Luận văn Thạc sĩ UEH: Mối quan hệ Thâm hụt Ngân sách và Nợ công tại Châu Á-TBD

Nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại một số quốc gia châu Á - Thái Bình Dương, cung cấp bằng chứng thực nghiệm.

• Tác giả: Trần Thu Hằng
• Người hướng dẫn: GS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Thâm Hụt Ngân Sách Và Nợ Công – Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Một Số Quốc Gia Châu Á – Thái Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi thu thập dữ liệu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VỀ NỢ CÔNG VÀ THÂM HỤT NGÂN SÁCH
• 2.1. Nợ công
• 2.2. Thâm hụt ngân sách
• 2.3. Mối quan hệ giữa nợ công và thâm hụt ngân sách
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu và đo lường các biến
• 3.3.1. Mô tả các biến nghiên cứu
• 3.3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kiểm định trực tiếp
• 3.4.2. Phương pháp kiểm định gián tiếp
• 3.4.3. Thủ tục kiểm định và ước lượng
• 3.4.4. Các kiểm định thực hiện trong mô hình
• 3.4.5. Phương pháp ước lượng hàm hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khái quát thực trạng thâm hụt ngân sách và nợ công của 9 nước
• 4.2. Phân tích thống kê mô tả
• 4.3. Phân tích sự tương quan giữa các biến trong mô hình bằng ma trận tương quan đơn tuyến tính giữa các biến
• 4.4. Kiểm định tính dừng dữ liệu bảng Fisher (2001)
• 4.5. Kiểm định tính đồng liên kết trên dữ liệu bảng
• 4.6. Phân tích kết quả hồi quy Granger
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Gợi ý chính sách
• 5.2. Hạn chế đề tài
• 5.3. Hướng mở rộng đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công

Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công là một chủ đề quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong bối cảnh các quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương đang đối mặt với nhiều thách thức tài chính. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối liên hệ giữa hai yếu tố này, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình tài chính của các quốc gia trong khu vực.

1.1. Khái niệm thâm hụt ngân sách và nợ công

Thâm hụt ngân sách xảy ra khi chi tiêu của chính phủ vượt quá thu nhập. Ngược lại, nợ công là tổng số tiền mà chính phủ nợ. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, khi thâm hụt ngân sách gia tăng, nợ công cũng sẽ tăng theo.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu mối quan hệ này

Nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về tác động của các quyết định tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu.

II. Vấn đề thách thức trong quản lý thâm hụt ngân sách và nợ công

Quản lý thâm hụt ngân sách và nợ công là một thách thức lớn đối với nhiều quốc gia. Các vấn đề như lạm phát, tăng trưởng kinh tế chậm và chính sách tài khóa không hiệu quả có thể làm trầm trọng thêm tình hình tài chính.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến thâm hụt ngân sách

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thâm hụt ngân sách, bao gồm thất thu thuế, chi tiêu chính phủ quá lớn và các chính sách tài khóa không hợp lý. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.2. Tác động của nợ công đến nền kinh tế

Nợ công cao có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho nền kinh tế, như giảm khả năng chi tiêu của chính phủ và tăng lãi suất. Điều này ảnh hưởng đến đầu tư và tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại một số quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương. Các phương pháp này bao gồm hồi quy và phân tích dữ liệu bảng.

3.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế để thu thập dữ liệu từ 9 quốc gia trong khu vực, sử dụng các chỉ số tài chính chính để phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công.

3.2. Phân tích dữ liệu

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê như kiểm định đồng liên kết và hồi quy. Điều này giúp xác định mối quan hệ giữa các biến và tính bền vững của chúng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại các quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chính sách tài khóa.

4.1. Phân tích kết quả

Kết quả cho thấy rằng các quốc gia có thâm hụt ngân sách cao thường có nợ công cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải quản lý chặt chẽ các khoản chi tiêu của chính phủ.

4.2. Ứng dụng chính sách

Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này để điều chỉnh các chính sách tài khóa, nhằm giảm thiểu thâm hụt ngân sách và nợ công.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại một số quốc gia Châu Á - Thái Bình Dương. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về vấn đề này.

