mở đầu cho sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam. Việc xuất bản báo Thanh Niên đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử báo chí cách mạng, báo tích cực tuyên truyền chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức cho sự ra đời của một chính Đảng thống nhất. Ngày 3/2/1930 với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam khi đã đánh giá cao vai trò của báo chí. Cương lĩnh đầu tiên của Đảng có ghi: “Đảng phải mở rộng tuyên truyền cổ động, ra sách, báo, truyền đơn”… để làm cho “quần chúng biết mục đích của Đảng và ý kiến của Đảng đối với các việc xảy ra” [2,4] Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, tờ Tranh Đấu cơ quan ngôn luận đầu tiên của Đảng được xuất bản.
Số 1 của báo ra ngày 15-8-1930. Tiếp theo thời kỳ vận động dân chủ 1936-1939, Đảng cho xuất bản tờ Dân Chúng vào năm 1938. Đây là tờ báo tiếng Việt đầu tiên xuất bản công khai và được chính quyền thực dân thừa nhận sự hợp pháp. Với khoảng 80 số báo trong hơn một năm tồn tại, báo Dân Chúng đã ghi lại chiến công có ý nghĩa mở đường cho tự do báo chí, chống lại báo chí phản động của bọn cầm quyền ở Đông Dương.
Trong những năm lãnh đạo nhân dân Việt Nam đấu tranh giành độc lập, đặc biệt, trong phong trào vận động dân chủ 1936 – 1939, Đảng Cộng sản Đông Dương đã sử dụng triệt để vai trò của báo chí để tuyên truyền, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, cổ động, tổ chức quần chúng đấu tranh. Hàng loạt tờ báo được in và phát hành rộng rãi: Tin Tức, Thời Mới, An Nam Trẻ, Tiền Phong, Dân Chúng, Lao Động… Sau chiến tranh thế giới thứ II, cùng với sự thay đổi về chính trị kinh tế văn hóa xã hội, báo chí cũng bị kéo vào vòng ảnh hưởng và mang một sắc thái mới. Trước ảnh hưởng của báo chí trong công tác tuyên truyền chính quyền thực dân đã ban hành một loạt sắc lệnh, nghị định liên quan trực tiếp đến sự phát triển của báo chí. Trong bối cảnh đó, Đảng ta đã có những chủ trương đúng đắn kịp thời.
Tháng 5-1941, Hội nghị ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ 8 đã thông qua nghị quyết chuyển hướng tổ chức và chỉ đạo ra 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com báo bí mật dưới mọi hình thức. Sau khi mặt trận Việt minh được thành lập, Đảng ta quyết định xuất bản tờ báo Cứu Quốc làm cơ quan cổ động của Việt Nam độc lập đồng minh. Ngoài báo chí của mặt trận, Đảng còn chủ trương xuất bản một loạt các báo của địa phương, các cơ quan đoàn thể, các ngành để tuyên truyền chính sách của Đảng. Do đó dù không có điều kiện hoạt động công khai, báo chí Việt Nam đặc biệt là dòng báo chí cách mạng vẫn tiếp tục phát triển với nhiều tờ báo được xuất bản bí mật.
Có thể nói trước cách mạng tháng tám, Đảng ta đã coi trọng chỉ đạo trên mặt trận báo chí. Nhận thấy vai trò của báo chí cách mạng đối với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, Đảng quan tâm xây dựng đội ngũ cổ động tuyên truyền trên lĩnh vực tư tưởng. Dù trong điều kiện rất khó khăn, báo chí vẫn phát triển mạnh mẽ dưới mọi hình thức, trở thành kênh thông tin quan trọng đến với người dân. Báo chí cách mạng đã trở thành thứ vũ khí sắc bén chĩa mũi nhọn vào kẻ thù, góp phần tuyên truyền đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng ta.
* Các tờ báo “tiền thân” của báo Nhân Dân với công tác đối ngoại từ năm 1945 đến năm 1950 Trước khi báo Nhân Dân ra đời, báo chí cách mạng Việt Nam đã có một truyền thống đấu tranh lâu dài. Sự xuất hiện của báo Nhân Dân - tờ báo lớn nhất của Đảng ta còn xuất bản cho đến ngày nay là kết quả của quá trình chuyển đổi thay thế dần từ các tờ báo "tiền thân" của nó. Báo Nhân Dân là sự kế thừa truyền thống vẻ vang của các tờ báo Thanh Niên, Tranh Đấu, Dân Chúng, Cứu quốc, Cờ Giải Phóng và báo Sự Thật.do Đảng và các tổ chức tiền thân của Đảng thành lập nhằm mục đích phục vụ cho nhu cầu đấu tranh cách mạng, trong đó tiếp nối trực tiếp nhất từ hai tờ báo Cờ Giải Phóng và Sự Thật. Chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ (1939), phát xít Nhật nhanh chóng xâm chiếm Đông Dương, câu kết với Pháp thống trị Đông Dương, vấn đề giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu.
Tháng 10-1942, Tờ Cờ Giải Phóng cơ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan trung ương của Đảng ra đời do đồng chí Trường Chinh phụ trách biên tập đồng thời cũng là cây bút chính của tờ báo. Trong thời gian tồn tại, từ năm 1942 đến cuối năm 1945, Báo Cờ giải phóng đã góp phần tuyên truyền đường lối chủ trương chính sách của Đảng. Báo phổ biến những kinh nghiệm công tác xây dựng Đảng, nhắc nhở cán bộ đảng viên đề cao cảnh giác đối với hoạt động phá hoại của bọn nội gian. Đặc biệt báo coi trọng việc giáo dục nâng cao trình độ cán bộ và đảng viên, làm cho Đảng có thể đóng được vai trò tiên phong trong sự nghiệp cách mạng.
