Khóa luận tốt nghiệp hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty cổ phần chứng khoán tp hồ chí minh

Khóa luận tốt nghiệp phân tích hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty cổ phần chứng khoán TP Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nguyễn Võ Trang Đài
• Người hướng dẫn: T.S Trần Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Mở Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng
• Đề tài: Hoạt Động Môi Giới Chứng Khoán Tại Công Ty Cổ Phần Chứng Khoán Tp. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.2. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. KẾT CẤU KHÓA LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN
• 2.1. CÔNG TY CHỨNG KHOÁN
• 2.2. HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CỦA CTCK
• 2.3. CÁC NGHIÊN CỨU ĐÃ THỰC HIỆN LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN
• 3. CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG
• 3.1. GIỚI THIỆU CHUNG VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN
• 3.2. CÁC QUY ĐỊNH TRONG HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN
• 3.3. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN Ở HSC
• 3.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN HSC
• 3.5. ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CỦA HSC
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH
• 4.2. GIẢI PHÁP MỞ RỘNG QUY MÔ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI
• 4.2.1. Đa dạng các loại hình dịch vụ
• 4.2.2. Hoàn thiện cơ sở vật chất của công ty
• 4.2.3. Sự liên kết giữa các bộ phận trong CTCK
• 4.2.4. Phát triển nhóm khách hàng nước ngoài làm việc tại Việt Nam
• 4.2.5. Đẩy mạnh chiến lược Marketing
• 4.3. GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI
• 4.3.1. Hệ thống công nghệ thông tin
• 4.3.2. Quản trị thông tin nội bộ
• 4.4. GIẢI PHÁP HỖ TRỢ KHÁC
• 4.4.1. Giải pháp nhân sự
• 4.4.2. Giải pháp chất lượng
• DANH MỤC THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1 Luật chứng khoán 2006
• Phụ lục 2 Luật doanh nghiệp 2005
• Phụ lục 3 Sơ đồ tổ chức nhân sự HSC
• Phụ lục 4 Biểu phí giao dịch tại HSC
• Phụ lục 5 Quy định mở tài khoản đối với khách hàng

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động môi giới chứng khoán tại HSC

Hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC) đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nhà đầu tư với thị trường. HSC đã khẳng định vị thế của mình qua nhiều năm hoạt động, cung cấp dịch vụ môi giới chất lượng cao. Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh của hoạt động môi giới tại HSC, từ lịch sử hình thành đến những thành tựu đạt được.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của HSC

Công ty HSC được thành lập vào năm 2003, nhanh chóng trở thành một trong những công ty chứng khoán hàng đầu tại Việt Nam. HSC đã không ngừng mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ môi giới.

1.2. Vai trò của HSC trong thị trường chứng khoán Việt Nam

HSC không chỉ cung cấp dịch vụ môi giới mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của thị trường chứng khoán Việt Nam. Công ty đã giúp nhiều nhà đầu tư tiếp cận với các cơ hội đầu tư hấp dẫn.

II. Thách thức trong hoạt động môi giới chứng khoán tại HSC

Mặc dù HSC đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động môi giới. Các yếu tố như cạnh tranh gay gắt và biến động thị trường ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của công ty.

2.1. Cạnh tranh từ các công ty chứng khoán khác

Sự gia tăng số lượng công ty chứng khoán đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho HSC. Các công ty mới thường áp dụng chiến lược giá thấp để thu hút khách hàng.

2.2. Biến động thị trường và ảnh hưởng đến hoạt động môi giới

Thị trường chứng khoán Việt Nam thường xuyên biến động, điều này ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và doanh thu môi giới của HSC. Công ty cần có chiến lược ứng phó hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới tại HSC

Để cải thiện hiệu quả hoạt động môi giới, HSC cần áp dụng các phương pháp và chiến lược mới. Việc tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao chất lượng dịch vụ là rất cần thiết.

3.1. Đa dạng hóa dịch vụ môi giới

HSC nên mở rộng các loại hình dịch vụ môi giới để đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhà đầu tư. Việc cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư cũng là một hướng đi tiềm năng.

3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên

Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên môi giới là yếu tố quan trọng giúp HSC nâng cao chất lượng dịch vụ. Nhân viên có trình độ cao sẽ tạo ra sự tin tưởng cho khách hàng.

IV. Ứng dụng công nghệ trong hoạt động môi giới tại HSC

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới. HSC cần đầu tư vào hệ thống công nghệ để cải thiện trải nghiệm của khách hàng.

4.1. Hệ thống giao dịch trực tuyến

HSC đã triển khai hệ thống giao dịch trực tuyến giúp nhà đầu tư dễ dàng thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Điều này tạo ra sự thuận tiện và nhanh chóng cho khách hàng.

