BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC BẢO TRÂN KIỂM ĐỊNH MỐI LIÊN HỆ GIỮA CUNG TIỀN, LÃI SUẤT, THANH KHOẢN VÀ GIÁ CỔ PHIẾU TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC BẢO TRÂN KIỂM ĐỊNH MỐI LIÊN HỆ GIỮA CUNG TIỀN, LÃI SUẤT, THANH KHOẢN VÀ GIÁ CỔ PHIẾU TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS Huỳnh Thị Thúy Giang TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Huỳnh Thị Thuý Giang. Các số liệu sử dụng trong bài nghiên cứu này được thu thập từ những nguồn có thể kiểm chứng; các kết quả nghiên cứu trong bài là trung thực và chưa được công bố.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Hồ Chí Minh, ngày 19 tháng 07 năm 2014 Học viên Nguyễn Ngọc Bảo Trân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. DANH MỤC CÁC BẢNG.
DANH MỤC CÁC HÌNH .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu và các vấn đề nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu .4 Ý nghĩa của đề tài .5 Bố cục của luận văn. 4 2 Những nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về mối liên hệ giữa cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu .1 Mối liên hệ giữa lãi suất và giá cổ phiếu .2 Mối liên hệ giữa cung tiền với giá cổ phiếu .3 Mối liên hệ giữa thanh khoản và lãi suất .4 Mối liên hệ giữa thanh khoản và giá cổ phiếu .5 Mối liên hệ giữa cung tiền và thanh khoản.6 Mối liên hệ giữa cung tiền và lãi suất.7 Mối liên hệ giữa cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu. 9 3 Mô hình, dữ liệu và phương pháp nghiên cứu.1 Phương pháp và mô hình nghiên cứu .1 Phương pháp nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .2 Dữ liệu nghiên cứu.1 Nguồn dữ liệu. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Xử lý dữ liệu.
24 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận .1 Thống kê mô tả dữ liệu.1 Xử lý dữ liệu đầu vào .2 Kiểm định tính dừng .3 Mô tả dữ liệu .2 Kiểm định độ trễ tối đa .3 Kết quả kiểm định nhân quả Granger giữa các biến.4 Kiểm định đồng liên kết .5 Đo lường mối quan hệ dài hạn giữa các biến bằng mô hình VECM .6 Kiểm định tính ổn định của mô hình .7 Thảo luận kết quả nghiên cứu .1 Kết quả kiểm định nhân quả Granger giữa các biến .2 Kết quả đo lường mối quan hệ giữa các biến bằng VECM .42 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CPI : Chỉ số giá tiêu dùng GDP : Tổng sản phẩm quốc nội GSO : Tổng cục thống kê IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế IPI : Chỉ số sản xuất công nghiệp LQ : Thanh khoản LR : Lãi suất cho vay M2 : Cung tiền NHTM : Ngân hàng thương mại P : Chỉ số giá cổ phiếu TBR : Lợi suất tín phiếu kho bạc VECM : Mô hình vector hiệu chỉnh sai số LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Dấu kỳ vọng của các biến mô hình (1) cho P (giá cổ phiếu). Dấu kỳ vọng của các biến mô hình (2) cho LQ (thanh khoản).
Dấu kỳ vọng của các biến mô hình (3) cho M2 (cung tiền). Nguồn dữ liệu của các biến. Kết quả kiểm định tính dừng tại chuỗi gốc. Kết quả kiểm định tính dừng tại chuỗi sai phân bậc 1.
Mô tả biến sau khi kiểm định tính dừng. Thống kê mô tả các biến sử dụng trong mô hình. Kết quả độ trễ tối đa. Kết quả kiểm định nhân quả Granger.
Kết quả kiểm định đồng liên kết. Kết quả mô hình VECM. Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình. 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.
Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình. 38 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Nghiên cứu này sử dụng số liệu chuỗi thời gian theo quí trong giai đoạn 2001 – 2012 của mẫu nghiên cứu là quốc gia Việt Nam để phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố như cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu. Kiểm định mối liên hệ giữa các yếu tố trên được xem xét thông qua các phương trình. Kết quả nghiên cứu cho thấy, thứ nhất, trong dài hạn các biến giá cổ phiếu, cung tiền, thanh khoản có mối quan hệ với nhau.
Thứ hai, trong ngắn hạn để điều chỉnh về mức cân bằng, giá cổ phiếu chịu tác động của cung tiền và thanh khoản. Giá cổ phiếu cũng chịu tác động bởi chính nó ở một và hai kỳ trước đó. Thanh khoản chịu tác động bởi chính nó ở hai kỳ trước đó. Bên cạnh các yếu tố đó, kết quả nghiên cứu còn tìm thấy bằng chứng thực nghiệm rằng, lãi suất không có mối quan hệ với giá cổ phiếu, thanh khoản và cung tiền.
