Luận văn: Giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu Đồng bằng Sông Cửu Long

Luận văn thạc sĩ UEH đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu tại đồng bằng sông Cửu Long, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Dương Chiếu Bảng
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Góp Phần Nâng Cao Chất Lượng Gạo Xuất Khẩu Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.3. Giới hạn nghiên cứu
• 1.4. Xây dựng đánh giá độ tin cậy và pháp lý
• 1.5. Nhu cầu và nguồn thông tin
• 1.6. Nghiên cứu định tính và định lượng
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG I: CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU
• 1.1. Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng
• 1.1.1. Các khái niệm về chất lượng
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ SỰ CẦN THIẾT NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TẠI GẠO XK TẠI ĐBSCL
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU ĐBSCL

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng gạo xuất khẩu Đồng bằng sông Cửu Long

Chất lượng gạo xuất khẩu là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Vùng này không chỉ nổi tiếng với sản lượng gạo lớn mà còn là nơi cung cấp gạo cho nhiều thị trường quốc tế. Tuy nhiên, chất lượng gạo xuất khẩu vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Việc nâng cao chất lượng gạo không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn góp phần nâng cao đời sống của nông dân.

1.1. Đặc điểm chất lượng gạo xuất khẩu Việt Nam

Chất lượng gạo xuất khẩu Việt Nam được đánh giá qua nhiều tiêu chí như độ ẩm, tỷ lệ hạt nguyên, màu sắc và hương vị. Đặc biệt, gạo từ ĐBSCL thường được ưa chuộng nhờ vào hương vị thơm ngon và độ dẻo. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề như độ ẩm không đồng đều và tỷ lệ hạt vỡ cao cần được khắc phục.

1.2. Tình hình xuất khẩu gạo tại ĐBSCL

ĐBSCL là vùng sản xuất gạo lớn nhất Việt Nam, chiếm khoảng 50% tổng sản lượng gạo cả nước. Tuy nhiên, tình hình xuất khẩu gạo vẫn gặp nhiều khó khăn do cạnh tranh từ các nước khác và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng từ thị trường quốc tế.

II. Vấn đề và thách thức trong nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu

Mặc dù ĐBSCL có nhiều lợi thế trong sản xuất gạo, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu. Các yếu tố như công nghệ chế biến, quy trình bảo quản và quản lý chất lượng đều ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm cuối cùng.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng gạo

Chất lượng gạo xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như điều kiện khí hậu, quy trình sản xuất, và công nghệ chế biến. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong chế biến và bảo quản gạo là rất cần thiết để nâng cao chất lượng.

2.2. Thách thức từ thị trường quốc tế

Thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu cao về chất lượng gạo, từ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm đến các yêu cầu về môi trường. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà sản xuất gạo tại ĐBSCL trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn này.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu

Để nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau từ khâu sản xuất đến chế biến. Việc cải tiến quy trình sản xuất và áp dụng công nghệ mới là rất quan trọng.

3.1. Cải tiến quy trình sản xuất gạo

Cải tiến quy trình sản xuất gạo bao gồm việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại, sử dụng giống lúa chất lượng cao và quản lý nước tưới hợp lý. Những cải tiến này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng gạo.

3.2. Ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại

Việc đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại sẽ giúp giảm thiểu hao hụt và nâng cao chất lượng gạo. Các công nghệ như sấy, xay xát và đóng gói tự động cần được áp dụng để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về chất lượng gạo xuất khẩu tại ĐBSCL đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng có thể mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải tiến quy trình sản xuất và chế biến có thể giúp tăng giá trị xuất khẩu gạo.

4.1. Kết quả từ các mô hình sản xuất

Các mô hình sản xuất gạo áp dụng công nghệ mới đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng gạo. Nông dân tham gia vào các mô hình này đã có thu nhập cao hơn và ổn định hơn.

