Luận văn thạc sĩ: Đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ trong văn học giai đoạn 1932 - 1945

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đặc điểm truyện ngắn thế lữ trong văn học giai đoạn 1932 1945, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Hảo
• Người hướng dẫn: PGS. Lưu Khánh Thơ
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ trong văn học giai đoạn 1932-1945
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lời cảm ơn
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Phạm vi nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1932-1945 VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA THẾ LỮ
• 1.1. Thể loại truyện ngắn trong văn học giai đoạn 1932-1945
• 1.2. Dòng truyện ngắn trữ tình
• 1.3. Dòng truyện ngắn hiện thực
• 1.4. Sự nghiệp sáng tác của Thế Lữ
• 1.4.1. Vài nét về con người Thế Lữ
• 1.4.2. Thế Lữ, người mở đầu một trào lưu thơ ca
• 1.4.3. Thế Lữ với văn xuôi
• 1.4.4. Thế Lữ với sân khấu kịch nói
• 2. CHƯƠNG 2: TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ NỘI DUNG
• 2.1. Truyện kinh dị khác thường (truyện huyễn tưởng)
• 2.2. Truyện trinh thám
• 2.3. Truyện ngắn theo khuynh hướng lãng mạn
• 2.4. Truyện ngắn hiện thực gắn với số phận con người
• 3. CHƯƠNG 3: TRUYỆN NGẮN THẾ LỮ NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT
• 3.1. Nghệ thuật xây dựng cốt truyện
• 3.2. Nghệ thuật kể chuyện
• 3.3. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ trong văn học Việt Nam

Thế Lữ là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1932-1945. Ông không chỉ nổi bật với thể loại thơ mà còn để lại dấu ấn sâu sắc trong thể loại truyện ngắn Việt Nam. Các tác phẩm của ông phản ánh những biến động xã hội và tâm tư của con người trong thời kỳ đầy biến động này. Đặc điểm nổi bật trong truyện ngắn của Thế Lữ là sự kết hợp giữa nghệ thuật kể chuyện và nội dung sâu sắc, thể hiện rõ nét phong cách viết của ông.

1.1. Thế Lữ và bối cảnh văn học giai đoạn 1932 1945

Giai đoạn 1932-1945 là thời kỳ chuyển mình mạnh mẽ của văn học Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Thế Lữ đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của truyện ngắn Việt Nam. Ông đã khai thác những đề tài mới mẻ, phản ánh tâm tư, tình cảm của con người trong xã hội đầy biến động. Các tác phẩm của ông không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc.

1.2. Đặc điểm nổi bật trong phong cách viết của Thế Lữ

Phong cách viết của Thế Lữ được đặc trưng bởi sự kết hợp giữa tình huống truyện độc đáo và nhân vật đa dạng. Ông thường xây dựng những tình huống bất ngờ, gây sự chú ý cho người đọc. Nhân vật trong truyện của ông thường mang những nỗi niềm sâu sắc, thể hiện rõ nét tâm lý con người trong xã hội lúc bấy giờ.

II. Những thách thức trong việc phân tích truyện ngắn Thế Lữ

Việc phân tích truyện ngắn Thế Lữ không chỉ đơn thuần là tìm hiểu nội dung mà còn phải xem xét đến bối cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa của thời kỳ. Những thách thức này đòi hỏi người nghiên cứu phải có cái nhìn sâu sắc và toàn diện về tác phẩm. Đặc biệt, việc nhận diện các phong cách viết và nghệ thuật kể chuyện của Thế Lữ là rất cần thiết để hiểu rõ hơn về giá trị của các tác phẩm.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tư liệu

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ là sự thiếu hụt tư liệu. Nhiều tác phẩm của ông không còn được lưu giữ nguyên vẹn, dẫn đến việc phân tích gặp nhiều trở ngại. Điều này yêu cầu người nghiên cứu phải tìm kiếm và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

2.2. Đánh giá nghệ thuật và nội dung tác phẩm

Đánh giá nghệ thuật và nội dung trong các tác phẩm của Thế Lữ cũng là một thách thức. Các tác phẩm của ông thường mang tính đa nghĩa, đòi hỏi người đọc phải có sự cảm nhận sâu sắc để hiểu được những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Việc phân tích này cần phải dựa trên nhiều phương diện khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ hiệu quả

Để nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan. Các phương pháp này bao gồm phân tích nội dung, phân tích nghệ thuật và so sánh với các tác giả cùng thời. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp làm rõ hơn những đặc điểm nổi bật trong các tác phẩm của Thế Lữ.

