Luận văn ThS UEH: Kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích vai trò kiều hối trong phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Kiều Hối, Phát Triển Tài Chính Và Tăng Trưởng Kinh Tế Ở Các Quốc Gia Đang Phát Triển
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: GIỚI THIỆU
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA KIỀU HỐI
• 2.1. Các dòng kiều hối
• 2.2. Các kênh chuyển tiền của kiều hối
• 2.3. Khuynh hướng kiều hối trên thế giới
• 3. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mẫu dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Mô hình nghiên cứu
• 4.3. Phương pháp nghiên cứu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ HỒI QUY ĐỐI VỚI TRƯỜNG HỢP VIỆT NAM
• 6. KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiều hối và phát triển tài chính ở quốc gia đang phát triển

Kiều hối đã trở thành một nguồn tài chính quan trọng cho các quốc gia đang phát triển. Theo số liệu từ Ngân hàng Thế giới, lượng kiều hối chuyển về các nước này đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Nguồn tài chính này không chỉ giúp cải thiện cán cân vãng lai mà còn hỗ trợ cho các hoạt động đầu tư, giáo dục và y tế. Tuy nhiên, tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều tranh cãi.

1.1. Định nghĩa và phân loại kiều hối

Kiều hối được định nghĩa là luồng tiền chuyển giao từ người lao động di cư về quê hương. Theo World Bank, kiều hối có thể được phân loại thành ba loại: kiều hối của người cư trú, tiền gửi từ người lao động ở nước ngoài và tài sản thuyên chuyển của người di cư.

1.2. Tác động của kiều hối đến nền kinh tế

Kiều hối có tác động tích cực đến đầu tư và tiêu dùng, nhưng cũng có thể tạo ra áp lực lên tỷ giá hối đoái. Nghiên cứu cho thấy kiều hối có thể làm giảm năng suất lao động và tạo ra tâm lý ỷ lại trong cộng đồng.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu kiều hối

Mặc dù kiều hối có nhiều lợi ích, nhưng việc nghiên cứu tác động của nó đến tăng trưởng kinh tế gặp nhiều thách thức. Các kênh chuyển tiền chính thức và phi chính thức tạo ra sự khó khăn trong việc thu thập dữ liệu chính xác. Hơn nữa, sự khác biệt trong cách thức phân loại kiều hối giữa các quốc gia cũng gây khó khăn cho việc so sánh.

2.1. Các kênh chuyển tiền của kiều hối

Kiều hối có thể được chuyển qua kênh chính thức như ngân hàng hoặc kênh phi chính thức như người thân, bạn bè. Kênh phi chính thức thường không được ghi nhận, dẫn đến thiếu dữ liệu cho nghiên cứu.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu về kiều hối gặp khó khăn do sự khác biệt trong quy định giữa các quốc gia. Nhiều quốc gia không có hệ thống theo dõi kiều hối chính thức, dẫn đến việc ước lượng không chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế

Để nghiên cứu tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế, phương pháp IV - GMM được sử dụng với mẫu dữ liệu từ 28 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 2000-2014. Phương pháp này giúp kiểm soát các yếu tố nội sinh và cung cấp kết quả chính xác hơn.

3.1. Mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các biến độc lập như kiều hối, phát triển tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Mô hình này giúp phân tích mối quan hệ giữa các biến một cách rõ ràng.

3.2. Phương pháp IV GMM

Phương pháp IV - GMM cho phép kiểm soát các biến nội sinh và cung cấp ước lượng chính xác hơn cho các tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này đã được áp dụng thành công trong nhiều nghiên cứu trước đây.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của kiều hối và phát triển tài chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối có tương quan âm với tăng trưởng kinh tế, trong khi phát triển tài chính có tác động tích cực. Mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính cũng được chỉ ra là bổ sung cho nhau trong việc thúc đẩy tăng trưởng.

4.1. Tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu cho thấy kiều hối có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế do tạo ra tâm lý ỷ lại và giảm cung lao động. Tuy nhiên, nó cũng có thể hỗ trợ cho các hoạt động đầu tư và tiêu dùng.

4.2. Vai trò của phát triển tài chính

Phát triển tài chính được chứng minh là có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Các dịch vụ tài chính giúp cải thiện khả năng tiếp cận vốn và thúc đẩy đầu tư, từ đó góp phần vào tăng trưởng kinh tế.