4.2. Tác động đến giá trị xuất khẩu

Việc nâng cao chất lượng gạo không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo đã nhận thấy sự gia tăng trong đơn hàng và sự hài lòng của khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của chất lượng gạo xuất khẩu

Chất lượng gạo xuất khẩu là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển bền vững ngành nông nghiệp Việt Nam. Để nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan từ nông dân, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý nhà nước.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ chế biến gạo, đồng thời nâng cao nhận thức của nông dân về chất lượng sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam cũng cần được chú trọng.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu. Cần có các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho nông dân và doanh nghiệp trong việc cải tiến chất lượng gạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lương thực trọng điểm của cả nước với diện tích lưu vực canh tác đạt khoảng 39.876 km² và diện tích gieo trồng lúa hàng năm dao động quanh mức 3,6 triệu héc-ta. Hàng năm, khu vực này sản xuất từ 17,8 đến 18,7 triệu tấn lúa, cung ứng trên 90% tổng sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, tương đương 4,5 đến 5,2 triệu tấn gạo thương phẩm mỗi năm. Mặc dù giữ vị thế quốc gia xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới, ngành lúa gạo Việt Nam vẫn đối mặt với nghịch lý lớn về giá trị gia tăng và hiệu quả thương mại.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm bắt nguồn từ thực trạng giá gạo xuất khẩu của Việt Nam luôn thấp hơn gạo Thái Lan cùng chủng loại từ 30 đến 40 USD/tấn trên thị trường quốc tế. Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch của lúa gạo Việt Nam còn ở mức rất cao, từ 13% đến 16%, so với mức 7% đến 10% của Thái Lan. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở khâu quản trị chất lượng sau thu hoạch, công nghệ bảo quản và quy trình xay xát chế biến tại các nhà máy chưa đồng bộ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận quản trị chất lượng, đánh giá toàn diện thực trạng chế biến gạo xuất khẩu tại các tỉnh trọng điểm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhận diện và định lượng mức độ ảnh hưởng của các nhân tố chi phối chất lượng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chuỗi chế biến sau thu hoạch tại 8 tỉnh có sản lượng xuất khẩu lớn nhất khu vực bao gồm Kiên Giang, An Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang và Long An trong giai đoạn 2001 đến 2008, định hướng phát triển đến năm 2015.

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu được thể hiện rõ qua thước đo kinh tế: nếu chất lượng hạt gạo xuất khẩu được nâng cao tương đương với các nước trong khu vực, giá trị xuất khẩu bình quân có thể tăng thêm 30 đến 40 USD/tấn, mang lại nguồn thu ngoại tệ bổ sung từ 150 đến 200 triệu USD mỗi năm, tương đương hơn 2.400 tỷ đồng cho toàn vùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị chất lượng toàn diện kết hợp với mô hình tác động lợi nhuận từ chiến lược thị trường của học giả Jorjer Daery. Khung lý thuyết này khẳng định chất lượng là nhân tố độc lập then chốt quyết định năng lực sinh lời dài hạn và thị phần bền vững của doanh nghiệp. Việc đầu tư nâng cao chất lượng hạt gạo không làm tăng chi phí một cách cơ học mà được bù đắp trực tiếp nhờ giảm thiểu tỷ lệ phế phẩm, hao hụt trong quá trình tồn trữ và tăng mức độ sẵn sàng chi trả của khách hàng quốc tế.

Nghiên cứu vận dụng hệ thống tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế ISO 9001:2000, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ISO 22000:2005, cùng khung tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5814:1994 và TCVN 5644:1999 về phân loại gạo trắng xuất khẩu. Khung nghiên cứu xác lập 5 khái niệm cốt lõi:

• Chất lượng sản phẩm theo kỳ vọng của khách hàng: Tập hợp các đặc tính lý - hóa và cảm quan đáp ứng vượt mức yêu cầu của người tiêu dùng và các định chế pháp lý nhập khẩu.
• Chu kỳ sống của sản phẩm nông sản: Toàn bộ quá trình từ thu hoạch lúa tươi, phơi sấy, tồn trữ nguyên liệu, bóc vỏ, xát trắng, đánh bóng, tách màu đến đóng gói xuất khẩu.
• Độ ẩm của hạt: Tỷ lệ hàm lượng nước chứa trong hạt thóc hoặc gạo, là chỉ tiêu quyết định thời gian lưu kho và mức độ kháng vi sinh vật gây hại.
• Độ xay xát: Mức độ tách bỏ lớp vỏ cám trên hạt gạo lứt, phân chia thành các cấp độ từ xát hợp lý đến xát rất kỹ.
• Độ thuần chủng của giống: Tỷ lệ phần trăm hạt đạt chuẩn cùng một giống thuần, không bị pha lẫn các loại thóc gạo có kích thước và đặc tính sinh học khác nhau.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập chuỗi số liệu thống kê liên tục từ năm 2001 đến 2008 từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Cục Thống kê và Niên giám Thống kê các tỉnh miền Tây.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc thang đo Likert 5 bậc đối với 44 đối tượng mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu chuyên gia có chủ đích. Cỡ mẫu N = 44 bao gồm giám đốc điều hành các doanh nghiệp xay xát chế biến lớn tại 8 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Tổng Công ty Lương thực Miền Nam và các giám định viên cao cấp từ các tổ chức giám định chất lượng nông sản quốc tế tại Việt Nam.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả và mô hình phân tích nhân tố khám phá trên phần mềm SPSS phiên bản 16.1. Phương pháp phân tích nhân tố được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc rút gọn tập hợp 10 biến quan sát ban đầu thành 2 nhóm nhân tố đại diện mà vẫn bảo toàn 89,801% độ biến thiên thông tin của dữ liệu gốc, giúp lượng hóa chính xác tầm ảnh hưởng của từng khía cạnh quản trị.
• Tiến độ nghiên cứu: Quá trình khảo sát thử nghiệm trên 10 đơn vị được thực hiện vào cuối năm 2008 để hoàn thiện bảng hỏi, thu thập dữ liệu chính thức và xử lý phân tích hoàn chỉnh trong năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê mô tả từ 44 chuyên gia và nhà quản trị gạo xuất khẩu đã xác lập thứ tự ưu tiên của 5 chỉ tiêu kỹ thuật đánh giá chất lượng gạo:

• Chỉ tiêu độ ẩm đạt điểm trung bình cao nhất là 4,727 trên thang điểm 5, trong đó 72,7% chuyên gia đánh giá ở mức rất quan trọng và 27,3% đánh giá quan trọng.
• Chỉ tiêu độ xay xát đứng thứ hai với điểm trung bình 4,614, với 63,6% ý kiến khẳng định mức độ rất quan trọng.
• Chỉ tiêu tỷ lệ hạt biến màu xếp thứ ba đạt 4,591 điểm với 61,4% đánh giá rất quan trọng.
• Chỉ tiêu tỷ lệ hạt hỏng và hạt bệnh đạt 4,477 điểm với 34,1% đánh giá rất quan trọng và 63,6% đánh giá có phần quan trọng.
• Chỉ tiêu độ lẫn giống và độ thuần chủng đạt 4,318 điểm với 54,5% phản hồi rất quan trọng.

Kiểm định mức độ thích hợp của mô hình phân tích nhân tố cho thấy chỉ số KMO đạt 0,723, nằm trong khoảng tin cậy từ 0,5 đến 1,0. Kiểm định Bartlett đạt giá trị Chi-Square là 264,772 với mức ý nghĩa Sig = 0,000, bác bỏ hoàn toàn giả thuyết các biến không có tương quan.

Qua phân tích nhân tố khám phá với tiêu chuẩn giá trị riêng lớn hơn 1, mô hình đã trích xuất thành công 2 nhân tố chính giải thích 89,801% tổng phương sai:

• Nhân tố 1 (Nhóm yếu tố bên ngoài) có giá trị riêng 3,658, giải thích 60,967% phương sai. Trọng số lớn nhất thuộc về biến chất lượng nguồn nguyên liệu đầu vào với hệ số tải 0,370, tiếp theo là chính sách quản lý kinh tế của Nhà nước với hệ số tải 0,367 và đạo đức trách nhiệm xã hội với hệ số 0,350.
• Nhân tố 2 (Nhóm yếu tố bên trong doanh nghiệp) có giá trị riêng 1,730, giải thích 28,834% phương sai. Biến công nghệ sản xuất chế biến có ảnh hưởng mạnh nhất với hệ số tải 0,388, theo sau là trình độ nguồn nhân lực doanh nghiệp đạt 0,384 và năng lực máy móc thiết bị đạt 0,361.

Thực trạng cơ sở vật chất cho thấy hạn chế rất lớn khi chỉ khoảng 10% cơ sở xay xát chế biến tại Đồng bằng sông Cửu Long trang bị máy sấy lúa công nghiệp. Toàn vùng chỉ có 6 doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn sở hữu hệ thống sấy công suất 300 đến 400 tấn/ngày, hoàn toàn quá tải trước sản lượng lúa hàng hóa trên 11 triệu tấn mỗi vụ.

