Tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết trên thị ...

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Đoàn Kim Chi
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Quản Trị Doanh Nghiệp Đến Cấu Trúc Vốn Của Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Bố cục
• 1.4. Phạm vi và thời gian nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Một số vấn đề về quản trị doanh nghiệp
• 2.1.1. Vấn đề người đại diện – Nguyên nhân dẫn đến sự ra đời khái niệm quản trị doanh nghiệp
• 2.1.2. Khái niệm quản trị doanh nghiệp
• 2.1.3. Các mô hình quản trị doanh nghiệp
• 2.2. Một số lý thuyết cấu trúc vốn
• 2.3. Một số nghiên cứu về tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn
• 2.3.1. Quy mô Hội đồng quản trị (board size) và cấu trúc vốn
• 2.3.2. Quyền sở hữu thuộc cổ đông tổ chức (institutional ownership) và cấu trúc vốn
• 2.3.3. Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm nhiệm Giám đốc (CEO duality) và cấu trúc vốn
• 2.3.4. Quyền sở hữu nội bộ (managerial ownership) và cấu trúc vốn
• 2.3.5. Tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành (Non-executive directors) và cấu trúc vốn
• 3. PHẦN 3: MÔ TẢ DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn

Quản trị doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc xác định cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Sự tương tác giữa các yếu tố quản trị và quyết định tài chính có thể ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và chi phí vốn của doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh chính của quản trị doanh nghiệp và cách chúng tác động đến cấu trúc vốn.

1.1. Khái niệm quản trị doanh nghiệp và cấu trúc vốn

Quản trị doanh nghiệp là hệ thống các quy tắc và quy trình nhằm điều hành và kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp. Cấu trúc vốn đề cập đến tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp. Sự hiểu biết về hai khái niệm này là cần thiết để phân tích tác động của quản trị đến cấu trúc vốn.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tác động

Nghiên cứu tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn giúp các nhà đầu tư và quản lý hiểu rõ hơn về cách thức mà các quyết định quản trị có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

II. Các thách thức trong quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng đến cấu trúc vốn

Các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị doanh nghiệp, từ việc thiếu minh bạch đến xung đột lợi ích giữa các bên liên quan. Những thách thức này có thể dẫn đến quyết định tài chính không tối ưu, ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

2.1. Thiếu minh bạch trong quản trị

Thiếu minh bạch trong quản trị có thể dẫn đến sự nghi ngờ từ phía nhà đầu tư, làm giảm khả năng huy động vốn. Doanh nghiệp cần cải thiện quy trình báo cáo tài chính và thông tin để tăng cường lòng tin từ các nhà đầu tư.

2.2. Xung đột lợi ích giữa các bên liên quan

Xung đột lợi ích giữa cổ đông và ban quản lý có thể dẫn đến quyết định tài chính không hợp lý. Việc thiết lập các cơ chế giám sát và khuyến khích hợp lý là cần thiết để giảm thiểu xung đột này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của các yếu tố quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn. Dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2010-2012.

3.1. Thu thập dữ liệu từ doanh nghiệp niêm yết

Dữ liệu được thu thập từ 135 doanh nghiệp niêm yết, bao gồm thông tin về cấu trúc vốn, quy mô hội đồng quản trị và tỷ lệ sở hữu của các cổ đông. Phân tích này giúp xác định mối quan hệ giữa quản trị và cấu trúc vốn.

3.2. Phân tích hồi quy để đánh giá tác động

Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến quản trị doanh nghiệp và cấu trúc vốn. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức quản trị ảnh hưởng đến quyết định tài chính của doanh nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của quản trị doanh nghiệp đến cấu trúc vốn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa các yếu tố quản trị doanh nghiệp và cấu trúc vốn. Cụ thể, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nội bộ và quy mô hội đồng quản trị có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ nợ của doanh nghiệp.