V. Kết luận và gợi ý chính sách cho các quốc gia đang phát triển

Nghiên cứu chỉ ra rằng kiều hối và phát triển tài chính có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia đang phát triển. Các chính sách cần được thiết lập để tối ưu hóa lợi ích từ kiều hối và phát triển tài chính.

5.1. Gợi ý chính sách về kiều hối

Chính phủ cần xây dựng các chính sách khuyến khích việc chuyển tiền qua kênh chính thức để tăng cường khả năng theo dõi và quản lý kiều hối. Điều này sẽ giúp cải thiện dữ liệu và tối ưu hóa lợi ích từ kiều hối.

5.2. Tăng cường phát triển tài chính

Cần có các chính sách hỗ trợ phát triển tài chính, bao gồm việc cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân. Điều này sẽ giúp tăng cường đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và di cư lao động ngày càng gia tăng, nguồn kiều hối chuyển về các quốc gia đang phát triển đã trở thành một trong những nguồn vốn tài chính quan trọng. Theo báo cáo của World Bank, lượng kiều hối gửi về các nước đang phát triển đạt 414 tỷ USD năm 2013, dự kiến tăng trưởng trung bình 9% mỗi năm và có thể đạt 540 tỷ USD vào năm 2016. Kiều hối không chỉ góp phần cải thiện cán cân vãng lai mà còn hỗ trợ các hoạt động đầu tư, giáo dục và y tế tại các quốc gia nhận. Tuy nhiên, tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều tranh luận, với các nghiên cứu chỉ ra cả mặt tích cực và tiêu cực như làm tăng tỷ giá hối đoái, giảm cung lao động do tâm lý ỷ lại, hoặc không có tác động rõ ràng.

Mục tiêu của luận văn là phân tích thực nghiệm tác động của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở 28 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 2000-2014. Nghiên cứu sử dụng phương pháp IV-GMM nhằm xử lý vấn đề nội sinh và đánh giá mối quan hệ bổ sung hay thay thế giữa kiều hối và phát triển tài chính trong việc thúc đẩy tăng trưởng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quốc gia thuộc các khu vực Nam Á, Đông Nam Á, Châu Phi, Trung Đông, Châu Mỹ Latinh và Đông Âu, đại diện cho nhóm các nước đang phát triển nhận lượng kiều hối lớn và có đặc điểm kinh tế tương đồng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách nhằm tận dụng hiệu quả nguồn kiều hối, đồng thời thúc đẩy phát triển tài chính để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô về tăng trưởng kinh tế và tài chính, kết hợp với các nghiên cứu về kiều hối:

• Lý thuyết tăng trưởng của Solow (1956): Đầu tư là yếu tố vật chất quyết định tăng trưởng kinh tế, trong đó vốn tài chính đóng vai trò quan trọng.
• Lý thuyết phát triển tài chính của Schumpeter (1911): Các tổ chức tài chính trung gian thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng bằng cách phân bổ vốn hiệu quả, giám sát doanh nghiệp và quản lý rủi ro.
• Khái niệm kiều hối: Theo IMF và World Bank, kiều hối bao gồm tiền mặt và phi tiền mặt chuyển từ người lao động di cư về quê hương qua kênh chính thức và phi chính thức.
• Mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính: Kiều hối có thể đóng vai trò bổ sung hoặc thay thế cho phát triển tài chính, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và tăng trưởng kinh tế.
• Các khái niệm chính: Tăng trưởng GDP bình quân đầu người, tỷ lệ kiều hối trên GDP, biến động kiều hối, phát triển tài chính (đo bằng tỷ lệ M2/GDP và tín dụng nội địa cho khu vực tư nhân), biến tương tác giữa kiều hối và phát triển tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 28 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 2000-2014, thu thập từ nguồn World Bank. Các quốc gia được lựa chọn theo nguyên tắc thuận tiện, đảm bảo đầy đủ số liệu cho các biến nghiên cứu.

Phương pháp phân tích chính là Instrumental Variables - Generalized Method of Moments (IV-GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh do mối quan hệ nhân quả ngược giữa kiều hối và tăng trưởng kinh tế. Biến công cụ được sử dụng là độ trễ của biến tỷ lệ kiều hối trên GDP, đáp ứng điều kiện tương quan với biến nội sinh và không tương quan với sai số ngẫu nhiên.

