CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ THÔNG TIN VÀ MINH BẠCH THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1.1 Khái niệm thị trường hiệu quả: Giả thuyết thị trường hiệu quả là một giả thuyết của lý thuyết tài chính cho rằng giá cả trên các thị trường có tính chất đầu cơ, đặc biệt là TTCK phản ánh đầy đủ mọi thông tin đã biết, hay nói cách khác, phản ánh đầy đủ sự kỳ vọng của các nhà đầu tư. Do đó không thể kiếm được lợi nhuận bằng cách căn cứ vào các thông tin đã biết hay những hình thái biến động của giá cả trong quá khứ. Có thể nói một cách ngắn gọn là các nhà đầu tư không thể “khôn” hơn thị trường. Khái niệm hiệu quả ở đây được dùng với hàm ý hấp thụ thông tin nhanh chóng chứ không phải các nguồn lực tạo ra sản lượng tối đa như trong các lĩnh vực kinh tế học khác.
Thông tin cũng được hiểu là những tin tức có thể ảnh hưởng đến giá cả và không dự đoán trước được. Thị trường được xem là hiệu quả khi hiệu quả về cả ba mặt: Phân phối: các nguồn lực của kinh tế được sử dụng một cách tốt nhất. tức có nghĩa vốn của nhà đầu tư đầu tư vào những công ty có tiềm năng phát triển nhất. Người nào sẵn lòng trả giá cao nhất sẽ được sở hữu nguồn lực đó.
Hoạt động: chi phí giao dịch được quyết định theo quy luật cạnh tranh. Khi các chi phí giao dịch trong thị trường được quyết định theo quy luật cạnh tranh. Chi phí giao dịch hiệu quả là chi phí mà nhà đầu tư trả cho các nhà môi giới có sự cạnh tranh lẫn nhau và chi phí này được xem là chi phí bình thường mà nhà đầu tư phải bỏ ra. Hoạt động của thị trường được xem là hiệu quả nhất là khi tất cả các chi phí giao dịch bằng không.
Thực tế thì điều này không xảy ra vì chi phí môi giới là nguồn thu, giúp các nhà tạo lập thị trường, nhà môi giới tồn tại. Thông tin: thị trường phải phản ánh đầy đủ và tức thời các thông tin có sẵn trên thị trường. Thị trường hiệu quả (Effecient market) là nơi mà tại bất kỳ thời điểm nào, tất cả các thông tin mới đều được những người tham gia thị trường nắm bắt và tức thì được phản ánh vào trong giá cả thị trường. Ví dụ: tin một công ty dầu lửa phát hiện ra mỏ dầu mới có trữ lượng lớn được công bố lúc 10 giờ sáng ngày hôm nay thì ngay lập tức thông tin đó sẽ được phản ánh vào giá cả khiến cho nó được đẩy lên ở mức thích hợp.
Ở Mỹ đã có những nghiên cứu đo lường tốc độ của sự điều chỉnh giá cả và kết quả là chỉ có thể kiếm được lợi nhuận khi mua chứng khoán trong vòng 30 giây sau khi thông tin mới được công bố rộng rãi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Bước ngẫu nhiên của thị trường: giả thuyết thị trường hiệu quả đưa ra một phương pháp để phân tích diễn biến giá cả của những thị trường đầu cơ có tổ chức, theo đó giá cả của thị trường này lên xuống thất thường và không thể dự kiến trước được như những bước ngẫu nhiên trong một khoảng thời gian. Các nghiên cứu về chỉ số giá chứng khoán của toàn bộ thị trường cũng như của một cổ phiếu cho thấy đồ thị diễn biến của nó cũng giống như đồ thị kết quả tung ngẫu nhiên một đồng xu. Giả thuyết thị trường hiệu quả giải thích rằng sở dĩ có tình trạng này là do những thông tin mới ngay tức thì được phản ánh vào trong giá cả đồng thời những thông tin này có tính không dự đoán trước được nên diễn biến của giá cả cũng vậy.2 Các dạng thị trường hiệu quả: 1.1 Thị trường hiệu quả dạng yếu: Tập hợp thông tin chỉ bao gồm giá cả chứng khoán vốn trong quá khứ.
Thị trường mà giá cả phản ánh hoàn toàn lượng thông tin vừa xảy ra gọi là thị trường hiệu quả dạng yếu. Đối với loại thị trường này, không thể sử dụng phân tích kỹ thuật (CAPM, APT, Hồi quy…) để kiếm lời bất thường. Vì nhà phân tích kỹ thuật theo dõi sự thay đổi giá cổ phiếu qua hàng loạt các thời điểm khác nhau. Nếu dạng yếu tồn tại, không có bất kỳ thông tin nào trong quá khứ được sử dụng để dự đoán cho tương lai.
Bởi vì, bất kỳ thông tin nào cũng được phân tích bởi hàng nghìn nhà đầu tư trên thị trường. Nếu dạng yếu không tồn tại thì không cần kiểm định hai dạng còn lại.2 Thị trường hiệu quả trung bình: Giá cả phản ánh không chỉ giá cả trong quá khứ mà còn tất cả thông tin được công bố khác về tình hình công ty (năng lực sản xuất, quản lý, báo cáo tài chính, thông tin đối thủ cạnh tranh, dự doán về tình hình hoạt động). Khi thị trường ở dạng vừa phải, giá cả sẽ điều chỉnh ngay lập tức trước các thông tin công cộng như là việc công bố tỷ suất sinh lời quý vừa qua, một phát hành cổ phần mới, một đề nghị sáp nhập hai công ty… 1.3 Thị trường hiệu quả dạng mạnh: Giá cả phản ánh tất cả thông tin có thể có được bằng cách phân tích tỉ mỉ về công ty và nền kinh tế. Đến đây khả năng tìm kiếm lợi nhuận siêu ngạch là không thể, không tồn tại giao dịch nội gián, khả năng tìm kiếm lợi nhuận của các nhà phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản là không thể.