4.1. Tác động của tỷ lệ sở hữu nội bộ

Tỷ lệ sở hữu nội bộ cao có thể dẫn đến quyết định tài chính tốt hơn, giúp doanh nghiệp duy trì cấu trúc vốn ổn định và giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.2. Ảnh hưởng của quy mô hội đồng quản trị

Quy mô hội đồng quản trị lớn hơn thường đi kèm với sự đa dạng trong quyết định, giúp doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định tài chính hợp lý hơn, từ đó cải thiện cấu trúc vốn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Quản trị doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc xác định cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Cần có những cải cách trong quản trị để nâng cao hiệu quả tài chính và thu hút đầu tư.

5.1. Đề xuất cải cách trong quản trị doanh nghiệp

Cần thiết phải cải cách các quy định về quản trị doanh nghiệp để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, từ đó nâng cao hiệu quả tài chính.

5.2. Triển vọng phát triển trong tương lai

Với sự phát triển của thị trường chứng khoán và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, triển vọng cho quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam là rất tích cực, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2012, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động với sự gia tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán lớn là HOSE và HNX. Tổng cộng 135 doanh nghiệp được khảo sát với 405 quan sát, cho thấy tỷ lệ nợ trung bình (DR) là khoảng 46,32%, dao động từ 4% đến 87%, phản ánh sự khác biệt lớn về cấu trúc vốn giữa các doanh nghiệp. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào tác động của các yếu tố quản trị doanh nghiệp đến quyết định cấu trúc vốn của các công ty niêm yết tại Việt Nam, nhằm trả lời câu hỏi: "Quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng như thế nào đến lựa chọn cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam?"

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích ảnh hưởng của các biến quản trị doanh nghiệp như quy mô hội đồng quản trị, quyền sở hữu thuộc cổ đông tổ chức, CEO duality, tỷ lệ sở hữu nội bộ và tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành đến tỷ lệ nợ của doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 135 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong 3 năm liên tiếp (2010-2012). Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và cấu trúc vốn tại thị trường Việt Nam, góp phần hỗ trợ các nhà quản lý và nhà đầu tư trong việc ra quyết định tài chính hiệu quả, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người quản lý, nhấn mạnh sự phân tách quyền sở hữu và quyền quản lý trong doanh nghiệp, từ đó phát sinh các xung đột lợi ích và chi phí đại diện.
• Lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (MM, 1958): Đưa ra giả định về thị trường vốn hoàn hảo, cho rằng giá trị doanh nghiệp không phụ thuộc vào cấu trúc vốn trong điều kiện không có thuế và chi phí giao dịch.
• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích thuế từ nợ và chi phí phá sản để xác định tỷ lệ nợ tối ưu.
• Lý thuyết thứ bậc (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ, sau đó mới đến nợ và cuối cùng là phát hành cổ phiếu để giảm thiểu chi phí thông tin bất cân xứng.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quy mô hội đồng quản trị (BOARD), quyền sở hữu thuộc cổ đông tổ chức (OWNER), CEO duality (CEO), tỷ lệ sở hữu nội bộ (INSIDE), tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành (NONE), và tỷ lệ nợ (DR).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 135 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2010-2012, tổng cộng 405 quan sát. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Stata 11.

Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Pooled OLS regression) để đo lường tác động của các biến quản trị doanh nghiệp đến tỷ lệ nợ. Kiểm định Hausman được sử dụng để xác định tính nội sinh của các biến độc lập, kết quả cho thấy không có vấn đề nội sinh, do đó phương pháp Pooled OLS được chấp nhận.

Các biến kiểm soát bao gồm tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp (GROWTH), tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), quy mô doanh nghiệp (SIZE), tuổi doanh nghiệp (LNAGE) và các nhóm ngành kinh tế (INDUS1 đến INDUS9).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô hội đồng quản trị (BOARD) có mối quan hệ cùng chiều với tỷ lệ nợ nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy quy mô hội đồng quản trị không ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

2. Quyền sở hữu thuộc cổ đông tổ chức (OWNER) có ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến tỷ lệ nợ. Cụ thể, doanh nghiệp có phần vốn do cổ đông tổ chức nắm giữ cao thường vay nợ ít hơn. Điều này phản ánh sự thận trọng của các nhà đầu tư tổ chức trước rủi ro tài chính cao.

