CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUỸ ĐẦU TƯ 1.1 Khái niệm: QĐT là một định chế tài chính trung gian trên thị trường vốn. Nguồn vốn của quỹ được huy động từ các NĐT cá nhân, các tổ chức tài chính…và được ủy thác cho các nhà quản lý QĐT chuyên nghiệp tiến hành đầu tư vào chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu, các chứng khoán phái sinh, tiền tệ hay các loại tài sản khác) với mục đích mang lại lợi nhuận hợp pháp cao nhất với mức rủi ro thấp nhất có thể cho những người góp vốn thành lập quỹ 1.2 Vai trò của Quỹ đầu tư: 1.1 Vai trò của quỹ đối với người đầu tư: Khi các NĐT cảm thấy không đủ kiến thức, kinh nghiệm và thời gian để trực tiếp hoạt động trên TTCK, họ tìm đến những tổ chức đầu tư chuyên nghiệp để ủy thác số tiền đầu tư của mình. Như vậy, so với hình thức đầu tư trực tiếp của từng cá nhân thì hình thức đầu tư thông qua QĐT có những lợi thế nhất định: • Đa dạng hóa danh mục đầu tư, giảm thiểu rủi ro: QĐT hình thành trên cơ sở tập hợp những số tiền nhỏ thành một khoản lớn sẽ giúp các NĐT dù chỉ có ít vốn vẫn tham gia vào các dự án đầu tư lớn, điều này cho phép họ vẫn thu được lợi nhuận và giảm thiểu được rủi ro trên cơ sở phân tán đầu tư. • Chi phí hoạt động thấp Việc đầu tư thông qua QĐT sẽ tiết kiệm được các chi phí tính trên từng đồng vốn đầu tư so với đầu tư riêng lẻ cá nhân bởi lẽ những người quản lý chuyên nghiệp có lợi thế trong việc tiếp cận các dự án đầu tư và thường được hưởng các ưu đãi về chi phí giao dịch • Thực hiện đầu tư rất thuận lợi: -1- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NĐT không mất nhiều thời gian và thủ tục phiền hà cho việc đầu tư.
NĐT cá nhân nếu đầu tư nhiều vào nhiều loại cổ phiếu sẽ mất nhiều thời gian cho việc nhận cổ tức, kê khai thu nhập để nộp thuế thu nhập. Đầu tư thông qua quỹ thì công việc này sẽ chỉ phải làm một lần và công ty đầu tư sẽ có các bộ phận chuyên môn để giúp NĐT thực hiện công việc này • Giá trị đầu tư tối thiểu NĐT có khả năng đầu tư gần như bất kỳ số tiền nào mình có vào bất kỳ thời gian nào, bởi vì quỹ chào bán cổ phiếu liên tục. • Dễ chọn lựa Có hàng trăm quỹ nhưng mỗi quỹ chỉ có một mục tiêu đầu tư được định trước. Điều này sẽ nói cho NĐT biết loại đầu tư nào mà người quản lý sẽ thực hiện bằng tiền của ông ta.
