Luận văn Thạc sĩ UEH: Hoàn thiện kế toán chi phí tại Công ty Tư vấn Thiết kế GTVT Phía Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh hoàn thiện kế toán chi phí tại công ty cổ phần tư vấn thiết kế giao thông vận tải phía nam luận, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trịnh Thị Tuyết Nga
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Ngọc Quế
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện kế toán chi phí tại công ty cổ phần tư vấn thiết kế giao thông vận tải phía nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ
• 1.1. Kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Khái niệm, phân loại chi phí và giá thành
• 1.1.2. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, đối tượng tính giá thành, kỳ tính giá thành
• 1.1.3. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.1.4. Kế toán tính giá thành sản phẩm
• 1.1.4.1. Các mô hình tính giá thành sản phẩm
• 1.1.4.2. Các hệ thống tính giá thành sản phẩm
• 1.1.4.3. Các phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.1.5. Kế toán chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp
• 1.1.6. Đặc điểm kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp dịch vụ
• 1.2. Kiểm soát chi phí
• 1.2.1. Sự cần thiết phải kiểm soát chi phí
• 1.2.2. Phân bổ chi phí theo mức độ hoạt động (ABC)
• 1.2.3. Xây dựng hệ thống chi phí định mức
• 1.2.4. Kiểm soát chi phí phục vụ việc đánh giá hiệu quả kinh tế
• 1.2.5. Kiểm soát chi phí phục vụ việc đánh giá trách nhiệm quản lý
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ GTVT PHÍA NAM
• 2.1. Giới thiệu khái quát về công ty
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tổ chức công tác kế toán
• 2.1.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.1.3.2. Các chính sách kế toán, chế độ kế toán áp dụng tại Công ty
• 2.1.4. Quy trình thực hiện dịch vụ tư vấn tại TEDI SOUTH
• 2.1.5. Đặc điểm của sản xuất sản phẩm dịch vụ tư vấn khảo sát – thiết kế công trình giao thông ảnh hưởng đến kế toán chi phí tại TEDI SOUTH
• 2.2. Kế toán chi phí và tính giá thành tại TEDI SOUTH
• 2.2.1. Phân loại chi phí và giá thành
• 2.2.1.1. Phân loại chi phí
• 2.2.1.2. Phân loại giá thành
• 2.2.2. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, đối tượng tính giá thành sản phẩm và kỳ tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2.2. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 2.2.3. Kế toán chi phí sản xuất tại TEDI SOUTH
• 2.2.3.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.3.3. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công
• 2.2.3.4. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.2.4. Kế toán tính giá thành sản phẩm tại TEDI SOUTH
• 2.2.4.1. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2.2.4.2. Tính giá thành sản phẩm
• 2.2.5. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp tại TEDI SOUTH
• 2.3. Thực trạng ứng dụng tin học vào công tác kế toán chi phí tại TEDI SOUTH
• 2.4. Đánh giá về ưu điểm và tồn tại của hệ thống kế toán chi phí hiện đang áp dụng tại Tedisouth
• 2.4.1. Những tồn tại của hệ thống kế toán chi phí hiện đang áp dụng
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CP TƯ VẤN THIẾT KẾ GTVT PHÍA NAM (TEDI SOUTH)
• 3.1. Mục tiêu hoàn thiện
• 3.2. Nội dung hoàn thiện
• 3.2.1. Hoàn thiện việc phân loại chi phí và hệ thống chi phí định mức làm cơ sở cho việc thực hiện kiểm soát chi phí tại Công ty
• 3.2.1.1. Hoàn thiện việc phân loại chi phí
• 3.2.1.2. Hoàn thiện hệ thống chi phí định mức tại TEDI SOUTH
• 3.2.2. Xây dựng kế toán chi phí dựa trên mức độ hoạt động tại TEDI SOUTH
• 3.2.2.1. Xác định các hoạt động tại các xí nghiệp sản xuất
• 3.2.2.2. Ghi nhận chi phí cho từng trung tâm hoạt động
• 3.2.2.3. Xác định tiêu thức phân bổ của từng trung tâm hoạt động
• 3.2.2.4. Xác định lại các chi phí sản xuất được phân bổ tới từng công trình tại các xí nghiệp của TEDI SOUTH theo ABC
• 3.2.3. Báo cáo kiểm soát chi phí để đánh giá thành quả quản lý
• 3.2.4. Xác định chi phí mục tiêu làm cơ sở cho việc kiểm soát chi phí và phục vụ cho việc ra quyết định
• 3.2.5. Thiết kế phần mềm hạch toán chi phí và phân bổ chi phí theo ABC tại TEDI SOUTH
• 3.2.5.1. Phân tích quá trình hạch toán kế toán chi phí tại Công ty làm cơ sở cho việc lập trình phần mềm kế toán chi phí
• 3.2.5.2. Mô tả phần mềm kế toán
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn thạc sĩ UEH về kế toán chi phí TEDI SOUTH