Mô hình nghiên cứu mở rộng dựa trên mô hình tăng trưởng chuẩn của Barro (1989, 1991) và các nghiên cứu trước đây, bao gồm các biến kiểm soát như tỷ lệ đầu tư trên GDP, lạm phát, tỷ lệ nhập học tiểu học, chi tiêu chính phủ và độ mở thương mại. Phát triển tài chính được đo lường qua hai chỉ số: tỷ lệ M2/GDP (độ sâu tài chính) và tỷ lệ tín dụng nội địa cho khu vực tư nhân trên GDP (độ ổn định tài chính). Mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính được làm rõ qua biến tương tác trong mô hình.

Timeline nghiên cứu kéo dài 15 năm, cho phép phân tích xu hướng và tác động dài hạn của kiều hối và phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế: Kết quả hồi quy IV-GMM cho thấy kiều hối có tương quan âm với tăng trưởng GDP bình quân đầu người, với hệ số âm và có ý nghĩa thống kê. Trung bình, tỷ lệ kiều hối trên GDP khoảng 7,1% nhưng tác động tiêu cực này có thể do kiều hối làm giảm cung lao động và tăng tỷ giá hối đoái, ảnh hưởng đến xuất khẩu.

2. Phát triển tài chính thúc đẩy tăng trưởng: Hai chỉ số phát triển tài chính (M2/GDP và tín dụng nội địa cho khu vực tư nhân) đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng kinh tế. Mức độ mở rộng cung tiền và tín dụng ổn định giúp tăng khả năng đầu tư và đổi mới công nghệ.

3. Mối quan hệ bổ sung giữa kiều hối và phát triển tài chính: Biến tương tác giữa kiều hối và phát triển tài chính có hệ số dương, cho thấy kiều hối và phát triển tài chính bổ sung cho nhau trong việc thúc đẩy tăng trưởng. Khi thị trường tài chính phát triển sâu rộng, kiều hối được sử dụng hiệu quả hơn cho đầu tư sản xuất và phát triển kinh tế.

4. Biến động kiều hối có tác động tiêu cực: Độ lệch chuẩn của tỷ lệ kiều hối trên GDP trong 3 năm liên tiếp có tác động âm đến tăng trưởng, phản ánh sự không ổn định của nguồn vốn này làm giảm hiệu quả đầu tư và phát triển tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tác động tiêu cực của kiều hối đến tăng trưởng có thể giải thích bởi hiện tượng "bệnh Hà Lan" khi dòng ngoại tệ lớn làm tăng tỷ giá hối đoái, giảm sức cạnh tranh xuất khẩu. Đồng thời, kiều hối làm giảm động lực lao động do người nhận có xu hướng ỷ lại vào nguồn thu nhập này. Kết quả này phù hợp với nghiên cứu của Chami và cộng sự (2003) và Hassan và cộng sự (2012) tại Bangladesh.

Mặt khác, phát triển tài chính được khẳng định là nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, phù hợp với lý thuyết của Schumpeter (1911) và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây. Mối quan hệ bổ sung giữa kiều hối và phát triển tài chính cho thấy khi hệ thống tài chính phát triển, kiều hối được kênh hóa hiệu quả vào các dự án đầu tư có lợi, tăng cường năng suất và đổi mới công nghệ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện hệ số tác động của từng biến, bảng ma trận tương quan và bảng kiểm định biến công cụ để minh chứng tính hợp lệ của mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển hệ thống tài chính: Chính phủ các quốc gia đang phát triển cần thúc đẩy mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, đặc biệt là các kênh tín dụng cho khu vực tư nhân nhằm tận dụng hiệu quả nguồn kiều hối. Mục tiêu tăng tỷ lệ M2/GDP và tín dụng nội địa trong vòng 5 năm.

2. Khuyến khích sử dụng kiều hối cho đầu tư sản xuất: Xây dựng các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ kỹ thuật để hướng dòng kiều hối vào các dự án đầu tư có hiệu quả kinh tế cao, giảm tiêu dùng không hiệu quả. Thời gian thực hiện trong 3 năm với sự phối hợp của Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương.

3. Ổn định môi trường kinh tế vĩ mô: Kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái ổn định nhằm giảm tác động tiêu cực của biến động kiều hối đến tăng trưởng. Chính phủ cần thiết lập các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt trong vòng 2 năm.

