Luận văn thạc sĩ UEH: Hoàn thiện cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long

Luận văn thạc sĩ UEH đề xuất giải pháp hoàn thiện cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long, thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

• Tác giả: Phan Đình Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Hoàn Thiện Quá Trình Cổ Phần Hóa Tại Công Ty Cao Su Bình Long Thuộc Tập Đoàn Công Nghiệp Cao Su Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các biểu đồ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ CỔ PHẦN HÓA CÁC DNNN
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.1.1. Công ty cổ phần
• 1.1.2. Cổ phần hóa
• 1.1.3. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN)
• 1.2. Vai trò của CPH DNNN
• 1.3. Tính tất yếu CPH DNNN
• 1.4. Đặc điểm của Doanh nghiệp cao su ảnh hưởng tới cổ phần hóa
• 1.4.1. Doanh nghiệp kinh doanh cao su gắn với quyền sử dụng đất nông nghiệp
• 1.4.2. Giá trị doanh nghiệp kinh doanh cao su gắn với giá trị vườn cây
• 1.4.3. Chu kỳ kinh doanh cao su dài
• 1.4.4. Năng suất, chất lượng vườn cây phụ thuộc nhiều yếu tố
• 1.4.5. Rủi ro do thiên tai lớn
• 1.5. Quy trình cổ phần hóa
• 1.6. Các bài học kinh nghiệm về cổ phần hóa
• 1.6.1. Kinh nghiệm cổ phần hóa ở Trung Quốc
• 1.6.2. Kinh nghiệm cổ phần hóa ở tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TY CAO SU BÌNH LONG THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP CAO SU VIỆT NAM
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển Công ty
• 2.2. Quy mô doanh nghiệp
• 2.2.1. Mô hình tổ chức
• 2.2.2. Quy mô lao động, đất, năng suất, sản lượng
• 2.2.3. Vốn, doanh thu và lợi nhuận
• 2.3. Hiệu quả kinh doanh
• 2.4. Một số vấn đề đặt ra khi cổ phần hóa Công ty cao su Bình Long
• 2.4.1. Về nhận thức
• 2.4.2. Xử lý tài chính kiểm kê
• 2.4.3. Xác định giá trị doanh nghiệp
• 2.4.4. Bán cổ phần ưu đãi cho CBCNV trong Công ty khi CPH
• 2.4.5. Tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ khi thực hiện CPH
• 2.4.6. Quản lý Công ty cổ phần sau CPH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TIẾN TRÌNH CỔ PHẦN HÓA CÔNG TY CAO SU BÌNH LONG THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP CAO SU VIỆT NAM
• 3.1. Cơ sở xây dựng các giải pháp
• 3.1.1. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức tính tất yếu của CPH
• 3.1.2. Lựa chọn phương pháp phù hợp xác định giá trị doanh nghiệp
• 3.1.3. Lựa chọn giá bình quân của chu kỳ phù hợp
• 3.1.4. Xác định giá trị vườn cây cao su loại trừ giá trị thanh lý vườn cây
• 3.1.5. Xác định giá trị vườn cây có tính giá trị quyền sử dụng đất trồng cao su
• 3.1.6. Bán cổ phần ưu đãi cho CBCNV trong Công ty khi CPH
• 3.1.7. Giảm tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ bắt buộc khi thực hiện CPH
• 3.1.8. Nhóm giải pháp xử lý lao động
• Danh mục các tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn thạc sĩ về cổ phần hóa Cao su Bình Long

Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Phan Đình Phúc, thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), tập trung nghiên cứu sâu về chủ đề cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long, một đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG). Đây là một đề tài mang tính thời sự và thực tiễn cao, đặt trong bối cảnh chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về việc sắp xếp, đổi mới khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh. Quá trình cổ phần hóa không chỉ là sự thay đổi về hình thức sở hữu mà còn là một cuộc cải cách toàn diện, tác động đến mọi mặt từ quản trị, tài chính đến người lao động. Đề tài nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện tiến trình này tại một doanh nghiệp đặc thù như Cao su Bình Long, nơi tài sản lớn nhất là vườn cây và đất đai. Mục tiêu chính của luận văn là vận dụng các lý thuyết cơ bản về cổ phần hóa để phân tích thực trạng, từ đó phát hiện những vướng mắc và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long. Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp, kết hợp phân tích định tính và định lượng, dựa trên cả nguồn thông tin thứ cấp (sách, báo, báo cáo) và sơ cấp (phỏng vấn, điều tra trực tiếp). Bối cảnh nghiên cứu được xác định trong giai đoạn trước năm 2009, thời điểm tiến trình cổ phần hóa các DNNN, đặc biệt trong ngành cao su, đang được đẩy mạnh. Tác giả chỉ ra rằng, dù đạt được nhiều thành tựu, tốc độ cổ phần hóa tại Việt Nam nhìn chung còn chậm, và việc giải quyết các vấn đề đặc thù của từng ngành là yếu tố then chốt để đẩy nhanh tiến độ. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị đối với bản thân Công ty Cao su Bình Long mà còn là tài liệu tham khảo quý giá cho các doanh nghiệp khác trong Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

1.1. Tính cấp thiết của việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Chủ trương cổ phần hóa (CPH) các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là một giải pháp quan trọng nhằm tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tài sản nhà nước. Quá trình này giúp chuyển đổi các DNNN từ sở hữu toàn dân sang hình thức sở hữu đa dạng, thu hút vốn đầu tư từ xã hội để đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh. Việc CPH còn tạo ra động lực mới, phát huy quyền tự chủ kinh doanh, giúp doanh nghiệp hoạt động năng động và hiệu quả hơn trong môi trường cạnh tranh. Theo luận văn, xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là việc Việt Nam gia nhập WTO, đòi hỏi các DNNN phải tăng cường khả năng cạnh tranh, điều mà mô hình quản lý cũ khó đáp ứng. CPH được xem là tất yếu để giải quyết những hạn chế cố hữu của DNNN như công nghệ lạc hậu, cơ chế quản lý quan liêu và hiệu quả kinh doanh thấp.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và phạm vi áp dụng của luận văn

Luận văn đặt ra mục tiêu cốt lõi là đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long. Để đạt được mục tiêu này, tác giả tập trung vào việc hệ thống hóa lý luận về CPH, phân tích sâu thực trạng hoạt động và những vấn đề nảy sinh khi tiến hành CPH tại công ty. Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn tại Công ty Cao su Bình Long và các vấn đề liên quan trực tiếp đến công tác CPH tính đến hết quý 4 năm 2007. Các giải pháp được xây dựng không chỉ mang tính lý thuyết mà còn gắn liền với đặc điểm kinh tế - kỹ thuật riêng của ngành cao su, hứa hẹn khả năng áp dụng thực tiễn cao, góp phần đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo thành công cho quá trình chuyển đổi quan trọng này tại doanh nghiệp.