Luận văn thạc sĩ kinh tế của trường Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) về đề tài “Hoàn thiện kế toán chi phí tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Giao thông Vận tải phía Nam” là một công trình nghiên cứu chuyên sâu, giải quyết bài toán cấp thiết trong ngành tư vấn xây dựng. Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh gay gắt, việc kiểm soát chi phí và xác định giá thành chính xác là yếu tố sống còn. Luận văn cao học kế toán UEH này không chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí mà còn đi sâu vào phân tích thực tiễn tại TEDI SOUTH, một doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn thiết kế công trình giao thông. Mục tiêu chính của đề tài là đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí, giúp doanh nghiệp có thông tin nhanh chóng, chính xác để phục vụ cho việc ra quyết định, đặc biệt là trong công tác đấu thầu. Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hệ thống, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, thông qua các phương pháp quan sát, thống kê, phân tích và tổng hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chi phí hoạt động kinh doanh, không bao gồm chi phí tài chính và chi phí khác, nhằm đảm bảo tính khả thi và chiều sâu cho các giải pháp đề xuất. Đây là một đề tài thạc sĩ kế toán kiểm toán tiêu biểu, mang lại giá trị ứng dụng cao.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài hoàn thiện kế toán chi phí

Trong môi trường kinh doanh hiện đại, đặc biệt là ngành tư vấn xây dựng, áp lực cạnh tranh từ các công ty trong và ngoài nước là rất lớn. Luận văn chỉ ra rằng việc cung cấp thông tin chi phí chính xác và kịp thời là yếu-tố-then-chốt để TEDI SOUTH đưa ra quyết định về giá bỏ thầu và chiến lược kinh doanh. Hệ thống kế toán chi phí truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ sai lệch, không đáp ứng được yêu cầu của kế toán quản trị chi phí hiện đại. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp cải tiến kế toán chi phí là vô cùng cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn đặt ra ba mục tiêu chính: (1) Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tổ chức kế toán chi phí và tính giá thành. (2) Khảo sát và đánh giá thực trạng kế toán chi phí tại TEDI SOUTH, chỉ ra các ưu điểm và hạn chế. (3) Xây dựng các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí nhằm phục vụ mục đích kiểm soát và ra quyết định. Để đạt được mục tiêu này, tác giả đã sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể như quan sát, thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp. Cách tiếp cận này đảm bảo các giải pháp đưa ra không chỉ vững chắc về mặt lý thuyết mà còn phù hợp với điều kiện thực tiễn của công ty.

II. Thách thức trong thực trạng kế toán chi phí tại TEDI SOUTH

Chương 2 của luận văn tập trung phân tích sâu về thực trạng kế toán chi phí tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế GTVT Phía Nam (TEDI SOUTH). Mặc dù công ty đã có một hệ thống kế toán tuân thủ các quy định hiện hành, nhưng vẫn tồn tại những thách thức đáng kể. Luận văn chỉ ra rằng công ty đang áp dụng mô hình kế toán chi phí truyền thống và xử lý thông tin phần lớn bằng thủ công. Điều này dẫn đến việc tập hợp và phân bổ chi phí, đặc biệt là chi phí sản xuất chung, còn nhiều bất cập. Các chi phí gián tiếp chưa được phân bổ một cách chính xác cho từng công trình, hạng mục, dẫn đến việc tính giá thành sản phẩm xây lắp có thể bị sai lệch. Sự thiếu chính xác này ảnh hưởng trực tiếp đến việc đánh giá lãi lỗ thực của từng hợp đồng và quyết định giá thầu. Hơn nữa, hệ thống hiện tại chưa cung cấp được thông tin chi tiết và kịp thời cho các nhà quản trị để thực hiện kiểm soát chi phí trong doanh nghiệp xây dựng một cách hiệu quả. Đây là những tồn tại cốt lõi mà các giải pháp trong luận văn hướng đến giải quyết.

2.1. Phân tích tổ chức kế toán chi phí và phân loại chi phí

Luận văn mô tả chi tiết cách TEDI SOUTH phân loại chi phí theo yếu tố và khoản mục giá thành. Theo đó, chi phí được chia thành chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung. Tuy nhiên, việc tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp còn dựa trên các tiêu thức đơn giản, chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao nguồn lực của từng công trình. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành chủ yếu là các hợp đồng hoặc hạng mục công trình, nhưng việc hạch toán các chi phí gián tiếp vào các đối tượng này còn mang tính ước lệ, làm giảm độ tin cậy của thông tin giá thành.

2.2. Những hạn chế của hệ thống hạch toán chi phí sản xuất

Hạn chế lớn nhất được luận văn chỉ ra là hệ thống hạch toán chi phí sản xuất tại TEDI SOUTH chưa theo kịp yêu cầu quản trị hiện đại. Việc xử lý thông tin thủ công không chỉ tốn thời gian mà còn dễ gây sai sót. Đặc biệt, việc phân bổ chi phí sản xuất chung theo các tiêu thức truyền thống (như chi phí nhân công trực tiếp) không còn phù hợp với đặc thù của một công ty tư vấn thiết kế, nơi các hoạt động hỗ trợ rất đa dạng và tiêu tốn nguồn lực khác nhau. Điều này dẫn đến hiện tượng "trợ cấp chéo" chi phí giữa các công trình, làm sai lệch kết quả kinh doanh của từng hợp đồng và gây khó khăn cho việc ra quyết định chiến lược.

