phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm 2 chương 4 tiết. Chƣơng 1: PHƢƠNG CHÂM “DĨ BẤT BIẾN ỨNG VẠN BIẾN” CỦA HỒ CHÍ MINH Chƣơng 2: VẬN DỤNG PHƢƠNG CHÂM “DĨ BẤT BIẾN ỨNG VẠN BIẾN” TRONG ĐẤU TRANH BẢO VỆ CHỦ QUYỀN Ở BIỂN ĐÔNG HIỆN NAY 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG Chƣơng 1 PHƢƠNG CHÂM “DĨ BẤT BIẾN ỨNG VẠN BIẾN” CỦA HỒ CHÍ MINH 1. Cơ sở hình thành và nội dung phƣơng châm “dĩ bất biến ứng vạn biến” của Hồ Chí Minh 1. Cơ sở hình thành Thuật ngữ “Dĩ bất biến ứng vạn biến” là cụm từ có nguồn gốc tiếng Hán, là một vế của câu đối hoàn chỉnh mà vế thứ hai của nó là: “Dĩ chúng tâm, vi kỷ tâm” (tức là lấy tình cảm, ý chí của quần chúng làm tình cảm, ý chí của mình).
Trong quá trình giao thoa văn hoá, người Việt dùng nguyên cụm từ này cả âm lẫn nghĩa. Cụm từ này được ghép bởi các từ đơn: dĩ = lấy; bất = không; biến = biến hóa, thay đổi; ứng = ứng phó, xử lý, đối xử; vạn (số từ) = vạn, hàng vạn. Có thể hiểu nghĩa đen của cụm từ này là: lấy cái không thay đổi để ứng phó linh hoạt với những cái đang biến đổi trong hiện tại. Chúng ta đều biết rằng, mối quan hệ giữa cái bất biến và cái vạn biến, giữa cái không thay đổi và cái thay đổi, giữa bản chất và hiện tượng… là vấn đề trung tâm của triết học xuyên suốt từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây.
Như vậy, “dĩ bất biến ứng vạn biến” còn có thể hiểu là lấy cái có tính quy luật để ứng phó với cái phong phú đa dạng, biến đổi khôn lường. Còn ý nghĩa nhân sinh sâu xa của phương pháp này là ở chỗ, trong cuộc sống nên nắm giữ cái bản chất, cái lớn lao, không sa vào cái vụn vặt, lạc vào những biến đổi của hiện tượng, nên đứng ở cái bất biến mà quan sát, từ đó dung hoà, xử lý các quan hệ, xử lý với ngàn vạn những điều đang xảy ra trong cuộc sống một cách linh hoạt trên cơ sở mục tiêu cơ bản, mục tiêu lâu dài, đích cuối cùng. Muốn thực hiện được, thực hiện đúng mục tiêu cuối cùng thì phải lấy nó làm gốc khi ứng phó với những cái đang xảy ra trong hiện tại và tương lai, ứng phó với những diễn biến phức tạp đang xảy ra trong hiện tại dù linh hoạt tới đâu vẫn phải dựa trên cơ sở cái không đổi. Nếu không nắm được cái bất biến mà cứ chạy theo cái vạn biến thì cả đời mỏi mệt, trăm lần khởi sự không một thành công.
Thực tế cho thấy, trong cuộc sống, trong mỗi vấn đề, trong mỗi việc đều có một điều bất biến riêng, đồng thời với mỗi điều bất biến ấy, tuỳ hoàn cảnh, thời 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điểm mà lại có hàng vạn điều vạn biến khác nhau. Hiểu nghĩa của “dĩ bất biến ứng vạn biến” như vậy, chúng ta thấy rằng ngay trong mối quan hệ giữa các cá nhân, quan hệ gia đình, anh em, bạn bè cũng phải cư xử dựa trên cơ sở của cái bất biến. Cái bất biến trong quan hệ gia đình, anh em, bạn bè trong xã hội xưa được quy định bằng các quan hệ: vua - tôi; cha - con; vợ - chồng. Ngày nay, dù lễ giáo phong kiến không còn tồn tại một cách chính thống, mối quan hệ trong gia đình và xã hội cũng có những thay đổi nhất định, mọi người cởi mở và gần gũi với nhau hơn, nhưng chúng ta dễ dàng để nhận ra là trong các mối quan hệ chằng chịt ấy, mỗi người phải luôn giữ và xây dựng cho mình một nguyên tắc ứng xử đảm bảo duy trì các mối quan hệ; khi không xây dựng được nguyên tắc ứng xử cho riêng mình một nguyên tắc bất biến phù hợp, thì rất dễ gặp thất bại trong cuộc sống gia đình cũng như công việc.
Tuy nhiên, không dừng lại ở chỗ tìm hiểu xem cái bất biến của mỗi cá nhân là gì trong những mối quan hệ xã hội. Cần nhìn đến những vấn đề lớn hơn, đi tìm và xây dựng những nguyên tắc, mục tiêu bất biến cho từng tập thể, từng tổ chức và rộng lớn hơn là cho cả quốc gia. Trên cơ sở cái bất biến của quốc gia, dân tộc, mỗi cá nhân trong xã hội xác định cái bất biến của mình. Đối với mỗi quốc gia, dân tộc, cái bất biến là lợi ích quốc gia hay mục tiêu lợi ích quốc gia đã đuợc hình thành và phát triển qua một quá trình lịch sử lâu dài.