II. Top 3 thách thức trong quá trình cổ phần hóa ngành cao su

Quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long nói riêng và các doanh nghiệp ngành cao su nói chung phải đối mặt với nhiều thách thức đặc thù, đòi hỏi các giải pháp xử lý tinh tế và phù hợp. Thách thức lớn nhất và phức tạp nhất chính là việc xác định giá trị doanh nghiệp. Không giống các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp thông thường, tài sản cốt lõi của công ty cao su là vườn cây cao su, một loại tài sản sinh học có giá trị gắn liền với quyền sử dụng đất nông nghiệp và chu kỳ kinh doanh kéo dài (7 năm kiến thiết, 20-25 năm khai thác). Việc định giá vườn cây phụ thuộc vào nhiều yếu tố biến động như giống cây, mật độ, điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và đặc biệt là dự báo giá mủ cao su trong tương lai, một yếu tố chứa đựng nhiều rủi ro. Luận văn chỉ ra sự bất cập khi áp dụng các phương pháp định giá tài sản thông thường. Thách thức thứ hai là xử lý các vấn đề về tài chính và lao động. Việc kiểm kê, phân loại tài sản, xử lý các khoản công nợ khó đòi, và các tài sản không cần dùng cần được thực hiện minh bạch để tránh thất thoát vốn nhà nước. Đồng thời, việc sắp xếp lại lực lượng lao động, giải quyết chế độ cho lao động dôi dư và xây dựng chính sách bán cổ phần ưu đãi cho cán bộ công nhân viên (CBCNV) là một bài toán xã hội cần được giải quyết thỏa đáng để ổn định tư tưởng và tạo sự đồng thuận. Cuối cùng, một rào cản vô hình nhưng không kém phần quan trọng là vấn đề nhận thức. Vẫn còn tồn tại tâm lý e ngại, chưa thông suốt về lợi ích của CPH trong một bộ phận lãnh đạo và người lao động. Một số quan điểm cho rằng CPH sẽ làm mất đi các lợi thế độc quyền hoặc các ưu đãi mà chỉ DNNN mới có. Điều này tạo ra sức ì và sự thiếu quyết tâm, làm chậm tiến trình chuyển đổi của doanh nghiệp.

2.1. Khó khăn trong việc xác định giá trị vườn cây cao su

Việc xác định giá trị vườn cây cao su là điểm mấu chốt và gây tranh cãi nhiều nhất. Theo luận văn, giá trị này bao gồm hai thành phần: giá trị tài sản trên đất (suất đầu tư còn lại) và giá trị quyền sử dụng đất. Chu kỳ kinh doanh dài và sự biến động của giá mủ cao su thế giới khiến việc dự báo dòng tiền trong tương lai trở nên khó khăn. Luận văn trích dẫn, chu kỳ giá cao su thế giới khoảng 10 năm, và việc định giá dựa trên giá của 5 năm gần nhất (giai đoạn giá cao) có thể không phản ánh đúng giá trị dài hạn, dẫn đến định giá doanh nghiệp quá cao, khó thu hút nhà đầu tư. Hơn nữa, sự chênh lệch trong phương pháp tính giá trị thanh lý vườn cây giữa các công ty cùng ngành cũng tạo ra sự thiếu công bằng.

2.2. Vướng mắc trong xử lý tài chính và chính sách lao động

Xử lý tài chính trước khi CPH là một công đoạn phức tạp. Các vấn đề như công nợ phải thu khó đòi, tài sản chờ thanh lý, tài sản không cần dùng cần có cơ chế giải quyết dứt điểm. Nếu không, chúng sẽ trở thành gánh nặng cho công ty sau CPH. Về lao động, việc xây dựng phương án sử dụng lao động, giải quyết chế độ cho lao động dôi dư, và đặc biệt là chính sách bán cổ phần ưu đãi cho CBCNV cần được thực hiện công bằng. Luận văn chỉ ra, nếu chính sách không hợp lý, có thể gây ra tâm lý bất mãn, ảnh hưởng đến sự ổn định và đoàn kết nội bộ, vốn là yếu tố quan trọng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp sau khi chuyển đổi mô hình.

2.3. Rào cản về nhận thức và tư tưởng trong nội bộ doanh nghiệp

Một bộ phận không nhỏ CBCNV và cả cán bộ quản lý vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự bao cấp của Nhà nước. Họ lo ngại rằng sau khi cổ phần hóa, công ty sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt, có thể dẫn đến nguy cơ mất việc làm hoặc giảm thu nhập. Luận văn nhấn mạnh, một số lãnh đạo doanh nghiệp thậm chí còn miễn cưỡng thực hiện CPH vì lo sợ mất đi vị thế và các lợi ích hiện có. Việc thiếu một chiến dịch tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về tính tất yếu và những lợi ích to lớn của CPH đã tạo ra một rào cản tâm lý, làm cho quá trình chuyển đổi không nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ nội bộ, gây khó khăn cho Ban chỉ đạo CPH.

III. Phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp Cao su Bình Long

Để giải quyết thách thức cốt lõi trong quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long, luận văn đã đề xuất một nhóm giải pháp tập trung vào việc xác định giá trị doanh nghiệp một cách khoa học và hợp lý hơn. Phương pháp được áp dụng tại công ty là phương pháp tài sản, tuy nhiên, tác giả đã chỉ ra những điểm cần hoàn thiện để phản ánh đúng giá trị thực, đặc biệt là giá trị của vườn cây cao su. Giải pháp đầu tiên là phải lựa chọn phương pháp định giá phù hợp, có tính đến các yếu tố đặc thù của ngành. Thay vì chỉ dựa vào giá trị sổ sách, cần kết hợp các phương pháp đánh giá lại tài sản theo giá thị trường, đồng thời phải xây dựng được một suất đầu tư chuẩn cho vườn cây. Một đề xuất quan trọng là cần xác định giá trị vườn cây có tính đến giá trị quyền sử dụng đất trồng cao su. Thực tế giao dịch trên thị trường cho thấy giá trị vườn cây luôn gắn liền với giá trị đất đai, do đó, bỏ qua yếu tố này sẽ làm giảm đáng kể giá trị doanh nghiệp và gây thất thoát tài sản nhà nước. Luận văn cũng đề xuất một cách tiếp cận mới trong việc tính toán lợi thế kinh doanh. Thay vì sử dụng chu kỳ 5 năm gần nhất với giá cao su ở mức cao, nên lựa chọn một chu kỳ giá bình quân phù hợp hơn, phản ánh đúng tính chu kỳ của ngành, có thể là 10 năm. Điều này giúp giá trị lợi thế kinh doanh được xác định một cách bền vững, tránh việc định giá quá cao so với kỳ vọng của nhà đầu tư. Cuối cùng, giải pháp đề nghị loại trừ giá trị thanh lý ước tính ra khỏi giá trị vườn cây khi tính chi phí khấu hao. Điều này giúp giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh và lợi nhuận cho công ty sau cổ phần hóa, từ đó làm tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư chiến lược.

3.1. Tính toán giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị doanh nghiệp

Một trong những đề xuất đột phá của luận văn là phải tính giá trị quyền sử dụng đất vào tổng giá trị của Công ty Cao su Bình Long. Theo quy định hiện hành tại thời điểm nghiên cứu, giá trị này thường không được tính vào giá trị để CPH. Tuy nhiên, tác giả lập luận rằng đất đai là tư liệu sản xuất không thể tách rời và là yếu tố tạo ra giá trị chính cho doanh nghiệp cao su. Việc không tính giá trị quyền sử dụng đất không chỉ làm sai lệch giá trị thực của doanh nghiệp mà còn tạo ra sự bất bình đẳng so với các doanh nghiệp tư nhân khi cạnh tranh. Giải pháp này giúp đảm bảo tài sản nhà nước không bị thất thoát và phản ánh đúng tiềm năng của công ty.