3. CEO duality (CEO), tức là Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm nhiệm Tổng giám đốc, có mối quan hệ ngược chiều với tỷ lệ nợ nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy yếu tố này không ảnh hưởng rõ ràng đến quyết định cấu trúc vốn.

4. Tỷ lệ sở hữu nội bộ (INSIDE) có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% với tỷ lệ nợ, cho thấy doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu của các thành viên hội đồng quản trị cao thường vay nợ nhiều hơn, có thể do sự kiểm soát chặt chẽ và niềm tin vào khả năng quản lý rủi ro.

5. Tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành (NONE) có mối quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 5%, tức doanh nghiệp có nhiều thành viên không điều hành thường vay nợ ít hơn, phản ánh vai trò giám sát hiệu quả của nhóm này trong việc hạn chế rủi ro tài chính.

6. Các biến kiểm soát như tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp (GROWTH) và quy mô doanh nghiệp (SIZE) có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với tỷ lệ nợ, cho thấy doanh nghiệp phát triển nhanh và quy mô lớn có xu hướng vay nợ nhiều hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quản trị doanh nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Mối quan hệ ngược chiều giữa quyền sở hữu cổ đông tổ chức và tỷ lệ nợ phù hợp với lý thuyết đại diện, khi các nhà đầu tư tổ chức có xu hướng hạn chế rủi ro tài chính bằng cách giảm vay nợ. Ngược lại, tỷ lệ sở hữu nội bộ cùng chiều với tỷ lệ nợ cho thấy các nhà quản lý có quyền kiểm soát cao thường sử dụng nợ như một công cụ tài chính để tối ưu hóa lợi ích.

Mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành và tỷ lệ nợ phản ánh vai trò giám sát hiệu quả của nhóm này, giúp giảm thiểu các quyết định vay nợ quá mức gây rủi ro cho doanh nghiệp. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế về vai trò của hội đồng quản trị không điều hành trong quản trị rủi ro tài chính.

Việc quy mô hội đồng quản trị và CEO duality không có ảnh hưởng đáng kể có thể do đặc thù quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam, nơi mà các yếu tố này chưa được phát huy tối đa hoặc bị chi phối bởi các yếu tố khác như văn hóa doanh nghiệp và chính sách nhà nước.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng biến quản trị doanh nghiệp đến tỷ lệ nợ, cùng bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa thống kê để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò cổ đông tổ chức trong quản trị doanh nghiệp: Khuyến khích các doanh nghiệp thu hút và duy trì cổ đông tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và giảm rủi ro vay nợ không hợp lý. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, cơ quan quản lý thị trường chứng khoán.

2. Nâng cao tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành: Tăng cường số lượng và chất lượng thành viên không điều hành để đảm bảo sự giám sát độc lập, góp phần kiểm soát rủi ro tài chính. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông.

3. Khuyến khích sự tham gia sở hữu nội bộ có kiểm soát: Tạo điều kiện để các thành viên quản lý nắm giữ cổ phần nhằm tăng cường trách nhiệm và cam kết trong quản trị tài chính, đồng thời xây dựng chính sách minh bạch để tránh xung đột lợi ích. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo, cổ đông.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức về quản trị doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị tài chính và cấu trúc vốn cho các thành viên hội đồng quản trị và ban điều hành nhằm nâng cao năng lực ra quyết định. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Các tổ chức đào tạo, hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ tác động của các yếu tố quản trị đến cấu trúc vốn, từ đó điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa chi phí vốn và giảm thiểu rủi ro.