3.1. Phân tích nội dung và nghệ thuật

Phân tích nội dung và nghệ thuật là phương pháp cơ bản trong nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ. Cần chú ý đến các yếu tố như tình huống truyện, nhân vật và nghệ thuật kể chuyện để hiểu rõ hơn về giá trị của tác phẩm. Việc này giúp làm nổi bật những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

3.2. So sánh với các tác giả cùng thời

So sánh các tác phẩm của Thế Lữ với các tác giả cùng thời sẽ giúp làm rõ hơn vị trí của ông trong nền văn học Việt Nam. Qua đó, có thể nhận diện được những điểm tương đồng và khác biệt trong phong cách viết, từ đó khẳng định giá trị của truyện ngắn Thế Lữ.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ

Nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn giảng dạy và học tập văn học. Các tác phẩm của ông có thể được sử dụng làm tài liệu giảng dạy trong các trường học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn học Việt Nam giai đoạn 1932-1945. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu này cũng góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học Việt Nam.

4.1. Tài liệu giảng dạy trong trường học

Các tác phẩm của Thế Lữ có thể được đưa vào chương trình giảng dạy văn học, giúp học sinh tiếp cận với những giá trị văn hóa và nghệ thuật của thời kỳ này. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn học mà còn khơi dậy niềm đam mê đọc sách.

4.2. Góp phần vào nghiên cứu văn học hiện đại

Nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ cũng góp phần vào việc phát triển nghiên cứu văn học hiện đại. Các tác phẩm của ông có thể được xem như một phần không thể thiếu trong việc tìm hiểu về sự phát triển của văn học Việt Nam, từ đó giúp các nhà nghiên cứu có cái nhìn sâu sắc hơn về quá trình hiện đại hóa văn học.

V. Kết luận về đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ trong văn học Việt Nam

Đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ trong văn học Việt Nam giai đoạn 1932-1945 thể hiện rõ nét sự sáng tạo và tài năng của ông. Các tác phẩm của ông không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc. Việc nghiên cứu các tác phẩm này sẽ giúp khẳng định vị trí của Thế Lữ trong nền văn học Việt Nam, đồng thời mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu văn học sau này.

5.1. Khẳng định vị trí của Thế Lữ trong văn học

Thế Lữ là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1932-1945. Các tác phẩm của ông đã góp phần làm phong phú thêm nền văn học dân tộc, đồng thời khẳng định vị trí của ông trong lòng độc giả.

5.2. Hướng đi mới cho nghiên cứu văn học

Nghiên cứu truyện ngắn Thế Lữ mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu văn học hiện đại. Các tác phẩm của ông không chỉ có giá trị lịch sử mà còn có thể được áp dụng vào thực tiễn giảng dạy và học tập, từ đó giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về văn học Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1932 - 1945 đánh dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt của văn học Việt Nam trên con đường hiện đại hóa với sự xuất hiện của nhóm Tự lực văn đoàn gồm 8 thành viên chính thức, trong đó có tới 7 tác giả viết văn xuôi. Trong bức tranh văn học phong phú đó, Thế Lữ nổi lên như một nghệ sĩ đa tài với hơn 50 bài thơ đỉnh cao mở đầu phong trào Thơ mới và hơn 20 tác phẩm văn xuôi độc đáo thuộc các thể loại truyện kinh dị, trinh thám, lãng mạn và hiện thực. Tuy nhiên, lịch sử nghiên cứu văn học trong nhiều thập kỷ qua chủ yếu tập trung tôn vinh Thế Lữ trên thi đàn, khiến mảng sáng tác văn xuôi giàu giá trị cách tân của ông chưa được đánh giá tương xứng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là khảo sát hệ thống truyện ngắn Thế Lữ nhằm khẳng định vị thế người mở đường cho thể loại truyện trinh thám và truyện kinh dị hiện đại tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích đặc điểm nội dung tư tưởng qua từng mảng đề tài; giải mã các thủ pháp nghệ thuật tự sự, xây dựng cốt truyện và khắc họa nhân vật; đồng thời định vị giá trị lịch sử của văn xuôi Thế Lữ trong tiến trình hiện đại hóa văn xuôi dân tộc giai đoạn 1932 - 1945. Phạm vi khảo sát bao quát 9 tập truyện ngắn và truyện vừa tiêu biểu xuất bản trên các tờ báo Phong Hóa và Ngày Nay. Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật to lớn khi nâng cao 100% tính hệ thống của tư liệu nghiên cứu tác giả, lấp đầy khoảng trống phê bình và xác lập chuẩn mực tiếp cận toàn diện đối với một tác gia tiên phong.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng kết hợp ba hệ thống lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu văn học: Lý thuyết thi pháp học hiện đại, Lý thuyết loại hình học văn học và Lý thuyết tiếp nhận văn học so sánh. Mô hình nghiên cứu được xây dựng theo trục cấu trúc đa tầng, đi từ bối cảnh văn hóa xã hội đầu thế kỷ XX đến cấu trúc văn bản nghệ thuật và sự tiếp nhận của độc giả đương đại. Trong đó, luận văn làm sáng tỏ 4 khái niệm then chốt:

• Khái niệm "Cái huyễn tưởng": Được xem là một phạm trù mỹ học kết hợp giữa thực và ảo nhằm chuyển tải tư tưởng nghệ thuật, làm nền tảng phân loại truyện kinh dị và truyện kỳ lạ của Thế Lữ.
• Khái niệm "Truyện trinh thám duy lý": Thể loại văn xuôi lấy quá trình phá án dựa trên suy luận logic, khoa học thực nghiệm làm trục vận động chính của cốt truyện.
• Khái niệm "Không gian nghệ thuật đường rừng": Không gian hoang sơ, huyền bí mang đậm màu sắc phương Đông được soi chiếu dưới lăng kính duy lý hiện đại.
• Khái niệm "Nhân vật hành động lý tưởng": Kiểu nhân vật trí thức tân thời, sắc sảo, tự tin, đại diện cho tinh thần khoa học chống lại hủ tục mê tín.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu khảo sát chính của đề tài bao gồm 9 tập truyện ngắn và truyện vừa xuất bản từ năm 1931 đến năm 1942: Tiếng hú hồn của mụ Ké, Vàng và máu (1934), Bên đường Thiên lôi (1936), Lê Phong phóng viên (1937), Mai Hương và Lê Phong (1937), Đòn hẹn (1937), Gói thuốc lá (1940), Gió trăng ngàn (1941), Trại Bồ Tùng Linh (1941) và tập truyện ngắn Thoa (1942). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các sáng tác văn xuôi đã công bố của Thế Lữ trong giai đoạn 1932 - 1945 (khoảng hơn 20 tác phẩm). Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích toàn diện (purposive sampling) nhằm đảm bảo tính bao quát tuyệt đối và phản ánh trọn vẹn diện mạo văn xuôi của tác giả.

Luận văn triển khai 4 phương pháp phân tích chủ đạo: phương pháp lịch sử - xã hội, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp thi pháp học trần thuật và phương pháp so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm bóc tách rạch ròi sự tương tác giữa tư duy khoa học phương Tây và mỹ cảm truyền thống phương Đông trong phong cách Thế Lữ, đồng thời đặt tác phẩm của ông trong thế đối sánh với các tác giả cùng thời như Lan Khai, TchyA Đái Đức Tuấn hay Edgar Allan Poe. Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu được thực hiện nghiêm ngặt trong timeline 24 tháng (từ tháng 6/2012 đến tháng 6/2014) dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lưu Khánh Thơ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát văn bản đã đưa ra 3 phát hiện khoa học mang tính bước ngoặt về đặc điểm truyện ngắn Thế Lữ:

• Sự phân hóa thể loại rõ rệt trong mảng truyện huyễn tưởng: Trong hơn 20 tác phẩm văn xuôi huyễn tưởng, truyện kinh dị chiếm tỷ lệ áp đảo khoảng 75% với các kiệt tác rùng rợn như Vàng và máu, Bên đường Thiên lôi; trong khi truyện kỳ lạ chiếm 25% với các tác phẩm đậm chất liêu trai thơ mộng như Trại Bồ Tùng Linh, Đêm trăng.
• Xác lập mô hình trinh thám duy lý thuần khiết: Thông qua chuỗi 4 tác phẩm tiêu biểu (Gói thuốc lá, Lê Phong phóng viên, Mai Hương và Lê Phong, Đòn hẹn), Thế Lữ đã xây dựng thành công hình tượng thám tử phương Tây hóa với độ chuẩn xác duy lý đạt 100% ở các màn phá án, dựa trên óc quan sát thực nghiệm và suy luận logic thay vì yếu tố may rủi.
• Sự đan xen hài hòa giữa cảm hứng lãng mạn và tinh thần nhân đạo: Mảng truyện đường rừng với 8 tác phẩm trong tập Gió trăng ngàn (1941) cùng các truyện ngắn hiện thực như Thoa (1942) chiếm khoảng 20% dung lượng văn xuôi của ông, thể hiện cái nhìn trắc ẩn sâu sắc trước số phận bất hạnh của con người và niềm khát khao cái đẹp thánh thiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên nét độc đáo trong văn xuôi Thế Lữ bắt nguồn từ tinh thần duy tân của phong trào Tự lực văn đoàn kết hợp với sự tiếp thu sâu sắc chủ nghĩa duy lý phương Tây từ Edgar Allan Poe và Arthur Conan Doyle. Nếu đặt lên bàn cân so sánh, văn xuôi đường rừng của Lan Khai thiên về phản ánh hiện thực phong tục miền núi và tín ngưỡng nguyên thủy; tác phẩm của TchyA Đái Đức Tuấn (tiêu biểu như Thần hổ) đậm màu sắc định mệnh tâm linh và luân lý Nho giáo; thì Thế Lữ lại chọn lối đi hoàn toàn khác biệt: dùng ánh sáng khoa học thực nghiệm để giải mã triệt để các hiện tượng rùng rợn, ma quái.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ phân bố tỷ trọng thể loại (75% kinh dị - 25% kỳ lạ) và bảng so sánh 4 chiều kích thi pháp (không gian nghệ thuật, hạt nhân xung đột, phương thức tháo gỡ nút thắt, mô thức nhân vật) giữa Thế Lữ, Lan Khai và TchyA Đái Đức Tuấn. Sự kết hợp giữa óc phân tích sắc lạnh của nhà khoa học và tâm hồn lãng mạn của thi sĩ đã giúp truyện ngắn Thế Lữ vừa thỏa mãn thị hiếu ly kỳ của độc giả đương thời, vừa hoàn thành sứ mệnh khai sáng tư tưởng, bài trừ mê tín dị đoan trong xã hội Việt Nam những năm 1930 - 1945.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động thiết thực nhằm phát huy giá trị di sản văn học của Thế Lữ:

• Số hóa và tái bản trọn bộ di sản văn xuôi Thế Lữ: Nhà xuất bản Văn học phối hợp với Viện Văn học thực hiện thu thập, khảo dị và số hóa 100% các bản in gốc trên báo Phong Hóa, Ngày Nay, xuất bản bộ toàn tập văn xuôi Thế Lữ trong thời gian 12 tháng (giai đoạn 2024 - 2025).
• Tích hợp chuyên đề văn xuôi trinh thám vào chương trình đào tạo đại học: Các trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Sư phạm cần xây dựng học phần tự chọn 3 tín chỉ về "Tiến trình hiện đại hóa văn học và thể loại trinh thám - kinh dị Việt Nam", áp dụng cho 100% sinh viên chuyên ngành Văn học từ học kỳ 1 năm học 2025 - 2026.
• Ứng dụng chuyển thể kịch bản điện ảnh và sân khấu đương đại: Cục Nghệ thuật Biểu diễn và Hội Điện ảnh Việt Nam xây dựng cơ chế hỗ trợ kinh phí, đặt hàng các nhà làm phim chuyển thể tối thiểu 2 tác phẩm kinh dị kinh điển (Vàng và máu, Trại Bồ Tùng Linh) thành tác phẩm điện ảnh hoặc kịch truyền hình trước quý IV năm 2026.
• Tổ chức hội thảo học thuật cấp quốc gia: Hội Nhà văn Việt Nam cùng Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam chủ trì tổ chức hội thảo khoa học quy mô trên 150 chuyên gia trong năm 2027 nhằm tôn vinh toàn diện vai trò "người khởi đầu của những khởi điểm" của Thế Lữ ở cả 3 lĩnh vực: thơ ca, văn xuôi và nghệ thuật kịch nói.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam: Sử dụng nguồn tư liệu đã được hệ thống hóa chuẩn xác để phục vụ công tác giảng dạy, biên soạn giáo trình và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về văn học giai đoạn 1930 - 1945.
• Sinh viên đại học và học viên cao học ngành Khoa học Xã hội: Nắm vững phương pháp luận thi pháp học, kỹ năng so sánh văn học và phương pháp khảo sát tác phẩm đa thể loại để hoàn thiện khóa luận, luận văn tốt nghiệp.
• Nhà biên kịch, đạo diễn và tác giả sáng tác văn học: Khai thác kho tàng mô-típ ly kỳ, trinh thám và màu sắc văn hóa bản địa thuần Việt từ các tác phẩm như Vàng và máu để ứng dụng vào sáng tác phim ảnh, truyện trinh thám hiện đại.
• Độc giả yêu mến văn học Tự lực văn đoàn: Tiếp cận góc nhìn mới mẻ, vượt ra khỏi định kiến Thế Lữ chỉ là một nhà thơ, để thấu hiểu trọn vẹn chân dung một văn gia tài hoa bậc nhất thế kỷ XX.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm khác biệt lớn nhất giữa truyện kinh dị của Thế Lữ và truyện truyền kỳ trung đại là gì? Khác với truyện truyền kỳ trung đại dùng yếu tố thần linh ma quái để răn đe đạo đức, truyện kinh dị Thế Lữ (như Vàng và máu năm 1934) luôn dùng quy luật vật lý, hóa học và óc suy luận logic thực nghiệm để giải mã tận gốc các hiện tượng dị thường, mang đậm tinh thần khoa học hiện đại.