4.2. Phân tích dữ liệu và dự báo thị trường

Sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu giúp HSC nắm bắt xu hướng thị trường và đưa ra các dự báo chính xác hơn, từ đó hỗ trợ nhà đầu tư trong quyết định đầu tư.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho hoạt động môi giới tại HSC

Hoạt động môi giới chứng khoán tại HSC đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn cần cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghệ.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

HSC cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo dựng lòng tin với khách hàng.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

HSC nên mở rộng hợp tác với các công ty chứng khoán quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Võ Trang Đài (Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh) tập trung nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát triển hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC). Nghiên cứu thuộc loại hình phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh dịch vụ tài chính, kết hợp cơ sở lý luận chuyên ngành và phương pháp thống kê mô tả trên dữ liệu thứ cấp.

Bối cảnh nghiên cứu được tác giả đặt trong quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường Việt Nam sau gần 30 năm Đổi mới và hơn 13 năm hình thành Thị trường Chứng khoán (TTCK) kể từ tháng 7/2000. Mặc dù đạt được những bước tiến về quy mô vốn hóa và doanh số giao dịch, kênh dẫn vốn qua thị trường chứng khoán Việt Nam tại thời điểm nghiên cứu mới chỉ đáp ứng khoảng 3% nhu cầu vốn của nền kinh tế, trong khi 97% vẫn phụ thuộc vào hệ thống tín dụng ngân hàng thương mại. Sau giai đoạn tăng trưởng nóng (chỉ số VN-Index đạt đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm ngày 12/03/2007), thị trường bước vào thời kỳ suy thoái kéo dài, chạm đáy 236 điểm vào ngày 24/02/2009 và tiếp tục đối mặt với nhiều biến động phức tạp trong giai đoạn 2010–2012. Tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu, khủng hoảng nợ công châu Âu, lạm phát trong nước lên tới 18,58% năm 2011 cùng sự sụt giảm của dòng vốn FDI (giảm 26% năm 2011) đã khiến nhiều công ty chứng khoán (CTCK) thua lỗ, giải thể hoặc phải tái cấu trúc theo đề án của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), thu hẹp số lượng còn khoảng 105 công ty. Trong bối cảnh đó, hai mảng nghiệp vụ cốt lõi là tự doanh và môi giới chịu áp lực sụt giảm nghiêm trọng; có thời điểm doanh thu môi giới chỉ chiếm 3,14% tổng doanh thu tại một số CTCK. Tuy nhiên, HSC vẫn duy trì được vị thế hàng đầu và vươn lên chiếm lĩnh thị phần môi giới số 1 trên cả hai Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) vào năm 2012.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua 4 nhiệm vụ:

1. Xác định lĩnh vực nghiên cứu nhằm phân loại chuyên ngành cho người đọc thuận tiện theo dõi.
2. Cung cấp hệ thống thông tin và cơ sở lý luận cần thiết về thị trường chứng khoán, các chủ thể tham gia, mô hình công ty chứng khoán và các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán.
3. Phân tích thực trạng tình hình hoạt động kinh doanh môi giới chứng khoán của công ty HSC giai đoạn 2010 – 2012, từ đó chỉ ra các yếu tố tác động đến kết quả hoạt động của nghiệp vụ này.
4. Đưa ra đánh giá, xác định các bất cập còn tồn đọng và đề xuất hệ thống giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới tại HSC.

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu hoạt động môi giới tại Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC) trong mối liên hệ với toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Tập trung phân tích dữ liệu hoạt động kinh doanh mảng môi giới của HSC trong giai đoạn 2010 – 2012, có kết hợp dữ liệu giai đoạn 2008 – 2010 để so sánh xu hướng.
• Đối tượng nghiên cứu: Tất cả các tác động chủ quan và khách quan, các nhân tố phát sinh từ nội tại công ty và sự chi phối của thị trường ảnh hưởng đến kết quả hoạt động nghiệp vụ môi giới chứng khoán tại HSC.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các giáo trình chuyên ngành và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chứng khoán Việt Nam:

• Khái niệm và bản chất công ty chứng khoán: Tiếp cận định nghĩa của PGS. Nguyễn Minh Kiều, xác định CTCK là định chế tài chính trung gian chuyên kinh doanh chứng khoán, có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hạch toán độc lập.
• Khung pháp lý điều chỉnh: Luật Chứng khoán số 70/2006/QH11 (Điều 59 về thành lập và hoạt động, Điều 73 về các hạn chế đối với CTCK); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán số 62/2010/QH12; Luật Doanh nghiệp năm 2005 (Điều 4, Điều 22); Quyết định số 04/1998/QĐ-UBCK3 của Chủ tịch UBCKNN; Nghị định số 144/CP; và Thông tư số 74/2011/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn giao dịch chứng khoán.
• Nguyên tắc hoạt động CTCK: Trích dẫn các nguyên tắc từ Luật Chứng khoán 2006 và tài liệu của tác giả Đinh Xuân Hạ (1999) bao gồm: giao dịch trung thực, công bằng; kinh doanh có kỹ năng và trách nhiệm; ký kết hợp đồng dịch vụ; đảm bảo trình độ nhân viên; tách biệt tài sản khách hàng và tài sản công ty; hoạt động đúng phạm vi giấy phép.
• Nghiệp vụ của CTCK: Hệ thống 4 nghiệp vụ căn bản theo quy định pháp luật: Môi giới chứng khoán, Bảo lãnh phát hành chứng khoán, Tự doanh chứng khoán và Tư vấn đầu tư chứng khoán.
• Phân loại và chức năng môi giới chứng khoán: Dẫn luận lý thuyết của GS. Lê Văn Tư và Bùi Kim Yến về 5 loại hình môi giới: Môi giới dịch vụ (Full Service Broker), Môi giới chiết khấu (Discount Broker), Môi giới ủy nhiệm/thừa hành (Commission Broker/Floor Broker), Môi giới độc lập/môi giới 2 đô la (Independent Broker/Two-dollar Broker), và Nhà môi giới chuyên môn (Specialist).
• Tổng quan nghiên cứu liên quan: Đề tài cấp Bộ "Một số vấn đề về hình thành và phát triển nghề môi giới chứng khoán" của TS. Trần Thị Thái Hà; các nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp kinh doanh chứng khoán; tác phẩm "The Broker’s Edge: How to Sell Securities in Any Market" của Steven R. Drozdeck (Học viện Tài chính New York, 1995).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2010–2012 của HSC; số liệu thống kê từ cổng thông tin của HOSE (hsx.vn), HNX (hnx.vn), UBCKNN, Tổng cục Thống kê, Cơ quan Thanh tra Giám sát Ngân hàng và các tạp chí chuyên ngành tài chính.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu tỷ trọng, lập bảng so sánh và biểu đồ chuỗi thời gian nhằm đánh giá biến động doanh thu, giá trị giao dịch, quy mô tài khoản và thị phần của HSC so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường (SSI, ACBS, VCBS, Sacombank).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lời mở đầu

Chương này khái quát bối cảnh kinh tế vĩ mô Việt Nam, sự ra đời của thị trường chứng khoán năm 2000 và vai trò hạt nhân của các công ty chứng khoán. Tác giả trình bày lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ vị thế dẫn đầu của HSC năm 2012 và yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ trước sự cạnh tranh gay gắt. Đồng thời, chương 1 công bố chi tiết 4 mục tiêu nghiên cứu, phạm vi không gian - thời gian, đối tượng nghiên cứu, phương pháp thu thập/xử lý số liệu và kết cấu 4 chương của toàn bộ khóa luận.

Chương 2: Lý luận về Công ty chứng khoán và hoạt động môi giới tại Công ty chứng khoán

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tổ chức và hoạt động của CTCK:

• Phân loại mô hình CTCK: Phân tích mô hình Ngân hàng đa năng và mô hình Công ty chuyên doanh chứng khoán (mô hình áp dụng tại Việt Nam theo Nghị định 144/CP); phân loại theo hình thức pháp lý (công ty hợp danh, công ty TNHH, công ty cổ phần); phân loại theo cơ cấu cổ đông thành 5 nhóm.
• 5 vai trò trọng tâm của CTCK: Huy động vốn cho thị trường sơ cấp và thứ cấp; cung cấp cơ chế định giá tài sản tài chính; đảm bảo cơ chế chuyển đổi ra tiền mặt (tính thanh khoản); cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư; sáng tạo các sản phẩm tài chính mới.
• Hoạt động môi giới chứng khoán: Phân tích định nghĩa môi giới là hoạt động đại diện khách hàng thực hiện giao dịch qua Sở giao dịch hoặc thị trường OTC, hưởng hoa hồng và không chịu trách nhiệm về hậu quả kinh tế của giao dịch do khách hàng quyết định. Phân loại 5 nhóm môi giới và phân tích vai trò giảm thiểu chi phí giao dịch, nâng cao tính chuyên nghiệp của nhà đầu tư.
• Khung quy định pháp lý: Trình bày quy định vốn pháp định cho nghiệp vụ môi giới tại Việt Nam là 25 tỷ đồng, quy định trần/sàn phí hoa hồng do UBCKNN ban hành và nghĩa vụ bảo mật thông tin tài khoản khách hàng. Điểm qua các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về nghề môi giới và đạo đức hành nghề.

Chương 3: Tình hình hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và các yếu tố tác động

Chương 3 đi sâu vào phân tích thực tế hoạt động kinh doanh của HSC:

• Giới thiệu HSC: Thành lập ngày 23/04/2003 theo Giấy phép số 11/UBCK-GPHĐKD với vốn điều lệ ban đầu 50 tỷ đồng. Niêm yết trên sàn HOSE vào tháng 05/2009 (mã HCM). Đến ngày 31/12/2012, vốn điều lệ đạt hơn 1.008 tỷ đồng, tổng vốn chủ sở hữu đạt hơn 2.163 tỷ đồng. HSC vận hành 4 mảng kinh doanh chính: Môi giới kinh doanh, Nghiên cứu, Ngân hàng đầu tư và Đầu tư tài chính.
• Quy định và quy trình nghiệp vụ: Quy định mở tài khoản linh hoạt, không áp đặt số dư tiền mặt tối thiểu; quy định đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực giao dịch cho nhân viên môi giới. Quy trình giao dịch chứng khoán chuẩn hóa gồm 6 bước: (1) Mở tài khoản; (2) Nhận lệnh; (3) Thực hiện lệnh; (4) Xác nhận kết quả thực hiện lệnh; (5) Thanh toán bù trừ giao dịch; (6) Thanh toán tiền và nhận chứng khoán.
• Phân tích kết quả kinh doanh môi giới giai đoạn 2010–2012:
  • Doanh thu môi giới: Năm 2010 đạt 151.027 triệu đồng (chiếm 32,08% tổng doanh thu); năm 2011 giảm do khủng hoảng chung, chỉ chiếm 18,92%; năm 2012 phục hồi mạnh tăng gần 60% so với 2011, đạt tỷ trọng 25,79% tổng doanh thu.
  • Phân khúc khách hàng cá nhân: Đóng góp trung bình 46,93% tổng doanh thu HSC; riêng doanh thu môi giới cá nhân năm 2010 đạt 121.057 triệu đồng (chiếm 25,89% tổng doanh thu công ty), năm 2011 giảm 52,94% và năm 2012 phục hồi tăng 79,75% so với 2011 (đạt tỷ trọng 18,34% tổng doanh thu HSC).
  • Phân khúc khách hàng tổ chức: Doanh thu môi giới tổ chức năm 2010 đạt 29.732 triệu đồng (chiếm 6,32% tổng doanh thu HSC), năm 2011 chiếm 6,68% và năm 2012 tăng 26,2% (chiếm 7,23% tổng doanh thu HSC). Môi giới tổ chức chiếm trung bình 63,8% tổng doanh thu khối tổ chức.
  • Giá trị giao dịch và thị phần: HSC duy trì thị phần tăng trưởng liên tục từ 7,0% (2010), 8,2% (2011) lên 11,8% (2012) trên sàn HOSE; từ 4,7% (2010), 6,4% (2011) lên 8,4% (2012) trên sàn HNX. Tổng hợp cả hai sàn năm 2012, HSC đạt 10,2% thị phần toàn thị trường, đứng vị trí số 1. Thị phần giao dịch của khối tổ chức nước ngoài tại HSC năm 2012 đạt 24,6%.
• Các yếu tố ảnh hưởng: (1) Quy định của cơ quan quản lý (Thông tư 74/2011/TT-BTC cho phép mở nhiều tài khoản); (2) Danh mục sản phẩm môi giới và dịch vụ hỗ trợ vốn (giao dịch ký quỹ); (3) Biến động kinh tế vĩ mô và chỉ số TTCK; (4) Cạnh tranh thị phần gay gắt từ SSI, Sacombank, ACBS, VNDS, VCBS; (5) Trình độ và tâm lý nhà đầu tư; (6) Các quy định pháp lý khác.

Chương 4: Đề xuất nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới

Chương 4 xác định định hướng phát triển của HSC và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện:

• Nhóm giải pháp mở rộng quy mô hoạt động: Đa dạng hóa các loại hình dịch vụ tài chính gia tăng; hoàn thiện cơ sở vật chất, hệ thống sàn giao dịch; tăng cường phối hợp liên kết giữa bộ phận Môi giới với bộ phận Nghiên cứu và Ngân hàng đầu tư; đẩy mạnh khai thác phân khúc nhà đầu tư nước ngoài làm việc tại Việt Nam; triển khai chiến lược tiếp thị và quảng bá thương hiệu.
• Nhóm giải pháp giảm thiểu rủi ro: Hiện đại hóa hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ đặt lệnh trực tuyến an toàn; thắt chặt quản trị thông tin nội bộ và kiểm soát tuân thủ nhằm bảo mật tài khoản khách hàng.
• Nhóm giải pháp hỗ trợ: Đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên môi giới; chuẩn hóa quy trình nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích chi tiết bức tranh kinh doanh mảng môi giới của HSC qua hệ thống số liệu giai đoạn 2010–2012:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012
Tổng doanh thu hoạt động HSC (triệu đồng)	470.372	N/A	N/A
Doanh thu môi giới chứng khoán (triệu đồng)	151.027	N/A	N/A
Tỷ trọng doanh thu môi giới / Tổng doanh thu	32,08%	18,92%	25,79%
Doanh thu môi giới khối cá nhân (triệu đồng)	121.057	-52,94% (so 2010)	+79,75% (so 2011)
Tỷ trọng DT môi giới cá nhân / Tổng DT HSC	25,89%	11,94%	18,34%
Tỷ trọng DT môi giới tổ chức / Tổng DT HSC	6,32%	6,68%	7,23%
Giá trị giao dịch CP & CCQ tại HSC trên HOSE (tỷ đồng)	26.894	13.248	25.894
Giá trị giao dịch trái phiếu tại HSC trên HOSE (tỷ đồng)	104,9697	0,2046	64,9077
Giá trị giao dịch CP & CCQ tại HSC trên HNX (tỷ đồng)	11.360	6.133	9.213
Giá trị giao dịch trái phiếu tại HSC trên HNX (tỷ đồng)	6.352	6.352	9.400
Thị phần môi giới HSC trên sàn HOSE (Xếp hạng)	7,0% (Hạng 3)	8,2% (Hạng 2)	11,8% (Hạng 1)
Thị phần môi giới HSC trên sàn HNX (Xếp hạng)	4,7%	6,4% (Hạng 3)	8,4% (Hạng 1)
Thị phần môi giới HSC toàn thị trường (HOSE + HNX)	N/A	7,2% (Hạng 2)	10,2% (Hạng 1)
Thị phần khách hàng tổ chức nước ngoài tại HSC	N/A	17,6% (Hạng 2)	24,6% (Hạng 1)

