CHƯƠNG I CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU 1.1- Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng: 1.1 Các khái niệm về chất lượng: Hoïc giaû ngöôøi Myõ Jorjer Daery khi phaân tích veà chaát löôïng saûn phaåm laø laøm sao coù theå naâng cao naêng löïc doanh lôïi ñaõ neâu: caùc chöùng cöù cuûa kho soá lieäu (Profit Impact of Market Strategy) ñaõ uûng hoä keát luaän “chaát löôïng laø nhaân toá rieâng bieät quan troïng nhaát aûnh höôûng tôùi thaønh quaû laâu daøi cuûa doanh nghieäp” chæ tieâu chaát löôïng trong nghieân cöùu naøy duøng caùc quan nieäm veà chaát löôïng saûn phaåm cuûa khaùch haøng ñeå laøm tieâu chuaån, bao goàm caû nhöõng thuoäc tính phi giaù caû aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh cuûa ngöôøi tieâu duøng. Khi ñi saâu phaân tích caùc quan heä cô baûn caên cöù treân nghieân cöùu ñaõ phaùt hieän thaáy: - Chaát löôïng aûnh höôûng tôùi giaù caû töông ñoái. - Khi chaát löôïng giöõ nguyeân khoâng ñoåi thì söï lieân heä giöõa möùc chieám lónh thò tröôøng vaø giaù caû laø töông ñoái coù haïn. - Möùc chieám lónh thò tröôøng coù aûnh höôûng töông ñoái tröïc tieáp tôùi giaù thaønh.
- Chaát löôïng nhaän bieát haàu nhö khoâng coù aûnh höôûng tôùi giaù thaønh nhöng keát luaän naøy voâ cuøng quan troïng vaø laøm phaán chaán, vì noù chöùng toû trong vieäc caûi tieán chaát löôïng thì söï taêng giaù thaønh do vieäc naâng cao thuoäc tính maáu choát gaây ra coù theå ñöôïc trieät tieâu do vieäc tieát kieäm giaù thaønh, do giaûm bôùt pheá phaåm, hao huït. Khaùch haøng baèng loøng traû theâm giaù cho chaát löôïng toát khaùc thöôøng, söï baèng loøng naøy ñaõ tröïc tieáp ñaït ñöôïc hieäu quaû mong muoán. Coøn soá taêng giaù lôùn hay nhoû seõ laø moät söï löïa choïn chieán löôïc, coù theå yeâu caàu khaùch haøng traû baèng giaù cuûa ñoái thuû caïnh tranh yeâu caàu, ñoàng thôøi cung caáp cho khaùch haøng giaù trò öu vieät khaùc thöôøng, nhöõng giaù trò naøy hoaëïc coù theå tröïc tieáp chuyeån hoùa thaønh möùc chieám lónh thò tröôøng hoaëc coù theå giuùp cho vieäc naâng cao ñoä trung thöïc cuûa khaùch haøng vôùi giaù thaønh haï. Ñoù laø nguyeân lyù cuûa giöõ vöõng -11- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chaát löôïng saûn phaåm cuûa saùch löôïc thöïc hieän khaùch haøng vaø phaân tích giaù trò cuûa khaùch haøng [Lyù Ñoâng – Toáng Chí Bình, NXB LÑXH].
Khái niện chất lượng theo TCVN: tiêu chuẩn TCVN 5814: 1994 chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Khái niệm chất lượng theo hệ thống quản lý chất lượng ISO: coù nhieàu khaùi nieäm raát tröøu töôïng veà chaát löôïng, chöa được các nhà quản lý chất lượng thoáng nhaát cao, nhöng gaàn ñaây Toå chöùc quoác teá veà tieâu chuaån ISO trong boä tieâu chuaån ISO 9000 phieân baûn 2000 ñaõ ñöa ra khái niệm: “Chaát löôïng laø khaû naêng cuûa taäp hôïp caùc ñaëc tính cuûa saûn phaåm, heä thoáng hay quaù trình ñeå ñaùp öùng caùc yeâu caàu cuûa khaùch haøng vaø caùc beân coù lieân quan”. Yeâu caàu ôû ñaây chính laø nhu caàu vaø mong ñôïi ñöôïc coâng boá, nguï yù hay baét buoäc theo töøng neàn vaên hoùa, taäp quaùn rieâng bieät. Từ khái niệm trên chất lượng có các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng.2 Các ñaëc ñieåm về chất lượng.