Thảo luận kết quả

Khoảng cách giá bán giữa gạo Việt Nam và gạo Thái Lan qua chuỗi số liệu từ năm 2003 đến 2008 thể hiện rõ nét sự chênh lệch đẳng cấp chất lượng. Năm 2003, giá gạo xuất khẩu bình quân của Việt Nam đạt 177,70 USD/tấn trong khi Thái Lan đạt 194,50 USD/tấn. Đến năm 2008, giá gạo Việt Nam đạt 568,40 USD/tấn, vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 679,66 USD/tấn của Thái Lan. Khi trình bày dữ liệu này trên biểu đồ đường kết hợp bảng phân tích ma trận xoay nhân tố, khoảng cách giá luôn giữ độ lệch ổn định từ 30 đến 40 USD/tấn do yếu kém trong công nghệ bảo quản.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Thái Lan sở hữu trên 70% nhà máy xay xát quy mô lớn, đầu tư đồng bộ hệ thống silo lưu trữ thóc khô ở độ ẩm chuẩn dưới 14%, giúp cơ cấu gạo chất lượng cao chiếm tới 56,7% đến 60% tổng lượng xuất khẩu. Ngược lại, tại Đồng bằng sông Cửu Long, 80% sản lượng lúa vẫn được xay xát tại các cơ sở nhỏ lẻ thiếu máy sấy. Tình trạng phơi sấy lúa không kịp trong vụ hè thu buộc các thương lái phải sấy gạo thay vì sấy thóc, làm hạt gạo gãy nát, mất hương thơm tự nhiên và nhanh biến màu.

Thêm vào đó, cơ cấu giống lúa tại miền Tây quá phân tán. Theo thống kê của Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, vụ đông xuân có tới 119 giống lúa và vụ hè thu có 117 giống lúa cùng lưu hành. Việc thiếu vùng chuyên canh thuần chủng khiến các nhà máy phải xay xát chung các lô gạo có kích thước hạt dài ngắn khác nhau, làm giảm nghiêm trọng tỷ lệ thu hồi gạo nguyên và hạ thấp giá trị thương phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng về trọng số tác động của các nhân tố bên trong và bên ngoài, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu:

• Quy hoạch và chuẩn hóa vùng nguyên liệu lúa thuần chủng phục vụ xuất khẩu: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long rà soát, tinh gọn danh mục giống lúa xuất khẩu xuống dưới 15 giống chủ lực đạt chuẩn chất lượng quốc tế như Jasmine, ST, Khao Dawk Mali. Mục tiêu nâng tỷ lệ thuần chủng hạt gạo xuất khẩu lên trên 90% trước năm 2012.

• Đầu tư hiện đại hóa cụm công nghệ sấy lúa và hệ thống silo dự trữ nguyên liệu: Tổng Công ty Lương thực Miền Nam và các doanh nghiệp thành viên Hiệp hội Lương thực Việt Nam cần chuyển đổi căn bản phương thức bảo quản từ gạo sang bảo quản lúa hạt khô trong hệ thống silo đạt chuẩn. Cần xây dựng các trạm sấy tầng sôi công suất 1.000 đến 2.000 tấn/ngày tại các vùng lúa trọng điểm, phấn đấu hạ tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch từ 13 - 16% xuống dưới 8%, kiểm soát độ ẩm thành phẩm ổn định ở mức dưới 14% trong giai đoạn 2010 đến 2014.

• Đổi mới dây chuyền thiết bị xay xát và tích hợp máy tách màu quang học: Các doanh nghiệp chế biến gạo xuất khẩu cần chủ động đầu tư đồng bộ dây chuyền xay xát tự động hóa, lắp đặt máy tách màu quang học hiện đại nhằm loại bỏ triệt để hạt biến màu và hạt bệnh xuống dưới mức 0,5% theo chuẩn TCVN 5644:1999 gạo cấp cao. Đồng thời, toàn bộ nhà máy phải hoàn thành chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 và tiêu chuẩn HACCP vào cuối năm 2013.

• Nâng cao năng lực quản trị nguồn nhân lực và thiết lập thương hiệu gạo quốc gia: Hiệp hội Lương thực Việt Nam chủ trì liên kết với các trường đại học và viện nghiên cứu tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật vận hành máy sấy, máy tách màu và kiểm định chất lượng cho 100% đội ngũ kỹ thuật viên nhà máy. Song song đó, triển khai chiến dịch định vị thương hiệu gạo thơm đặc sản Việt Nam tại các thị trường cao cấp như Mỹ, EU và Nhật Bản trong giai đoạn 2010 đến 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị tại các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu gạo: Khai thác khung đánh giá 2 nhóm nhân tố bên trong và bên ngoài để tái cấu trúc quy trình thu mua, đầu tư công nghệ sấy lúa, chuyển từ trữ gạo sang trữ thóc nhằm hạ giá thành chế biến và gia tăng biên lợi nhuận thêm 5% đến 8%.