Cái bất biến có thể hiểu là cái không đổi, mục tiêu lâu dài, mục tiêu chiến lược. Đối với sự nghiệp cách mạng thì để cách mạng đi đến thắng lợi phải trải qua nhiều giai đoạn, nhiều chặng đường. Nhiệm vụ của mỗi giai đoạn, mỗi chặng đường có thể khác nhau, vì thế mục tiêu từng giai đoạn, từng chặng đường cũng có thể khác nhau, nhưng mục tiêu chung cuối cùng, cái đích để vươn tới là không thay đổi. Những thay đổi trong từng chặng đường, từng giai đoạn gọi là sách lược hay nó chính là sự vạn biến cho phù hợp với giai đoạn, chặng đường đó.
Chúng ta cũng có thể thấy cái bất biến và cái vạn biến có thể chuyển hoá cho nhau. Cái bất biến ở một giai đoạn cách mạng này có khi lại là cái vạn biến ở cả một thời kỳ của cách mạng. Nhưng dù là gì nó phải phục vụ mục tiêu không đổi, mục tiêu cuối cùng, mục tiêu chiến lược đã được xác định, cái bất biến lớn nhất và cuối cùng. Đây là phương pháp hành xử của 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mỗi người, cộng đồng, quốc gia, dân tộc có tính phổ biến trong quá trình mưu sinh, và rộng ra là cả quá trình tồn tại và phát triển trong lịch sử.
Tóm lại, có thể hiểu “dĩ bất biến ứng vạn biến” là dựa trên cơ sở của cái không thay đổi, lấy cái không thay đổi để ứng phó với hàng vạn cái thay đổi nhằm hiện thực hóa cái không thay đổi. Ở đây phải hiểu, cái bất biến - cái không thay đổi lúc đầu chỉ là mục tiêu của hành động, sau hành động với vạn cái thay đổi để đạt được, giữ vững cái không thay đổi tức là đã biến mục tiêu lúc này đã trở thành hiện thực, cái bất biến được giữ vững. Phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến” được hình thành từ những cơ sở như: - Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Truyền thống yêu nước, yêu độc lập tự do, quyết tâm giữ vững độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc Việt Nam là một trong những quốc gia hình thành sớm. Với những đặc điểm địa chính trị, kinh tế đặc thù chi phối, ngay từ rất sớm nhân dân ta đã phải tìm ra nhiều cách thức, biện pháp để đấu tranh với thiên nhiên và giặc ngoại xâm.
Để đấu tranh chống lại những kẻ ngoại bang xâm lược, cộng đồng cư dân người Việt đã tạo dựng và tiếp thu để từng bước xây dựng, bồi đắp cho mình những truyền thống văn hóa, trong đó có phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến”. Ý thức dân tộc và tinh thần yêu nước sơ khai từ thời đại Văn Lang – Âu Lạc, trải qua nghìn năm Bắc thuộc, vẫn được bảo tồn trong môi trường sống mang tính tự trị cao của cộng đồng làng xã. Tinh thần yêu nước được các phong trào giải phóng dân tộc thổi bùng lên, mà những cuộc đàn áp tàn khốc của quân đô hộ không bao giờ dập tắt được. Ý thức này được thể hiện đậm nét trong bài thơ “Nam quốc sơn hà” vang lên trên chiến luỹ chống quân Tống tại bến sông Như Nguyệt cuối mùa Xuân 1077: Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tinh thần yêu nước của dân tộc được phát huy cao độ thành chủ nghĩa anh hùng. Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, … các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”.38] Trải qua hàng ngàn năm đấu tranh chống lại kẻ thù xâm lược, dân tộc Việt Nam đã đúc kết được cho mình nhiều phương pháp, trong đó “dĩ bất biến ứng vạn biến” là một trong những phương châm làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Có thể khẳng định, chủ nghĩa yêu nước nói chung và phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến” nói riêng luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình lịch sử hình thành, phát triển quốc gia - dân tộc Việt Nam. Truyền thống văn hóa Việt Nam Trải qua quá trình phát triển lịch sử - xã hội và giao lưu với bên ngoài, văn hoá Việt Nam chịu ảnh hưởng của văn hóa Đông Nam Á, Trung Hoa, Ấn Độ và phương Tây.
Nhưng các văn hoá ngoại lai đều thông qua chủ thể văn hoá Việt Nam mới phát huy tác dụng và làm phong phú văn hoá truyền thống bản địa. Đây là sự tiếp biến văn hoá một cách chủ động và sáng tạo. Từ trong công cuộc dựng nước và giữ nước, đã biểu hiện nền văn hoá chính trị mà nội dung chủ yếu là coi trọng độc lập, tự chủ và thân dân, đề cao tư tưởng nhân nghĩa, hoà mục trong việc trị quốc, yên dân. Xem xét các mối quan hệ tổng hoà giữa các yếu tố địa lý tự nhiên, lịch sử, văn hoá, xã hội, văn hoá Việt Nam là văn hoá của những cư dân gốc nông nghiệp mong muốn sống hoà hợp với thiên nhiên, trọng tĩnh và sự cân bằng.
Nền văn hoá này mang nặng tính nhân văn và nhân đạo, trọng tình; là nền văn hoá tinh tế, giản dị, bao dung và mang tính cộng đồng cao. Những đức tính ấy đã được người Việt vận dụng vào đấu tranh chống lại 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.