3.2. Lựa chọn chu kỳ giá bình quân phù hợp để tính lợi thế kinh doanh

Luận văn chỉ ra rằng, việc xác định lợi thế kinh doanh dựa trên tỷ suất lợi nhuận của 5 năm gần nhất, một giai đoạn giá cao su thế giới tăng đột biến, là chưa thỏa đáng. Điều này tạo ra một giá trị lợi thế kinh doanh quá cao và thiếu bền vững. Giải pháp được đưa ra là cần xem xét một chu kỳ dài hơn, chẳng hạn 10 năm, để tính ra một mức giá bán bình quân hợp lý hơn. Mức giá này sẽ là cơ sở để dự phóng lợi nhuận và tính toán giá trị lợi thế kinh doanh một cách thận trọng, phản ánh đúng hơn những rủi ro và biến động của thị trường, từ đó đưa ra mức giá khởi điểm hợp lý khi bán đấu giá cổ phần.

3.3. Hoàn thiện phương pháp định giá vườn cây loại trừ giá trị thanh lý

Luận văn đề xuất một điều chỉnh quan trọng trong cách hạch toán: khi xác định giá trị vườn cây để tính khấu hao, cần loại trừ đi giá trị thanh lý ước tính của vườn cây khi hết chu kỳ khai thác. Hiện tại, việc cộng cả giá trị thanh lý vào nguyên giá làm tăng chi phí khấu hao hàng năm, từ đó đẩy giá thành sản phẩm lên cao và làm giảm lợi nhuận. Bằng cách loại trừ khoản này, giá thành sẽ giảm, lợi nhuận tăng, giúp công ty sau CPH có tình hình tài chính lành mạnh hơn và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Đây là một giải pháp kỹ thuật nhưng có tác động lớn đến hiệu quả hoạt động lâu dài.

IV. Giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính nhân sự khi CPH

Bên cạnh các giải pháp về định giá, luận văn còn đề xuất một hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long trên phương diện tài chính và nhân sự. Một trong những trọng tâm là xây dựng chính sách bán cổ phần ưu đãi cho CBCNV một cách hợp lý và minh bạch. Chính sách này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động, giúp họ thực sự trở thành người chủ của doanh nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận, ổn định nội bộ trong và sau quá trình CPH. Luận văn đề nghị cần có quy định rõ ràng về đối tượng, số lượng cổ phần được mua và giá mua ưu đãi, dựa trên thâm niên công tác và đóng góp của từng cá nhân. Về cơ cấu vốn, một giải pháp mang tính chiến lược là đề xuất giảm tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ bắt buộc tại công ty. Việc duy trì một tỷ lệ vốn nhà nước quá cao có thể làm giảm sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư chiến lược, những người mong muốn có tiếng nói đủ lớn trong Hội đồng quản trị để thực hiện các cải cách về quản trị và chiến lược kinh doanh. Giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước sẽ tạo điều kiện thu hút thêm nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ khu vực tư nhân, thúc đẩy công ty phát triển mạnh mẽ hơn. Đồng thời, nhóm giải pháp xử lý lao động cũng được chú trọng, bao gồm việc đào tạo lại, sắp xếp công việc mới và thực hiện đầy đủ chế độ trợ cấp cho lao động dôi dư. Mục tiêu là đảm bảo quá trình tái cơ cấu nhân sự diễn ra êm đẹp, không gây xáo trộn lớn và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người lao động.

4.1. Xây dựng chính sách cổ phần ưu đãi hợp lý cho người lao động

Để gắn kết lợi ích của người lao động với sự phát triển của công ty, chính sách bán cổ phần ưu đãi phải được thiết kế công bằng. Luận văn gợi ý, số lượng cổ phần ưu đãi nên được tính toán dựa trên số năm công tác thực tế tại doanh nghiệp, tạo sự khác biệt giữa những người có thâm niên và đóng góp lâu dài so với những người mới vào làm. Giá bán ưu đãi cũng cần được cân nhắc ở mức hợp lý để khuyến khích người lao động mua cổ phần, từ đó nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức làm chủ, coi sự thành bại của công ty như của chính mình.

4.2. Đề xuất giảm tỷ lệ vốn nhà nước để tăng tính hấp dẫn

Luận văn lập luận rằng, việc Nhà nước nắm giữ tỷ lệ vốn chi phối (trên 51% hoặc 60% như ở một số công ty cao su khác) có thể là một rào cản. Đề xuất giảm tỷ lệ vốn nhà nước xuống mức không chi phối sẽ là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy sự quyết tâm đổi mới, trao quyền tự chủ thực sự cho ban lãnh đạo mới. Điều này không chỉ giúp đợt IPO thành công hơn mà còn mở đường cho các nhà đầu tư chiến lược tham gia sâu vào quá trình tái cấu trúc và quản trị doanh nghiệp, mang lại luồng sinh khí mới cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

4.3. Tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức về CPH

Giải pháp nền tảng và xuyên suốt là phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức về tính tất yếu và lợi ích của CPH. Cần tổ chức các buổi đối thoại, hội thảo để giải đáp mọi thắc mắc của người lao động, làm rõ các chính sách về lao động, cổ phần ưu đãi. Khi CBCNV hiểu rõ CPH là cơ hội để phát triển, là con đường để doanh nghiệp lớn mạnh và thu nhập của chính họ được cải thiện, họ sẽ tự nguyện ủng hộ và tham gia tích cực vào quá trình này, biến thách thức từ nhận thức thành động lực cho sự thay đổi.

V. Bài học kinh nghiệm cổ phần hóa từ Tập đoàn Cao su Việt Nam

Luận văn không chỉ tập trung vào trường hợp của Công ty Cao su Bình Long mà còn phân tích, đúc kết các bài học quý báu từ kinh nghiệm CPH của các đơn vị khác trong Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG). Những kinh nghiệm thực tiễn này là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp khả thi và tránh những sai lầm đã xảy ra. Một bài học điển hình được rút ra từ việc CPH Nhà máy chế biến Hòa Bình và sau đó là toàn bộ Nông trường Hòa Bình. Ban đầu, việc chỉ CPH nhà máy chế biến mà không gắn liền với vùng nguyên liệu đã khiến doanh nghiệp sau CPH hoạt động bị động, phụ thuộc vào công ty mẹ. Kinh nghiệm này cho thấy, đối với ngành cao su, phải đảm bảo cổ phần hóa theo chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ khâu trồng trọt, chăm sóc, khai thác đến chế biến. Điều này đảm bảo tính tự chủ và hiệu quả hoạt động bền vững cho doanh nghiệp mới. Tiếp theo, thành công của việc CPH toàn bộ các công ty lớn như Cao su Đồng Phú (DPR), Tây Ninh (TRC), và Phước Hòa (PHR) đã chứng minh rằng quy mô không phải là rào cản. Các công ty này sau khi lên sàn chứng khoán đều được thị trường đánh giá rất cao, giá cổ phiếu tăng gấp nhiều lần so với mệnh giá ban đầu. Điều này khẳng định lĩnh vực kinh doanh cao su thiên nhiên rất hấp dẫn nhà đầu tư và CPH là kênh huy động vốn cực kỳ hiệu quả. Những minh chứng sống động này là động lực và là cơ sở để Công ty Cao su Bình Long tự tin bước vào quá trình chuyển đổi, đồng thời cung cấp các mô hình tham chiếu về cơ cấu vốn, phương án kinh doanh và cách thức tiếp cận thị trường vốn.