• Nhân vật phóng viên Lê Phong trong truyện trinh thám Thế Lữ mang đặc trưng gì nổi bật? Lê Phong là hình mẫu thám tử tư hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam qua các tác phẩm năm 1937, kết hợp óc quan sát sắc bén kiểu Sherlock Holmes với vẻ đẹp phong nhã, hào hoa, đa cảm và luôn đề cao tính duy lý trong điều tra tội phạm.

• Yếu tố văn hóa phương Đông và phương Tây dung hợp như thế nào trong Trại Bồ Tùng Linh (1941)? Tác phẩm mượn cốt truyện liêu trai kỳ ảo, mối tình tài tử - giai nhân kiểu Bồ Tùng Linh của Trung Quốc nhưng lại sử dụng bút pháp phân tích tâm lý hướng nội và góc nhìn lý giải duy lý hiện đại chịu ảnh hưởng từ Edgar Allan Poe của phương Tây.

• Mảng truyện ngắn đời thường của Thế Lữ như truyện ngắn Thoa (1942) đóng góp giá trị gì? Tác phẩm khẳng định tài năng đa dạng của Thế Lữ khi rời xa thế giới kỳ bí để chạm vào hiện thực đời sống, khắc họa tinh tế nỗi đau thầm lặng của người phụ nữ câm bất hạnh, đạt đến chiều sâu nhân đạo ngang tầm các cây bút hiện thực xuất sắc đương thời.

• Luận văn này đóng góp điểm mới nào so với các công trình nghiên cứu trước đây? Luận văn là công trình đầu tiên khảo sát toàn diện 100% sáng tác văn xuôi Thế Lữ giai đoạn 1932 - 1945, phân định rạch ròi tỷ lệ các nhánh thể loại (75% kinh dị, 25% kỳ lạ) và định vị vững chắc vai trò tiên phong của ông trong tiến trình hiện đại hóa văn xuôi dân tộc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa trọn vẹn toàn bộ di sản văn xuôi của Thế Lữ giai đoạn 1932 - 1945 qua 9 tập truyện ngắn và truyện vừa tiêu biểu.
• Khẳng định Thế Lữ là cây bút tiên phong xác lập hai thể loại mới trong văn xuôi Việt Nam: truyện trinh thám duy lý và truyện huyễn tưởng khoa học.
• Làm sáng tỏ nghệ thuật kết hợp nhuần nhuyễn giữa óc phân tích thực nghiệm phương Tây và bút pháp trữ tình, lãng mạn phương Đông.
• Khôi phục vị thế xứng tầm của Thế Lữ như một nghệ sĩ "hai lần tiên phong" trên cả thi đàn Thơ mới lẫn địa hạt văn xuôi hiện đại.
• Đặt nền móng vững chắc cho kế hoạch nghiên cứu, tái bản và chuyển thể các tác phẩm văn xuôi kinh điển của Thế Lữ trong giai đoạn 2025 - 2030.

