BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------oOo---------- LÊ THỊ THÚY AN PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 - 2011 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------oOo---------- LÊ THỊ THÚY AN PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2011 Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. LÊ TẤN PHƯỚC TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM VIỆN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc TP.
Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 03 năm 2013 Nhận xét của người hướng dẫn khoa học 1. Họ và tên học viên: Lê Thị Thúy An Khóa: 19 2. Đề tài nghiên cứu: “Phân tích các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 - 2011”. Họ và tên Người hướng dẫn khoa học: TS.
Lê Tấn Phước. Đánh giá: (điểm / 10) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn đến Thầy hướng dẫn khoa học – TS. Lê Tấn Phước về những ý kiến đóng góp, những chỉ dẫn và dữ liệu có giá trị giúp tôi hoàn thành luận văn. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến Quý Thầy, Cô trong Khoa Tài chính doanh nghiệp, gia đình và bạn bè (đặc biệt bạn Nguyễn Văn Công và Nguyễn Ngọc Thùy Vân) hết lòng ủng hộ và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này.
Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 03 năm 2013 Học viên Lê Thị Thúy An LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Phân tích các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 - 2011”, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Tấn Phước là công trình nghiên cứu nghiêm túc và được đầu tư kỹ lưỡng của tôi. Các số liệu trong luận văn hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy. Học viên Lê Thị Thúy An LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh mục bảng: Bảng 1: Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây Bảng 2: Các giả thuyết Bảng 3: Đo lường đa cộng tuyến Bảng 4: Thống kê mô tả Bảng 5: Tóm tắt mô hình A Bảng 6: Tóm tắt mô hình B Bảng 7: Tóm tắt mô hình C Bảng 8: Tóm tắt mô hình D Danh mục phụ lục: Phụ lục 1: Các kết quả hồi quy của tỷ lệ nợ TDBV, LDBV và SDBV trong mô hình A Phụ lục 2: Các kết quả hồi quy của tỷ lệ nợ TDMV, LDMV và SDMV trong mô hình B Phụ lục 3: Các kết quả hồi quy của tỷ lệ nợ TDBV, LDBV, SDBV, TDMV, LDMV và SDMV trong mô hình C Phụ lục 4: Các kết quả hồi quy của tỷ lệ nợ TDBV, LDBV, SDBV, TDMV, LDMV và SDMV trong mô hình D Phụ lục 5: Đo lường đa cộng tuyến Phụ lục 6: Bảng dữ liệu Phụ lục 7: Danh sách các công ty trong mẫu nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC VIẾT TẮT OLS: Bình phương tuyến tính nhỏ nhất (Ordinary Least Squares) PROF: Lợi nhuận (Profitability) SIZE: Quy mô doanh nghiệp (Size) GROW: Cơ hội tăng trưởng (Growth Opportunities) TANG: Tài sản hữu hình (Asset Tangibility) NDTS: Tấm chắn thuế không sử dụng nợ (None - debt tax shields) VOL: Rủi ro kinh doanh (Volatility) LIQ: Tính thanh khoản (Liquidity) UNI: Đặc điểm riêng của sản phẩm (Uniqueness) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Tóm tắt:.2 Phạm vi của đề tài nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu .2 Kết cấu luận văn.
Tổng quan lý thuyết.1 Kiệt quệ tài chính (Financial Distress) và Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory).2 Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory).3 Chi phí đại diện (Agency Cost).4 Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây.5 Các yếu tố nội tại của doanh nghiệp.2 Quy mô doanh nghiệp (Size) .3 Cơ hội tăng trưởng (Growth Opportunities) .4 Tài sản hữu hình (Asset Tangibility).5 Tấm chắn thuế không sử dụng nợ (NDTS) .6 Rủi ro kinh doanh (Volatility).7 Tính thanh khoản (Liquidity) .8 Đặc tính riêng của sản phẩm (Uniqueness).16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp nghiên cứu .1 Nguồn dữ liệu.2 Phân tích dữ liệu .1 Biến phụ thuộc.2 Các biến độc lập .3 Mô hình nghiên cứu .1 Phân tích sơ bộ.23 Kiểm tra mức độ vi phạm các giả thiết trong mô hình.23 Kiểm định độ phù hợp của mô hình .24 Thống kê mô tả. Các kết quả từ việc phân tích mô hình.2 Quy mô doanh nghiệp .3 Cơ hội tăng trưởng.4 Tài sản hữu hình.5 Tấm chắn thuế không sử dụng nợ.6 Rủi ro kinh doanh.37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7 Tính thanh khoản .8 Đặc tính riêng của sản phẩm .1 Các hạn chế của đề tài .2 Các kiến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo.42 TÀI LIỆU THAM KHẢO .46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Tóm tắt: Đề tài nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định sự ảnh hưởng của các yếu tố nội tại của doanh nghiệp như lợi nhuận, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, tài sản hữu hình, tấm chắn thuế không sử dụng nợ, rủi ro kinh doanh, tính thanh khoản, đặc tính riêng của sản phẩm đến cấu trúc vốn. Cụ thể, đề tài xem xét các yếu tố này tác động đến cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2011.