5.1. Tóm tắt kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc quản lý thâm hụt ngân sách và nợ công là rất quan trọng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của các chính sách tài khóa đến thâm hụt ngân sách và nợ công trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực đồng tiền chung châu Âu đã đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với an ninh tài chính của nhiều quốc gia. Tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, mức độ tích lũy nợ công có xu hướng gia tăng đáng kể sau các gói kích cầu, điển hình như nợ công của Nhật Bản chạm ngưỡng 229,2% GDP và Singapore đạt 104,7% GDP vào năm 2014. Thực trạng này đặt ra vấn đề cấp bách về việc đánh giá tính bền vững tài khóa cũng như bản chất tương tác giữa thâm hụt ngân sách và nợ công.

Luận văn tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Liệu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại các quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương có thực sự bền vững trong dài hạn, và cơ chế tác động nhân quả giữa hai biến số này diễn ra theo chiều hướng nào trong ngắn hạn và dài hạn. Mục tiêu cụ thể là xác định tính dừng, kiểm định mối liên kết đồng bộ giữa thu - chi ngân sách và thâm hụt - nợ công, đồng thời lượng hóa chiều hướng tác động thông qua mô hình kinh tế lượng chuỗi động.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 9 quốc gia tiêu biểu thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương: Australia, Hong Kong, Indonesia, Nhật Bản, Malaysia, Mông Cổ, Singapore, Thái Lan và New Zealand. Toàn bộ dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ theo chuẩn quốc tế từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) trong giai đoạn 15 năm từ năm 2000 đến năm 2014, tạo nên mẫu dữ liệu bảng cân bằng gồm 135 quan sát.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống bằng chứng thực nghiệm vững chắc với độ tin cậy thống kê cao (mức ý nghĩa 1%), hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách thiết lập ngưỡng trần nợ công an toàn, chủ động kiểm soát thâm hụt và xây dựng quy chế kỷ luật tài khóa hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Ràng buộc ngân sách liên thời gian (Present Value Budget Constraint - PVC) do Hamilton và Flavin (1986) khởi xướng. Mô hình đòi hỏi tổng giá trị hiện tại của các khoản thặng dư ngân sách trong tương lai phải đủ lớn để bù đắp giá trị hiện tại của nghĩa vụ nợ công ban đầu. Điều này tương ứng với điều kiện loại trừ trò chơi Ponzi (No-Ponzi-Game - NPG), ngăn chặn việc chính phủ liên tục phát hành nợ mới để trả lãi cho các khoản nợ cũ một cách vô hạn định.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng Lý thuyết tương đương Ricardo (Ricardian Equivalence) và lý thuyết chu kỳ kinh tế để phân tích sự tương tác giữa chính sách tài khóa và hành vi khu vực tư nhân. Khung phân tích xác định rõ các khái niệm cốt lõi:

• Nợ công: Xác định theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Thế giới và IMF, phản ánh toàn bộ nghĩa vụ nợ của khu vực công (chính phủ trung ương, chính quyền địa phương, ngân hàng trung ương và các đơn vị công ích).
• Thâm hụt ngân sách: Gồm thâm hụt cơ cấu (xuất phát từ chính sách chủ quan) và thâm hụt chu kỳ (do biến động sản lượng kinh tế).
• Thu và chi ngân sách: Đo lường theo tỷ lệ % GDP nhằm phản ánh quy mô tương đối của khu vực công so với dung lượng nền kinh tế.

Mối quan hệ toán học giữa thâm hụt và nợ công được mô hình hóa qua phương trình cân đối ngân sách: $B_t = (1 + r)B_{t-1} + Z_t$, trong đó $B_t$ là quy mô nợ, $r$ là lãi suất thực tế và $Z_t$ là mức thâm hụt ngân sách cơ bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu bảng gồm 135 quan sát từ 9 nền kinh tế trong giai đoạn 2000-2014. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đồng nhất và khả năng truy xuất dữ liệu đầy đủ từ World Economic Outlook (IMF). Quy trình định lượng gồm hai cách tiếp cận:

• Tiếp cận trực tiếp: Kiểm định mối quan hệ dừng và đồng liên kết trực tiếp giữa chuỗi thâm hụt ngân sách và nợ công.
• Tiếp cận gián tiếp: Kiểm định mối liên hệ dài hạn giữa chuỗi tổng thu ngân sách và chi tiêu chính phủ (Tanner và Liu, 1994).