III. Hướng dẫn hoàn thiện phân loại và định mức chi phí tại TEDI SOUTH

Để giải quyết các tồn tại đã phân tích, chương 3 của luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí một cách hệ thống và bài bản. Giải pháp đầu tiên và nền tảng nhất là cải tiến kế toán chi phí thông qua việc hoàn thiện hệ thống phân loại chi phí và xây dựng định mức. Luận văn nhấn mạnh rằng một hệ thống phân loại chi phí chi tiết, khoa học là cơ sở để nhận diện, đo lường và kiểm soát chi phí hiệu quả. Cụ thể, đề xuất phân loại chi phí theo cách ứng xử (biến phí, định phí) để phục vụ cho việc phân tích điểm hòa vốn và ra quyết định kinh doanh. Song song đó, việc xây dựng một hệ thống chi phí định mức tiên tiến là công cụ quan trọng để kiểm soát chi phí trong doanh nghiệp xây dựng. Các định mức này không chỉ dựa trên số liệu lịch sử mà còn phải kết hợp phương pháp kỹ thuật, phù hợp với quy trình công nghệ và năng lực sản xuất thực tế tại TEDI SOUTH. Việc này giúp ban lãnh đạo có cơ sở để so sánh chi phí thực tế với định mức, từ đó phát hiện các biến động bất thường và có biện pháp điều chỉnh kịp thời.

3.1. Cải tiến việc phân loại chi phí theo yêu cầu quản trị

Luận văn đề xuất cần bổ sung cách phân loại chi phí theo cách ứng xử (biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp) và theo mức độ kiểm soát được. Cách phân loại này cung cấp thông tin hữu ích cho kế toán quản trị chi phí, giúp nhà quản lý phân tích mối quan hệ Chi phí - Khối lượng - Lợi nhuận (CVP). Đồng thời, việc phân định rõ chi phí kiểm soát được và không kiểm soát được giúp đánh giá trách nhiệm quản lý của từng bộ phận, từng trung tâm chi phí một cách công bằng và chính xác hơn, thúc đẩy ý thức tiết kiệm trong toàn công ty.

3.2. Xây dựng hệ thống chi phí định mức làm cơ sở kiểm soát

Để kiểm soát chi phí hiệu quả, luận văn đề xuất TEDI SOUTH cần xây dựng hệ thống định mức chi phí cho các yếu tố đầu vào quan trọng như nhân công, vật tư cho công tác khảo sát, thiết kế. Quá trình xây dựng định mức cần dựa trên sự phân tích số liệu lịch sử kết hợp với phương pháp kỹ thuật và có sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện tương lai. Hệ thống định mức này sẽ là cơ sở để lập dự toán, phân tích biến động chi phí, và là thước đo để đánh giá hiệu quả hoạt động của các bộ phận, góp phần quan trọng vào việc tối ưu hóa chi phí và nâng cao lợi nhuận.

IV. Bí quyết ứng dụng phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động ABC

Một trong những giải pháp đột phá và trọng tâm nhất mà luận văn thạc sĩ UEH này đề xuất là việc xây dựng và áp dụng phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động (ABC) tại TEDI SOUTH. Đây được xem là bí quyết để giải quyết triệt để vấn đề phân bổ chi phí sản xuất chung một cách thiếu chính xác trong mô hình truyền thống. Hệ thống ABC (Activity-Based Costing) cho phép phân bổ các chi phí gián tiếp đến từng sản phẩm (công trình) dựa trên mức độ tiêu thụ các hoạt động của sản phẩm đó. Thay vì dùng một tiêu thức phân bổ duy nhất, ABC xác định các hoạt động chính (như lập kế hoạch, thiết kế, kiểm tra chất lượng), tập hợp chi phí cho từng hoạt động, sau đó sử dụng các tiêu thức phù hợp (cost drivers) để phân bổ chi phí hoạt động vào từng công trình. Phương pháp này giúp việc tập hợp và phân bổ chi phí trở nên chính xác hơn nhiều, cung cấp một cái nhìn rõ ràng về chi phí thực tế của từng hợp đồng. Từ đó, việc tính giá thành sản phẩm xây lắp trở nên đáng tin cậy, hỗ trợ đắc lực cho việc định giá, phân tích khả năng sinh lời và ra quyết định chiến lược.

4.1. Xác định các hoạt động và trung tâm chi phí tại TEDI SOUTH

Bước đầu tiên để triển khai mô hình ABC là phân tích và xác định các hoạt động chính tại các xí nghiệp sản xuất của TEDI SOUTH. Luận văn đề xuất các hoạt động như: lập đề cương, khảo sát hiện trường, xử lý số liệu, thiết kế kỹ thuật, kiểm tra hồ sơ, quản lý dự án. Sau khi xác định hoạt động, chi phí nguồn lực (lương nhân viên gián tiếp, khấu hao, chi phí văn phòng) sẽ được phân bổ vào các trung tâm hoạt động này. Quá trình này đòi hỏi sự khảo sát và phỏng vấn kỹ lưỡng để đảm bảo chi phí được ghi nhận chính xác cho từng hoạt động.

4.2. Lựa chọn tiêu thức phân bổ và tính toán lại chi phí

Sau khi có chi phí cho từng trung tâm hoạt động, bước tiếp theo là xác định tiêu thức phân bổ (cost driver) phù hợp cho mỗi hoạt động. Ví dụ, chi phí của hoạt động thiết kế có thể được phân bổ dựa trên số giờ thiết kế; chi phí hoạt động kiểm tra hồ sơ có thể phân bổ theo số lần kiểm tra. Luận văn minh họa cách áp dụng các tiêu thức này để phân bổ lại chi phí sản xuất chung cho từng công trình. Kết quả cho thấy chi phí của các công trình có sự thay đổi đáng kể so với phương pháp truyền thống, phản ánh chính xác hơn mức độ tiêu hao nguồn lực.

V. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào kiểm soát chi phí thực tiễn

Việc hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí không chỉ dừng lại ở việc tính toán chính xác hơn mà còn phải được ứng dụng để tăng cường khả năng quản trị. Luận văn đề xuất các công cụ và báo cáo cụ thể để kiểm soát chi phí trong doanh nghiệp xây dựng như TEDI SOUTH một cách hiệu quả. Dựa trên dữ liệu từ hệ thống định mức và phương pháp ABC, công ty có thể thiết kế các báo cáo kiểm soát chi phí chi tiết cho từng bộ phận, từng công trình. Các báo cáo này so sánh chi phí thực tế với chi phí định mức hoặc dự toán, phân tích các biến động về giá và lượng, từ đó xác định trách nhiệm của các nhà quản lý. Hơn nữa, luận văn còn đề xuất việc xác định chi phí mục tiêu (target costing) làm cơ sở cho việc kiểm soát chi phí ngay từ giai đoạn thiết kế và báo giá. Bằng cách lấy giá bán mong muốn trừ đi lợi nhuận mục tiêu, công ty sẽ xác định được chi phí tối đa cho phép, từ đó thúc đẩy các nỗ lực cắt giảm chi phí trong toàn bộ vòng đời dự án. Đây là cách tiếp cận của kế toán quản trị chi phí hiện đại, giúp doanh nghiệp chủ động trong việc quản lý lợi nhuận.

5.1. Thiết kế báo cáo kiểm soát và đánh giá hiệu quả quản lý

Luận văn đề xuất mẫu báo cáo kiểm soát chi phí dùng để đánh giá trách nhiệm quản lý. Báo cáo này chỉ trình bày các chi phí có thể kiểm soát được tại một bộ phận, so sánh giữa thực tế và dự toán. Việc phân tích chênh lệch giúp nhà quản lý cấp cao xác định nguyên nhân và đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp. Công cụ này tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm về chi phí tại các trung tâm, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động chung.

5.2. Vận dụng chi phí mục tiêu để phục vụ việc ra quyết định

Thay vì tính chi phí rồi cộng thêm lợi nhuận để ra giá bán, phương pháp chi phí mục tiêu tiếp cận ngược lại. Luận văn gợi ý TEDI SOUTH nên xác định giá thị trường chấp nhận được cho một dịch vụ tư vấn, từ đó xác định chi phí mục tiêu cần đạt được. Cách tiếp cận này buộc doanh nghiệp phải tìm mọi cách để tối ưu hóa quy trình, cải tiến kế toán chi phí và cắt giảm các lãng phí không cần thiết ngay từ đầu, đảm bảo khả năng cạnh tranh về giá và lợi nhuận.

5.3. Đề xuất thiết kế phần mềm hạch toán chi phí theo ABC

Để các giải pháp mang tính khả thi, luận văn còn đề xuất việc thiết kế một phần mềm kế toán chuyên dụng. Phần mềm này sẽ tự động hóa quá trình hạch toán chi phí sản xuất và thực hiện phân bổ chi phí theo mô hình ABC. Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ giúp giảm thiểu sai sót do thao tác thủ công mà còn cung cấp thông tin quản trị một cách nhanh chóng, kịp thời, giúp ban lãnh đạo có đủ dữ liệu để đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt, ngành tư vấn thiết kế hạ tầng giao thông đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế quốc gia. Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Giao thông Vận tải Phía Nam (TEDI SOUTH) với lịch sử hơn 30 năm hình thành và đội ngũ 365 lao động trình độ cao phải đối mặt trực tiếp với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn tư vấn quốc tế. Thực tiễn vận hành cho thấy 100% các công trình xây dựng cơ bản đều yêu cầu lập dự toán chi tiết và xác định giá dự thầu chính xác nhằm bảo đảm khả năng trúng thầu đi đôi với hiệu quả sinh lời.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ việc TEDI SOUTH vẫn duy trì hệ thống kế toán chi phí truyền thống và xử lý thông tin bán thủ công. Cơ chế này tiềm ẩn nguy cơ làm sai lệch giá thành thực tế giữa các công trình quy mô lớn như Cao tốc Sài Gòn – Trung Lương hay Tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát toàn diện thực trạng hạch toán, nhận diện các điểm nghẽn trong công tác tập hợp và phân bổ chi phí, từ đó xây dựng mô hình kế toán chi phí hiện đại dựa trên hoạt động (ABC) và thiết lập hệ thống định mức chi phí chuẩn.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại TEDI SOUTH và các đơn vị trực thuộc trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2009. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp giải pháp giảm thiểu sai lệch thông tin chi phí, hỗ trợ ban lãnh đạo tối ưu hóa 10-15% chi phí quản lý và nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết kế toán quản trị hiện đại, trong đó nền tảng cốt lõi là Phương pháp tính giá thành dựa trên mức độ hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) do Kaplan và Cooper phát triển, kết hợp với Lý thuyết kiểm soát chi phí định mức (Standard Costing) và Phương pháp chi phí mục tiêu (Target Costing). Khung lý thuyết này giúp giải quyết triệt để sự thiếu hụt của kế toán truyền thống đối với các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật cao.

Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành căn bản:

• Chi phí sản xuất dịch vụ tư vấn: Toàn bộ hao phí nguồn lực phát sinh phục vụ quá trình khảo sát, thiết kế và giám sát công trình.
• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Giới hạn không gian, quy trình hoặc hợp đồng kinh tế cụ thể để ghi nhận và tính toán chi phí.
• Trung tâm hoạt động (Activity Center): Các bộ phận hoặc quá trình phát sinh hoạt động tiêu hao nguồn lực như lập đề cương, đo đạc ngoại nghiệp hay thiết kế bản vẽ.
• Tiêu thức phân bổ chi phí (Cost Drivers): Thước đo lượng hóa số lần thực hiện, thời gian tiêu hao hoặc mức độ phức tạp của hoạt động.
• Chi phí mục tiêu: Mức chi phí tối đa cho phép để đạt được tỷ suất lợi nhuận biên mong muốn trên cơ sở giá trúng thầu đã xác định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ hệ thống sổ sách kế toán, bảng cân đối tài khoản, báo cáo tài chính kiểm toán và hồ sơ dự toán công trình tại TEDI SOUTH giai đoạn 2006-2009. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu được xác định tại 1 xí nghiệp tiêu biểu là Xí nghiệp Tư vấn Thiết kế Cầu Đường, kết hợp với bộ dữ liệu tổng hợp từ 365 nhân sự thuộc 8 phòng ban và xí nghiệp trực thuộc toàn công ty.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu điển hình có chủ đích (purposive sampling). Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ việc Xí nghiệp Cầu Đường đảm nhận khối lượng công việc lớn nhất, tích hợp đầy đủ các giai đoạn từ khảo sát địa chất, trắc đạc địa hình đến thiết kế kết cấu phức tạp với các hợp đồng tiêu biểu như Dự án Cao tốc Long Thành – Dầu Giây. Phương pháp phân tích kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích phương sai sai lệch chi phí (variance analysis) và so sánh định mức kinh tế kỹ thuật theo Thông tư 12/2008/TT-BXD và Thông tư 05/2007/TT-BXD của Bộ Xây dựng. Việc lựa chọn phương pháp này cho phép nhận diện chính xác nguyên nhân gây biến động chi phí giữa dự toán và thực tế trong môi trường sản xuất dịch vụ trí tuệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại TEDI SOUTH làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng về cấu trúc chi phí và mô hình hạch toán:

Thứ nhất, cơ cấu chi phí mang tính đặc thù rõ rệt của ngành dịch vụ tư vấn chất lượng cao. Chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622) và chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) chiếm tỷ trọng áp đảo từ 70% đến 80% tổng giá thành công trình. Ngược lại, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621) chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn khoảng 5% đến 8%, chủ yếu là giấy in, mực vẽ, đĩa CD và mốc định vị khảo sát.

Thứ hai, phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính bình quân hóa. Công ty đang tập hợp chi phí nhân công và chi phí chung theo cấp xí nghiệp rồi phân bổ cào bằng cho các công trình dựa trên tỷ lệ tiền lương hoặc chi phí trực tiếp. Điều này dẫn đến hiện tượng trợ cấp chéo giữa các công trình, khiến chi phí thực tế của các dự án kỹ thuật phức tạp bị đánh giá thấp hơn 15% đến 20% so với chi phí tiêu hao thực, trong khi các dự án đơn giản lại chịu gánh nặng chi phí quá cao.

Thứ ba, sự chậm trễ trong xử lý thông tin do quy trình bán thủ công. Hệ thống kế toán theo hình thức chứng từ ghi sổ khiến thông tin chi phí thường bị trễ từ 15 đến 30 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán. Điều này làm mất đi tính kịp thời của thông tin kế toán quản trị trong việc đưa ra quyết định thương thảo hợp đồng.

Thứ tư, thiếu hụt hệ thống chi phí định mức chuẩn hóa và báo cáo kiểm soát theo trung tâm trách nhiệm. Công ty chủ yếu dựa vào định mức giá trị dự toán nhà nước ban hành để khoán nội bộ mà chưa xây dựng được hệ thống định mức nội bộ gắn liền với năng suất lao động thực tế của từng nhóm kỹ sư.

Thảo luận kết quả

Các tồn tại nêu trên bắt nguồn từ việc công ty chưa tách biệt rõ ràng giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí. Doanh nghiệp phụ thuộc vào các văn bản pháp quy của nhà nước mà chưa xây dựng hệ thống đo lường nguồn lực theo hoạt động.

Để khắc phục hiện tượng biến động chi phí không kiểm soát được, dữ liệu chi phí cần được trình bày trực quan thông qua bảng phân tích phương sai hai nhân tố (biến động giá và biến động lượng) đối với biến phí, kết hợp bảng phân tích biến động dự toán và biến động khối lượng đối với định phí. Đồng thời, doanh nghiệp nên sử dụng biểu đồ phân bổ chi phí ABC đa chiều để minh họa tỷ trọng chi phí gián tiếp tiêu hao qua từng hoạt động chức năng. Khi so sánh với các nghiên cứu kế toán quản trị quốc tế trong ngành kỹ thuật, việc chuyển đổi sang mô hình ABC giúp phản ánh chính xác 95% mức độ tiêu hao nguồn lực thực tế, tạo nền tảng vững chắc cho công tác quản trị giá bán và kiểm soát trách nhiệm phòng ban.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí tại TEDI SOUTH, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao:

• Tái cấu trúc quy trình phân loại và áp dụng mô hình phân bổ chi phí theo hoạt động (ABC): Xác định rõ các trung tâm hoạt động tại các xí nghiệp (như lập đề cương, khoan khảo sát, phân tích mẫu, thiết kế đồ án, thẩm định KCS) và lựa chọn tiêu thức phân bổ thích hợp theo số giờ máy, số giờ lao động kỹ thuật hoặc số lần nghiệm thu. Mục tiêu nâng độ chính xác của giá thành công trình lên 95%, thực hiện trong lộ trình 6 tháng dưới sự chủ trì của Phòng Tài chính – Kế toán.