5.1. Kinh nghiệm từ CPH Công ty Cao su Hòa Bình và Đồng Phú

Trường hợp của Công ty Cổ phần Cao su Hòa Bình (HRC) cho thấy tầm quan trọng của việc CPH đồng bộ cả nông trường và nhà máy. Sau khi khắc phục được sự tách rời ban đầu, công ty đã hoạt động hiệu quả, với doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng ấn tượng, cổ tức hấp dẫn. Tương tự, Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú (DPR) là một ví dụ về cổ phần hóa thành công một doanh nghiệp quy mô lớn. Với vốn điều lệ 400 tỷ đồng và tỷ lệ sở hữu nhà nước 60%, cổ phiếu DPR sau khi niêm yết đã có mức giá cao, cho thấy sự tin tưởng của thị trường vào tiềm năng phát triển của công ty.

5.2. Phân tích thành công của Cao su Tây Ninh và Phước Hòa

Cao su Tây Ninh (TRC) và Phước Hòa (PHR) cũng là những câu chuyện thành công điển hình. Việc CPH toàn bộ công ty đã giúp các đơn vị này phát huy tối đa lợi thế về quy mô, đất đai và kinh nghiệm. Sau CPH, các công ty này không chỉ duy trì hoạt động ổn định mà còn liên tục cải thiện hiệu quả sản xuất kinh doanh, đảm bảo đời sống người lao động và mang lại lợi ích cao cho cổ đông. Sự thành công của họ đã bác bỏ những lo ngại về việc CPH các doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn, đồng thời tạo ra một chuẩn mực cho việc xác định giá trị doanh nghiệp và xây dựng phương án CPH trong ngành.

VI. Hướng đi tương lai cho Cao su Bình Long sau cổ phần hóa

Việc hoàn thành quá trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long sẽ mở ra một chương mới với nhiều cơ hội và thách thức. Dựa trên các phân tích và giải pháp trong luận văn, hướng đi tương lai cho công ty sau CPH cần tập trung vào ba trụ cột chính: quản trị hiện đại, đa dạng hóa kinh doanh và phát triển bền vững. Đầu tiên, công ty cần nhanh chóng hoàn thiện mô hình quản trị theo tiêu chuẩn của một công ty cổ phần đại chúng. Điều này bao gồm việc thành lập Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát với sự tham gia của các cổ đông lớn và chuyên gia độc lập, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc ra quyết định. Việc áp dụng các thông lệ quản trị tốt nhất sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư. Thứ hai, bên cạnh lĩnh vực cốt lõi là trồng và chế biến cao su, Công ty Cao su Bình Long cần nghiên cứu chiến lược đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh. Với lợi thế về quỹ đất lớn, công ty có thể phát triển các dự án nông nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp trên đất cao su chuyển đổi, hoặc đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến sâu các sản phẩm từ mủ và gỗ cao su. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực mà còn giảm sự phụ thuộc vào biến động giá của một mặt hàng duy nhất. Cuối cùng, phát triển bền vững phải là kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Công ty cần chú trọng bảo vệ môi trường, áp dụng các tiêu chuẩn canh tác tiên tiến, đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động và cộng đồng địa phương. Một doanh nghiệp phát triển bền vững không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn xây dựng được một thương hiệu mạnh và uy tín trên thị trường chứng khoán.

6.1. Hoàn thiện bộ máy quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh

Sau khi trở thành công ty cổ phần, áp lực từ cổ đông và thị trường sẽ đòi hỏi bộ máy quản lý phải năng động và hiệu quả hơn. Công ty cần xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro chuyên nghiệp, cải tiến quy trình sản xuất để hạ giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán cũng là một mục tiêu quan trọng, giúp tăng tính thanh khoản cho cổ phiếu, nâng cao giá trị thương hiệu và tạo kênh huy động vốn dài hạn cho các dự án đầu tư trong tương lai.

6.2. Chiến lược đa dạng hóa sản phẩm và phát triển bền vững

Để tối đa hóa giá trị, Công ty Cao su Bình Long không nên chỉ dừng lại ở việc bán mủ thô. Hướng đi chiến lược là đầu tư vào các nhà máy chế biến sâu để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như lốp xe, găng tay y tế, nệm cao su. Song song đó, việc phát triển các khu công nghiệp như mô hình của KCN Minh Hưng III đã được đề cập trong luận văn là một hướng đi tiềm năng. Các hoạt động này phải gắn liền với cam kết về trách nhiệm xã hội và môi trường, xây dựng hình ảnh một doanh nghiệp xanh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình sắp xếp, đổi mới và tái cấu trúc khu vực doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đặt ra mục tiêu hoàn tất cổ phần hóa khoảng 1.500 doanh nghiệp giai đoạn đến hết năm 2010, thu gọn số lượng đơn vị nắm giữ 100% vốn nhà nước xuống còn 554 doanh nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, việc chuyển đổi các đơn vị kinh tế quy mô lớn sang mô hình công ty cổ phần đa sở hữu là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và minh bạch hóa thị trường vốn.

Công ty Cao su Bình Long thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam là một trong những đơn vị nòng cốt của ngành với quy mô quản lý 16.000 ha đất nông nghiệp tại tỉnh Bình Phước, trong đó diện tích khai thác đạt 14.530 ha và đội ngũ lao động lên đến 6.300 cán bộ công nhân viên. Mặc dù doanh nghiệp đạt kết quả sản xuất kinh doanh vượt bậc trong giai đoạn 2001 - 2006 với doanh thu năm 2006 đạt 1.076 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 415 tỷ đồng, tiến trình chuyển đổi sang hình thức công ty cổ phần tại đơn vị vẫn đối mặt với nhiều rào cản mang tính đặc thù. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự phức tạp trong công tác xác định giá trị doanh nghiệp, đặc biệt là việc định giá tài sản vườn cây sinh học chiếm tới 90% tổng tài sản, sự thiếu đồng bộ trong xử lý quyền sử dụng đất và tâm lý e ngại mất quyền tự chủ trong nội bộ.

Mục tiêu của luận văn là vận dụng hệ thống lý luận về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước để nhận diện toàn diện các vướng mắc thực tiễn tại Công ty Cao su Bình Long tính đến hết quý 4 năm 2007; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa phương pháp định giá, tái cấu trúc vốn và hoàn thiện quản trị. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc bảo toàn và phát triển phần vốn nhà nước trị giá 1.183 tỷ đồng, đồng thời tạo khung đối chiếu thực tiễn giá trị cho các đơn vị cùng ngành trong tiến trình chuyển đổi sở hữu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chuyển đổi sở hữu, lý thuyết tái cấu trúc doanh nghiệp và khung quản trị tài chính hiện đại. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước được tiếp cận dưới góc độ là quá trình hai giai đoạn: vốn hóa tài sản doanh nghiệp dưới hình thức cổ phần và chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn nhà nước cho các cổ đông ngoài nhà nước nhằm đa dạng hóa cấu trúc sở hữu. Khung pháp lý chủ đạo điều chỉnh quá trình này bao gồm Luật Doanh nghiệp năm 2005, Quyết định số 248/2006/QĐ-TTg về đề án thành lập Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam và Thông tư số 146/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn xử lý tài chính khi chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần.