Khóa luận chỉ ra rằng dù thị trường năm 2011 suy giảm sâu (tổng giá trị giao dịch sàn HOSE giảm 57,3%), giá trị giao dịch tại HSC chỉ giảm 50,42%, cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn mức bình quân thị trường. Sang năm 2012, HSC bứt phá với mức tăng trưởng giá trị giao dịch 96% trên sàn HOSE và vươn lên vị trí dẫn đầu thị phần môi giới toàn quốc với 10,2%.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa đầy đủ khung lý luận về định chế công ty chứng khoán, chức năng trung gian tài chính, phân loại 5 hình thức môi giới và chuẩn hóa quy trình giao dịch 6 bước theo khung pháp lý Việt Nam giai đoạn 2006–2012.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh phân tích toàn diện về biến động doanh thu, cơ cấu khách hàng cá nhân/tổ chức và diễn biến thị phần của CTCK dẫn đầu thị trường trong bối cảnh tái cấu trúc ngành tài chính; đề xuất 3 nhóm giải pháp thực tế giúp HSC củng cố thị phần và giảm thiểu rủi ro nghiệp vụ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi thời gian: Khóa luận chỉ giới hạn khảo sát dữ liệu chi tiết trong giai đoạn 2010 – 2012; một số chuỗi số liệu về số lượng tài khoản chỉ thu thập được giai đoạn 2008 – 2010, gây gián đoạn trong việc đối chiếu liên tục với biến động doanh thu năm 2011–2012.
• Hạn chế về phương pháp thu thập: Tác giả hoàn toàn sử dụng dữ liệu thứ cấp công khai từ báo cáo thường niên và số liệu Sở giao dịch, chưa thực hiện khảo sát định lượng sơ cấp đối với nhà đầu tư cá nhân và tổ chức để đo lường mức độ hài lòng hoặc các nhân tố tác động theo mô hình hồi quy.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng chuỗi số liệu phân tích sau giai đoạn tái cấu trúc (từ 2013 trở đi); áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn công ty chứng khoán của nhà đầu tư.

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Chứng khoán: Khóa luận là tài liệu tham khảo có cấu trúc rõ ràng về phương pháp phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh dịch vụ môi giới tại một công ty chứng khoán cụ thể.
• Đối với các nhà nghiên cứu và người thực hiện đề tài tương tự: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về các loại hình môi giới (Full service, Discount, Specialist...), quy trình giao dịch 6 bước và hệ thống số liệu so sánh thị phần, giá trị giao dịch thực tế trên cả hai sàn HOSE và HNX giai đoạn 2010–2012.
• Đối với nhân viên môi giới và nhà quản trị CTCK: Phần phân tích các yếu tố tác động và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ở Chương 4 mang tính ứng dụng thực tế cao cho công tác quản trị rủi ro và phát triển thị phần.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu doanh thu môi giới của HSC phân bổ như thế nào giữa khối khách hàng cá nhân và khối khách hàng tổ chức trong giai đoạn 2010–2012?
Doanh thu khối khách hàng cá nhân đóng vai trò chủ đạo, chiếm tỷ trọng trung bình 46,93% tổng doanh thu toàn HSC, trong đó doanh thu môi giới cá nhân đóng góp trung bình 18,2% tổng doanh thu công ty (đạt 121.057 triệu đồng năm 2010, giảm mạnh năm 2011 và tăng 79,75% năm 2012). Khối khách hàng tổ chức chiếm trung bình 10,5% tổng doanh thu HSC, nhưng mảng môi giới tổ chức chiếm tới 63,8% trong tổng doanh thu của riêng khối này và đóng góp trung bình 6,74% vào tổng doanh thu toàn công ty.

2. Vị thế thị phần môi giới của HSC thay đổi như thế nào qua các năm 2010, 2011 và 2012?
Thị phần của HSC tăng trưởng liên tục qua từng năm: Trên sàn HOSE, thị phần tăng từ 7,0% (hạng 3 năm 2010) lên 8,2% (hạng 2 năm 2011) và đạt 11,8% (hạng 1 năm 2012). Trên sàn HNX, thị phần tăng từ 4,7% (2010), 6,4% (hạng 3 năm 2011) lên 8,4% (hạng 1 năm 2012). Tính chung toàn thị trường cả hai sàn, HSC đạt 10,2% thị phần và giữ vị trí quán quân năm 2012; riêng thị phần khối tổ chức nước ngoài tại HSC năm 2012 đạt 24,6%.