• Chuẩn hóa hệ thống chi phí định mức nội bộ: Ứng dụng phương pháp phân tích kỹ thuật kết hợp dữ liệu lịch sử để xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu, định mức nhân công thiết kế và định mức khấu hao phần mềm bản quyền (Nova, RM2000). Đích ngắm là kiểm soát biên độ sai lệch chi phí trong khoảng ±3%, triển khai trong 3 đến 6 tháng bởi Ban Giám đốc và Phòng Quản lý Kinh doanh.

• Xây dựng hệ thống báo cáo kiểm soát chi phí gắn với trách nhiệm quản lý: Thiết lập các mẫu báo cáo phân tích biến động chi phí định kỳ hàng tháng cho từng Giám đốc xí nghiệp và Chủ nhiệm đồ án. Mục tiêu bảo đảm 100% các công trình trọng điểm được giám sát chi phí theo thời gian thực, hoàn thành áp dụng sau 3 tháng do Kế toán trưởng điều hành.

• Phát triển phần mềm kế toán quản trị chi phí tích hợp ABC: Xây dựng mô-đun phần mềm chuyên dụng liên kết dữ liệu giữa phòng kế toán và các xí nghiệp sản xuất, tự động hóa quy trình phân bổ chi phí gián tiếp. Mục tiêu cắt giảm 70% thời gian tổng hợp số liệu kế toán, triển khai toàn diện trong 12 tháng bởi Bộ phận Tin học và Phòng Kế toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc và Nhà quản trị doanh nghiệp tư vấn xây dựng công trình: Nắm bắt phương pháp luận thiết lập giá bỏ thầu cạnh tranh, tối ưu hóa 10-15% chi phí vận hành và nâng cao năng lực điều hành tổng thể.
• Trưởng phòng Tài chính – Kế toán và Chuyên viên kế toán quản trị: Sử dụng làm tài liệu hướng dẫn từng bước để thiết kế hệ thống kế toán chi phí theo hoạt động (ABC) và lập báo cáo kiểm soát chi phí nội bộ chuẩn mực.
• Kỹ sư lập dự toán và Chuyên viên đấu thầu: Hiểu rõ cơ cấu cấu thành giá thành thực tế, từ đó phối hợp chặt chẽ với bộ phận kế toán để tính toán chính xác chi phí mục tiêu cho từng gói thầu giao thông.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán: Tiếp cận một công trình nghiên cứu điển hình về ứng dụng lý thuyết ABC vào thực tiễn doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật cao tại Việt Nam với hệ thống số liệu thực chứng chi tiết.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao doanh nghiệp tư vấn thiết kế như TEDI SOUTH cần áp dụng phương pháp ABC thay vì phương pháp truyền thống? Bởi vì chi phí sản xuất chung và chi phí nhân công tại TEDI SOUTH chiếm trên 75% tổng chi phí sản xuất. Phương pháp truyền thống phân bổ cào bằng theo tiền lương trực tiếp sẽ làm sai lệch giá thành từ 15% đến 20%, trong khi ABC phản ánh chính xác nguồn lực tiêu hao theo từng hoạt động thực tế.

• Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu thấp ảnh hưởng thế nào đến kế toán chi phí tại TEDI SOUTH? Chi phí nguyên vật liệu chỉ chiếm khoảng 5% đến 8% và thường xuất dùng ngay không qua kho. Kế toán không cần tập trung quá nhiều nguồn lực vào quản lý tồn kho vật tư mà phải chuyển trọng tâm sang kiểm soát chi phí giờ công lao động kỹ sư và khấu hao máy móc phần mềm chuyên dụng.

• Làm thế nào để xây dựng định mức chi phí cho các sản phẩm dịch vụ trí tuệ mang tính đơn chiếc? Doanh nghiệp cần kết hợp phương pháp khảo sát kỹ thuật thao tác với phương pháp thống kê số liệu lịch sử nhiều kỳ. Việc phân loại công trình theo cấp kỹ thuật và quy mô địa hình giúp chuẩn hóa định mức giờ công thiết kế với biên độ dung sai cho phép dưới 5%.

• Vai trò của chi phí mục tiêu (Target Costing) trong công tác đấu thầu công trình giao thông là gì? Chi phí mục tiêu được xác định bằng cách lấy giá trúng thầu dự kiến trừ đi tỷ suất lợi nhuận biên mong muốn. Đây là kim chỉ nam giúp nhà quản trị khống chế mức trần chi phí được phép phát sinh ngay từ giai đoạn lập đề cương khảo sát và thiết kế.