Phương pháp phân tích được thiết kế theo trình tự kiểm định đa tầng:

1. Kiểm định tính dừng dữ liệu bảng Fisher (2001) với hiệu chỉnh demean của Levin, Lin và Chu (LLC, 2002) nhằm triệt tiêu hiện tượng phụ thuộc chéo giữa các quốc gia.
2. Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng mở rộng theo tiêu chuẩn của Kao (1999) và Pedroni (1999, 2004) để xác nhận mối quan hệ cân bằng dài hạn.
3. Hồi quy mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) kết hợp phương pháp Ước lượng Moment tổng quát dạng hệ thống (System GMM) của Arellano và Bond (1991) cùng kiểm định Wald. Việc lựa chọn GMM giúp kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh, phương sai thay đổi và tự tương quan thường gặp trong dữ liệu bảng động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thống kê mô tả từ 135 quan sát cho thấy tỷ lệ nợ công trung bình của 9 quốc gia đạt 59,71% GDP, dao động trong biên độ rất rộng từ mức thấp nhất 18,29% GDP đến mức cao nhất 195,99% GDP (độ lệch chuẩn 43,00). Cán cân ngân sách đạt giá trị trung bình 8,10% GDP (dao động từ -9,31% đến 26,00% GDP). Tỷ lệ thu ngân sách bình quân đạt 21,89% GDP trong khi chi ngân sách bình quân là 13,79% GDP.

Kiểm định nghiệm đơn vị Fisher xác nhận toàn bộ các chuỗi biến số đều không dừng ở bậc gốc I(0), nhưng đạt trạng thái dừng đồng nhất ở sai phân bậc một I(1) với mức ý nghĩa thống kê 1%.

Kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng cho kết quả nhất quán:

• Kiểm định Kao: Thống kê t đạt -2,0016 đối với cặp Thu - Chi ngân sách và -4,0819 đối với cặp Thâm hụt - Nợ công (p-value đều nhỏ hơn 0,05).
• Kiểm định Pedroni: Giá trị xác suất của Panel ADF-Statistic đạt 0,0000 đối với Thu - Chi và 0,0047 đối với Thâm hụt - Nợ công.

Kiểm định nhân quả VECM Granger chỉ ra:

• Trong ngắn hạn: Tồn tại mối quan hệ nhân quả một chiều từ nợ công sang cán cân ngân sách với mức ý nghĩa 1%. Chiều ngược lại từ cán cân ngân sách sang nợ công không có ý nghĩa thống kê.
• Trong dài hạn: Tồn tại mối quan hệ tác động có ý nghĩa ở mức 1% từ thâm hụt ngân sách sang nợ công thông qua cơ chế hiệu chỉnh sai số.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua đồ thị chuỗi thời gian cho thấy sự phân hóa mạnh mẽ về cấu trúc tài khóa. Các nền kinh tế phát triển như Nhật Bản và Singapore duy trì tỷ lệ nợ công vượt ngưỡng 100% GDP (Nhật Bản tăng từ 218,8% năm 2013 lên 229,2% năm 2014), trong khi các nền kinh tế đang phát triển như Thái Lan, Malaysia và Hong Kong kiểm soát nợ dưới mức 40% GDP. Mông Cổ là trường hợp đặc biệt khi tốc độ tăng trưởng GDP đạt đỉnh 17% vào năm 2011 nhờ xuất khẩu khoáng sản đã giúp kéo giảm tỷ lệ nợ/GDP một cách tương đối.

Việc tồn tại đồng liên kết ở cả hai cách tiếp cận trực tiếp và gián tiếp khẳng định chính sách tài khóa của 9 quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương là bền vững trong dài hạn, phù hợp với mô hình ràng buộc ngân sách liên thời gian. Kết quả này củng cố các kết luận thực nghiệm của Prohl và Schneider (2006) tại 15 nước EU và Neaime (2015).