3. Quy trình thực hiện giao dịch chứng khoán tại HSC được tác giả chuẩn hóa gồm những bước nào?
Quy trình giao dịch chứng khoán gồm 6 bước tuần tự:

• Bước 1: Mở tài khoản cho khách hàng (không yêu cầu số dư tối thiểu).
• Bước 2: Nhận lệnh của khách hàng (lệnh mua/bán với đầy đủ thông tin mã, khối lượng, loại lệnh).
• Bước 3: Thực hiện lệnh (kiểm tra thông tin, thị trường, số tiền/chứng khoán ký quỹ và chuyển lệnh lên Sở).
• Bước 4: Xác nhận kết quả thực hiện lệnh cho khách hàng.
• Bước 5: Thanh toán bù trừ giao dịch qua tài khoản chỉ định tại ngân hàng và Trung tâm Lưu ký.
• Bước 6: Thanh toán tiền và nhận chứng khoán vào ngày thanh toán quy định.

4. Những nguyên nhân chính nào khiến kết quả kinh doanh môi giới năm 2011 của HSC bị sụt giảm?
Sự sụt giảm năm 2011 đến từ 3 nhóm nguyên nhân thị trường: (1) TTCK giảm điểm mạnh với VN-Index giảm 27,46% và HNX-Index giảm trên 48%; (2) Lạm phát kinh tế vĩ mô Việt Nam tăng cao ở mức 18,58% làm chi phí leo thang và bào mòn dòng tiền đầu tư; (3) Dòng vốn đầu tư gián tiếp và FDI từ nước ngoài giảm 26% do tác động của khủng hoảng nợ công châu Âu và bất ổn tài chính quốc tế.

5. Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả hoạt động môi giới của HSC?
Khóa luận đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:

• Nhóm giải pháp mở rộng quy mô: Đa dạng hóa dịch vụ tài chính, hoàn thiện cơ sở vật chất, tăng cường liên kết giữa các bộ phận, tập trung phát triển khách hàng nước ngoài tại Việt Nam và đẩy mạnh tiếp thị.
• Nhóm giải pháp giảm thiểu rủi ro: Nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin giao dịch trực tuyến và tăng cường quản trị thông tin nội bộ.
• Nhóm giải pháp hỗ trợ: Nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức nhân sự môi giới và chuẩn hóa chất lượng dịch vụ khách hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Võ Trang Đài đã phản ánh toàn diện bức tranh lý luận và thực tiễn về nghiệp vụ môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC) giai đoạn 2010–2012. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu tài chính, giá trị giao dịch và cơ cấu thị phần, công trình đã chứng minh sự vượt trội của HSC trong việc vươn lên vị trí dẫn đầu thị phần môi giới toàn thị trường (10,2% năm 2012) bất chấp bối cảnh suy thoái kinh tế. Các giải pháp đề xuất về mở rộng quy mô, nâng cấp hạ tầng công nghệ và quản trị rủi ro nhân sự có giá trị ứng dụng thiết thực cho hoạt động của công ty trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã giới thiệu những lý do, cơ sở giúp hình thành nên ý tưởng chọn thực hiện đề tài “Hoạt động môi giới tại công cy cổ phần chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh” làm bài khóa luận. Với những thông tin kèm theo, hy vọng người đọc nắm được những nội dung sắp được trình bày ở những chương sau, 6 LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN Khi TTCK được thành lập và phát triển ở giai đoạn mạnh nhất, không ít người đã trở nên giàu có nhanh chóng từ việc mua bán chứng khoán. Song, việc một người được xem là nhà đầu tư thành công, ngoài các yếu tố chủ quan cá nhân thì không thể thiếu những yếu tố khác.

Đó chính là lựa chọn cho mình một tổ chức trung gian tốt hay nói cách khác là lựa chọn cho mình những nhà môi giới tài ba, chuyên nghiệp, giúp nhà đầu tư sáng suốt vượt qua các ngưỡng tâm lý khi đối diện với các biến động thị trường. Hoạt động giao dịch trên sàn chủ yếu được giao cho bộ phận môi giới của các CTCK nhằm hệ thống quá, tập trung các lệnh đảm bảo cho quá trình giao dịch được diễn ra lành mạnh và hợp pháp. Vậy như một sợi dây có những đoạn nhịp dài, để phát triển TTCK thì phải phát triển chất lượng các CTCK mà để các CTCK hoạt động sinh lời và trong đó hoạt động môi giới đóng vai trò quan trọng. Vì thê trong chương này, người viết sẽ cung cấp cho người đọc những vấn đề mang tính cơ bản về Công ty chứng khoán, nguyên tắc hoạt động của CTCK và phân loại CTCK.