• Phần mềm kế toán quản trị tích hợp ABC mang lại lợi ích cụ thể nào cho TEDI SOUTH? Phần mềm giúp tự động hóa việc thu thập dữ liệu từ các xí nghiệp, giảm 70% thời gian xử lý thủ công, hỗ trợ trích xuất tức thì các báo cáo phân tích biến động chi phí giúp Ban Giám đốc ra quyết định điều hành kịp thời.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán chi phí và kế toán quản trị trong doanh nghiệp dịch vụ tư vấn xây dựng cơ bản.
• Phân tích sâu sắc thực trạng hạch toán chi phí tại TEDI SOUTH, chỉ ra các điểm nghẽn lớn trong cơ chế phân bổ chi phí chung và xử lý thông tin.
• Thiết lập thành công mô hình kế toán chi phí theo hoạt động (ABC) phù hợp với quy trình sản xuất khép kín từ khảo sát, thiết kế đến giám sát tác giả.
• Đề xuất hệ thống định mức chi phí nội bộ và mô hình phần mềm kế toán quản trị, giúp tiết kiệm 15% đến 20% chi phí gián tiếp và nâng cao năng lực trúng thầu.
• Lộ trình triển khai giải pháp được hoạch định chi tiết trong 12 tháng, tạo bước đột phá trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Đây là tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị cao dành cho các nhà quản lý và chuyên gia tài chính. Hãy áp dụng ngay mô hình kế toán chi phí hiện đại để chuẩn hóa 100% quy trình kiểm soát chi phí và bứt phá lợi nhuận cho doanh nghiệp của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ 1. Kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm 1. Khái niệm, phân loại chi phí và giá thành 1.1 Khái niệm ™ Khái niệm chi phí: Bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn hoạt động sản xuất kinh doanh đều cần các yếu tố đầu vào - chi phí. Chi phí bao gồm rất nhiều khoản khác nhau như chi phí về nguyên vật liệu, chi phí về nhân công, chi phí về khấu hao tài sản cố định.

Một cách tổng quát, chi phí là toàn bộ hao phí các nguồn lực của doanh nghiệp dưới hình thức tiền tệ, chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Chi phí có các đặc điểm: vận động, thay đổi không ngừng; mang tính đa dạng và phức tạp gắn liền với tính đa dạng, phức tạp của ngành nghề sản xuất, quy trình sản xuất. Đối với người quản lý, chi phí là một trong những mối quan tâm hàng đầu vì lợi nhuận thu được nhiều hay ít chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi những chi phí đã chi ra, chi phí còn được xem là một trong những tiêu chí để đánh giá hiệu quả quản lý. ™ Khái niệm giá thành: Giá thành sản phNm là biểu hiện bằng tiền của những chi phí sản xuất gắn liền với một kết quả sản xuất nhất định.

N hư vậy, giá thành sản phẩm là một đại lượng xác định, biểu hiện mối liên hệ tương quan giữa hai đại lượng: chi phí sản xuất đã bỏ ra và kết quả sản xuất đã đạt được. Bản chất của giá thành là chi phí, giá thành thể hiện mối tương quan giữa chi phí với kết quả đạt được trong từng giai đoạn nhất định. Giá thành được xem là thước đo mức chi phí tiêu hao phải bù đắp sau mỗi chu kỳ sản xuất kinh doanh, là một công cụ quan trọng để doanh nghiệp kiểm soát và đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong nền kinh tế thị trường, giá thành cùng với chất lượng sản phNm luôn là hai vấn đề được quan tâm của các nhà sản xuất.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Phân loại ™ Phân loại chi phí: Căn cứ vào các tiêu thức khác nhau để phân chia chi phí thành nhiều loại khác nhau phục vụ cho yêu cầu quản lý doanh nghiệp, quản lý chi phí và kiểm soát phí. Sự phân loại chi phí phụ thuộc vào hình thức và mục tiêu của hệ thống thông tin trong nội bộ doanh nghiệp. a/ Phân loại chi phí theo yếu tố: Theo tiêu thức phân loại này, toàn bộ chi phí của doanh nghiệp được chia thành các yếu tố sau: Chi phí nguyên vật liệu; Chi phí nhân công; Chi phí khấu hao tài sản cố định; Chi phí dịch vụ mua ngoài; Chi phí khác bằng tiền. Từng loại chi phí được nêu ra ở đây không thể hiện được quan hệ giữa nó với quá trình sản xuất cũng như kết quả sản xuất.

Cách phân loại chi phí này có tác dụng giải trình kết quả sản xuất kinh doanh trong kỳ kế toán, được trình bày trong thuyết minh báo cáo tài chính phục vụ cho yêu cầu thông tin và quản trị doanh nghiệp. Phân loại chi phí theo cách này có tác dụng rất lớn trong quản lý chi phí, nó cho biết nguồn gốc, nguyên nhân phát sinh chi phí và kết cấu tỷ trọng từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. N ó là tài liệu tham khảo để lập dự toán chi phí, lập kế hoạch cung cấp vật tư, quỹ lương, tính toán yêu cầu vốn cần cho sản xuất kinh doanh. b/ Phân loại chi phí theo các khoản mục cấu tạo giá thành sản phẩm Mục tiêu của việc phân loại chi phí theo khoản mục giúp tập hợp chi phí, xác định giá thành sản phNm, lập báo cáo tài chính, qua đó cũng thấy được chi phí gắn liền với chức năng họat động của doanh nghiệp.

Toàn bộ chi phí được chia thành 2 loại: b1. Chi phí sản xuất: là những chi phí liên quan đến quá trình chế tạo sản phNm hoặc dịch vụ trong một thời kỳ nhất định như: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí của những loại nguyên vật liệu cấu thành thực thể của sản phNm, có thể xác định được một cách tách biệt, rõ ràng, cụ thể cho từng sản phNm. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm nguyên vật liệu chính và chi phí nguyên vật liệu phụ.