Công trình nghiên cứu này là tài liệu tham khảo học thuật không thể thiếu cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên văn khoa. Hãy khai thác ngay nguồn ngữ liệu quý giá này để làm phong phú thêm các đề tài nghiên cứu về văn học Việt Nam hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu thiên truyện; hành động đó mang dấu ấn tâm lý rõ nét. Sự thay đổi nhận thức cùng những diễn biến tâm lý của Chí Phèo là một quá trình dài: ban đầu là một nông dân lương thiện, sau khi ở tù về thì trở thành nỗi khiếp sợ trong mắt mọi người; rồi cuộc gặp gỡ và tình yêu với Thị Nở đã làm sống dậy những mơ ước bình dị nhất; để rồi bị từ chối tàn nhẫn và cuối cùng là giết Bá Kiến và tự sát. Ngoài cốt truyện, nhân vật thì ngôn ngữ, giọng điệu góp phần không nhỏ vào sự thành công của dòng truyện ngắn hiện thực. Nét chung nhất của các nhà văn thuộc dòng này là sự khách quan đôi khi đến lạnh lùng.

Tuy vậy, mỗi tác giả tạo dấu ấn riêng nhờ phong cách cá nhân của mình. Nguyễn Công Hoan sử dụng ngôn ngữ quần chúng với sự chọn lọc và nâng cao, đậm đà màu sắc cuộc sống. Giọng văn của ông có sắc thái sinh động đặc biệt khiến người đọc có cảm giác nhà văn đang nói chuyện với mình. Văn phong của Nguyễn Công Hoan trong sáng, linh hoạt, sống động được biểu hiện bằng một giọng điệu trào phúng với nhiều cung bậc, sắc thái: có cả hài hước, mỉa mai, diễu cợt, lên án… (Gái tân thời, Thật là phúc, Đào kép mới, Đàn bà là giống yếu…).

Nhờ sự am hiểu sâu sắc về nhiều hạng người trong xã hội mà ngôn ngữ trong truyện Vũ Trọng Phụng có sự sống động của cuộc đời. Nhà văn để nhân vật phát ngôn thứ ngôn ngữ đặc trưng của từng hạng người. Giọng điệu của 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ông mang sắc thái khi bi hài, khi gai góc, sắc cạnh, khi lại đầy suy tưởng triết lý (Bộ răng vàng, Đoạn tuyệt, Lấy vợ xấu, Ăn mừng, Đời là một cuộc chiến đấu). Ngôn ngữ của Nam Cao rất linh hoạt: lúc giàu suy tưởng triết lý, lúc lại bình dị, gần gũi, chân thực biểu đạt ý chính xác, tự nhiên.

Nhìn chung, giọng điệu của Nam Cao có sự tổng hợp nhiều giọng điệu khác nhau được tác giả thể hiện tùy vào đối tượng: có khi khách quan đến lạnh lùng, tàn nhẫn; khi suy tư, lúc hài hước mang niềm chua xót buồn thương. Hơn tất cả, bằng giọng điệu rất riêng, ông thể hiện tấm lòng yêu thương, cảm thông cho số phận người nông dân, trí thức phải sống trong cảnh đau khổ, bế tắc (Chí Phèo, Lão Hạc, Đời thừa, Trăng sáng…). Sự bao quát trên đây tuy chưa thực sự đầy đủ, nhưng chúng ta có thể thấy được những đặc trưng cơ bản cũng như phong cách sáng tác khác nhau của các tác giả tiêu biểu trong cả hai dòng truyện ngắn trữ tình và hiện thực. Hơn nữa, chúng tôi cũng muốn khẳng định vị trí vai trò của hai dòng truyện ngắn này vào công cuộc hiện đại hóa văn học nói riêng và sự phát triển của văn xuôi hiện đại nói chung.

Sự nghiệp sáng tác của Thế Lữ 1. Vài nét về con người Thế Lữ Thế Lữ sinh ngày 6 tháng 10 năm 1907 trong một gia đình viên chức nhỏ tại ấp Thái Hà, Hà Nội. Ban đầu ông có tên khai sinh là Nguyễn Đình Lễ, sau đó đổi thành Nguyễn Thứ Lễ vì là con thứ. Khi anh trai ông mất ở tuổi 11, gia đình lấy lại tên Nguyễn Đình Lễ.

