ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THỦY ĐẶC ĐIỂM TIỂU THUYẾT NGUYỄN PHAN HÁCH LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC Hà Nội –2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THỦY ĐẶC ĐIỂM TIỂU THUYẾT NGUYỄN PHAN HÁCH Chuyên ngành : Văn Học Việt Nam Mã số : 60 22 01 21 LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Bá Thành Hà Nội – 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tôi xin được gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Bá Thành, người đã trực tiếp hướng dẫn chỉ bảo để tôi có thể hoàn thành luận văn này. Xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô khoa Văn học, phòng sau Đại học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo cho tôi được học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận văn. Lời cuối cùng cho tôi được gửi lời cảm ơn chân thành đến nhà văn Nguyễn Phan Hách, người luôn đồng hành, tận tình giúp đỡ, cùng người thân, bạn bè đã luôn ở bên cạnh động viên để tôi có thể hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 25 tháng 11 năm 2018 Học viên Nguyễn Thị Thủy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu. Đối tượng, mục đích và phạm vi nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu:. Cấu trúc luận văn. 7 CHƢƠNG 1 TIỂU THUYẾT NGUYỄN PHAN HÁCH TRONG BỐI CẢNH CỦA TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI. Khái niệm về tiểu thuyết.
Sự vận động và phát triền của tiểu thuyết Việt Nam đƣơng đại. Sự nghiệp sáng tác và quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Phan Hách. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Phan Hách. Quan niệm về nghệ thuật của Nguyễn Phan Hách.
Tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách. 22 Tiểu kết chƣơng 1. 25 CHƢƠNG 2 HIỆN THỰC XÃ HỘI VÀ CON NGƢỜI TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN PHAN HÁCH. Hiện thực trong tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách.
Hiện thực lịch sử đau thương. Hiện thực sinh hoạt đời thường. Con ngƣời trong tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách. Con người mang vận mệnh lịch sử.
Con người trong sự lựa chọn bắt buộc. Con người trong mối quan hệ với gia đình. 57 Tiểu kết chƣơng 2. 62 CHƢƠNG 3 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN PHAN HÁCH.
63 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm thể loại. Đa dạng kết cấu. Sự pha trộn thể loại.
Ngôn ngữ giản dị, gần gũi. Ngôn ngữ tính dục. Giọng điệu triết lý, chiêm nghiệm. Giọng điệu u mua, hóm hỉnh.
91 Tiểu kết chƣơng 3. 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 98 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1.Văn học Việt Nam giai đoạn đổi mới (sau 1986) được “cởi trói” và thỏa sức tự do đã tạo ra những thay đổi căn bản trong thực tiễn sáng tạo nghệ thuật và đời sống tiếp nhận văn học.
Bước chuyển mạnh mẽ của sự giao thoa hội nhập ảnh hưởng lớn đến đời sống văn học bởi vừa tiếp nhận thêm những tư tưởng lý thuyết mới của thế giới vừa rà soát lại những giá trị đích thực mà trước đây chúng ta đã bỏ qua hoặc đánh giá chưa thỏa đáng. Trong nhiều thể loại của văn học giai đoạn này, tiểu thuyết là mảnh đất “màu mỡ” cho các nhà văn sáng tạo nghệ thuật. Những nhà văn tiêu biểu như Nguyễn Khải, Lê Lựu, Ma Văn Kháng, Bảo Ninh, Chu Lai, Lê Văn Thảo, Nguyễn Bình Phương,… nổi lên như các nhà văn viết tiểu thuyết tiêu biểu thời kì đổi mới. Vấn đề được các nhà văn đề cập đến trong giai đoạn này thường liên quan đến con người và hiện thực xã hội trên nhiều bình diện khác nhau.
Đặc biệt là những khía cạnh từ sâu bản thể con người được soi chiếu dưới góc độ thế sự, đời tư trong xã hội khi mà những giá trị xưa cũ dần bị “quên lãng” và con người phải chấp nhận và sống chung với những điều “phi lý” trong đời sống hiện đại. Đề tài của văn học trong giai đoạn mới vô cùng phong phú trong đó những tác phẩm tìm về với lịch sử vẫn chiếm số lượng lớn. Nguyễn Phan Hách cũng đã lựa chọn cho mình con đường theo mạch gắn với lịch sử như vậy. Yếu tố “sử” trong văn học đương đại được lồng ghép vào rất nhiều các tác phẩm như một sự khẳng định theo hướng đi riêng.
Con người trong tiểu thuyết lịch sử đương đại không còn theo tiêu chí danh nhân lịch sử mà là nhân vật trong tiểu thuyết được đặt trong đời sống thực, mới mẻ hơn, sinh động hơn. Điều này cũng đặt ra yêu cầu các nhà văn phải phát huy tối đa trí tưởng tượng, sự hư cấu để “hưởng thụ lịch sử” (Võ Thị Hảo). Những thay đổi này khiến cho không chỉ nhà văn mà người tiếp nhận cũng có quyền được làm 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công việc phán xét cả lịch sử, chưng cất lịch sử, tranh luận với sử học về nhân sinh, thế sự giúp nhận thức thêm, nhận thức lại lịch sử. Với Nguyễn Phan Hách, sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống nho học, trên quê hương Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa đã nuôi dưỡng tâm hồn khiến ông tiếp nhận và sáng tác thơ ca từ rất sớm.
