ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------- NGUYỄN THỊ HẢO ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ TRONG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1932 - 1945 LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Văn học Việt Nam Hà Nội - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------- NGUYỄN THỊ HẢO ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ TRONG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1932 - 1945 Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam Mã số: 60 22 01 21 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Lưu Khánh Thơ Hà Nội - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lời cảm ơn Để hoàn thành luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong khoa Văn học đã giúp đỡ tôi rất nhiệt tình trong việc học tập cũng như tìm kiếm các tài liệu, thông tin phục vụ việc học tập và làm luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới người hướng dẫn PGS.TS Lưu Khánh Thơ, cảm ơn sự tận tụy, nhiệt tình mà Cô đã dành cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.
Tôi xin tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè, những người đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt luận văn. Hà Nội, tháng 6 năm 2014. Học viên cao học Nguyễn Thị Hảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.
Lịch sử vấn đề. Phạm vi nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .6 CHƯƠNG 1: THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1932-1945 VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA THẾ LỮ.
Thể loại truyện ngắn trong văn học giai đoạn 1932-1945. Dòng truyện ngắn trữ tình. Dòng truyện ngắn hiện thực. Sự nghiệp sáng tác của Thế Lữ.
Vài nét về con người Thế Lữ. Thế Lữ, người mở đầu một trào lưu thơ ca. Thế Lữ với văn xuôi. Thế Lữ với sân khấu kịch nói.29 CHƯƠNG 2: TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ NỘI DUNG.
Truyện kinh dị khác thường( truyện huyễn tưởng). Truyện trinh thám. Truyện ngắn theo khuynh hướng lãng mạn. Truyện ngắn hiện thực gắn với số phận con người.60 CHƯƠNG 3: TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT.
Nghệ thuật xây dựng cốt truyện. Nghệ thuật kể chuyện. Nghệ thuật xây dựng nhân vật .85 TÀI LIỆU THAM KHẢO .88 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài.
Trong những năm 1932-1945, xã hội Việt Nam có những chuyển biến mạnh mẽ, sâu sắc. Cùng với sự thay đổi đó của xã hội, văn học cũng có sự chuyển mình to lớn và đạt được nhiều thành tựu. Công cuộc hiện đại hóa văn học bắt đầu từ thế kỷ XX đã được tiến hành và đến giai đoạn này đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn. Đây cũng là chặng cuối cùng của cuộc hiện đại hóa văn học.
Văn học Việt Nam đã thay đổi từ hình thức tới nội dung với nhiều đề tài, thể loại mới được hình thành và phát triển; thêm vào đó, chặng đường này cũng tạo được một đội ngũ đông đảo các nhà văn sung sức và phát triển đều trên khắp mọi lĩnh vực văn chương. Thế Lữ là một trong những đại diện tiêu biểu đó. Thế Lữ là một người tài hoa trên nhiều lĩnh vực văn học nghệ thuật. Người ta gọi ông là người khởi điểm của những “khởi điểm” bởi ông không chỉ là người mở đầu cho phong trào Thơ mới mà còn là người khai phá nền kịch nói Việt Nam; ông cũng là cây bút đầu tiên của một vài thể loại văn xuôi mới.
Ông là một trong số ít những nhà văn đầu tiên góp phần vào quá trình hiện đại hóa văn học bằng loại truyện trinh thám và truyện kinh dị, với cách viết riêng, một lối viết mới của văn xuôi Việt Nam 1930-1945 nói chung và Tự lực văn đoàn nói riêng. Ở bất kỳ thể loại nào của văn chương, ông luôn cho độc giả thấy những điều mới mẻ cả về nội dung và nghệ thuật để bộc lộ vai trò người đi “tiên phong” của mình. Sự thay đổi về thể loại đồng thời kéo theo sự thay đổi về thế giới nghệ thuật trong các sáng tác của Thế Lữ. Nếu ở địa hạt Thơ Mới, ông thích ngao du trên cõi tiên thì ở truyện trinh thám ông ưa mạo hiểm vào cõi đời và ở truyện ly kỳ rùng rợn, ông lại thích phiêu lưu vào cõi âm.
Cho tới hiện tại, đã có một số công trình nghiên cứu về sự nghiệp văn chương của Thế Lữ, nhưng với sự say mê và cảm phục một tác giả tài hoa, 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chúng tôi muốn đi vào tìm hiểu một cách đầy đủ và hệ thống các sáng tác truyện ngắn của nhà văn. Chúng tôi muốn đặt các sáng tác của ông trong sự phát triển nhanh chóng của văn xuôi Việt Nam trong những năm 1932-1945, trong sự phát triển đa dạng của các thể loại và đề tài, trong sự so sánh với các nhà văn cùng thời để tìm hiểu và khẳng định vị trí, vai trò, đóng góp của Thế Lữ trong sự phát triển của văn xuôi nói riêng và công cuộc hiện đại hóa văn học dân tộc nói chung.Lịch sử vấn đề. Thế Lữ thuộc vào số ít những nghệ sỹ đa tài của nền văn học nghệ thuật trước Cách mạng. Ông không chỉ là người mở đầu cho phong trào Thơ mới mà còn là cây bút đầu tiên của một vài thể loại văn xuôi nghệ thuật như truyện kinh dị, truyện trinh thám, truyện đường rừng… Song hoạt động nghiên cứu về sự nghiệp văn xuôi của Thế Lữ vẫn chưa thực sự được chú ý.