4. Tăng cường quản lý và minh bạch dòng kiều hối: Phát triển hệ thống chuyển tiền chính thức, giảm thiểu kênh phi chính thức để nâng cao hiệu quả giám sát và sử dụng nguồn vốn này. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý tài chính và ngân hàng trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển tài chính và quản lý kiều hối nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Áp dụng các phân tích về mối quan hệ giữa kiều hối và phát triển tài chính để thiết kế sản phẩm, dịch vụ phù hợp thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn kiều hối.

3. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính: Tham khảo phương pháp nghiên cứu IV-GMM và các kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về tác động của kiều hối và tài chính đến tăng trưởng.

4. Các tổ chức phi chính phủ và phát triển: Dựa trên luận văn để đề xuất các chương trình hỗ trợ người nhận kiều hối sử dụng nguồn vốn hiệu quả, góp phần giảm nghèo và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiều hối có tác động tích cực hay tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế?
   Nghiên cứu cho thấy kiều hối có thể tác động tiêu cực đến tăng trưởng do làm giảm cung lao động và tăng tỷ giá hối đoái, nhưng khi kết hợp với phát triển tài chính, tác động có thể trở nên tích cực hơn.

2. Phát triển tài chính được đo lường như thế nào trong nghiên cứu?
   Phát triển tài chính được đo bằng tỷ lệ M2 trên GDP (độ sâu tài chính) và tỷ lệ tín dụng nội địa cho khu vực tư nhân trên GDP (độ ổn định tài chính), cả hai đều có tác động tích cực đến tăng trưởng.

3. Tại sao sử dụng phương pháp IV-GMM trong nghiên cứu?
   Phương pháp IV-GMM giúp xử lý vấn đề nội sinh do mối quan hệ nhân quả ngược giữa kiều hối và tăng trưởng, từ đó cho kết quả ước lượng vững chắc và đáng tin cậy hơn.

4. Biến động kiều hối ảnh hưởng thế nào đến kinh tế?
   Biến động kiều hối có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế vì sự không ổn định làm giảm hiệu quả đầu tư và phát triển tài chính, gây khó khăn cho hoạch định chính sách.

5. Làm thế nào để tăng cường tác động tích cực của kiều hối?
   Cần phát triển hệ thống tài chính mạnh mẽ, ổn định kinh tế vĩ mô và khuyến khích sử dụng kiều hối cho đầu tư sản xuất thay vì tiêu dùng, đồng thời tăng cường quản lý dòng kiều hối qua kênh chính thức.

Kết luận

• Kiều hối có tương quan âm với tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 2000-2014.
• Phát triển tài chính đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế rõ rệt và có tác động bổ sung với kiều hối.
• Biến động kiều hối gây ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và phát triển tài chính.
• Phương pháp IV-GMM được áp dụng hiệu quả để xử lý vấn đề nội sinh trong nghiên cứu.
• Các bước tiếp theo bao gồm đề xuất chính sách phát triển tài chính, ổn định kinh tế vĩ mô và quản lý dòng kiều hối nhằm tối ưu hóa tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế.