• Chuyên viên giám định chất lượng và kỹ thuật viên công nghệ sau thu hoạch: Sử dụng bảng trọng số của 5 chỉ tiêu chất lượng hạt (độ ẩm, độ xay xát, hạt biến màu, hạt hư hỏng, độ thuần giống) làm tiêu chuẩn đối chuẩn trong quá trình phân loại nguyên liệu đầu vào và kiểm soát chất lượng thành phẩm đóng bao.

• Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách ngành nông nghiệp: Tham khảo luận cứ khoa học để xây dựng cơ chế hỗ trợ vốn vay tín dụng đầu tư kho silo, quy hoạch vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và hoàn thiện khung pháp lý về quy chuẩn xuất khẩu gạo quốc gia.

• Giảng viên, học viên cao học và chuyên gia nghiên cứu kinh tế nông nghiệp: Sử dụng mô hình phân tích nhân tố khám phá EFA trên SPSS và chuỗi dữ liệu thực địa của 8 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long làm tài liệu tham khảo cho các đề tài phát triển chuỗi giá trị nông sản và quản trị chuỗi cung ứng thực phẩm.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao chỉ tiêu độ ẩm lại được các chuyên gia đánh giá quan trọng nhất trong xuất khẩu gạo? Chỉ tiêu độ ẩm đạt điểm trung bình cao nhất 4,727/5 với 72,7% chuyên gia khẳng định mức rất quan trọng. Khi độ ẩm gạo vượt quá mức 14%, quá trình vận chuyển đường biển kéo dài từ 20 đến 45 ngày trong hầm tàu nhiệt độ cao sẽ gây hiện tượng bốc hơi nước, ẩm mốc, làm hạt gạo biến màu và phân hủy dinh dưỡng nghiêm trọng.

• Lý do cốt lõi nào khiến giá gạo xuất khẩu Việt Nam luôn thấp hơn Thái Lan từ 30 đến 40 USD/tấn? Nguyên nhân cốt lõi là do 80% lúa tại Việt Nam xay xát ở cơ sở nhỏ lẻ thiếu máy sấy, dẫn đến việc trữ gạo thay vì trữ thóc khô trong silo như Thái Lan. Thêm vào đó, việc gieo trồng trên 100 giống lúa khác nhau làm hạt gạo không đồng đều về kích thước và màu sắc.

• Mô hình phân tích nhân tố trong luận văn giải thích được bao nhiêu phần trăm thực trạng chất lượng? Mô hình phân tích nhân tố rút ra được 2 nhóm nhân tố chính với giá trị riêng đều lớn hơn 1, giải thích tới 89,801% biến thiên của toàn bộ 6 biến quan sát cốt lõi, phản ánh đầy đủ tác động từ cả môi trường vĩ mô và năng lực nội tại của doanh nghiệp.

• Vì sao các nhà máy cần chuyển đổi triệt để từ dự trữ gạo sang dự trữ lúa khô trong silo? Dự trữ lúa khô ở độ ẩm 14% giúp giữ nguyên vẹn phôi mầm, hương vị tự nhiên và độ dẻo của cơm trong thời gian 12 tháng, giảm hao hụt sau thu hoạch từ mức 13 - 16% xuống dưới 8%. Khi có đơn hàng xuất khẩu mới tiến hành xay xát sẽ đảm bảo hạt gạo luôn tươi mới.

• Doanh nghiệp chế biến cần ưu tiên trang bị loại máy móc nào để cải thiện chất lượng nhanh nhất? Hai thiết bị cấp bách nhất là hệ thống máy sấy lúa tầng sôi công suất lớn để kiểm soát độ ẩm hạt ngay sau thu hoạch trong vòng 24 giờ và hệ thống máy tách màu quang học để loại bỏ triệt để các hạt biến màu, hạt bệnh xuống dưới ngưỡng 0,5%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản trị chất lượng nông sản xuất khẩu, khẳng định chất lượng là nhân tố sống còn quyết định giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh quốc tế.
• Khảo sát thực địa đã xác lập thứ tự ưu tiên của 5 chỉ tiêu chất lượng kỹ thuật, trong đó độ ẩm (4,727 điểm) và độ xay xát (4,614 điểm) là hai yếu tố then chốt nhất.
• Mô hình phân tích nhân tố khám phá chứng minh 2 nhóm nhân tố bên ngoài và bên trong giải thích 89,801% biến thiên chất lượng gạo xuất khẩu tại Đồng bằng sông Cửu Long.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn hạ tầng sau thu hoạch khi chỉ khoảng 10% doanh nghiệp có máy sấy công nghiệp, khiến tổn thất sau thu hoạch lên tới 13% đến 16%.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về giống, công nghệ sấy trữ silo, thiết bị tách màu và quản trị nguồn nhân lực đặt mục tiêu gia tăng 150 đến 200 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm trong giai đoạn 2010 đến 2015.