- Chaát löôïng ñöôïc ño bôûi söï thoûa maõn nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng, saûn phaåm khoâng ñöôïc ngöôøi tieâu duøng chaáp nhaän thì bò xem laø chaát löôïng keùm, ñaây chính laø keát luaän quan troïng ñeå caùc nhaø quaûn trò chaát löôïng doanh nghiệp hoạch ñònh chieán löôïc vaø saùch löôïc kinh doanh cuûa mình. - Chaát löôïng ño ñöôïc baèng söï thoûa maõn nhu caàu, maø nhu caàu luoân bieán ñoäng, thay ñoåi neân chaát löôïng cuõng luoân thay ñoåi theo thôøi gian, khoâng gian vaø ñieàu kieän tieâu duøng. - Khi ñaùnh giaù chaát löôïng cuûa moät ñoái töôïng, phaûi xeùt ñeán moïi ñaëc tính cuûa ñoái töôïng coù lieân quan ñeán söï thoûa maõn nhöõng nhu caàu cuï theå. Caùc nhu caàu naøy khoâng chæ töø phía khaùch haøng maø coøn töø caùc beân coù lieân quan, nhö caùc nhu caàu mang tính phaùp cheá, cộâng ñoàng vaø xaõ hoäi.
- Chaát löôïng coù theå ñöôïc coâng boá döôùi daïng caùc quy ñònh, tieâu chuaån nhöng cuõng coù chaát löôïng khoâng theå mieâu taû, coâng boá roõ raøng maø do ngöôøi söû duïng caûm nhaän ñöôïc hoaëc phaùt hieän ñöôïc trong quaù trình söû duïng. -12- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chaát löôïng khoâng ñôn thuaàn laø thuoäc tính cuûa saûn phaåm, haøng hoùa maø chuùng ta hieåu bieát haøng ngaøy. Chaát löôïng coù theå öùng duïng cho caû heä thoáng, moät quaù trình. Vì theá, chaát löôïng coøn ñöôïc hieåu theo phaïm vi roäng hôn ñoù laø khoâng theå boû qua caùc yeáu toá veà giaù caû vaø caùc dòch vuï haäu baùn haøng, caùc vaán ñeà giao haøng kòp thôøi, ñuùng thôøi haïn… - Chất lượng cao là chất lượng sản phẩm vượt qua sự mong đợi của khách hàng và khi lựa chọn sản phẩm lần sau khách hàng vẫn lựa chọn sản phẩm đó.3 Caùc nhân toá aûnh höôûng ñeán chaát löôïng.
Chất lượng sản phẩm được tạo nên từ nhiều nhân tố trong suốt chu kỳ sống của sản phẩm (Life cycle of product). Chất lượng sản phẩm được hình thành trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp với nhiều nhân tố ảnh hưởng và có thể xếp thành hai nhóm nhân tố. Nhoùm nhân toá beân ngoaøi: Do nhu caàu cuûa neàn kinh teá, của thị trường thế giới, của người tiêu dùng chi phoái, raøng buoäc ñeán chaát löôïng saûn phaåm theå hieän caùc nhân tố sau: - Trình ñoä phát triển saûn xuaát, yêu cầu về quản lý kinh teá, hieäu löïc cuûa quaûn lyù, Nhà nước phaûi thieát laäp cô cheá toå chöùc quaûn lyù chaát löôïng chaët chẽ. Nhà nước xác lập, ban hành các chính sách kinh tế về quản lý chất lượng, ban hành các tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm của cá nhân và tổ chức sản xuất kinhdoanh và các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Các quy định pháp luật này bắt buộc các nhà sản xuất, các doanh nghiệp phải tuân thủ. Bên cạnh đó chính sách vĩ mô còn quy định cho các cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo vệ người tiêu dùng. - Trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của xã hội, thể hiện về số lượng, trình độ năng lực của nguồn nhân lực quốc gia, có khả năng đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hay đáp ứng nhu cầu của các tổ chức và doanh nghiệp. - Nhu caàu cuûa thò tröôøng phaûi theo doõi, naém baét, ñaùnh giaù ñuùng tình hình vaø ñoøi hoûi môùi cuûa thò tröôøng maø doanh nghiệp phải coù ñoái saùch ñuùng ñaén, kòp thôøi về chất lượng.