Về mặt kinh tế học, tác động ngắn hạn của nợ công lên cán cân ngân sách được giải thích bởi gánh nặng chi trả lãi vay định kỳ ($r_t \times B_{t-1}$). Khi dư nợ tăng cao, nghĩa vụ thanh toán lãi vay buộc chính phủ phải thắt chặt chi tiêu hoặc cải cách nguồn thu nhằm tránh nguy cơ mất khả năng thanh toán. Trong dài hạn, tích lũy thâm hụt ngân sách là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới gia tăng quy mô nợ mới nếu không được bù đắp bằng nguồn thu thuế trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ trên kết quả thực nghiệm về mối liên hệ động giữa nợ công và thâm hụt ngân sách, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, tái cơ cấu chi tiêu công và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn vốn đầu tư. Cơ quan chủ trì là Bộ Tài chính phối hợp cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiến hành cắt giảm triệt để các khoản chi thường xuyên kém hiệu quả, khống chế tỷ trọng chi thường xuyên dưới mức 60% tổng chi ngân sách trong lộ trình 3 năm (2016-2019). Nguồn vốn công cần được ưu tiên tập trung cho các dự án cơ sở hạ tầng giao thông, logistics và năng lượng có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, thúc đẩy tăng trưởng GDP nhằm tự động thu hẹp tỷ lệ nợ/GDP.

Thứ hai, mở rộng cơ sở thu ngân sách và hiện đại hóa quản lý thuế. Tổng cục Thuế và cơ quan hải quan cần triển khai hệ thống quản lý thuế điện tử tích hợp, rà soát bãi bỏ các chính sách miễn giảm thuế không còn phù hợp, ngăn ngừa triệt để tình trạng trốn thuế và chuyển giá. Mục tiêu cụ thể là duy trì tỷ lệ huy động thu ngân sách đạt tối thiểu 20-22% GDP trong giai đoạn 5 năm tiếp theo, đảm bảo nguồn thu bền vững để trang trải nghĩa vụ tài khóa.

Thứ ba, thiết lập khung quản trị nợ trung hạn và trần nợ công theo chuẩn mực quốc tế. Ngân hàng Trung ương phối hợp cùng cơ quan quản lý nợ công áp dụng Hệ thống Quản lý nợ và Phân tích tài chính (DMFAS) của UNCTAD. Cần ban hành ngưỡng an toàn nợ công không vượt quá 60-65% GDP và giới hạn nghĩa vụ trả nợ hàng năm dưới 25% tổng thu ngân sách nhà nước trong khung thời gian 3-5 năm.

Thứ tư, phát triển thị trường trái phiếu chính phủ nội tệ nhằm hạn chế rủi ro tỷ giá. Kho bạc Nhà nước cần chủ động phát hành trái phiếu kỳ hạn dài từ 10 đến 30 năm, đa dạng hóa cơ cấu nhà đầu tư tổ chức (quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm). Phấn đấu nâng tỷ trọng huy động nợ vay nội tệ lên trên 70% tổng dư nợ công trong vòng 4 năm, giảm dần sự phụ thuộc vào nợ vay ngoại tệ để triệt tiêu áp lực phá giá tiền tệ khi trả nợ gốc và lãi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phương pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách vĩ mô: Bao gồm chuyên viên, lãnh đạo tại Bộ Tài chính, Ngân hàng Trung ương và cơ quan giám sát tài chính. Nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng để xây dựng chiến lược vay và trả nợ công trung hạn, xác định trần nợ an toàn và lập kế hoạch ngân sách hàng năm phù hợp với chu kỳ kinh tế.

2. Chuyên gia phân tích kinh tế tại các định chế tài chính và quỹ đầu tư: Các nhà kinh tế tại ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư quốc tế và tổ chức xếp hạng tín nhiệm có thể khai thác bộ dữ liệu 135 quan sát để dự báo xu hướng lãi suất trái phiếu, rủi ro thâm hụt tài khóa và đánh giá mức độ ổn định kinh tế vĩ mô của từng thị trường trong khu vực Châu Á.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Kinh tế: Tài liệu đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kinh tế lượng dữ liệu bảng, hướng dẫn chi tiết quy trình thực nghiệm kiểm định tính dừng Fisher, kiểm định đồng liên kết Kao/Pedroni và mô hình hồi quy VECM GMM trên phần mềm Stata và EViews.