Điều này sẽ thỏa mãn nhu cầu, mục đích đa dạng của NĐT (cần đảm bảo an toàn vốn, muốn có thu nhập đều đặn thường xuyên, chấp nhận rủi ro cao để mong thu được lợi nhuận cao…) • Tăng tính thanh khoản cho tài sản đầu tư: Việc chuyển đổi tài sản thành tiền mặt với chi phí thấp nhất trong thời gian ngắn nhất luôn là tiêu chí hàng đầu đối với mỗi NĐT. Chứng chỉ QĐT chính là một loại chứng khoán, do vậy, người đầu tư hoàn toàn có thể mua bán nó trên TTCK hoặc bán lại cho bản thân Quỹ (nếu là QĐT dạng mở).2 Vai trò của quỹ đối với công ty muốn huy động vốn Bên cạnh lợi ích của NĐT, bản thân các DN sử dụng vốn cũng có những lợi ích nhất định: - Các DN có khả năng thu hút được nguồn vốn với chi phí thấp hơn khi vay qua hệ thống ngân hàng - Việc đầu tư vốn vào DN thông qua QĐT thường có giới hạn nhất định nên các DN vẫn đảm bảo tự chủ trong hoạt động kinh doanh mà không bị chi phối như các cổ đông lớn của DN - Bên cạnh đó, trong quá trình hoạt động, QĐT không chỉ thuần túy là nơi cung cấp vốn cho DN, mà còn là nơi cung cấp các thông tin tin cậy và là nơi đánh giá -2- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiệu quả các dự án, qua đó giúp cho các DN đánh giá được tính khả thi của các dự án đầu tư.3 Vai trò của quỹ đầu tư đối với chính phủ - QĐT có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc góp phần huy động nguồn vốn cho xã hội. Do số tiền quỹ huy động được là rất lớn, và số tiền này chỉ nhằm mục đích đầu tư nên nó đóng vai trò rất quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến trình CPH các DNNN và góp phần giải quyết những khó khăn về vốn cho các DN trong nước. - Không những thế, các QĐT còn khuyến khích được dòng chảy vốn nước ngoài.
Đối với luồng vốn gián tiếp, việc đầu tư vào Quỹ sẽ loại bỏ các hạn chế của họ về giao dịch mua bán chứng khoán trực tiếp, về kiến thức và thông tin về chứng khoán cũng như giảm thiểu các chi phí đầu tư. Đối với luồng vốn đầu tư trực tiếp, QĐT góp phần thúc đẩy các dự án bằng cách tham gia góp vốn vào các liên doanh hay mua lại một phần vốn của bên đối tác, tạo thuận lợi cho NĐTNN trong việc thu hồi vốn cũng như tăng được sức mạnh trong nước ở các liên doanh. - Trong một số trường hợp đặc biệt, chính phủ còn kêu gọi sự hỗ trợ của các quỹ trong việc giải quyết các vấn đề cấp bách có liên quan đến thị trường tài chính, cụ thể là TTCK. Cụ thể là trong thời gian chứng khoán đi xuống, chính phủ từng yêu cầu các QĐT ngưng việc bán chứng khoán ra để giúp NĐT nhỏ lẻ yên tâm về mặt tâm lý, giúp cho giá chứng khoán trên thị trường tăng lên.
- QĐT bằng nguồn vốn và nguồn nhân lực có năng lực cao về tài chính và quản lý sẽ góp phần thúc đẩy các công ty mà họ đầu tư ngày càng phát triển hơn nữa - QĐT cũng tạo điều kiện cho việc phát triển các kỹ năng của thị trường trong nước do họ thường đòi hỏi các tiêu chuẩn cao về lưu ký, thanh toán và thanh toán bù trừ, tiết lộ thông tin và quản lý nói chung. -3- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Vai trò của quỹ đối với TTCK Trong quá trình hoạt động, các QĐT sẽ vừa tạo ra chứng khoán, vừa tạo ra nhu cầu giao dịch chứng khoán và hướng cho việc giao dịch chứng khoán trên thị trường diễn ra đều đặn. Điều này có nghĩa là QĐT hỗ trợ tích cực cho việc hình thành và phát triển TTCK. Cụ thể: - Cung: góp phần vào việc tạo ra hàng hóa trên TTCK.