Sau đó, chương sẽ giới thiệu về hoạt động môi giới tại CTCK bao gồm các phạm phù: định nghĩa, phân loại, vai trò và chức năng. Đồng thời, người viết cũng đề cập đến quy trình nghiệp vụ Môi giới chứng khoán (MGCK) để người đọc có thể hiểu rõ hơn về phương cách giao dịch của hoạt động này tại CTCK.1 CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 2.1 Định nghĩa Nền kinh tế Việt Nam bao gồm các hoạt động mua bán, giao dịch giữa rất nhiều đối tượng khác nhau và ai cũng biết rằng, một lượng vốn nhàn rỗi rất lớn đang nằm trong dân. Số vốn này được xoay vòng dưới hình thức cho vay. Vốn được chuyển từ người cho vay đến người đi vay dưới nhiều hình thức.

Trên thị trường truyền thống, khi có nhu cầu cho hoạt động đầu tư hay mở rộng quy mô, doanh nghiệp thường sẽ thiếu vốn và lúc này họ sẽ tìm đến Ngân hàng. Trước khi hình thành TTCK tại Việt Nam, Ngân hàng đã thể hiện tốt khả năng của mình khi là kênh huy động vốn chủ yếu thông qua hình thức tín dụng. Ngân hàng với vị thế là trung gian đã góp phần tạo lập và bình ổn giá cả trên hai thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Nhưng bắt đầu kể từ sau giữa năm 2000, các công ty chứng khoán đã hỗ trợ cho việc huy động vốn cũng với vai trò là cầu nối giữa người đi vay và người cho vay thông qua việc phát hành chứng khoán.

Định nghĩa về công ty chứng khoán chúng ta có thể đọc được ở rất nhiều giáo trình liên quan đến thị trường tài chính. Trích dẫn theo như lời của PGS. Nguyễn 7 Minh Kiều có ghi “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian chuyên kinh doanh chứng khoán,, là đơn vị có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hạch toán độc lập”. Ngay trong định nghĩa cũng đã cho thấy nguyên tắc hoạt động cơ bản nhất của CTCK là nguyên tắc trung gian.

Theo điều 59 của bộ Luật chứng khoán được ban hành năm 2006 về Thành lập và hoạt động của công ty chứng khoán, trong đó có đề cập đến Công ty chứng khoán, được tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo quy định tại điều 22 của Luật doanh nghiệp. CTCK là thành viên của Sở giao dịch Chứng khoán (SGDCK). CTCK muốn tham gia hoạt động trên TTCK cần phải thỏa một số điều kiện cụ thể của Ủy ban chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) bao gồm giấy phép kinh doanh chứng khoán tại Việt Nam, đáp ứng nhu cầu về vốn pháp định cho các nghiệp vụ kinh doanh của CTCK. Tùy theo mỗi nước mà quy định này sẽ khác nhau.

Chẳng hạn ở Hàn Quốc, UBCK nơi đây quy định, nếu muốn thành lập một CTCK hoạt động mội nghiệp vụ tối thiểu phải có vốn pháp định là 10 tỷ won. Còn ở Việt Nam, một CTCK chuyên kinh doanh nghiệp vụ MGCK cần có mức vốn tối thiểu là 25 tỷ Việt Nam đồng. Ngoài hoạt động chính là mua bán chứng khoán bên cạnh đó các CTCK còn có các dịch vụ kèm theo như là phát hành và bảo lãnh chứng khoán, tư vấn đầu tư và quản lý quỹ đầu tư và môi giới chứng khoán để hưởng hoa hồng, đây cũng là đề tài chính xuyên suốt trong bài khóa luận này.2 Nguyên tắc hoạt động Như đã đề cập ở trên, các CTCK muốn hoạt động hợp pháp được cấp phép của UBCKNN về kinh doanh chứng khoán và các nghiệp vụ đi kèm. Tuy nhiên để đảm bảo cho tính hiệu quả và lành mạnh của thị trường, các CTCK phải tuân theo các nguyên tắc sau, được ban hành trong Luật chứng khoán năm 2006 và có hiệu lực bắt đầu từ ngày 1/1/2007.

Trích: Điều 73 Quy định về hạn chế đối với CTCK 1. Không được đưa ra nhận định hoặc bảo đảm với khách hàng về mức thu nhập hoặc lợi nhuận đạt được trên khoản đầu tư của mình hoặc bảo đảm khách hàng không bị thua lỗ, trừ trường hợp đầu tư vào chứng khoán có thu nhập cố định. Không được tiết lộ thông tin về khách hàng, trừ trường hợp được khách hàng đồng ý hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Không được thực hiện những hành vi làm cho khách hàng và nhà đầu tư hiểu nhầm về giá chứng khoán.