4. Lãnh đạo cấp cao và giám đốc tài chính tại các tập đoàn doanh nghiệp: Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm bắt được quy luật vận hành của chính sách tài khóa mở rộng hoặc thắt chặt, từ đó dự báo chính xác áp lực tăng thuế, biến động chi phí vốn và hiệu ứng lấn át đầu tư tư nhân để tối ưu hóa kế hoạch đầu tư dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu cần kết hợp cả hai cách tiếp cận trực tiếp và gián tiếp khi kiểm định tính bền vững tài khóa? Việc kết hợp tiếp cận trực tiếp (thâm hụt ngân sách - nợ công) và tiếp cận gián tiếp (thu ngân sách - chi tiêu chính phủ) giúp kiểm tra chéo kết quả thực nghiệm. Khi cả hai phương pháp đều cho kết quả đồng liên kết ở mức ý nghĩa 1%, độ tin cậy khoa học của kết luận về tính bền vững tài khóa được củng cố tuyệt đối.

2. Mối quan hệ đồng liên kết giữa thâm hụt ngân sách và nợ công có ý nghĩa như thế nào đối với các quốc gia Châu Á? Đồng liên kết xác nhận giữa thâm hụt và nợ công tồn tại mối quan hệ cân bằng bền vững trong dài hạn, không vi phạm điều kiện ràng buộc ngân sách liên thời gian. Điều này chứng minh các chính sách tài khóa tại 9 quốc gia trong giai đoạn 2000-2014 vẫn duy trì được kỷ luật và chưa rơi vào bẫy nợ Ponzi.

3. Tại sao trong ngắn hạn nợ công tác động đến cán cân ngân sách nhưng chiều ngược lại không xảy ra? Trong ngắn hạn, quy mô nợ công tích lũy tạo ra nghĩa vụ trả lãi cố định buộc chính phủ phải điều chỉnh kế hoạch thu chi ngân sách để đáp ứng thanh khoản. Ngược lại, một khoản thâm hụt phát sinh trong một vài năm ngắn hạn chưa lập tức làm thay đổi đột ngột toàn bộ cơ cấu tổng dư nợ tích lũy của quốc gia.

4. Sự phân hóa về tỷ lệ nợ công giữa các quốc gia trong mẫu nghiên cứu biểu hiện ra sao? Mẫu nghiên cứu ghi nhận mức độ phân hóa rất cao với độ lệch chuẩn 43,00. Các quốc gia phát triển như Nhật Bản (229,2% GDP năm 2014) và Singapore (104,7% GDP) có tỷ lệ nợ rất lớn, trong khi các nền kinh tế đang phát triển như Malaysia, Thái Lan và Hong Kong duy trì tỷ lệ nợ dưới 40% GDP.

5. Ưu thế nổi bật của phương pháp hồi quy System GMM trong phân tích dữ liệu bảng là gì? Phương pháp System GMM của Arellano và Bond (1991) giải quyết triệt để vấn đề nội sinh phát sinh từ các biến trễ, kiểm soát hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan trong mẫu dữ liệu bảng động gồm 135 quan sát, đảm bảo ước lượng thu được luôn vững và hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn hoàn thành việc khảo sát toàn diện mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công trên mẫu dữ liệu bảng 135 quan sát tại 9 quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương giai đoạn 2000-2014.
• Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị Fisher xác nhận toàn bộ các biến số đạt tính dừng đồng nhất ở sai phân bậc một I(1) tại mức ý nghĩa 1%.
• Kiểm định đồng liên kết Kao và Pedroni khẳng định mối quan hệ cân bằng dài hạn bền vững giữa thâm hụt và nợ công, phù hợp với mô hình ràng buộc ngân sách liên thời gian.
• Kiểm định nhân quả VECM Granger chỉ ra tác động một chiều từ nợ công sang cán cân ngân sách trong ngắn hạn, và từ thâm hụt ngân sách sang nợ công trong dài hạn.
• Hệ thống giải pháp khuyến nghị tập trung vào kiểm soát trần nợ công dưới ngưỡng 60-65% GDP, cơ cấu lại chi thường xuyên dưới 60% và nâng tỷ trọng nợ nội tệ lên trên 70%.