- Sự phát triển xã hội đòi hỏi các chuẩn mực về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội của các nhà quản lý doanh nghiệp. -13- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc coâng nghệ, trình độ công nghệ sản xuất aûnh höôûng đến chaát löôïng sản phẩm, nó phản ánh một cách khách quan về chất lượng sản phẩm sản xuất. - Chất lượng nguồn nguyên liệu, là nhân tố quan trọng trực tiếp hình thành chất lượng sản phẩm. Nguyên liệu đầu vào chất lượng tốt kết hợp các yếu tố sản xuất tốt sẽ tạo sản phẩm chất lượng tốt.
Nhoùm nhân toá beân trong: Nhân tố bên trong rất quan trọng, Nhân tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất chế biến sản phẩm, chất lượng sản phẩm là nhân tố bảo đảm để tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, bao gồm các nhân tố sau: - Trình độ nhân lực của doanh nghiệp. Vì chất lượng sản phẩm là của cả quá trình và hệ thống quản lý thể hiện chất lượng công việc, chất lượng dịch vụ, chất lượng của hệ thống thống tin, phân tích thông tin, chất lượng của các bộ phận, phòng ban, của con người từ công nhân, kỹ sư, nhân viên điều hành và giám đốc, nhöõng nhaø quaûn lyù caáp cao. Đòi hỏi doanh nghiệp phaûi nâng cao trình ñoä saûn xuaát, trình ñoä quaûn lyù kinh tế, nâng cao chaát löôïng lao ñoäng, chaát löôïng saûn phaåm ngay khi baét ñaàu quaù trình saûn xuaát saûn phaåm, đòi hoûi doanh nghiệp phaûi chuù troïng ñeán phaùt trieån naâng cao trình ñoä nguoàn nhaân löïc, phaûi coù chieán löôïc, keá hoaïch daøi haïn veà tuyeån duïng vaø ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc. - Trình độ và khả năng về khoa học công nghệ của DN.
Do sự phát triển nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa và söï tieán boä cuûa khoa hoïc hoïc, kyõ thuaät - công nghệ và söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa coâng ngheä thoâng tin, yêu cầu phaûi caûi tieán coâng ngheä sản xuất, đầu tư thiết bị, saép xeáp laïi daây chuyeàn saûn xuaát nhaèm naâng cao chaát löôïng saûn phaåm và tieát kieäm, an toaøn thực phẩm, ñaùp öùng nhu caàu toát hôn nhu cầu ngöôøi tieâu duøng, ñem laïi hieäu quaû cho neàn kinh teá, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu biết về khoa học công nghệ và nắm bắt được, cập nhật đước tiến bộ của khoa học công nghệ mới, làm chủ và ứng dụng được công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất cũng như quá trình tạo ra chất lượng sản phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn khu vực và thế giới. - Khả năng về maùy moùc thieát bò của doanh nghiệp: -14- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Doanh nghiệp đầu tư, trang bị máy móc, thiết bị, kho tàng tiên tiến, hiện đại cũng là nhân tố góp phần tạo ra chất lượng sản phẩm tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm. - Trình độ tổ chức quản lý chất lượng: Là nhân tố tác động liên tục vừa trực tiếp vừa gián tiếp đến quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp phaûi coù chieán löôïc veà chaát löôïng saûn phaåm vaø chính saùch veà quaûn lyù chaát löôïng saûn phaåm, caùc cam keát, coâng boá vaø baûo ñaûm chaát löôïng saûn phaåm vôùi ngöôøi tieâu duøng, duy trì chaát löôïng beàn vöõng treân thò tröôøng, taïo nieàm tin veà chaát löôïng vôùi khaùch haøng.
Vì thế các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9001: 2000; ISO 22000: 2005 đều yêu cầu lãnh đạo cao nhất phải cam kết và thiết lập hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp coù taàm nhìn, có chieán löôïc daøi haïn veà saûn xuaát kinh doanh: Doanh nghiệp ngày nay cần phải có tầm nhìn xa, trông rộng, phải có chiến lược kinh doanh dài hạn, các doanh nghiệp trước kia phần lớn tập trung chiến lược cạnh tranh về giá cả, ngày nay đã chú trọng cạnh tranh về chất lượng và các dịch vụ sau bán hàng.