Về mặt khái niệm học thuật, nghiên cứu làm rõ các cấu phần:

• Công ty cổ phần và cơ chế huy động vốn qua thị trường chứng khoán.
• Giá trị vườn cây cao su: Bao gồm suất đầu tư tài sản trên đất sau chu kỳ kiến thiết cơ bản kéo dài 7 năm kết hợp cùng giá trị gắn liền với đất đai.
• Lợi thế kinh doanh: Đo lường qua năng lực sinh lời kỳ vọng vượt trội so với mặt bằng lãi suất trái phiếu chính phủ.
• Chu kỳ kinh doanh tài sản sinh học: Đặc trưng khai thác kéo dài từ 20 đến 25 năm chịu tác động trực tiếp của biến động thị trường thế giới theo chu kỳ giá 10 năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán giai đoạn 2001 - 2006, hồ sơ xác định giá trị doanh nghiệp lập năm 2007, các số liệu thống kê ngành cao su và dữ liệu giao dịch cổ phiếu thực tế của các công ty đã niêm yết như Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú (DPR) hay Công ty Cổ phần Cao su Tây Ninh (TRC). Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua các đợt điều tra thực tế, phỏng vấn sâu trực tiếp các thành viên Ban chỉ đạo cổ phần hóa, tổ giúp việc và đại diện các phòng ban chức năng tại Công ty Cao su Bình Long.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích chuyên gia đối với toàn bộ 8 nông trường, 2 nhà máy chế biến trực thuộc cùng nhóm 4 doanh nghiệp quy mô tương đương trong Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam gồm Bình Long, Đồng Phú, Tây Ninh và Phước Hòa để tạo lập cơ sở so sánh chuẩn mực. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho vùng cao su trọng điểm Đông Nam Bộ, nơi có điều kiện thổ nhưỡng, năng suất và chu kỳ vườn cây tương đồng.

Phương pháp phân tích chủ đạo là phương pháp tài sản kết hợp thống kê mô tả, phân tích nhân quả và kỹ thuật chiết khấu dòng tiền kỳ vọng. Timeline nghiên cứu bao quát dữ liệu sản xuất kinh doanh từ năm 2001 đến năm 2006 và các số liệu xác định giá trị tài sản tính đến hết quý 4 năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cao su Bình Long giai đoạn 2001 - 2006 đạt mức tăng trưởng rất ấn tượng, tạo nền tảng vốn vững chắc nhưng mô hình quản lý tập trung kiểu cũ đang kìm hãm tiềm năng. Doanh thu của công ty tăng từ 525,7 tỷ đồng năm 2001 lên 1.076 tỷ đồng năm 2006 (tăng 104,7%), lợi nhuận trước thuế tăng vọt từ 100,2 tỷ đồng lên 415 tỷ đồng (tăng 314,8%). Tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước tăng mạnh từ 32% năm 2001 lên 115% vào năm 2006, trong khi năng suất vườn cây đạt bình quân 2,016 tấn/ha, đưa thu nhập bình quân của 6.300 cán bộ công nhân viên từ 1,3 triệu đồng/tháng lên 5,46 triệu đồng/tháng.

Thứ hai, phương pháp xác định giá trị tài sản vườn cây cao su bộc lộ nhiều bất cập nghiêm trọng. Khi áp dụng giá bán thanh lý vườn cây năm trước liền kề ở mức 207.000 đồng/cây của Bình Long, mức giá này cao hơn 73.000 đồng/cây so với mức 134.000 đồng/cây của Công ty Cao su Đồng Phú. Với quy mô khoảng 3,5 triệu cây kinh doanh, sự chênh lệch này đã làm tăng cơ học giá trị tài sản doanh nghiệp lên hơn 255,5 tỷ đồng, tạo gánh nặng khấu hao và giá thành rất lớn cho doanh nghiệp sau khi chuyển đổi.

Thứ ba, việc xác định giá trị bình quân trên 1 ha vườn cây khai thác giữa các đơn vị trong cùng tập đoàn có sự chênh lệch bất hợp lý. Giá trị xác định lại bình quân 1 ha vườn cây tại Bình Long lên tới 46.029.899 đồng/ha, cao hơn mức 43.099.712 đồng/ha của Công ty Cao su Phước Hòa khoảng 2.930.187 đồng/ha. Khi tính trên tổng diện tích khai thác 14.274,55 ha, mức chênh lệch tuyệt đối vượt quá 41,8 tỷ đồng.

Thứ tư, cách tính lợi thế kinh doanh dựa trên chu kỳ 5 năm liền kề (với tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn nhà nước đạt 58,37% so với mức lãi suất trái phiếu chính phủ 10 năm là 7,95%) là quá ngắn đối với cây cao su, vô tình khuếch đại giá trị vô hình vào thời điểm giá mủ thế giới đang ở đỉnh chu kỳ.

Thảo luận kết quả

Bản chất của các tồn tại nêu trên bắt nguồn từ tính chất sinh học đặc thù của tài sản nông nghiệp có chu kỳ khai thác dài từ 20 đến 25 năm, đòi hỏi thời gian kiến thiết cơ bản 7 năm. Trong thực tế, giá cao su thế giới biến động rất mạnh, từng có thời điểm rơi xuống mức 600 USD/tấn trước khi phục hồi trên 1.100 USD/tấn. Nếu lấy giá trị thanh lý ngắn hạn của một năm thuận lợi để áp đặt cho toàn bộ chu kỳ dài hạn sẽ làm sai lệch bản chất kỳ vọng của nhà đầu tư.

Để làm rõ bức tranh tài chính, các dữ liệu tăng trưởng giai đoạn 2001 - 2006 được minh họa sinh động qua biểu đồ đường xu hướng lợi nhuận và doanh thu vượt kế hoạch từ 11% đến 32% qua từng năm; đồng thời ma trận so sánh bảng biểu giữa 4 đơn vị Bình Long, Đồng Phú, Tây Ninh, Phước Hòa đã chỉ rõ các điểm vênh về nguyên giá và giá trị thanh lý ước tính.