Đóng góp trọng tâm của công trình là khỏa lấp khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương thông qua khung phân tích kinh tế lượng đa tầng kết hợp FMOLS và System GMM.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý tài khóa triển khai khung đánh giá rủi ro nợ công giai đoạn 2016-2020 và tích hợp mô hình cảnh báo sớm vào quy trình lập dự toán ngân sách thường niên.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác chi tiết bộ dữ liệu và quy trình ước lượng định lượng trong toàn văn luận văn để áp dụng vào thực tiễn quản trị tài chính công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương 2: Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu liên quan về nợ công và thâm hụt ngân sách. Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2.TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VỀ NỢ CÔNGVÀ THÂM HỤT NGÂN SÁCH 2.1 Nợ công: Xuất phát từ sự khác biệt trong khái niệm khu vực công nên cách xác định nợ công của các cơ quan quản lý nợ công và tổ chức kinh tế - tài chính trên thế giới cũng khác nhau. Nhìn chung có thể chia các khái niệm này thành hai nhóm: nợ công theo nghĩa hẹp và nợ công theo nghĩa rộng. Theo Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Nợ công theo nghĩa rộng, là nghĩa vụ nợ của khu vực công, bao gồm các nghĩa vụ của Chính phủ trung ương, các cấp chính quyền địa phương, ngân hàng trung ương và các tổ chức độc lập (nguồn vốn hoạt động do ngân sách nhà nước quyết định hay trên 50% vốn thuộc sở hữu nhà nước và trong trường hợp vỡ nợ, nhà nước phải trả nợ thay).

Theo nghĩa hẹp, nợ công bao gồm nghĩa vụ nợ của Chính phủ trung ương, các cấp chính quyền địa phương và nợ của các tổ chức độc lập được Chính phủ bảo lãnh thanh toán. Quan niệm về nợ công của Ngân hàng Thế giới cũng tương tự như quan niệm của Hệ thống quản lý nợ và phân tích tài chính của Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc, bao gồm bốn nhóm chủ thể: nợ của Chính phủ Trung ương và các Bộ, ban, ngành trung ương; nợ của các cấp chính quyền địa phương; nợ của Ngân hàng Trung ương; và nợ của các tổ chức độc lập mà Chính phủ sở hữu trên 50% vốn, hoặc việc quyết lập ngân sách phải được sự phê duyệt của Chính phủ hoặc Chính phủ là người chịu trách nhiệm trả nợ trong trường hợp tổ chức đó vỡ nợ. Tùy thuộc thể chế kinh tế và chính trị, quan niệm về nợ công ở mỗi quốc gia cũng có sự khác biệt. Tại hầu hết các nước trên thế giới, Luật Quản lý nợ công đều xác định nợ công gồm nợ của chính phủ và nợ được chính phủ bảo lãnh.

Một số nước, nợ công còn bao gồm nợ của chính quyền địa phương (Đài Loan, Bungari, Rumani.), nợ của doanh nghiệp nhà nước phi lợi nhuận (Thái Lan, Indonesia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thâm hụt ngân sách Trong kinh tế học vĩ mô, thâm hụt ngân sách là tình trạng các khoản chi của ngân sách Nhà nước (ngân sách chính phủ) lớn hơn các khoản thu, phần chênh lệch chính là thâm hụt ngân sách. Trường hợp ngược lại, khi các khoản thu lớn hơn các khoản chi được gọi là thặng dư ngân sách. Thu của chính phủ không bao gồm khoản đi vay.