Việc triển khai đồng bộ các khuyến nghị từ nghiên cứu sẽ tạo bước chuyển biến căn bản từ xuất khẩu gạo số lượng lớn sang nâng cao phẩm cấp hạt gạo, khẳng định vị thế thương hiệu lúa gạo Việt Nam bền vững trên thương trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU 1.1- Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng: 1.1 Các khái niệm về chất lượng: Hoïc giaû ngöôøi Myõ Jorjer Daery khi phaân tích veà chaát löôïng saûn phaåm laø laøm sao coù theå naâng cao naêng löïc doanh lôïi ñaõ neâu: caùc chöùng cöù cuûa kho soá lieäu (Profit Impact of Market Strategy) ñaõ uûng hoä keát luaän “chaát löôïng laø nhaân toá rieâng bieät quan troïng nhaát aûnh höôûng tôùi thaønh quaû laâu daøi cuûa doanh nghieäp” chæ tieâu chaát löôïng trong nghieân cöùu naøy duøng caùc quan nieäm veà chaát löôïng saûn phaåm cuûa khaùch haøng ñeå laøm tieâu chuaån, bao goàm caû nhöõng thuoäc tính phi giaù caû aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh cuûa ngöôøi tieâu duøng. Khi ñi saâu phaân tích caùc quan heä cô baûn caên cöù treân nghieân cöùu ñaõ phaùt hieän thaáy: - Chaát löôïng aûnh höôûng tôùi giaù caû töông ñoái. - Khi chaát löôïng giöõ nguyeân khoâng ñoåi thì söï lieân heä giöõa möùc chieám lónh thò tröôøng vaø giaù caû laø töông ñoái coù haïn. - Möùc chieám lónh thò tröôøng coù aûnh höôûng töông ñoái tröïc tieáp tôùi giaù thaønh.

- Chaát löôïng nhaän bieát haàu nhö khoâng coù aûnh höôûng tôùi giaù thaønh nhöng keát luaän naøy voâ cuøng quan troïng vaø laøm phaán chaán, vì noù chöùng toû trong vieäc caûi tieán chaát löôïng thì söï taêng giaù thaønh do vieäc naâng cao thuoäc tính maáu choát gaây ra coù theå ñöôïc trieät tieâu do vieäc tieát kieäm giaù thaønh, do giaûm bôùt pheá phaåm, hao huït. Khaùch haøng baèng loøng traû theâm giaù cho chaát löôïng toát khaùc thöôøng, söï baèng loøng naøy ñaõ tröïc tieáp ñaït ñöôïc hieäu quaû mong muoán. Coøn soá taêng giaù lôùn hay nhoû seõ laø moät söï löïa choïn chieán löôïc, coù theå yeâu caàu khaùch haøng traû baèng giaù cuûa ñoái thuû caïnh tranh yeâu caàu, ñoàng thôøi cung caáp cho khaùch haøng giaù trò öu vieät khaùc thöôøng, nhöõng giaù trò naøy hoaëïc coù theå tröïc tieáp chuyeån hoùa thaønh möùc chieám lónh thò tröôøng hoaëc coù theå giuùp cho vieäc naâng cao ñoä trung thöïc cuûa khaùch haøng vôùi giaù thaønh haï. Ñoù laø nguyeân lyù cuûa giöõ vöõng -11- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chaát löôïng saûn phaåm cuûa saùch löôïc thöïc hieän khaùch haøng vaø phaân tích giaù trò cuûa khaùch haøng [Lyù Ñoâng – Toáng Chí Bình, NXB LÑXH].

Khái niện chất lượng theo TCVN: tiêu chuẩn TCVN 5814: 1994 chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Khái niệm chất lượng theo hệ thống quản lý chất lượng ISO: coù nhieàu khaùi nieäm raát tröøu töôïng veà chaát löôïng, chöa được các nhà quản lý chất lượng thoáng nhaát cao, nhöng gaàn ñaây Toå chöùc quoác teá veà tieâu chuaån ISO trong boä tieâu chuaån ISO 9000 phieân baûn 2000 ñaõ ñöa ra khái niệm: “Chaát löôïng laø khaû naêng cuûa taäp hôïp caùc ñaëc tính cuûa saûn phaåm, heä thoáng hay quaù trình ñeå ñaùp öùng caùc yeâu caàu cuûa khaùch haøng vaø caùc beân coù lieân quan”. Yeâu caàu ôû ñaây chính laø nhu caàu vaø mong ñôïi ñöôïc coâng boá, nguï yù hay baét buoäc theo töøng neàn vaên hoùa, taäp quaùn rieâng bieät. Từ khái niệm trên chất lượng có các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng.2 Các ñaëc ñieåm về chất lượng.