Đối với vấn đề đối ngoại, vận động quốc tế, Cờ giải phóng có vai trò to lớn trong việc khẳng định cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam. Báo đăng những bài phân tích nguyên nhân, tính chất, diễn biến, triển vọng của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 2, vạch rõ tội ác của bọn phát xít gây chiến, đề cao vai trò của Liên Xô trong cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít. Báo tích cực chỉ rõ tội các của bọn phát xít Pháp - Nhật và tay sai phản động ở Đông Dương. Có thẻ nói, Cờ giải phóng luôn theo dõi bám sát tình hình, nắm bắt được âm mưu, thủ đoạn của địch nên kịp thời thông tin cho quần chúng.
Báo có tác dụng to lớn đối với công cuộc khởi nghia vũ trang giành chính quyền trong cách mạng tháng Tám. Cuối năm 1945, Đảng Cộng sản Đông Dương rút vào hoạt động bí mật, báo Cờ giải phóng cũng chấm dứt vai trò lịch sử của mình sau khi đã cống hiến nhiều công sức cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc cũng như trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam. Là một tờ báo ra đời theo yêu cầu của điều kiện lịch sử nặng nề chỉ đạo thực tiễn cách mạng nhưng Cờ giải phóng đã có những đóng góp về giá trị nội dung và nghệ thuật đối với nền báo chí Việt Nam. Với nội dung bài vở, cách trình bày, hệ thống chương mục của tờ báo, nó đã bước đầu xây dựng lên hình mẫu của một tờ báo Đảng, là các bản lề trong quá trình tìm ra một khuôn mặt ổn định cho tờ báo làm tiếng nói chính thức của Đảng trong hệ thống báo chí Việt Nam.
Từ những người cầm bút, xây dựng và nuôi dưỡng tờ báo lớn lên đã trở thành thế hệ đầu tiên đào 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tạo ra một lớp người cầm bút, sử dụng báo chí như một vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh cách mạng. Thế hệ cầm bút của Đảng trong thời kỳ đó đã tạo nên một tiếng nói chung cho dân tộc, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc đến tận mai sau. Thực hiện đúng như nghị quyết của Đảng về chiến thuật vận động tuyên truyền trong giai đoạn này. “Báo sách của Đảng phải viết thật dễ hiểu tránh những danh từ lủng củng và cách nói trừu tượng để cho quần chúng dễ nhận, văn phải hùng hồn không máy móc khô khan, phải phản ánh quyền lợi của các giới, phải biết về chính trị để có thể chú trọng về văn hóa nghệ thuật thể dục”[16, 21].
Cờ Giải Phóng đã cố gắng cả ở nội dung, hình thức, văn phong, chăm chút từng chữ, từng câu, từng chi tiết nhỏ phấn đấu nâng vị trí của mình lên ngang tầm lịch sử, trở thành ngọn cờ đầu trong nền báo chí cách mạng của Đảng ta. Cờ Giải Phóng cũng là tờ báo quan trọng nhất khi Đảng ta vừa giành được chính quyền sau cách mạng tháng 8-1945. Trên lĩnh vực báo chí, sau cách mạng tháng Tám, Trung ương Đảng đã kịp thời có sự chuyển hướng đúng đắn để báo chí làm tốt chức năng của nó. Báo chí cách mạng lúc này trở thành hệ thống báo chí nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản – trở thành báo chí chính thống của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa.
Đầu tháng 12-1945 Trung ương Đảng quyết định xuất bản báo Sự Thật để tiêp tục tuyên truyền đường lối chủ trương của Đảng và hướng dẫn quần chúng nhân dân. Do việc Đảng ta rút vào hoạt động, báo Sự Thật được xuất bản dưới danh nghĩa làm cơ quan tuyên truyền cổ động của hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác ở Đông Dương. Báo Sự thật số 1 ra ngày 5-12-1945 đến tháng 2-1951 thì ngừng xuất bản, số cuối là số 154 ra ngày 25-12-1950. Sự Thật số 1 đăng xã luận nêu rõ mục đích xuất bản tờ báo: “Nhân dân Đông Dương đang kháng chiến.
Muốn thắng lợi phải chống óc bè phái và mưu mô chia rẻ, đặng củng cố mặt trận dân tộc thống nhất chống thực dân Pháp xâm lược'' [16,25] 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sự Thật ra đời là sự kế tục và thay thế báo Cờ Giải Phóng làm cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng, do điều kiện lịch sử Đảng rút vào bí mật vì thế Sự Thật xuất bản dưới danh nghĩa cơ quan tuyên truyền cổ động cho Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác ở Đông Dương, và khi kháng chiến bùng nổ thì nó trở thành cơ quan tuyên truyền cổ động kháng chiến. Dù xuất bản dưới danh nghĩa nào thì Sự Thật cũng đảm nhiệm vai trò làm người tuyên truyền cho học thuyết Mác chỉ đạo quần chúng nhân dân trong sự nghiệp kháng chiến cứu nước giải phóng dân tộc. Sau cách mạng tháng 8. chính quyền cách mạng non trẻ phải đối diện với thù trong giặc ngoài.
Lúc này, vấn đề đối ngoại, đấu tranh ngoại giao trở thành vấn đề có ý nghĩa quan trọng. Dưới sự chỉ đạo sâu sát của đồng chí Trường Chinh và các đồng chí lãnh đạo khác của Đảng, báo Sự thật góp phần không nhỏ vào thắng lợi của công cuộc củng cố, xây dựng và bảo vệ chính quyền nhân dân. Báo tích cực tuyên truyền đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng ta.