu Hƣơng, luận văn thạc sĩ, năm 2011; “Công tác TTĐN trên BĐT Việt Nam hiện nay” của Trần Vĩnh Tiến, đề tài nghiên cứu khoa học, năm 2007; “BĐT ĐCSVN với nhiệm vụ TTĐN” của Phạm Đức Thái, luận văn thạc sĩ, năm 2011;“TTĐN trên truyền hình Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Thị Mai Hoa, luận văn thạc sĩ, năm 2011;“Nâng cao chất lượng và hiệu quả thông tin của bản tin đối ngoại Thông tấn xã Việt Nam” của Trần Thuý Hà, khoá luận tốt nghiệp, năm 2002;. Nghiên cứu về tranh chấp chủ quyền biển đảo là vấn đề mang tính lịch sử, do đó các tài liệu nghiên cứu về đề tài này khá nhiều và đa dạng, nổi bật là những công trình nghiên cứu sau: “Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” của Mc Gendreau - Monique Chemillier, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 1998; “Cơ sở pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa” của Trần Văn Kha, năm 1984; “Cuộc tranh chấp Việt-Trung về hai quần đào Hoàng Sa và Trường Sa” của Lƣu Văn Lợi, năm 1995; “Quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam tại quần đào Hoàng Sa và Trường Sa” của TS.
Nguyễn Nhã, năm 2003; “Biển Đông và hải đảo Việt Nam” của nhiều tác giả, năm 2010; “Bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý: Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam” của nhiều 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác giả, năm 2011; “Người Việt với biển” của Nguyễn Văn Kim, Nxb Thế giới, năm 2011;“Vấn đề chủ quyền biển đảo Việt Nam qua một số BĐT Anh ngữ” của Nguyễn Thị Quỳnh Nga, luận văn thạc sĩ, năm 2014; “So sánh phương thức tuyên truyền về Biển Đông giữa báo chí Việt Nam và báo chí Trung Quốc” của Văn Nghiệp Chúc, luận văn thạc sĩ, năm 2012;. Đầu tháng 5 năm 2014, Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dƣơng 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam đã làm nóng dƣ luận trong và ngoài nƣớc. Các nhà nghiên cứu, chuyên gia, học giả, nhà làm luật… trong và ngoài nƣớc đồng loạt lên tiếng phản đối hành động phi pháp của Trung Quốc. Trong đó có một số công trình nghiên cứu về sự kiện này đƣợc công bố nhƣ: “Hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc trong vùng biển Việt Nam dưới góc nhìn của công luận quốc tế” của Nguyễn Ngọc Ánh, tạp chí Quan hệ Quốc phòng, số 27 quý III năm 2014;.