Đi vay chính là một cách mà chính phủ tài trợ cho thâm hụt ngân sách. Trong lịch sử, phát hành thêm tiền đã từng là một cách tài trợ cho thâm hụt ngân sách, nhưng do hậu quả nghiêm trọng của nó là dẫn đến lạm phát ở mức cao nên ngày nay cách này hầu như không được chính phủ của bất cứ quốc gia nào sử dụng nữa. Thâm hụt ngân sách được chia thành hai loại: - Thâm hụt cơ cấu: là các khoản thâm hụt được quyết định bởi những chính sách tùy biến của chính phủ như quy định thuế suất, trợ cấp bảo hiểm xã hội hay quy mô chi tiêu cho giáo dục, quốc phòng. - Thâm hụt chu kỳ: là các khaorn thâm hụt gây ra bởi tình trạng của chu kỳ kinh tế, nghĩa là bởi mức độ cao hay thấp của sản lượng và thu nhập quốc dân.

Ví dụ, khi nền kinh tế suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp tăng sẽ dẫn đến thu ngân sách từ thuế giảm xuống trong khi chi ngân sách cho trợ cấp thất nghiệp tăng lên. Việc phân biệt hai loại thâm hụt trên có tác dụng quan trọng trong việc đánh giá ảnh hưởng của chính sách tài khóa mở rộng hay thắt chặt sẽ ảnh hưởng đến thâm hụt ngân sách như thế nào, giúp cho chính phủ có những biện pháp điều chỉnh chính sách hợp lý trong từng giai đoạn của chu kỳ kinh tế. Thâm hụt ngân sách do rất nhiều nguyên nhân và có sự ảnh hưởng khác nhau đến sự cân đối vĩ mô của nền kinh tế. Về cơ bản, tình trạng thâm hụt ngân sách nhà nước gồm các nguyên nhân chính sau: - Thất thu thuế nhà nước: Thuế là nguồn thu quan trọng, chính yếu và bền vững nhất cho ngân sách nhà nước bên cạnh các nguồn thu khác như doanh nghiệp nhà nước, tài nguyên, nhận viện trợ và đi vay.

Tuy nhiên, với một quốc gia có sự quản lý chưa chặt chẽ và hệ thống pháp luật còn nhiều bất cập đã tạo kẻ hở cho các LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 cá nhân, tổ chức lợi dụng để trốn tránh trách nhiệm nộp thuế, gây thất thu một nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, thực hiện chính sách kích cầu để giúp các doanh nghiệp có thêm nguồn vốn đầu tư và vượt qua các giai đoạn khó khăn của nền kinh tế, việc giãn thuế, giảm thuế và miễn thuế được thực hiện khá nhiều trong giai đoạn hiện nay. Nhưng mặt trái của việc miễn thuế, giảm thuế hoặc chậm thu là ảnh hưởng tới nguồn thu của ngân sách nhà nước, làm ngân sách nhà nước duy trì một khoản thâm hụt lớn trong các giai đoạn kinh tế khó khăn. - Quy mô chi tiêu của chính phủ quá lớn: tăng chi tiêu chính phủ có ưu điểm là giúp nền kinh tế tăng trưởng khi tạo ra được việc làm trong nền kinh tế và quan trọng hơn là xây dựng và nâng cao được cơ sở hạ tầng cho sự phát triển lâu dài của nền kinh tế không được thực hiện hiệu quả, tức là nguồn vốn đầu tư quá nhiều nhưng không tạo ra được giá trị gia tăng cho nền kinh tế trong tương lai thì sẽ có tác động tiêu cực trong lâu dài.

Việc chi tiêu lớn những không mang lại hiệu quả sẽ tạo ra nguy cơ bất ổn lâu dài như lạm phát hoặc rủi ro thanh khoản trong tương lai vì thiếu cơ chế giám sát đảm bảo sự hoạt động lành mạnh của hệ thống tài chính. Đa số các nhà kinh tế đều đồng ý rằng nếu chi tiêu chính phủ vượt ra khỏi một ngưỡng nào đó sẽ làm cản trở sự phát triển của nền kinh tế thông qua hiệu ứng “lấn át” của đầu tư công đối với đầu tư tư nhân trong nền kinh tế. Và điều này lại gây ra sự phân bổ nguồn lực không hợp lý làm hiệu quả cả nền kinh tế giảm sút đồng thời thâm hụt ngân sách lại càng tăng.3 Mối quan hệ giữa nợ công và thâm hụt ngân sách Xét về bản chất kinh tế, nợ công xuất phát từ thâm hụt ngân sách, hay tổng chi tiêu của chính phủ nhiều hơn tổng thu của mình. Để làm giảm mức thâm hụt này, chính phủ phải tăng nguồn thu ngân sách, hoặc cắt giảm chi tiêu.