Hành động khuyến nghị: Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức tài chính nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để tận dụng tối đa nguồn kiều hối, đồng thời thúc đẩy phát triển tài chính bền vững, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------  ------------ NGUYỄN THỊ NGỌC PHƯỢNG KIỀU HỐI, PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ LIÊN HOA Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “ Kiều hối, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng 04 năm 2015 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ngọc Phượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục cụm từ viết tắt Danh mục bảng biểu Danh mục đồ thị Tóm tắt . Cơ sở lý thuyết của kiều hối .1 Các dòng kiều hối.2 Các kênh chuyển tiền của kiều hối .3 Khuynh hướng kiều hối trên thế giới . Tổng quan các nghiên cứu trước đây . Phương pháp nghiên cứu .1 Mô hình nghiên cứu .2 Phương pháp nghiên cứu .3 Mẫu dữ liệu .1 Mẫu nghiên cứu .2 Dữ liệu nghiên cứu . Kết quả nghiên cứu .1 Thống kê mô tả .2 Ma trận tương quan và nhân tử phóng đại phương sai .3 Kết quả nghiên cứu chính .4 Kiểm định biến công cụ và tính nội sinh của biến .1 Kiểm định biến công cụ .2 Kiểm định tính nội sinh của biến .5 Thảo luận kết quả hồi quy đối với trường hợp Việt Nam . Kết luận và gợi ý chính sách .2 Gợi ý chính sách ở Việt Nam .63 Danh mục tài liệu tham khảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng Phương pháp Dynamic DPD Dynamic Panel Data Panel Data Đầu tư trực tiếp nước FDI Foreign Direct Investments ngoài FEM Fixed Effects Model Mô hình tác động cố định GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội Phương pháp Moment GMM Generalized Method of Moments tổng quát ICRG International Country Risk Guide Các chỉ số rủi ro chính trị IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế Viện trợ phát triển chính ODA Official Development Assistance thức Phương pháp hồi quy OLS Ordinary Least Squares bình phương bé nhất Mô hình tác động ngẫu REM Random Effects Model nhiên System Generalized Method of Phương pháp System SGMM Moments Moment tổng quát Phương pháp hồi quy 2SLS Two Stage Least Squares bình phương bé nhất hai bước United Nations Human Chỉ số phát triển con UNHDI Development Index người WB World Bank Ngân hàng Thế Giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.1: Mẫu dữ liệu nghiên cứu gồm 28 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn từ năm 2000 – 2014 .2: Mô tả các biến và kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình .1: Thống kê mô tả dữ liệu .2: Ma trận tương quan giữa các biến độc lập .3: Nhân tử phóng đại phương sai .4: Kết quả hồi quy trên Stata của mô hình (1) .5: Kết quả hồi quy trên Stata của mô hình (2a) .6: Kết quả hồi quy trên Stata của mô hình (3a) .7: Kết quả hồi quy trên Stata của mô hình (2b) .8: Kết quả hồi quy trên Stata của mô hình (3b) .9: Bảng tổng hợp kết quả kiểm định biến công cụ và tính nội sinh của biến ở mô hình (1), (2a), (3a), (2b) và (3b) . 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC ĐỒ THỊ Hình 1: Kiều hối, ODA và FDI chuyển đến các quốc gia đang phát triển . 11 Hình 2: Độ lệch chuẩn của các dòng vốn ngoại tệ chuyển vào các quốc gia đang phát triển. 12 Hình 3: Các nước nhận kiều hối nhiều nhất trong năm 2013 . 13 Hình 4: Các quốc gia có tỷ lệ kiều hối trên GDP lớn nhất năm 2013 . 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Những năm gần đây nguồn kiều hối chuyển về các quốc gia đang phát triển ngày càng gia tăng. Nguồn ngoại tệ này nhanh chóng trở thành nguồn vốn quan trọng và ảnh hưởng đáng kể đến cán cân vãng lai cũng như các hoạt động của nền kinh tế. Trong các nghiên cứu trước đây, kiều hối tác động tích cực đến các hoạt động đầu tư, y tế cũng như giáo dục của quốc gia nhận, tuy nhiên nó cũng có những tác động tiêu cực đến nền kinh tế như tạo áp lực tăng tỷ giá làm giảm xuất khẩu hay tạo ra tâm lý ỷ lại của người nhận kiều hối từ đó làm giảm cung lao động của quốc gia. Chính vì vậy việc nghiên cứu thực nghiệm tác động của kiều hối đến tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia đang phát triển là điều rất cần thiết. Để thực hiện mục tiêu đó, luận văn sử dụng phương pháp IV - GMM với mẫu dữ liệu bảng của 28 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn từ năm 2000 – 2014. Kết quả nghiên cứu cho thấy kiều hối có tương quan âm với tăng trưởng kinh tế, trong khi đó phát triển tài chính có tác động thúc đẩy tăng trưởng. Ngoài ra, bài nghiên cứu còn chỉ ra mối quan hệ bổ sung giữa kiều hối và phát