Thông qua việc thúc đẩy quá trình CPH, số lượng DN cổ phần hóa sẽ gia tăng. Điều này đồng nghĩa với số lượng và chủng loại cổ phiếu trên thị trường sẽ gia tăng, tức là cung tăng. - Cầu: Số người có tiền nhàn rỗi và nhu cầu đầu tư nhiều nhưng ít ai có đủ khả năng và thời gian để phân tích hoạt động của các công ty phát hành cổ phiếu ngay cả khi các công ty này đưa ra thông tin chi tiết và chính xác về hoạt động của mình. Tóm lại, QĐT đóng một vị trí rất quan trọng, là một bộ phận cần thiết trong cơ cấu TTCK, đặc biệt là các TTCK mới nổi.3 Các hạn chế đầu tư của quỹ công chúng: Tuy QĐT có một vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nhưng bản thân việc đầu tư của quỹ công chúng cũng có những hạn chế sau: ¾ Vốn và tài sản của quỹ công chúng chỉ được đầu tư vào chứng khoán hoặc tài sản khác phù hợp với điều lệ quỹ và quy định của pháp luật.
Việc đầu tư vốn và tài sản của quỹ công chúng phải tuân thủ các hạn chế sau: - Một quỹ công chúng không được góp vốn hay đầu tư vào chứng chỉ quỹ của chính quỹ công chúng đó hoặc của một quỹ khác. - Một quỹ công chúng không được đầu tư vào quá 15% tổng giá trị chứng khoán đang lưu hành của một tổ chức phát hành -4- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Một quỹ công chúng không được đầu tư quá 20% tổng giá trị tài sản quỹ vào chứng khoán đang lưu hành của một tổ chức phát hành. - Một quỹ công chúng không được đầu tư quá 10% tổng giá trị tài sản quỹ vào bất động sản. - Một quỹ công chúng không được đầu tư quá 30% tổng giá trị tài sản quỹ vào các công ty trong cùng một tập đoàn hay một nhóm công ty có quan hệ sở hữu lẫn nhau.
- Vốn và tài sản của quỹ công chúng không được dùng để cho vay hoặc bảo lãnh cho bất kỳ khoản vay nào, không được phép cho vay để tài trợ cho hoạt động của quỹ công chúng, trừ trường hợp vay ngắn hạn để trang trải các chi phí cần thiết cho quỹ công chúng. Tổng giá trị các khoản vay của quỹ công chúng không được vượt quá 1% giá trị tài sản ròng của quỹ công chúng tại mọi thời điểm. Thời hạn vay tối đa không được vượt quá 30 ngày. ¾ Các quỹ công chúng không bị hạn chế đầu tư vào các loại trái phiếu chính phủ.
Cơ cấu đầu tư của quỹ công chúng có thể sai lệch nhưng không được vượt quá 10% và sai lệch phải là kết quả của việc tăng hoặc giảm thị giá tài sản đầu tư và các khoản thanh toán hợp pháp của quỹ công chúng.4 Cơ cấu và tổ chức hoạt động của quỹ đầu tư 1.1 Cơ cấu tổ chức: Hội đồng quản trị: là cơ quan đại diện cho chủ sở hữu của QĐT do cổ đông bầu ra, là cơ quan duy nhất có quyền quyết định mọi vấn đề của quỹ. Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm triển khai các chính sách đầu tư, chọn CTQLQ và giám sát việc tuân thủ các quyết định đề ra. Theo định kỳ Hội đồng quản trị của quỹ sẽ họp xem xét, kiểm tra giám sát tình hình điều hành của CTQLQ để giải quyết những vấn đề nảy sinh. Chỉ có QĐT dạng công ty mới có hội đồng quản trị quỹ.
-5- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ban đại diện quỹ: là các thành viên đại diện quỹ do đại hội người đầu tư bầu ra và hoạt động theo những nguyên tắc được quy định trong điều lệ quỹ. Ban đại diện quỹ thường được thành lập trong các QĐTCK theo mô hình tín thác. Công ty quản lý quỹ: là Công ty có chức năng quản lý, điều hành các QĐTCK Công ty tư vấn đầu tư: là công ty có trách nhiệm lập các dự án đầu tư và phân tích các thông tin để trình Hội đồng quản trị quỹ xem xét, đồng thời cùng CTQLQ thực hiện các dự án đầu tư.