So sánh với bài học quốc tế, tiến trình cổ phần hóa tại Trung Quốc cho thấy 117 doanh nghiệp đã huy động thành công 45,5 tỷ USD thông qua việc định giá linh hoạt theo thị trường. Tại Việt Nam, cổ phiếu của các công ty cao su sau cổ phần hóa như HRC (63.000 đồng), DPR (70.500 đồng) và TRC (77.000 đồng) đều giao dịch gấp 6 đến 7 lần mệnh giá ban đầu. Luận văn cũng lưu ý việc kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh 3 sai phạm thường gặp theo tổng kết của Thanh tra Chính phủ: kiểm kê phân loại tài sản sai thực tế, bán cổ phần ưu đãi sai đối tượng và xác định sai giá trị tài sản doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện tiến trình cổ phần hóa tại Công ty Cao su Bình Long, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Điều chỉnh phương pháp xác định giá trị vườn cây và giá trị thanh lý: Ban chỉ đạo cổ phần hóa phối hợp cùng đơn vị tư vấn thay thế việc lấy giá thanh lý 1 năm bằng mức giá bình quân của chu kỳ 5 - 10 năm. Loại trừ phần giá trị thanh lý ước tính ra khỏi nguyên giá vườn cây để tránh tăng chi phí phân bổ vô hình 255,5 tỷ đồng, hoàn thành phương án điều chỉnh trong quý 1 năm 2008.
2. Minh bạch hóa cơ chế định giá quyền sử dụng đất và quyền thuê đất: Ban chỉ đạo cổ phần hóa công ty phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước rà soát toàn bộ 16.000 ha đất cao su. Tách bạch rõ ràng giữa chi phí thuê đất nông nghiệp hàng năm nộp ngân sách và giá trị tài sản gắn liền với đất, bảo đảm hoàn thành hồ sơ địa chính trong quý 2 năm 2008.
3. Cơ cấu lại tỷ lệ sở hữu và mở rộng chính sách ưu đãi cho người lao động: Đề xuất Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam giảm tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước bắt buộc từ mức trên 60% xuống 51%, dành tối thiểu 15% đến 20% cổ phần bán ưu đãi cho 6.300 cán bộ công nhân viên và thu hút các đối tác chiến lược trong giai đoạn 2008 - 2009.
4. Kiện toàn mô hình tổ chức và xử lý tài sản không cần dùng: Hội đồng quản trị và Ban điều hành mới tiến hành bàn giao, thanh lý dứt điểm khối tài sản hư hỏng chờ xử lý trị giá 35,77 tỷ đồng; tái cấu trúc 8 nông trường và 2 nhà máy theo mô hình công ty cổ phần tinh gọn ngay sau Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ suất lợi nhuận trên vốn sau cổ phần hóa đạt trên 30%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và Tổ giúp việc cổ phần hóa tại các doanh nghiệp nông nghiệp: Cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết về quy trình kiểm kê, phương pháp xử lý dòng tiền và kinh nghiệm định giá tài sản sinh học quy mô lớn trên 10.000 ha.
• Các tổ chức tư vấn tài chính, thẩm định giá và công ty chứng khoán: Khai thác mô hình định lượng tính toán lợi thế kinh doanh, suất đầu tư bình quân trên 1 ha vườn cây cao su và phương pháp chiết khấu rủi ro chu kỳ giá hàng hóa.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Ban Đổi mới DN): Cung cấp bằng chứng thực tiễn về những bất cập của Thông tư 146/2007/TT-BTC để hoàn thiện thể chế định giá đất đai và tài sản đặc thù ngành cao su.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Quản trị kinh doanh và Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giá trị với chuỗi dữ liệu thực nghiệm 6 năm chuẩn xác (2001 - 2006) về tái cấu trúc vốn và chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc định giá vườn cây cao su tại Công ty Cao su Bình Long lại phức tạp hơn các doanh nghiệp thông thường?
Vườn cây cao su chiếm tới 90% tổng tài sản công ty và mang tính chất tài sản sinh học gắn liền với quyền sử dụng 16.000 ha đất nông nghiệp. Giá trị vườn cây phụ thuộc vào chu kỳ kiến thiết cơ bản 7 năm, thời gian khai thác 20 - 25 năm, biến động năng suất và rủi ro thiên tai dịch bệnh khó lượng hóa bằng phương pháp kế toán thông thường.

Việc áp giá thanh lý cây cao su 207.000 đồng/cây đã tạo ra tác động tiêu cực nào?
Áp dụng đơn giá bán cây thanh lý của năm trước liền kề khiến mức định giá của Bình Long cao hơn đơn vị bạn 73.000 đồng/cây. Khi nhân với 3,5 triệu cây kinh doanh, giá trị tài sản tính toán bị đội lên 255,5 tỷ đồng, làm tăng áp lực trích khấu hao và giá thành sản phẩm sau cổ phần hóa.

Hiệu quả kinh doanh giai đoạn 2001 - 2006 đóng vai trò gì đối với tiến trình cổ phần hóa?
Doanh thu tăng trưởng từ 525,7 tỷ lên 1.076 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế tăng từ 100,2 tỷ lên 415 tỷ đồng giúp nâng cao sức hút của cổ phiếu. Tỷ suất sinh lời trên vốn nhà nước đạt 115% là cơ sở vững chắc để phát hành cổ phần ra công chúng với giá trị thặng dư cao.

Vì sao luận văn kiến nghị giảm tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ xuống 51%?
Việc duy trì tỷ lệ nhà nước quá cao (trên 60%) sẽ làm giảm tính năng động trong quản trị và hạn chế thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ xã hội. Mức 51% vẫn bảo đảm quyền chi phối của Nhà nước tại doanh nghiệp then chốt, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư chiến lược tham gia đổi mới công nghệ.

Bài học cốt lõi từ các công ty đi trước (Đồng Phú, Tây Ninh, Phước Hòa) là gì?
Cổ phần hóa phải gắn liền toàn diện chuỗi giá trị từ khâu trồng trọt, khai thác đến chế biến mủ để duy trì thế chủ động. Cổ phiếu của các đơn vị này sau niêm yết đều đạt thị giá từ 63.000 đến 77.000 đồng, chứng minh sức hấp dẫn vượt trội của ngành cao su khi hoạt động theo cơ chế thị trường.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực trồng và chế biến cao su thiên nhiên.
• Phân tích bức tranh tài chính xuất sắc của Công ty Cao su Bình Long giai đoạn 2001 - 2006 với doanh thu vượt 1.076 tỷ đồng và lợi nhuận 415 tỷ đồng, khẳng định vị thế đơn vị dẫn đầu ngành.
• Chỉ rõ các điểm nghẽn trọng yếu trong công tác định giá tài sản vườn cây 16.000 ha, xác định lợi thế thương mại và phân bổ giá trị thanh lý chênh lệch 255,5 tỷ đồng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện phương pháp định giá, minh bạch hóa quyền sử dụng đất, tối ưu hóa cơ cấu sở hữu 51% và nâng cao đời sống cho 6.300 lao động.
• Lộ trình thực thi các giải pháp cần được triển khai quyết liệt trong giai đoạn 2008 - 2009 nhằm sớm hoàn tất chuyển đổi mô hình, đưa doanh nghiệp niêm yết thành công trên thị trường chứng khoán.

Để khai thác toàn bộ mô hình tính toán định lượng và các bảng dữ liệu xác định giá trị doanh nghiệp chi tiết, bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Quản trị kinh doanh tại Thư viện Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LYÙ LUAÄN VEÀ COÅ PHAÀN HOÙA CAÙC DNNN 1.1 Moät soá khaùi nieäm lieân quan 1.1 Coâng ty coå phaàn Coâng ty coå phaàn laø doanh nghieäp trong ñoù: - Voán ñieàu leä ñöôïc chia thaønh nhieàu phaàn baèng nhau goïi laø coå phaàn. - Coå ñoâng coù theå laø toå chöùc, caù nhaân, soá löôïng coå ñoâng toái thieåu laø ba vaø khoâng haïn cheá soá löôïng toái ña. - Coå ñoâng chæ chòu traùch nhieäm veà caùc khoaûn nôï vaø nghóa vuï taøi saûn khaùc cuûa doanh nghieäp trong phaïm vi soá voán ñaõ goùp vaøo doanh nghieäp. - Coå ñoâng coù quyeàn töï do chuyeån nhöôïng coå phaàn cuûa mình cho ngöôøi khaùc tröø tröôøng hôïp quy ñònh taïi khoaûn 3 ñieàu 81 vaø khoaûn 5 ñieàu 84 cuûa Luaät doanh nghieäp naêm 2005.