Độc giả biết đến ông với tư cách một nhà thơ, một người viết truyện ngắn nhiều hơn là một nhà tiểu thuyết. Không phải là một tên tuổi đặc biệt nổi tiếng với công chúng song Nguyễn Phan Hách được giới chuyên môn đánh giá cao trong những nỗ lực không ngừng trên mọi thể loại của văn học và cũng đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trên mặt trận thơ ca và truyện ngắn. Dù đã thử sức với thể loại tiểu thuyết từ rất sớm với các tác phẩm như “Mây tan”, “Người đàn bà buồn”, “Mê Cung”, song đến “Cuồng phong” tên tuổi của ông mới được nhiều người biết đến. Tìm hiểu về đặc điểm tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách, chúng tôi muốn đi sâu tìm hiểu về một tác giả tiểu thuyết vẫn còn khá mới mẻ với nhiều bạn đọc nhưng có những đóng góp không nhỏ trên diễn đàn văn chương.
Hơn nữa, theo nghiên cứu của chúng tôi chưa có một công trình nào viết về “Đặc điểm tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách”. Chính vì vậy, chúng tôi chọn đề tài này với mong muốn có thể nghiên cứu một cách toàn diện về tiểu thuyết của ông đồng thời mang đến được cái nhìn mới về Nguyễn Phan Hách cùng những đóng góp của ông dành cho văn chương. Lịch sử nghiên cứu Đã có khá nhiều những bài viết về Nguyễn Phan Hách và các tác phẩm của ông. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng chưa có một công trình nghiên cứu nào tìm hiểu về tiểu thuyết của Nguyễn Phan Hách một cách có hệ thống và đầy đủ.
Bởi độc giả và công chúng phần lớn đều chỉ quan tâm đến tiểu thuyết “Cuồng phong”, một tác phẩm gây được tiếng vang lớn nhất gần đây và đã được tái bản nhiều lần. Theo như khảo sát của chúng tôi thì có hai công trình nghiên cứu khoa học về Nguyễn Phan Hách và tiểu thuyết “Cuồng Phong”. Trước hết đó là 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công trình nghiên cứu của Nguyễn Khánh Vân (2012) với tựa đề, “Tìm hiểu một số đặc điểm nghệ thuật trong tiểu thuyết cuồng phong của Nguyễn Phan Hách”, Luận văn thạc sĩ Ngữ Văn, Đại học sư phạm Hà Nội 2. Trong luận văn tác giả đi vào hai nội dung chính và cơ bản nhất là những đặc điểm nghệ thuật về không gian nghệ thuật và hình tượng nhân vật, cùng đó là cốt truyện, ngôn ngữ, giọng điệu trong tiểu thuyết “Cuồng Phong”.
Luận văn chỉ dừng lại ở việc khai thác một số đặc sắc nghệ thuật của tiểu thuyết chứ chưa có cái nhìn tổng quan, khái quát có hệ thống để thấy được những đặc điểm trên phương diện nội dung và nghệ thuật của tiểu thuyết của Nguyễn Phan Hách. Cùng khai thác, tìm hiểu về tiểu thuyết Cuồng phong là khóa luận tốt nghiệp của Trần Thị Ánh Tuyết (2016), Đại học sư phạm Hà Nội, nghiên cứu về “Đặc sắc tiểu thuyết Cuồng Phong của Nguyễn Phan Hách”. Khóa luận tập trung vào bức tranh toàn cảnh của lịch sử xã hội Việt Nam thế kỉ XX và đặc sắc nghệ thuật trong tiểu thuyết. Tuy nhiên đây chỉ là một công trình nghiên cứu quy mô nhỏ dừng lại ở duy nhất một tiểu thuyết, chưa thấy được toàn diện và phát hiện đầy đủ những đặc sắc cũng như những điểm nổi bật trong đa số các tiểu thuyết của Nguyễn Phan Hách.
Bên cạnh những công trình nghiên cứu, các bài báo viết về tiểu thuyết “Cuồng phong” cũng được đăng trên các báo, tạp chí. Bài viết “Cơn bão cuộc đời trong tiểu thuyết Cuồng Phong” của Nguyễn Thanh Lâm, Hội văn nghệ Hà Nội đăng trên báo Văn nghệ Công An có những nhận định, mô tả một cách khái quát nội dung của tiểu thuyết và nhận định của cá nhân người viết về những phân đoạn ấn tượng trong cuốn sách. Trong một bài viết khác của Gia Bách (2008) được đăng trên báo An Ninh Thủ đô với tựa đề “Thầy Hách hô phong hoán vũ trong cơn Cuồng phong” đã giới thiệu sơ lược nội dung và nghệ thuật của cuốn tiểu thuyết. Cùng một số bài được đăng trên báo Thể thao Văn hóa, Hoàng Hồng (2008) thực hiện bài viết “Tôi nhát gan lắm”; Thiên Anh (2008), “Nguyễn Phan 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hách: Một số trang viết của tôi giống sex dân gian”.
Là những cuộc đối thoại chân thực, được tác giả trực tiếp chia sẻ xung quanh tiểu thuyết “Cuồng phong” và những ý kiến của ông về văn hóa đọc hiện nay của giới trẻ đồng thời đưa ra những giải pháp khắc phục hiện trạng này. Tất cả các bài viết và công trình nghiên cứu trên đây mà chúng tôi tìm hiểu dừng lại ở mức độ khái quát một phần những khía cạnh trong tiểu thuyết Nguyễn Phan Hách. Bởi phần đa độc giả và nhà nghiên cứu chỉ tập trung vào tiểu thuyết “Cuồng phong”, cuốn sách để đời của tác giả chứ chưa tìm hiểu, nghiên cứu kĩ lưỡng về những cuốn tiểu thuyết trước đó của ông, cũng có thể vì các cuốn sách đó chưa có tiếng vang.