Trong nghiên cứu này, Tác giả sử dụng mô hình hồi quy 8 biến để ước lượng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố nội tại của doanh nghiệp đến cấu trúc vốn; cấu trúc vốn được đo bằng giá trị sổ sách hoặc giá thị trường của nợ và vốn chủ sở hữu. Kết quả từ các mô hình hồi quy cho rằng có sự tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê giữa lợi nhuận, tính thanh khoản và đòn bẩy; trong khi quy mô doanh nghiệp lại tương quan thuận có ý nghĩa thống kê với đòn bẩy. Ngoài ra, đề tài nghiên cứu này cho rằng ngoài tỷ lệ nợ trên giá trị sổ sách, thì các tỷ lệ nợ trên giá trị thị trường cũng là một biến phụ thuộc quan trọng nhất, đóng vai trò như chỉ số đại diện cho cấu trúc vốn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Giới thiệu Cấu trúc vốn là một trong những chủ đề được bàn luận nhiều trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Kể từ công trình nghiên cứu của Modigliani và Miller (1958), một câu hỏi được đặt ra là:“Tỷ trọng giữa Nợ và Vốn chủ sở hữu có ảnh hưởng như thế nào đến giá trị doanh nghiệp”. Ngoài ra,”Các yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp” cũng là chủ đề được bàn luận nhiều trong các đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính. Đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về chủ đề “Các yếu tố tác động đến cấu trúc vốn”; và các công trình này cố tìm ra mối tương quan giữa cấu trúc vốn và các yếu tố nội tại của doanh nghiệp.
Các công trình này thường dựa trên đề tài nghiên cứu của Modigliani và Miller (1958 – một đề tài có tính ảnh hưởng sâu rộng), và bằng các phương pháp mới nhất xác định các yếu tố tác động đến cấu trúc vốn. Riêng trong phạm vi của đề tài nghiên cứu này, Tác giả phân tích cấu trúc vốn và các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các công ty phi tài chính niêm yết trên yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2011. Như vậy, mục tiêu của đề tài nghiên cứu này là “Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp” và “Sự khác biệt giữa cấu trúc vốn của các công ty Việt Nam và các nước trên thế giới” để mở rộng và phát triển các nghiên cứu trước đây – những nghiên cứu đã được thực hiện từ những năm 2000. Các dữ liệu của đề tài được thu thập từ các nguồn thứ cấp và được phân tích dựa trên mô hình ước lượng bình phương nhỏ nhất (OLS).
Phương pháp OLS đã được sử dụng trong công trình nghiên cứu của Ozkan (2001), Bennett and Donnelly (2003) và Sinan Akdal (2010) – đây là 3 công trình đã kiểm định mối tương quan giữa tỷ lệ đòn bẩy và các biến phụ thuộc như lợi nhuận, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, tài sản hữu hình, tấm chắn thuế không sử dụng nợ, rủi ro kinh doanh, và tính thanh khoản. Để đạt được mục tiêu này đề tài nghiên cứu sẽ tập trung trả lời các câu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 hỏi sau: Có sự tương quan mật thiết nào giữa cấu trúc vốn và các yếu tố nội tại của doanh nghiệp không. Điểm khác biệt giữa cấu trúc vốn của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam và các nước trên thế giới. Kết cấu luận văn Luận văn được chia thành 6 phần.
Phần <1> – Giới thiệu Phần <2> – Tổng quan lý thuyết: trình bày các lý thuyết cơ bản về cấu trúc vốn và điểm lại các nghiên cứu trước đây về các chủ đề liên quan. Phần <3> – Trình bày phương pháp nghiên cứu, giải thích bộ dữ liệu và mẫu nghiên cứu; mô tả các biến phụ thuộc và biến độc lập trong nghiên cứu. Phần <4> – Phân tích sơ bộ: kiểm tra mức độ vi phạm các giả thiết trong mô hình, kiểm định độ phù hợp của mô hình, thống kê mô tả và kết quả thu được từ các mô hình hồi quy (gồm 4 mô hình A, B, C và D). Phần <5> – Gồm tám mục nhỏ, từng mục sẽ mô tả từng biến độc lập.
Trong phần này, kết quả phân tích từ các mô hình hồi quy sẽ được kết hợp với kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm trước đây và các lý thuyết cấu trúc vốn. Phần <6> – Kết luận: tóm tắt lại những kết quả đạt được, những hạn chế của đề tài nghiên cứu và đưa ra kiến nghị cho các nghiên cứu sau.