Vũ Ngọc Phan là người đầu tiên nghiên cứu văn xuôi của Thế Lữ. Trong cuốn Nhà văn hiện đại Vũ Ngọc Phan viết : “Về thơ, người ta thấy rõ các thi cốt, các chân tài của Thế Lữ. Về tiểu thuyết, tuy loại truyện trinh thám ông chưa thành công, nhưng về những loại truyện ghê sợ, ông đã chứng tỏ là một tiểu thuyết gia có biệt tài”[3, tr. Cũng trong cuốn sách đó ông cho rằng: “Vàng và máu của Thế Lữ là một tiểu thuyết mà tác giả tỏ ra một văn gia có biệt tài.
Nghệ thuật viết tiểu thuyết của Thế Lữ ở đây đã lên tới trình độ cao.” Chúng ta còn thấy ý kiến đánh giá về truyện ngắn Thế Lữ trong Lời giới thiệu tuyển tập Thế Lữ của Lê Đình Kỵ: “Loại sáng tác này cho ta thấy một Thế Lữ có tài quan sát, óc phân tích sắc bén, có trí tưởng tượng dồi dào, cho nên dù ít đề cập đến vấn đề gì quan trọng về xã hội và nhân sinh, nó vẫn được đón nhận và tìm đọc một cách thích thú. Cho đến nay, trong lịch sử văn học Việt Nam, không có tên tuổi nào đáng được xếp cạnh Thế Lữ trong loại sáng tác khá độc đáo này”[17]. Đánh giá về văn xuôi Thế Lữ trong Tự lực văn đoàn, trong cuốn Việt Nam văn học sử yếu, Dương Quảng Hàm cho rằng: “Về thể văn tiểu thuyết 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong các truyện dài Vàng và máu hoặc Bên đường thiên lôi, ông thường công kích những điều mê tín dị đoan. Muốn đạt được chủ đích ấy ông đặt những câu chuyện có vẻ rất rùng rợn làm cho người đọc ghê sợ, rồi đến đoạn kết ông đem các lẽ khoa học mà giải thích các việc đã xảy ra một cách đơn giản và tự nhiên” [13, tr.
Nhận xét về truyện ngắn Thế Lữ, trong bài viết Những đóng góp của Thế Lữ về truyện ngắn, Nguyễn Thành đã viết: “Nhìn chung, nghệ thuật viết truyện trinh thám, truyện kinh dị của Thế Lữ khá chặt chẽ, hấp dẫn. Ông thường mở đầu bằng một sự việc nào đó xảy ra đột ngột, bất ngờ gây sự chú ý, sau đó kể nguyên nhân xảy ra sự việc thông qua quá trình tìm hiểu, dò thám, lập mưu để khiến cho vấn đề được nhanh chóng làm sáng tỏ và thường là có cơ sở khoa học” [32, tr. Ở bài viết này, tác giả không những chỉ ra đặc điểm nổi bật của loại truyện kinh dị và truyện trinh thám mà còn khẳng định đóng góp lớn của Thế Lữ cho truyện ngắn hiện đại Việt Nam 1930-1945. Trong cuốn Việt Nam văn học giản ước tân biên, tác giả Phạm Thế Ngũ đã dành 11 trang nói về truyện kinh dị lãng mạn và truyện trinh thám của Thế Lữ.
Theo Phạm Thế Ngũ, bên cạnh một Thế Lữ mở đường cho Thơ mới còn có một Thế Lữ văn xuôi đặc sắc. Từ giữa những năm 80 tới nay, trong không khí đổi mới mạnh mẽ của xã hội, nhiều tiểu thuyết của Tự lực văn đoàn, nhiều tập thơ lãng mạn được tái bản với số lượng lớn. Trong số đó, văn xuôi của Thế Lữ nói chung cũng như các truyện kinh dị, truyện trinh thám của Thế Lữ được đánh giá rất cao. Báo Văn Nghệ số 23 ra ngày 3/6/1989 đăng bài Thương tiếc nhà thơ Thế Lữ, Tế Hanh viết: “Ở nơi anh cái chất mở đường đi tiên phong thật rõ ràng, trong thơ, trong truyện, trong báo chí, trong sân khấu” [3, tr.
Trong lời giới thiệu bộ sách tám tập Văn xuôi lãng mạn Việt Nam 1930- 1945, Nguyễn Hoành Khung viết: “Ngôi sao rực rỡ nhất của phong trào Thơ mới thời kì đầu cũng là cây bút văn xuôi đặc sắc, dồi dào, đề tài và bút pháp khá đa dụng. Ông được biết trước hết là ở loại truyện kinh dị (…) rồi loại 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com truyện tình lãng mạn đường rừng (…) và nhất là loại truyện trinh thám, ông là một trong những người dẫn đầu về thể loại tiểu thuyết nước ta …” [16]. Năm 1991, trong cuốn sách Thế Lữ - cuộc đời trong nghệ thuật, tác giả Hoài Việt có bài Thế Lữ như tôi biết, Hoài Việt đã đánh giá rất cao những truyện quái dị của Thế Lữ so với các nhà văn cùng thời. Ông khẳng định: “Thế Lữ là một nhà thơ, nhà văn giàu tưởng tượng, giàu mộng mơ nhưng ông lại rất tỉnh táo trong phương pháp suy luận khoa học”[39].
Tiếp đến, trên tạp chí Văn học số 7 năm 1997, Phan Trọng Thưởng có bài Thế Lữ nghệ sĩ hai lần tiên phong.