Một thời gian sau ông lấy lại tên Nguyễn Thứ Lễ, khi viết văn nói lái lại thành Nguyễn Thế Lữ, rồi rút gọn thành Thế Lữ. Ngoài ra, ông còn dùng bút danh Lê Ta để viết báo. Lúc còn nhỏ ông sống ở Lạng Sơn, sau đó về Hải Phòng học, đến năm 22 tuổi, ông thi đỗ dự thính vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, học được một năm thì bỏ. Ông viết truyện, làm thơ từ khá sớm và bắt đầu đóng kịch từ năm 1928.

Đến năm 1932, ông được mời làm báo Phong hóa rồi gia nhập Tự lực văn đoàn, là 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một trong những người sáng lập văn phái này. Ông là nhân vật chủ chốt cho cả Phong hóa và Ngày nay, là cây bút có lối viết sắc sảo và tinh tế. Trong lĩnh vực thơ ca, Thế Lữ được biết đến nhiều nhất là bài Nhớ rừng (1934) ông đã trở thành nhà thơ tiêu biểu nhất của buổi đầu thơ mới và là người góp phần quan trọng nhất để bắt đầu phong trào Thơ mới lúc bấy giờ. Không chỉ thơ, Thế Lữ còn quan tâm đến nhiều ngành nghệ thuật khác nhau như văn xuôi, kịch nói.

Là thành viên Tự lực văn đoàn, ông vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc viết bài, biên tập, sáng tác các tác phẩm văn chương; nhưng bên cạnh đó, kịch nói và sân khấu vẫn là một niềm đam mê. Cùng một lúc ông đảm nhận nhiều công việc trong đoàn kịch như viết kịch bản, làm diễn viên, đạo diễn, chỉ đạo nghệ thuật. Ông tham gia ban kịch Tinh hoa, xây dựng ban kịch Thế Lữ, rồi ban kịch Anh Vũ. Bên cạnh đó, ông còn dịch nhiều tài liệu nước ngoài về sân khấu và kịch các loại.

Ngay từ khi còn trẻ, Thế Lữ đã có tư tưởng tiến bộ, ông tham gia Thanh niên cách mạng đồng chí hội khi mới hai mươi mốt tuổi. Trước Cách mạng, khi Tự lực văn đoàn ngừng hoạt động, ông đã chỉ đạo đoàn nghệ thuật đi phục vụ dọc miền đất nước, đưa đoàn kịch vào chiến khu để phục vụ kháng chiến. Năm 1948, ông được bầu làm Ủy viên thường vụ Ban Chấp hành tại Đại hội thành lập Hội Văn nghệ Việt Nam. Thế Lữ cũng là trưởng đoàn sân khấu Việt Nam năm 1948-1949.

Cuối năm sau đó, Thế Lữ phụ trách đoàn kịch Chiến thắng, tổ chức đi biểu diễn ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Năm 1955, ông là trưởng ban Nghiên cứu Nghệ thuật sân khấu Việt Nam, đồng thời là trưởng đoàn Đoàn Văn công nhân dân Trung ương, tham gia hội diễn ở Nhà hát nhân dân thành phố Hà Nội. Ông chỉ đạo đoàn Ca múa nhân dân Trung ương đi biểu diễn ở Trung Quốc, Liên Xô, Ba Lan. Từ năm 1957-1977, Thế Lữ giữ cương vị Chủ tịch Hội Nghệ sỹ sân khấu Việt Nam từ ngày đầu thành lập.

Ông là một trong những hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1957. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năm 1962, tại Đại hội Văn nghệ toàn quốc, Thế Lữ được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành. Thế Lữ lập gia đình riêng từ khá sớm, khi mới mười bảy tuổi. Ông chỉ có con với người vợ đầu là bà Nguyễn Thị Khương.

Người con cả của họ sống ở miền Bắc, có thời gian đi theo bố, được truyền nghề cộng thêm tố chất sẵn có, đã trở thành nhà đạo diễn kịch nói nổi tiếng Việt Nam, đó là Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Đình Nghi. Nghệ sĩ Nguyễn Đình Nghi đã qua đời năm 2001. Vợ Nguyễn Đình Nghi, nghệ sỹ ưu tú Nguyễn Thị Mỹ Dung cũng theo nghiệp sân khấu. Cuối năm 1938, Thế Lữ kết hôn với người vợ thứ hai là diễn viên kịch nói Song Kim, bà sinh năm 1913 tại Hà Đông.