- Chaát löôïng ñöôïc ño bôûi söï thoûa maõn nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng, saûn phaåm khoâng ñöôïc ngöôøi tieâu duøng chaáp nhaän thì bò xem laø chaát löôïng keùm, ñaây chính laø keát luaän quan troïng ñeå caùc nhaø quaûn trò chaát löôïng doanh nghiệp hoạch ñònh chieán löôïc vaø saùch löôïc kinh doanh cuûa mình. - Chaát löôïng ño ñöôïc baèng söï thoûa maõn nhu caàu, maø nhu caàu luoân bieán ñoäng, thay ñoåi neân chaát löôïng cuõng luoân thay ñoåi theo thôøi gian, khoâng gian vaø ñieàu kieän tieâu duøng. - Khi ñaùnh giaù chaát löôïng cuûa moät ñoái töôïng, phaûi xeùt ñeán moïi ñaëc tính cuûa ñoái töôïng coù lieân quan ñeán söï thoûa maõn nhöõng nhu caàu cuï theå. Caùc nhu caàu naøy khoâng chæ töø phía khaùch haøng maø coøn töø caùc beân coù lieân quan, nhö caùc nhu caàu mang tính phaùp cheá, cộâng ñoàng vaø xaõ hoäi.

- Chaát löôïng coù theå ñöôïc coâng boá döôùi daïng caùc quy ñònh, tieâu chuaån nhöng cuõng coù chaát löôïng khoâng theå mieâu taû, coâng boá roõ raøng maø do ngöôøi söû duïng caûm nhaän ñöôïc hoaëc phaùt hieän ñöôïc trong quaù trình söû duïng. -12- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Chaát löôïng khoâng ñôn thuaàn laø thuoäc tính cuûa saûn phaåm, haøng hoùa maø chuùng ta hieåu bieát haøng ngaøy. Chaát löôïng coù theå öùng duïng cho caû heä thoáng, moät quaù trình. Vì theá, chaát löôïng coøn ñöôïc hieåu theo phaïm vi roäng hôn ñoù laø khoâng theå boû qua caùc yeáu toá veà giaù caû vaø caùc dòch vuï haäu baùn haøng, caùc vaán ñeà giao haøng kòp thôøi, ñuùng thôøi haïn… - Chất lượng cao là chất lượng sản phẩm vượt qua sự mong đợi của khách hàng và khi lựa chọn sản phẩm lần sau khách hàng vẫn lựa chọn sản phẩm đó.3 Caùc nhân toá aûnh höôûng ñeán chaát löôïng.

Chất lượng sản phẩm được tạo nên từ nhiều nhân tố trong suốt chu kỳ sống của sản phẩm (Life cycle of product). Chất lượng sản phẩm được hình thành trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp với nhiều nhân tố ảnh hưởng và có thể xếp thành hai nhóm nhân tố. Nhoùm nhân toá beân ngoaøi: Do nhu caàu cuûa neàn kinh teá, của thị trường thế giới, của người tiêu dùng chi phoái, raøng buoäc ñeán chaát löôïng saûn phaåm theå hieän caùc nhân tố sau: - Trình ñoä phát triển saûn xuaát, yêu cầu về quản lý kinh teá, hieäu löïc cuûa quaûn lyù, Nhà nước phaûi thieát laäp cô cheá toå chöùc quaûn lyù chaát löôïng chaët chẽ. Nhà nước xác lập, ban hành các chính sách kinh tế về quản lý chất lượng, ban hành các tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm của cá nhân và tổ chức sản xuất kinhdoanh và các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các quy định pháp luật này bắt buộc các nhà sản xuất, các doanh nghiệp phải tuân thủ. Bên cạnh đó chính sách vĩ mô còn quy định cho các cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo vệ người tiêu dùng. - Trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của xã hội, thể hiện về số lượng, trình độ năng lực của nguồn nhân lực quốc gia, có khả năng đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hay đáp ứng nhu cầu của các tổ chức và doanh nghiệp. - Nhu caàu cuûa thò tröôøng phaûi theo doõi, naém baét, ñaùnh giaù ñuùng tình hình vaø ñoøi hoûi môùi cuûa thò tröôøng maø doanh nghiệp phải coù ñoái saùch ñuùng ñaén, kòp thôøi về chất lượng.