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được hạch toán trực tiếp vào đối tượng chịu phí. Chi phí nhân công trực tiếp: là chi phí tiền lương chính, tiền lương phụ, các khoản trích theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn) và các khoản phải trả khác được tính vào chi phí theo quy định cho công nhân trực tiếp chế tạo ra sản phNm. Chi phí nhân công trực tiếp có thể xác định rõ ràng, cụ thể và tách biệt cho từng đối tượng chịu phí. Chi phí sử dụng máy thi công: là các khoản chi phí trực tiếp liên quan đến việc sử dụng máy thi công như: chi phí tiền lương, phụ cấp lương phải trả cho công nhân trực tiếp điều khiển; chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu phục vụ máy thi công; chi phí khấu hao; chi phí thuê sửa máy thi công và các chi phí khác bằng tiền phục vụ vận hành sử dụng máy thi công.

Chi phí máy thi công không bao gồm khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo quy định của công nhân điều khiển máy, khoản này được tính vào chi phí sản xuất chung. Chi phí sử dụng máy thi công phát sinh ở các doanh nghiệp xây lắp. Chi phí sản xuất chung: là những chi phí cần thiết khác để sản xuất ra sản phNm ngoài chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Chi phí sản xuất chung là chi phí tổng hợp bao gồm nhiều yếu tố khác nhau nhưng có cùng tính chất như: chi phí nguyên vật liệu và công cụ dùng ở phân xưởng, chi phí lương nhân viên gián tiếp ở phân xưởng, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí sửa chữa bảo trì máy móc sử dụng trong sản xuất, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí bằng tiền khác dùng ở phân xưởng.

Phân loại chi phí như trên giúp cho việc dự toán được các khoản mục chi phí trọng yếu trong chi phí sản xuất, cung cấp số liệu cho công tác xây dựng định mức chi phí, phân tích biến động chi phí nhằm mục đích kiểm soát phí. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chi phí ngoài sản xuất: là những chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phNm và quản lý chung toàn doanh nghiệp như chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Chi phí bán hàng: là toàn bộ những chi phí phát sinh cần thiết để tiêu thụ sản phNm, hàng hóa; bao gồm các khoản chi phí như: vận chuyển, bốc vác, bao bì, chi phí quảng cáo, lương nhân viên bán hàng, hoa hồng bán hàng, khấu hao tài sản cố định và những chi phí liên quan đến dự trữ, bảo quản sản phNm, hàng hóa,… Chi phí quản lý doanh nghiệp: là toàn bộ những chi phí chi ra cho việc tổ chức và quản lý trong toàn doanh nghiệp.

Đó là những chi phí hành chính, kế toán, quản lý chung, chi phí nghiên cứu và phát triển, chi phí tài chính, … Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động giúp cho việc quản lý chi phí được chặt chẽ và tính giá thành sản phNm một cách chính xác. Tạo cơ sở cho việc tổ chức theo dõi, kiểm tra, kiểm soát chi phí một cách chặt chẽ hơn và dễ dàng đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận sản xuất kinh doanh trên cơ sở so sánh chi phí bỏ ra với kết quả thực hiện được của từng bộ phận. c/ Phân loại chi phí theo mối quan hệ với thời kỳ xác định kết quả kinh doanh c1. Chi phí sản phẩm: là những chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phNm hay quá trình mua hàng hóa.

Chi phí sản phNm được xem là gắn liền với từng đơn vị sản phNm, hàng hóa khi chúng được sản xuất ra hoặc được mua vào, chúng gắn liền với sản phNm, hàng hóa tồn kho chờ bán và khi sản phNm hàng hóa được tiêu thụ thì mới trở thành phí tổn để xác định kết quả kinh doanh. Chi phí thời kỳ: là những chi phí phát sinh trong kỳ sản xuất kinh doamh, có ảnh hưởng đến lợi nhuận của kỳ chúng phát sinh. Chi phí thời kỳ có liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều sản phNm khác nhau. Chi phí thời kỳ bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

Phân loại chi phí như trên có tác dụng tích cực trong việc xác định chính xác giá thành sản phNm, tính đúng hao phí cần bù đắp và xác định kết quả kinh doanh trong từng thời kỳ nhất định. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 d/ Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí Cách phân loại này căn cứ vào sự thay đổi của chi phí khi có sự thay đổi của mức độ hoạt động kinh doanh, theo cách phân loại này chi phí được chia thành 3 loại: biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp. Biến phí: là những khoản chi phí thay đổi theo quy mô sản xuất ví dụ như lao động, nguyên vật liệu, chi phí hoa hồng,. Biến phí quan hệ tỷ lệ thuận với biến động về mức độ hoạt động.

Biến phí chỉ phát sinh khi có hoạt động sản xuất kinh doanh, khi không hoạt động biến phí baèng khoâng. Định phí: là những chi phí mà tổng số của nó không thay đổi khi mức họat động thay đổi trong phạm vi phù hợp. Phạm vi phù hợp là phạm vi giữa khối lượng sản phNm tối thiểu và khối lượng sản phNm tối đa mà doanh nghiệp dự định sản xuất. Định phí tỷ lệ nghịch với với mức độ hoạt động sản xuất kinh doanh, nếu mức độ hoạt động sản xuất kinh doanh càng cao thì định phí cho 1 đơn vị sản phNm càng thấp.

Định phí có 2 đặc điểm: - Tổng định phí giữ nguyên khi sản lượng thay đổi trong phạm vi phù hợp. - Định phí trên một đơn vị sản phNm thay đổi khi sản lượng thay đổi d3. Chi phí hỗn hợp: loại chi phí mà bản thân nó gồm cả các yếu tố bieán phí lẫn định phí.