Cắt giảm chi tiêu không phải là một việc dễ dàng trong ngắn hạn, khi những kế hoạch chi tiêu của chính phủ đã được hoạch định cụ thể. Chính vì thế, chính phủ chỉ có thể tìm cách gia tăng tổng nguồn thu của mình. Có hai cách để gia tăng tổng nguồn thu, thứ nhất chính phủ có thể gia tăng thuế. Tuy nhiên, tăng thuế có thể ảnh hưởng tiêu cực, đó là làm giảm tiêu dùng, giảm động lực lao động và sản xuất dẫn đến suy thoái kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thứ hai, chính phủ có thể tăng nguồn thu thông qua vay nợ, cả vay trong nước và vay quốc tế. Các khoản vay này sẽ làm gia tăng nợ công. Như vậy,có thể thấy nợ công là hệ quả trực tiếp của thâm hụt ngân sách. Để đạt được tốc độ phát triển nhanh, chính phủ các nước thường sử dụng chính sách tài khoá mở rộng, tăng chi tiêu chính phủ, giảm thuế sẽ kích thích tổng cầu tăng, đẩy mạnh sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, thực hiện chính sách tài khoá mở rộng đồng nghĩa với việc gia tăng thâm hụt ngân sách, chính phủ phải vay nợ để bù đắp thâm hụt. Việc sử dụng chính sách tài khoá mở rộng trong thời gian dài sẽ làm gánh nặng nợ lớn dần lên. Trong trường hợp tốc độ tăng thu ngân sách không theo kịp với tốc độ tăng của các nghĩa vụ trả nợ, chính phủ buộc phải sử dụng biện pháp vay mới để trả nợ cũ. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn tới nguy cơ mất khả năng trả nợ của chính phủ, nếu tổng số nghĩa vụ nợ phải trả vượt quá khả năng thu của ngân sách.

Nhìn chung, trang trải thâm hụt ngân sách bằng vay trong nước hay vay nước ngoài đều có những ảnh hưởng bất lợi tới môi trường kinh tế vĩ mô. Ở các nước đang phát triển, thâm hụt ngân sách thường được tài trợ bằng một giải pháp hỗn hợp giữa vay trong nước và vay nước ngoài. Kết cấu hỗn hợp này phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn vốn trong nước, lãi suất và các điều kiện vay nước ngoài. Trong trường hợp thâm hụt ngân sách được tài trợ bằng vốn vay trong nước, khi đó một phần nguồn lực tài chính của nền kinh tế sẽ được chuyển dịch từ khu vực tư nhân sang khu vực nhà nước thông qua kênh trái phiếu chính phủ.

Việc huy động này sẽ tác động đến thị trường vốn nói chung, làm tăng cầu tín dụng, đẩy lãi suất lên cao. Lãi suất tăng đến lượt nó làm tăng chi phí đầu tư, giảm nhu cầu đầu tư của nền kinh tế, có thể dẫn đến “hiệu ứng kéo lùi đầu tư”. Trong trường hợp thâm hụt được tài trợ bằng vay nước ngoài, tác động kéo lùi đầu tư có thể được hạn chế, do chính phủ sử dụng các nguồn lực bổ sung từ bên ngoài thay vì dùng các nguồn lực của khu vực tư nhân trong nước. Việc sử dụng một phần vốn vay nước ngoài để tài trợ cho thâm hụt ngân sách có thể làm giảm bớt căng thẳng trên thị trường tín dụng trong nước, qua đó giảm bớt các yếu tố bất ổn trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, vay LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 nước ngoài lại có những tác động khác nguy hại đến nền kinh tế. Trong thời gian đầu, một dòng ngoại tệ lớn chảy vào trong nước sẽ làm giảm sức ép cân đối ngoại tệ.