Không được cho khách hàng vay tiền để mua chứng khoán, trừ trường hợp Bộ Tài chính có quy định khác. 8 Ngoài ra, tác giả Đinh Xuân Hạ trong cuốn sách “Quản lý và các nghiệp vụ giao dịch trên thị trường chứng khoán” năm 1999 cũng đề cập đến một số nguyên tắc khácđôi với CTCK, trích lược dẫn như sau: - Giao dịch trung thực và công bằng, vì lợi ích của khách hàng. - Kinh doanh có kỹ năng, tận tụy, có tinh thần trách nhiệm. - Phải có hợp đồng với khách hàng khi thực hiện các dịch vụ cho họ - Đảm bảo đội ngũ nhân viên kinh doanh chứng khoán (CK) có kỹ năng, có trình độ chuyên môn đáp ứng được yêu cầu và đòi hỏi của TTCK.

- Tách biệt tài sản của khách hàng với tài khoản của mình nhằm bảo vệ tài sản của khách hàng. - Không tham gia các hoạt động kinh doanh ngoài phạm vi giấy phép được cấp phép.3 Phân loại Có nhiều tiêu chuẩn để phân loại CTCK và điều đó phụ thuộc nhiều vào tình hình tăng trưởng cũng như quy mô phát triển của TTCK của từng quốc gia hay nhóm nước.  Phân loại theo mô hình hoạt động Mô hình kinh doanh của CTCK khá đặc biệt, do vai trò chủ đạo là trung gian tài chính nên mô hình hoạt động cũng tùy thuộc vào tình hình kinh tế tài chính của mỗi quốc gia. Các cán bộ quản lý chức năng của Nhà nước cân nhắc trong việc điều chỉnh, thay đổi hay bổ sung cho phù hợp với tốc độ phát triển chung.

Tuy nhiên, chúng ta có thể phân loại hai mô hình cơ bản hiện nay đó là: mô hình CTCK Ngân hàng hay với tên gọi khác là Mô hình Ngân hàng đa năng và Công ty chuyên doanh chứng khoán. Mô hình Ngân hàng đa năng nghĩa là một Ngân hàng có quyền tham gia vào các hoạt động kinh doanh bình thường thêm vào chứng khoán. Điều này tận dụng được lợi thế về vốn của Ngân hàng nhưng lại lộ rõ mặt trái mà điều này là nguyên nhân chính kìm hãm sự phát triển của TTCK. Do Ngân hàng có xu hướng ưu tiên tín dụng ngắn hạn hơn là Bảo lãnh phát hành chứng khoán cũng như do không có sự chuyên doanh riêng biệt nên khả năng quản trị và quản lý rủi ro còn nhiều yếu kém, dễ gây nên sụp đổ hệ thống Ngân hàng.

Mô hình Công ty chuyên doanh chứng khoán: hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công ty độc lập và chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán đảm trách, các ngân hàng không được tham gia kinh doanh chứng khoán. Mô hình này đang phổ biến hiện nay ở nhiều nước và trong đó có Việt Nam. Song, do sự lớn mạnh dần của các tập đoàn tài chính có thể kinh doanh đa dạng trên cái phương diện nên theo Nghị định 144/CP về chứng khoán và TTCK quy định các NHTM muốn kinh doanh chứng khoán phải tách một phần vốn tự có của mình thành lập một công ty chuyên doanh chứng khoán 9 trực thuộc và hạch toán độc lập với Ngân hàng.  Phân loại theo mô hình tổ chức Dựa vào điều 4 của Luật Doanh nghiệp, thuật ngữ về các hình thức tổ chức của doanh nghiệp, kết hợp với Luật chứng khoán 2006, CTCK có các loại sau: Công ty hợp danh: bao gồm thành viên hợp danh và thành viên góp vốn Công ty cổ phần: là pháp nhân độc lập với chủ sở hữu công ty Công ty trách nhiệm hữu hạn: là công ty có chủ là một pháp nhân.

Có quyền chuyển một phần hoặc toàn bộ số vốn điều lệ của mình cho một tổ chức hoặc cá nhân khác theo quy định của pháp luật  Phân loại theo cơ cấu cổ đông Mặc dù hình thức tổ chức của một CTCK đa dạng, phù hợp với nhiều đối tượng muốn thành lập nhưng với xu hướng toàn thế giới chứ không riêng gì Việt Nam, cổ phần hóa đang là mục tiêu hướng đến của kế hoạch phát triển kinh tế quốc gia. Các CTCK uy tín hiện này đa phần là các công ty cổ phần với sự sở hữu của các cổ đông khác nhau. Dựa vào điều này, có thể chia CTCK thành 5 dạng phổ biến: Thứ nhất là cổ đông lớn đồng thời là lãnh đạo CTCK có chuyên môn về lĩnh vực tài chính, chứng khoán. Thứ hai, CTCK là công ty con hoặc có cổ phần chi phối của các tổ chức bảo hiểm, ngân hàng.

Thứ ba là khối CTCK có yếu tố nước ngoài như Kimeng, Mê Kông, Nhật Bản, VinaSecurities… Thứ tư là khối CTCK có cổ đông lớn đứng ra và tập hợp các NĐT nhỏ lẻ thành lập công ty. Khối này đang chiếm số lượng lớn nhất.