Từ đó, họ vừa là bạn đời, vừa là bạn nghề. Do tài năng vốn có cộng với sự dìu dắt của Thế Lữ, Song Kim đã trở thành một nghệ sỹ có tên tuổi, được phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ Nhân dân. Bà đang sống tại Hà Nội, từng sở hữu một số tài liệu quý về sự nghiệp sáng tác của Thế Lữ. Năm 1979, Thế Lữ vào Thành phố Hồ Chí Minh sống với người vợ đầu và các con.

Mười năm sau ông qua đời ở đó do tuổi già, hưởng thọ tám mươi hai tuổi. Năm 2001, Thế Lữ được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật với hai tác phẩm Cụ đạo, Sư ông và Đề Thám. Đó là hai vở kịch ông tham gia với vai trò diễn viên, đạo diễn, viết kịch bản, được công diễn nhiều lần từ kháng chiến chống thực dân Pháp cho tới sau này. Thế Lữ, người mở đầu một trào lưu thơ ca.

Thế Lữ đã ra mắt độc giả hơn 50 bài thơ, chủ yếu được sáng tác trước năm 1945 và được in trên báo Phong hóa và Ngày nay, sau tập hợp vào hai tập thơ: Mấy vần thơ (1935), Mấy vần thơ (tập mới, 1941). Có rất nhiều người đánh giá vai trò của ông với thơ mới, đáng chú ý là ý kiến của Vũ Ngọc Phan : “ Phan Khôi, Lưu Trọng Lư chỉ là những người làm cho người ta chú ý đến 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thơ mới mà thôi, còn Thế Lữ mới chính là người làm cho ta tin cậy ở tương lai của thơ mới” [3, tr. Một ý kiến khác của Hoài Thanh, Hoài Chân trong Thi nhân Việt Nam: “Độ ấy thơ mới vừa ra đời. Thế Lữ như vầng sao đột hiện, ánh sáng chói khắp cả trời thơ Việt Nam” [3, tr.

Có thể thấy, Thế Lữ là nhà thơ tiên phong mở đầu cho phong trào Thơ mới. Ông đã mang đến cho thơ mới những sáng tác đầy giá trị. Vào buổi đầu ấy, ông đã thổi hồn mới vào thơ mà đối với lớp người cũ người ta chỉ quen ngâm thơ Tản Đà, Á Nam, đọc Truyện Kiều,… Bắt đầu từ Nhớ rừng, sau đó là Cây đàn muôn điệu, Tiếng sáo thiên thai…Trong lúc vấn đề cũ và mới trong thơ chưa được phân định thì sự cách tân táo bạo cả về hình thức và nội dung của Nhớ rừng đã mang lại sự thắng thế hoàn toàn cho thơ mới. Nhà phê bình Hoài Thanh đã từng nhận xét: “Thế Lữ không bàn về thơ mới, không bênh vực thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ lặng lẽ, chỉ điềm nhiêm bước những bước vững vàng trong khoảnh khắc cả hàng ngũ thơ xưa phải tan vỡ” [3, tr.

Tiếp theo Thế Lữ là cả một thế hệ, một phong trào thi ca sáng tạo và tân tiến như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Huy Cận,… Thế Lữ là người đi đầu trong phong trào Thơ mới. Ông đã đưa ra một quan niệm có tính tuyên ngôn: thơ phải là cây đàn muôn điệu, phải vang lên những khúc nhạc, giai điệu trong đời. Cảnh vĩ đại, sóng nghiêng trời, thác ngàn đổ Nét mong mang, thấp thoáng cánh hoa bay Cảnh cơ hàn nơi nước đọng bùn lầy; Thú xán lạn mơ hồ trong ảo mộng; Chí hăng hái đua ganh đời náo động Tôi đều yêu, đều kiếm, đều say mê ( Cây đàn muôn điệu) Có thể nói, thơ và cuộc đời có mối liên hệ, cuộc sống là chất liệu của thơ, nhà thơ cần biết khai thác. Nhưng với Thế Lữ, thơ không phải là sự ghi chép tìm tòi về cuộc đời mà ông muốn tìm đến cái đẹp về vật chất và tinh thần.