triển tài chính trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Từ những năm 1990 đến nay, bên cạnh các dòng vốn truyền thống như nguồn viện trợ phát triển chính thức, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và nguồn vốn tư nhân, kiều hối của người lao động chuyển về quê hương đã không ngừng gia tăng cả về số tuyệt đối và số tương đối so với GDP trở thành một trong những dòng vốn tài chính lớn nhất chuyển đến các nước đang phát triển. Theo World Bank, lượng kiều hối gửi về các nước đang phát triển dự tính tăng 6,3% và đạt mức 414 tỉ USD năm 2013. Kiều hối chuyển về các nước đang phát triển sẽ tăng mạnh về trung hạn với mức tăng trưởng trung bình hàng năm là 9% điều đó có nghĩa lượng kiều hối chuyển về các nước đang phát triển có thể đạt mức 540 tỉ USD vào năm 2016. IMF (2009) đã định nghĩa kiều hối là nguồn thu nhập của hộ gia đình từ nước ngoài, nguồn tiền này được chuyển từ những người di cư đi đến một quốc gia khác để lao động thời vụ hoặc thường xuyên. Kiều hối bao gồm tiền mặt và phi tiền mặt được chuyển qua con đường chính thức như điện tín hoặc qua con đường phi chính thức như chuyển tiền, hàng hóa qua đường biên giới. Theo nghiên cứu của Barajas, Chami, Fullenkamp, Gapen, và Montiel (2009) chỉ tính trong năm 2007, 300 tỷ USD kiều hối của người lao động đã được chuyển giao trên toàn thế giới thông qua kênh chính thức, và có khả năng hàng tỷ đô la đã được chuyển giao thông qua các kênh phi chính thức. Dòng kiều hối chảy vào trở thành một trong những nguồn cung ngoại tệ lớn trong cán cân thanh toán góp phần cải thiện cán cân vãng lai của các nước đang phát triển, tăng cường thêm nguồn vốn đầu tư cho quốc gia nhận. Không những thế, kiều hối còn có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động giáo dục, chăm sóc sức khỏe cho người dân. Như vậy, kiều hối có vai trò quan trọng đối với nước nhận trong việc tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh những nghiên cứu chỉ ra tác động tích cực của kiều hối đối với tăng trưởng kinh tế thì quan điểm kiều hối có tác động tiêu cực đến tăng trưởng vẫn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 tồn tại trong các lý thuyết. Những người ủng hộ các tác động tiêu cực của kiều hối đối với tăng trưởng cho rằng, đầu tiên điều này xảy ra trong bối cảnh bất cân xứng thông tin giữa người nhận tiền và người chuyển tiền. Trong trường hợp này những người chuyển tiền thiếu kiểm soát trong việc sử dụng tiền của người nhận, do đó, người nhận có thể không sử dụng nguồn kiều hối cho các dự án đầu tư hoặc sử dụng nguồn tiền không hiệu quả như dự định ban đầu. Thứ hai, vì kiều hối chủ yếu được chuyển giao cho các hộ gia đình tiêu thụ ngoài đầu tư, người nhận có thể xem xét các khoản tiền này như là một khoản thay thế cho thu nhập lao động và gia tăng các hoạt động giải trí của họ, điều đó gây ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất lao động và tăng trưởng. Nghiên cứu của Chami và cộng sự (2003) chỉ ra rằng kiều hối làm tăng thu nhập khả dụng và tiêu dùng, có tác dụng chống lại các cú sốc thu nhập do đó làm tăng phúc lợi hộ gia đình. Tuy nhiên, kiều hối lại làm thay đổi mối tương quan giữa lao động và sản lượng. Ví dụ trong thời kỳ suy thoái, sản lượng có khuynh hướng giảm và tiền công có khuynh hướng giảm. Trong điều kiện không có kiều hối sẽ thúc đẩy tăng cung lao động để bù đắp thu nhập suy giảm góp phần hãm sản lượng không giảm quá nhanh. Tuy nhiên, kiều hối đóng vai trò như bảo hiểm chống lại cú sốc thu nhập giảm, nó đồng thời khiến cung lao động không tăng như kỳ vọng. Do đó chu kỳ kinh tế có thể diễn ra theo hướng tồi tệ hơn, tăng rủi ro về sản lượng lẫn thị trường lao động. Thứ ba, dòng kiều hối góp phần tăng cường dòng ngoại tệ, kết quả làm tăng tỷ giá hối đoái có thể làm xói mòn khả năng cạnh tranh cho các nước phụ thuộc vào lĩnh vực thương mại (Amuedo-Dorantes & Pozo, 2004; Chami, Fullenkamp, và Jahjah, 2003). Trong nghiên cứu của Nyamongo và Misati (2011); Aggarwal và cộng sự (2006) nguồn kiều hối chuyển qua các con đường chính thức tác động đến tăng trưởng của khu vực tài chính. Điều này xảy ra khi những người nhận tiền mở tài khoản tại các ngân hàng thương mại. Bên cạnh đó, khi người nhận kiều hối truy cập vào các ngân hàng họ có thể biết thêm thông tin về các gói sản phẩm của ngân hàng như lãi suất cho vay, lãi suất tiền gửi và các chương trình khuyến mãi khác. Nếu tác động này của kiều hối đến lĩnh vực tài chính là có ý nghĩa thì sự phát triển tài chính LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 được kỳ vọng cao hơn.