- Sự phát triển xã hội đòi hỏi các chuẩn mực về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội của các nhà quản lý doanh nghiệp. -13- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc coâng nghệ, trình độ công nghệ sản xuất aûnh höôûng đến chaát löôïng sản phẩm, nó phản ánh một cách khách quan về chất lượng sản phẩm sản xuất. - Chất lượng nguồn nguyên liệu, là nhân tố quan trọng trực tiếp hình thành chất lượng sản phẩm. Nguyên liệu đầu vào chất lượng tốt kết hợp các yếu tố sản xuất tốt sẽ tạo sản phẩm chất lượng tốt.

Nhoùm nhân toá beân trong: Nhân tố bên trong rất quan trọng, Nhân tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất chế biến sản phẩm, chất lượng sản phẩm là nhân tố bảo đảm để tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, bao gồm các nhân tố sau: - Trình độ nhân lực của doanh nghiệp. Vì chất lượng sản phẩm là của cả quá trình và hệ thống quản lý thể hiện chất lượng công việc, chất lượng dịch vụ, chất lượng của hệ thống thống tin, phân tích thông tin, chất lượng của các bộ phận, phòng ban, của con người từ công nhân, kỹ sư, nhân viên điều hành và giám đốc, nhöõng nhaø quaûn lyù caáp cao. Đòi hỏi doanh nghiệp phaûi nâng cao trình ñoä saûn xuaát, trình ñoä quaûn lyù kinh tế, nâng cao chaát löôïng lao ñoäng, chaát löôïng saûn phaåm ngay khi baét ñaàu quaù trình saûn xuaát saûn phaåm, đòi hoûi doanh nghiệp phaûi chuù troïng ñeán phaùt trieån naâng cao trình ñoä nguoàn nhaân löïc, phaûi coù chieán löôïc, keá hoaïch daøi haïn veà tuyeån duïng vaø ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc. - Trình độ và khả năng về khoa học công nghệ của DN.

Do sự phát triển nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa và söï tieán boä cuûa khoa hoïc hoïc, kyõ thuaät - công nghệ và söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa coâng ngheä thoâng tin, yêu cầu phaûi caûi tieán coâng ngheä sản xuất, đầu tư thiết bị, saép xeáp laïi daây chuyeàn saûn xuaát nhaèm naâng cao chaát löôïng saûn phaåm và tieát kieäm, an toaøn thực phẩm, ñaùp öùng nhu caàu toát hôn nhu cầu ngöôøi tieâu duøng, ñem laïi hieäu quaû cho neàn kinh teá, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu biết về khoa học công nghệ và nắm bắt được, cập nhật đước tiến bộ của khoa học công nghệ mới, làm chủ và ứng dụng được công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất cũng như quá trình tạo ra chất lượng sản phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn khu vực và thế giới. - Khả năng về maùy moùc thieát bò của doanh nghiệp: -14- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Doanh nghiệp đầu tư, trang bị máy móc, thiết bị, kho tàng tiên tiến, hiện đại cũng là nhân tố góp phần tạo ra chất lượng sản phẩm tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm. - Trình độ tổ chức quản lý chất lượng: Là nhân tố tác động liên tục vừa trực tiếp vừa gián tiếp đến quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp phaûi coù chieán löôïc veà chaát löôïng saûn phaåm vaø chính saùch veà quaûn lyù chaát löôïng saûn phaåm, caùc cam keát, coâng boá vaø baûo ñaûm chaát löôïng saûn phaåm vôùi ngöôøi tieâu duøng, duy trì chaát löôïng beàn vöõng treân thò tröôøng, taïo nieàm tin veà chaát löôïng vôùi khaùch haøng.

Vì thế các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9001: 2000; ISO 22000: 2005 đều yêu cầu lãnh đạo cao nhất phải cam kết và thiết lập hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp coù taàm nhìn, có chieán löôïc daøi haïn veà saûn xuaát kinh doanh: Doanh nghiệp ngày nay cần phải có tầm nhìn xa, trông rộng, phải có chiến lược kinh doanh dài hạn, các doanh nghiệp trước kia phần lớn tập trung chiến lược cạnh tranh về giá cả, ngày nay đã chú trọng cạnh tranh về chất lượng và các dịch vụ sau bán hàng.