Coâng ty coå phaàn coù tö caùch phaùp nhaân keå töø ngaøy ñöôïc caáp Giaáy chöùng nhaän ñaêng kyù kinh doanh. Coâng ty coå phaàn coù quyeàn phaùt haønh chöùng khoaùn caùc loaïi ñeå huy ñoäng voán.2 Coå phaàn hoùa Coå phaàn hoùa (CPH) laø moät quaù trình chuyeån ñoåi voán sôû höõu cuûa doanh nghieäp sang hình thöùc coå phaàn, nhö hình thöùc chuyeån ñoåi doanh nghieäp töø DNNN-sôû höõu nhaø nöôùc, Coâng ty TNHH-sôû höõu caù nhaân hoaëc cuûa moät soá thaønh vieân sang Coâng ty CP nhaèm muïc ñích ña daïng hoùa sôû höõu cuûa doanh nghieäp. Trang 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Coå phaàn hoùa doanh nghieäp nhaø nöôùc (CPH DNNN) Coå phaàn hoùa doanh nghieäp nhaø nöôùc laø bieän phaùp chuyeån DNNN sang coâng ty sôû höõu hoãn hôïp nhieàu thaønh phaàn, nhaèm huy ñoäng roäng raõi caùc nguoàn voán cho ñaàu tö, phaùt trieån SXKD, thuùc ñaåy quaù trình xöû lyù, khaéc phuïc nhöõng toàn taïi cuûa DNNN, taïo ñieàu kieän cho ngöôøi lao ñoäng thöïc söï laøm chuû doanh nghieäp vaø naâng cao hieäu quaû hoïat ñoäng, ñoàng thôøi phuïc vuï nhu caàu chuyeån dòch cô caáu laïi neàn kinh teá hôïp lyù ñeå phaùt trieån. CPH caùc DNNN veà thöïc chaát laø moät quaù trình, goàm 2 giai ñoaïn: ™ Giai ñoaïn 1: Voán hoùa DNNN döôùi hình thöùc CP.

™ Giai ñoaïn 2: Baùn moät phaàn hoaëc toaøn boä voán cuûa Nhaø nöôùc cho caùc caù nhaân, hay caùc phaùp nhaân khaùc. Nhö vaäy, CPH caùc DNNN laø moät bieän phaùp chuyeån ñoåi hình thöùc sôû höõu trong DNNN, töø sôû höõu duy nhaát laø Nhaø nöôùc sang sôû höõu cuûa caùc coå ñoâng (Nhaø nöôùc coù theå vaãn tham gia vôùi tö caùch coå ñoâng hoaëc khoâng tham gia), ñoàng thôøi chuyeån DNNN sang Coâng ty CP, toå chöùc hoaït ñoäng theo quy ñònh trong Luaät doanh nghieäp. CPH caùc DNNN laø xu höôùng chung phoå bieán treân theá giôùi, nhaát laø ôû caùc nöôùc ñang chuyeån töø neàn kinh teá chæ huy taäp trung sang neàn kinh teá thò tröôøng.2 Vai troø cuûa CPH DNNN - Tạo thị trường vốn, thuùc ñaåy quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa TTCK nhaèm töøng böôùc hoaøn thieän thò tröôøng voán ña daïng vaø phong phuù ôû nöôùc ta. Vieäc baùn CP cho ngöôøi nöôùc ngoaøi seõ taïo ñieàu kieän quoác teá hoùa doanh nghieäp, giuùp neàn kinh teá nöôùc ta nhanh choùng tieáp caän vôùi kinh teá theá giôùi.

Trang 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Huy động nguồn vốn nhàn rỗi. Huy ñoäng caùc nguoàn voán trong xaõ hoäi, bao goàm voán cuûa caù nhaân, caùc toå chöùc kinh teá - xaõ hoäi trong vaø ngoaøi nöôùc ñeå ñaàu tö ñoåi môùi coâng ngheä, taïo theâm coâng aên vieäc laøm, taêng söùc caïnh tranh, môû roäng quy moâ hoaït ñoäng doanh nghieäp. - Taïo ñieàu kieän môû roäng hoaït ñoäng vaø phaùt trieån thò tröôøng chöùng khoaùn. Neáu tieán trình CPH dieãn ra moät caùch maïnh meõ seõ taïo nhieàu haøng hoùa cho TTCK.

Ngöôïc laïi, TTCK caøng phaùt trieån, giao dòch treân TTCK caøng soâi ñoäng thì caøng taïo ñoäng löïc thuùc ñaåy CPH. - Tạo việc làm, điều kiện để người lao động làm chủ doanh nghiệp thực sự. Taïo ñieàu kieän cho ngöôøi lao ñoäng coù CP vaø nhöõng ngöôøi goùp voán ñöôïc laøm chuû thaät söï laø ñoäng löïc phaùt trieån doanh nghieäp. Ngöôøi lao ñoäng ñöôïc tham gia vaøo quaù trình quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp.

- Tăng hiệu quả đầu tư cho nền kinh tế nhờ tăng hiệu quả kinh doanh các DN. Laønh maïnh hoùa neàn taøi chính quoác gia laø nhöõng nhieäm vuï caáp baùch cuûa ñaát nöôùc hieän nay. CPH seõ giuùp nhaø nöôùc ruùt bôùt voán ñaàu tö töø DNNN, giaûm bôùt gaùnh naëng do phaûi taøi trôï cho khu vöïc kinh teá nhaø nöôùc quaù lôùn nhöng laøm aên keùm hieäu quaû ñeå ñaàu tö vaøo caùc lónh vöïc caàn thieát cho neàn kinh teá maø khoâng haáp daãn ñaàu tö tö nhaân. - Naâng cao tính naêng ñoäng vaø töï chuû trong hoaït ñoäng SXKD cuûa doanh nghieäp, haïn cheá nhöõng can thieäp tröïc tieáp cuûa Nhaø nöôùc vaøo coâng vieäc cuûa doanh nghieäp, goùp phaàn naâng cao naêng suaát lao ñoäng, haï giaù thaønh saûn phaåm vaø taêng khaû naêng caïnh tranh treân thò tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc.

- Laønh maïnh hoùa moâi tröôøng kinh doanh, taïo moâi tröôøng hoaït ñoäng bình ñaúng giöõa caùc thaønh phaàn kinh teá, ñöa hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vaøo khuoân khoå phaùp luaät vaø Trang 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chòu söï chi phoái cuûa thò tröôøng, töø ñoù naâng cao hieäu quaû kinh doanh cuûa töøng doanh nghieäp noùi rieâng vaø toaøn boä neàn kinh teá ñaát nöôùc noùi chung. - Naâng cao hieäu löïc quaûn lyù cuûa nhaø nöôùc treân lónh vöïc kinh teá, chính trò xaõ hoäi. Töø ñoù, Nhaø nöôùc taäp trung giaûi quyeát caùc chính saùch xaõ hoäi vaø phuùc lôïi coâng coäng, thöïc hieän caùc chöông trình kinh teá lôùn vaø mang tính troïng ñieåm cuûa quoác gia, nhaèm taïo ra moät keát caáu cô sôû haï taàng toát ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc.3 Tính taát yeáu CPH DNNN Khu vöïc hoùa vaø toaøn caàu hoùa laø xu theá phaùt trieån taát yeáu cuûa neàn kinh teá theá giôùi. Vieäc gia nhaäp caùc toå chöùc kinh teá cuûa khu vöïc vaø theá giôùi laø mong muoán cuûa haàu heát caùc quoác gia treân theá giôùi.