Thu nhập của công ty (IPI) không có mối quan hệ với giá cổ phiếu, thu nhập quốc gia (GDP) có mối quan hệ ngược chiều với thanh khoản nhưng không có mối quan hệ với cung tiền. Lạm phát (CPI) có mối quan hệ ngược chiều với cung tiền. Từ khóa: cung tiền, lãi suất, thanh khoản, giá cổ phiếu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 1 Giới thiệu 1.1 Lý do chọn đề tài Tại mỗi quốc gia, cung tiền, lãi suất, tính thanh khoản và giá cổ phiếu đóng vai trò hết sức quan trọng. Trong khi nền kinh tế ngày càng phát triển về mọi mặt, thì nguồn cung tiền cho nền kinh tế ngày càng được chú trọng hơn, Chính Phủ cũng tập trung thực thi và điều hành chính sách tiền tệ thông qua kênh lãi suất, từ đó dẫn đến thanh khoản trong nền kinh tế trở nên biến động và ảnh hưởng không nhỏ đến yếu tố khác đó là giá cổ phiếu.
Mặc dù hiện nay trên thế giới đã xuất hiện nhiều lý thuyết, mô hình nghiên cứu nhằm giải thích, hồi quy và kiểm định mối liên hệ tương quan giữa cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu, nhưng dựa trên cơ sở dữ liệu được tìm kiếm bởi tác giả thì đến nay trong nước vẫn chưa có nghiên cứu nào giúp trả lời đầy đủ mối liên quan giữa tất cả các yếu tố trên trong giai đoạn quí 1 năm 2001 đến quí 4 năm 2012. Vì vậy, việc nghiên cứu các mô hình hiện đại trên thế giới, đồng thời dựa trên nền tảng những nghiên cứu đã được thực hiện trong nước thời gian vừa qua, áp dụng một cách thích hợp với điều kiện dữ liệu thực tế của Việt Nam đã trở thành vấn đề cần thiết. Đề tài “Kiểm định mối liên hệ giữa cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu tại Việt Nam” được tác giả tiến hành nghiên cứu nhằm giải quyết các vấn đề trên.2 Mục tiêu nghiên cứu và các vấn đề nghiên cứu Theo kết quả nghiên cứu của nhiều bằng chứng thực nghiệm trên thế giới cho thấy có mối liên hệ giữa cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu. Bài nghiên cứu này tập trung vào vấn đề kiểm định mối liên hệ giữa các nhân tố cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu tại Việt Nam trong giai đoạn từ quí 1 năm 2001 đến quí 4 năm 2012.
Từ mục tiêu nghiên cứu trên, bài nghiên cứu sẽ tập trung giải quyết các vấn đề sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Một là, kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu theo mô hình đơn phương trình. Hai là, để kết quả hồi quy vững và hiệu quả, bài nghiên cứu tiến hành kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố cung tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu theo mô hình hệ phương trình.3 Phương pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu này sử dụng các nghiên cứu trước đây để làm cơ sở cho việc xác định mối liên hệ giữa các yếu tố như cung tiền, thanh khoản, lãi suất và giá cổ phiếu. Dữ liệu để chạy mô hình hồi quy sử dụng trong bài nghiên cứu này là dữ liệu chuỗi thời gian theo quí được được thu thập từ Quỹ tiền tệ quốc tế và Tổng cục thống kê Việt Nam. Để tiến hành kiểm định mối liên hệ dài hạn giữa các biến, tác giả sử dụng phương pháp VECM (Vector Error Correction Model – mô hình hiệu chỉnh sai số).
Tác giả sử dụng phần mềm Eviews 6.0 để lần lượt xử lý dữ liệu và chạy mô hình VECM. Các cách thức xử lý dữ liệu và kiểm định khác nhau lần lượt được thực hiện cho mô hình gồm có: hiệu chỉnh yếu tố mùa vụ của các biến chuỗi thời gian trong mô hình (ngoại trừ biến LR – lending rate và biến TBR - Treasury Bill rate), sau đó lấy logarit tất cả các biến (cũng ngoại trừ biến LR và TBR); kiểm định tính dừng cho tất cả chuỗi thời gian (unit root test); kiểm định độ trễ tối đa, kiểm định nhân quả Granger cho từng cặp biến; kiểm định đồng liên kết, sử dụng mô hình VECM để kiểm định mối liên hệ dài hạn giữa các biến trong mô hình, kiểm định tính ổn định của mô hình.4 Ý nghĩa của đề tài Kết quả nghiên cứu cho thấy nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong thời gian qua có nhiều thay đổi và các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng lẫn nhau. Bài nghiên cứu về mối liên hệ giữa các yếu tố trong nền kinh tế mà cụ thể là mối liên hệ giữa cung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 tiền, lãi suất, thanh khoản và giá cổ phiếu tại Việt Nam trong giai đoạn quí 1/2001 đến quí 4/2012 nhằm bổ sung thêm vào các bằng chứng thực nghiệm về mối liên hệ giữa các yếu tố trên. Bên cạnh đó, phương pháp nghiên cứu sử dụng trong luận văn này cũng góp phần cho các nghiên cứu tiếp theo về xử lý dữ liệu đầu vào hợp lý, kiểm định các trường hợp khác với các yếu tố kiểm soát hay biến giả khác, phù hợp với tình trạng nền kinh tế Việt Nam ở mỗi giai đoạn.