Trong một thị trường như vậy, chúng ta sẽ quan sát thấy các nhà đầu tư may mắn và không may mắn, nhưng chúng ta không thể tìm thấy bất kỳ siêu giám đốc nào có thể liên tục đánh bại thị trường.4 Phân tích trong quá trình đầu tư giúp cho thị trường hiệu quả: - Nhà phân tích cơ bản: Nhà phân tích nghiên cứu việc kinh doanh của công ty và cố gắng phát hiện thông tin về khả năng sinh lời sẽ rọi ánh sáng mới vào giá trị cổ phần. Các nỗ lực cạnh tranh lẫn nhau giữa các nghiên cứu cơ bản sẽ có khuynh hướng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 đảm bảo rằng giá cả phản ánh tất cả thông tin có liên quan và các thay đổi giá cả là không thể dự đoán được. - Nhà phân tích kỹ thuật: Các nhà phân tích này thì nghiên cứu hồ sơ giá cả và tìm kiếm khuynh hướng thị trường hay các chu kỳ phân tích. Những nỗ lực trong nghiên cứu kỹ thuật thường sẽ không đảm bảo rằng giá cả hiện tại phản ánh tất cả các thông tin trong chuỗi giá cả quá khứ và thay đổi giá cả tương lai không thể dự báo được từ giá cả quá khứ.5 Những tranh luận về giả thuyết thị trường hiệu quả: Nếu tất cả những người tham gia thị trường đều chấp nhận giả thuyết thị trường hiệu quả thì họ có thể sẽ không quan tâm đến các thông tin mới nữa và khi đó giá cả sẽ không phản ánh đầy đủ các thông tin này.
Tuy vậy những nhà lý thuyết thị trường hiệu quả lập luận rằng không phải tất cả mọi người đều phản ứng như thế, hơn nữa nếu có tình trạng đó thì sẽ có những người thu được lợi nhuận thặng dư dựa trên các thông tin cũ khiến cho nhiều người sẽ cùng hành động tương tự và kết quả là thị trường lại trở về trạng thái hiệu quả. Tóm lại, thị trường hiệu quả là một cơ chế tự giám sát và ở trạng thái ổn định. Trong số những người tham gia thị trường sẽ có một số hoặc nhanh nhạy, thông minh hơn hoặc có rất nhiều nguồn lực để thu thập thông tin nhằm giảm thiểu khả năng có những bất thường trong tương lai thì điều gì sẽ xảy ra? Câu trả lời là có không ít những người như vậy trên thị trường và sự cạnh tranh giữa họ sẽ tạo ra cơ chế kiểm soát, tự cân bằng để không có lợi nhuận thặng dư cao. Tuy nhiên một số rất ít người có sự nhạy bén và khả năng đặc biệt có thể thu được lợi nhuận cao hơn những người còn lại.3 Thị trường hiệu quả thông tin với giá cả chứng khoán: 1.1 Lý thuyết thị trường hiệu quả với thị trường chứng khoán: Trên thị trường chứng khoán, khi niềm tin là yếu tố quan trọng nhất thì lẽ tự nhiên thông tin là của quý.
Càng có nhiều thông tin về doanh nghiệp, niềm tin của nhà đầu tư về một quyết định đầu tư sáng suốt với cổ phiếu của doanh nghiệp càng cao. Đặc biệt, khi nhà đầu tư tin tưởng rằng mình nắm giữ những thông tin không mấy ai có. Điều tưởng chừng như rất hợp lý này lại chính là cái bẫy nguy hiểm và là sai lầm dễ mắc phải của nhiều nhà đầu tư. Theo lý thuyết Thị trường hiệu quả, giá chứng khoán điều chỉnh nhanh chóng theo các thông tin mới xuất hiện trên một thị trường tài chính vốn hiệu quả.
Nói cách khác, giá của một chứng khoán là kết quả phản ánh mọi thông tin đến nó. Tính quyết định của thông tin tới giá chứng khoán một lần nữa được khẳng định khi cả một lý thuyết đồ sộ với vô vàn công thức, phương trình và ký hiệu toán học được dựng lên kéo theo cả cộng đồng nghiên cứu đông đảo lao vào tìm kiếm quan hệ giữa thông tin và giá chứng khoán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Một thị trường hiệu quả là nơi mà giá chứng khoán điều chỉnh nhanh chóng mỗi khi xuất hiện thông tin mới. Do đó, mức giá hiện tại của một chứng khoán bất kỳ là kết quả phản ánh mọi thông tin liên quan đến nó.
Nói một cách chính xác thì đây chính là thị trường hiệu quả về mặt thông tin. Cho dù ý nghĩa của thị trường vốn hiệu quả là khá dễ hiểu, nhưng chúng ta thường không thành công khi xem vì sao thị trường vốn phải hoạt động hiệu quả. Điều gì đặt cơ sở cho giả thuyết về thị trường hiệu quả vốn? Những nghiên cứu nhằm phân tích mức độ hiệu quả của thị trường vốn đã được tiến hành suốt gần 30 năm qua. Hiệu quả thị trường vốn cũng là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong các nghiên cứu đầu tư bởi các ý kiến đánh giá về hiệu quả này rất khác nhau.
- Giả thuyết tiền đề, là một trong những giả thuyết quan trọng của một thị trường hiệu quả, rằng nó đòi hỏi một số lượng lớn các đối thủ cạnh tranh tham gia thị trường với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, họ tiến hành phân tích và định giá các loại chứng khoán một cách hoàn toàn độc lập với nhau.