Xu theá hoäi nhaäp naøy taïo cô hoäi caïnh tranh bình ñaúng cho taát caû caùc doanh nghieäp, song noù cuõng ñaët caùc doanh nghieäp vaøo cuoäc chôi khaéc nghieät vôùi quy luaät “maïnh thaéng, yeáu thua”. Haøng raøo thueá quan maø caùc Chính phuû caùc nöôùc ñöôïc söû duïng ñeå baûo veä saûn phaåm do doanh nghieäp trong nöôùc ñaõ giaùm daàn theo tieán trình hoäi nhaäp. Vì vaäy, bieän phaùp duy nhaát ñeå caùc doanh nghieäp khoâng bò loaïi khoûi “cuoäc chôi” laø phaûi taêng cöôøng khaû naêng caïnh tranh ñeå chieám lónh vaø taïo theá ñöùng treân thò tröôøng. Maët khaùc caùc DNNN coù nhöõng haïn cheá maø chæ coù quaù trình coå phaàn hoaù, bieán noù thaønh doanh nghieäp ña sôû höõu môùi coù theå loaïi ñi nhöõng haïn cheá mang tính coá höõu cuûa noù.

Nhöõng haïn cheá laø: (1) DNNN chuû yeáu thöïc hieän söù meänh theo chöùc naêng ñöôïc ñònh tröôùc vì vaäy khoù thöïc hieän chieán löôïc ña daïng hoùa hay hoäi nhaäp doïc khi coù cô hoäi; (2)Haàu heát caùc DNNN coù coâng ngheä thieát bò saûn xuaát laïc haäu. Theo Tieán só Leâ Baù Xuaân coù 76% maùy moùc thieát bò vaø daây chuyeàn saûn xuaát cuûa caùc doanh nghieäp trong nöôùc thuoäc theá heä nhöõng naêm 50 – 60 cuûa theá kyû tröôùc, 75% thieát bò ñaõ heát khaáu hao vaø 50% ñoà taân trang. Thieát bò hieän ñaïi chæ coù 10%, trung bình 38% coøn laïc Trang 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] haäu vaø raát laïc haäu laø 52%. Trong soá 10% thieát bò hieän ñaïi thì caùc doanh nghieäp nhaø nöôùc chieám moät tyû leä raát nhoû phaàn lôùn thuoäc caùc doanh nghieäp tö nhaân, caùc coâng ty vaø taäp ñoaøn lôùn.

Do ñoù khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc saûn phaåm haøng hoùa thuoäc caùc DNNN trong neàn kinh teá thò tröôøng laø raát thaáp. (3)Tinh thaàn vaø thaùi ñoä laøm vieäc cuûa CBCNV trong caùc DNNN chöa cao, chöa phaùt huy ñöôïc naêng löïc vaø tính saùng taïo cuûa moãi caù nhaân, söùc maïnh ñoaøn keát taäp theå. Do chöa gaén ñöôïc quyeàn lôïi saùt söôøn cuûa CBCNV vôùi quyeàn lôïi cuûa doanh nghieäp maët khaùc cuõng do cheá ñoä ñaõi ngoä chöa thoûa ñaùng cuûa caùc DNNN vôùi CBCNV. (4)Töø keát quaû cuûa ba yeáu toá treân daãn ñeán hieäu quaû hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc DNNN laø raát thaáp (coù moät soá doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn phaûi buø loã) so vôùi caùc doanh nghieäp ñaõ CPH vaø caùc doanh nghieäp tö nhaân.

Moãi ñoàng voán chæ taïo ra 2,3 ñoàng doanh thu vaø 0,1 ñoàng lôïi nhuaän. Taøi saûn coá ñònh trong caùc DNNN chieám töø 70-80% nhöng chæ cung caáp ñöôïc 44% toång saûn phaåm xaõ hoäi. Nhieàu chuyeân gia kinh teá cho raèng vôùi thöïc traïng naøy, caùc DNNN khoâng ñuû söùc caïnh tranh khi VN gia nhaäp WTO. Vì vaäy, ñeå taïo ñöôïc choã ñöùng treân thò tröôøng, VN caàn phaûi caûi caùch DNNN ñeå tìm ra con ñöôøng môùi cho söï phaùt trieån.

Nhieàu giaûi phaùp ñaõ ñöôïc ñöa ra nhö taùi cô caáu laïi voán; saùp nhaäp caùc doanh nghieäp coù voán nhoû; lieân doanh, lieân keát vôùi nöôùc ngoaøi. Song nhöõng giaûi phaùp naøy vaãn chöa taïo ñöôïc söï thay ñoåi cô baûn veà chaát, hieäu quaû SXKD cuûa ña soá doanh nghieäp vaãn thaáp, söùc caïnh tranh yeáu, chöa coù söï chuyeån ñoåi mang tính böôùc ngoaët. Tröôùc thöïc traïng naøy, Nhaø nöôùc ñaõ ñöa ra giaûi phaùp quan troïng ñeå caûi caùch DNNN laø chuyeån caùc DNNN thaønh Coâng ty CP, ñaây laø giaûi phaùp phuø hôïp vôùi tình hình vaø xu theá chung hieän nay nhaèm naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng, goùp phaàn taêng söùc caïnh tranh vaø khaû naêng hoäi nhaäp kinh teá quoác teá cuûa caùc doanh nghieäp VN. Trang 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thöïc tieãn thöïc hieän thí ñieåm coå phaàn hoaù 11 coâng ty tröôùc khi coù nghò ñònh 44/CP cho thaáy: (1)Khaû naêng huy ñoäng voán taêng leân roõ reät.

Tröôùc khi CPH, toång voán nhaø nöôùc cuûa 11 doanh nghieäp naøy laø 26,3 tyû ñoàng, voán ñieàu leä khi chuyeån thaønh Coâng ty CP laø 75,1 tyû ñoàng, taêng 2,8 laàn. Hôn nöõa, sau töø 1 ñeán 3 naêm ñi vaøo hoaït ñoäng, caùc Coâng ty CP ñaõ boå sung voán töø lôïi nhuaän sau thueá laø 157 tyû ñoàng, taêng gaáp 2,1 laàn voán ñieàu leä ban ñaàu. (2)Vaán ñeà vieäc laøm vaø thu nhaäp cuûa ngöôøi lao ñoäng cuõng ñöôïc thöïc hieän khaù thaønh coâng. Soá lao ñoäng sau khi CPH laø 4.

(3) Hieäu quaû hoaït ñoäng SXKD cuûa caùc Coâng ty CP cuõng taêng leân roõ reät: doanh thu taêng 3,1 laàn, lôïi nhuaän taêng 6,2 laàn, noäp ngaân saùch taêng 6,3 laàn, tyû suaát lôïi nhuaän treân voán chuû sôû höõu taêng töø 27% leân 52,5%. Thu nhaäp coå töùc treân voán goùp bình quaân ñaït töø 2-3% / thaùng. Maët khaùc, quaù trình coå phaàn hoùa cuõng ñöa laïi nhöõng lôïi ích thieát thöïc. (1)Huy ñoäng caùc nguoàn voán nhaøn roãi trong xaõ hoäi; (2)Laønh maïnh hoaù neàn taøi chính quoác gia nhôø nguoàn voán thu ñöôïc töø quaù trình coå phaàn hoùa, goùp phaàn thöïc hieän chöùc naêng quaûn lyù kinh teá cuûa Nhaø nöôùc.