2. Nhà đầu tư tổ chức và cá nhân: Cung cấp thông tin về vai trò của cổ đông tổ chức và các thành viên hội đồng quản trị trong việc ảnh hưởng đến quyết định vay nợ, hỗ trợ đánh giá rủi ro đầu tư.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán và chính sách: Là cơ sở để xây dựng các quy định và hướng dẫn về quản trị doanh nghiệp nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường vốn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và cấu trúc vốn trong bối cảnh Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng như thế nào đến cấu trúc vốn?
   Quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng thông qua các yếu tố như quy mô hội đồng quản trị, quyền sở hữu cổ đông tổ chức, CEO duality, tỷ lệ sở hữu nội bộ và thành viên không điều hành. Ví dụ, cổ đông tổ chức thường hạn chế vay nợ để giảm rủi ro tài chính, trong khi sở hữu nội bộ có thể thúc đẩy vay nợ để tận dụng đòn bẩy tài chính.

2. Tại sao quyền sở hữu cổ đông tổ chức lại làm giảm tỷ lệ nợ?
   Cổ đông tổ chức thường có kinh nghiệm và khả năng giám sát tốt hơn, họ ưu tiên sự ổn định tài chính và tránh rủi ro vay nợ quá mức, từ đó làm giảm tỷ lệ nợ của doanh nghiệp.

3. CEO duality có tác động gì đến quyết định vay nợ?
   Nghiên cứu cho thấy CEO duality không có ảnh hưởng rõ ràng đến tỷ lệ nợ trong mẫu doanh nghiệp Việt Nam, có thể do đặc thù quản trị hoặc các yếu tố khác chi phối.

4. Vai trò của thành viên hội đồng quản trị không điều hành là gì?
   Họ đóng vai trò giám sát độc lập, giúp cân bằng lợi ích giữa các cổ đông và ban điều hành, từ đó hạn chế các quyết định vay nợ rủi ro cao.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể tối ưu cấu trúc vốn dựa trên quản trị doanh nghiệp?
   Doanh nghiệp nên tăng cường sự tham gia của cổ đông tổ chức, nâng cao tỷ lệ thành viên không điều hành, khuyến khích sở hữu nội bộ có kiểm soát và đào tạo quản trị tài chính để cân bằng lợi ích và giảm thiểu rủi ro tài chính.

Kết luận

• Quản trị doanh nghiệp có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, đặc biệt là quyền sở hữu cổ đông tổ chức, tỷ lệ sở hữu nội bộ và tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị không điều hành.
• Quy mô hội đồng quản trị và CEO duality không có tác động rõ ràng đến tỷ lệ nợ trong mẫu nghiên cứu.
• Các doanh nghiệp có cổ đông tổ chức tham gia cao thường vay nợ ít hơn, trong khi sở hữu nội bộ thúc đẩy vay nợ nhiều hơn.
• Thành viên hội đồng quản trị không điều hành giúp giảm tỷ lệ vay nợ thông qua vai trò giám sát độc lập.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn để các doanh nghiệp và nhà quản lý điều chỉnh chính sách quản trị nhằm tối ưu cấu trúc vốn, nâng cao hiệu quả tài chính và phát triển bền vững.

Next steps: Áp dụng các khuyến nghị quản trị doanh nghiệp trong thực tiễn, mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và thời gian dài hơn để kiểm chứng kết quả.

Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nên xem xét kỹ lưỡng các yếu tố quản trị doanh nghiệp khi đưa ra quyết định tài chính nhằm tối ưu hóa cấu trúc vốn và giảm thiểu rủi ro.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM --------§§§§-------- ÑOAØN KIM CHI TAÙC ÑOÄNG CUÛA QUAÛN TRÒ DOANH NGHIEÄP ÑEÁN CAÁU TRUÙC VOÁN CUÛA CAÙC DOANH NGHIEÄP NIEÂM YEÁT TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh: Taøi chính - Ngaân haøng Maõ soá: 60340201 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC PGS.TS PHAN THÒ BÍCH NGUYEÄT TPHCM - NAÊM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM --------§§§§-------- ÑOAØN KIM CHI TAÙC ÑOÄNG CUÛA QUAÛN TRÒ DOANH NGHIEÄP ÑEÁN CAÁU TRUÙC VOÁN CUÛA CAÙC DOANH NGHIEÄP NIEÂM YEÁT TREÂN THÒ TRÖÔØNG CHÖÙNG KHOAÙN VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh: Taøi chính - Ngaân haøng Maõ soá: 60340201 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC PGS.TS PHAN THÒ BÍCH NGUYEÄT TPHCM - NAÊM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi. Caùc soá lieäu, keát quaû neâu trong luaän vaên laø trung thöïc vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá trong baát cöù coâng trình naøo khaùc. Hoïc vieân Ñoaøn Kim Chi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MUÏC LUÏC DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT DANH MUÏC BAÛNG BIEÅU TOÙM TAÉT .1 PHAÀN 1: Giôùi thieäu .2 PHAÀN 2: Toång quan lyù thuyeát vaø caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây .1 Moät soá vaán ñeà veà quaûn trò doanh nghieäp .1 Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän – Nguyeân nhaân daãn ñeán söï ra ñôøi khaùi nieäm quaûn trò doanh nghieäp .2 Khaùi nieäm quaûn trò doanh nghieäp.3 Caùc moâ hình quaûn trò doanh nghieäp .2 Moät soá lyù thuyeát caáu truùc voán .3 Moät soá nghieân cöùu veà taùc ñoäng cuûa quaûn trò doanh nghieäp ñeán caáu truùc voán .1 Quy moâ HÑQT (board size) vaø caáu truùc voán.2 Quyeàn sôû höõu thuoäc coå ñoâng toå chöùc (institutional ownership) vaø caáu truùc voán .3 Chuû tòch HÑQT kieâm nhieäm Giaùm ñoác (Toång Giaùm ñoác) (CEO duality) vaø caáu truùc voán .4 Quyeàn sôû höõu noäi boä (managerial ownership) vaø caáu truùc voán .5 Tyû leä thaønh vieân hoäi ñoàng quaûn trò khoâng ñieàu haønh (Non-excutive directors) vaø caáu truùc voán .25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHAÀN 3: Moâ taû döõ lieäu vaø phöông phaùp nghieân cöùu .29 PHAÀN 4: Keát quaû nghieân cöùu .36 PHAÀN 5: Keát luaän .46 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT CEO duality Chuû tòch HÑQT kieâm nhieäm Giaùm ñoác/Toång giaùm ñoác GDCK Giao dòch chöùng khoaùn HÑQT Hoäi ñoàng quaûn trò OLS Phöông phaùp hoài quy bình phöông beù nhaát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MUÏC BAÛNG BIEÅU Baûng 2.1 Toùm taét töông quan kì voïng giöõa caùc bieán quaûn trò doanh nghieäp vaø caáu truùc voán .1 Moâ taû caùc bieán .1 Toùm taét thoáng keâ moâ taû caùc bieán .2 Keát quaû hoài quy theo phöông phaùp Pooled OLS.3 Kieåm ñònh Hausman cho yeáu toá noäi sinh .4 Toùm taét keát quaû hoài quy .40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TOÙM TAÉT Luaän vaên naøy xem xeùt söï töông taùc giöõa caùc cô cheá quaûn trò doanh nghieäp vaø quyeát ñònh caáu truùc voán cuûa caùc coâng ty nieâm yeát Vieät Nam. Döõ lieäu ñöôïc thu thaäp töø 135 coâng ty trong giai ñoaïn 3 naêm töø 2010 – 2012. Kieåm ñònh Hausman ñöôïc söû duïng ñeå kieåm ñònh yeáu toá noäi sinh cuûa caùc bieán quaûn trò doanh nghieäp vaø keát quaû nghieân cöùu cho thaáy khoâng coù vaán ñeà noäi sinh. Phöông phaùp öôùc löôïng bình phöông beù nhaát (OLS) ñöôïc duøng ñeå öôùc löôïng heä soá hoài quy cuûa phöông trình hoài quy. Trong 5 bieán quaûn trò doanh nghieäp ñöôïc ñöa ra xem xeùt thì coù 3 bieán coù aûnh höôûng ñeán tyû leä nôï coâng ty coù yù nghóa thoáng keâ. Tyû leä quyeàn sôû höõu noäi boä coù taùc ñoäng cuøng chieàu ñeán tyû leä nôï. Hình thöùc sôû höõu coå phaàn cuûa doanh nghieäp (coå phaàn doanh nghieäp ñöôïc naém giöõ bôûi coå ñoâng toå chöùc) vaø tyû leä thaønh vieân HÑQT khoâng ñieàu haønh coù taùc ñoäng ngöôïc chieàu ñeán tyû leä nôï. Nhìn chung, baøi luaän vaên naøy cho thaáy quaûn trò doanh nghieäp coù theå ñöôïc xem laø moät trong nhöõng yeáu toá aûnh höôûng ñeán caáu truùc voán cuûa doanh nghieäp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 PHAÀN 1: GIÔÙI THIEÄU  Lyù do nghieân cöùu Taàm quan troïng cuûa quaûn trò doanh nghieäp trôû neân caàn thieát vaø cuï theå hôn vaøo ñaàu theá kyû 21, khi moät loaït caùc doanh nghieäp rôi vaøo khuûng hoaûng vaø gian laän quaûn lyù, vôùi caùc haønh vi sai traùi vaø sô suaát gaây ra nhöõng hoang mang cho caùc coå ñoâng. Trong caùc coâng ty coå phaàn, nhöõng ngöôøi chuû doanh nghieäp thueâ nhöõng ngöôøi quaûn lyù (ngöôøi ñaïi dieän) vaø uûy thaùc caùc quyeát ñònh hoaït ñoäng haøng ngaøy cuûa doanh nghieäp cho nhöõn g ngöôøi naøy. Nhöng nhöõng ngöôøi quaûn lyù thì luoân tìm caùch toái ña hoùa lôïi ích caù nhaân cuûa hoï hôn laø lôïi ích coâng ty, lôïi ích cuûa caùc nhaø ñaàu tö. Vì vaäy vaán ñeà xung ñoät ngöôøi ñaïi dieän luoân laø vaán ñeà khoù gôõ trong caùc coâng ty coå phaàn. Khaùi nieäm quaûn trò doanh nghieäp cuõng ra ñôøi töø ñaây. Quaûn trò doanh nghieäp ñöôïc ñaët treân cô sôû cuûa söï taùch bieät giöõa quaûn lyù vaø sôû höõu doanh nghieäp. Coâng ty laø cuûa chuû sôû höõu (nhaø ñaàu tö, coå ñoâng… ) nhöng ñeå coâng ty toàn taïi vaø phaùt trieån phaûi coù söï daãn daét cuûa Hoäi ñoàng quaûn trò, söï ñieàu haønh cuûa ban Giaùm ñoác vaø söï ñoùng goùp cuûa ngöôøi lao ñoäng, nhöõng ngöôøi naøy khoâng phaûi luùc naøo cuõng coù chung yù chí vaø quyeàn lôïi. Ñieàu naøy daãn ñeán caàn phaûi coù moät cô cheá ñeå nhaø ñaàu tö, coå ñoâng coù theå kieåm soaùt vieäc ñieàu haønh coâng ty nhaèm ñem laïi hieäu quaû cao nhaát. Quaûn trò doanh nghieäp toát seõ thuùc ñaåy hoaït ñoäng vaø taêng cöôøng khaû naêng tieáp caän cuûa coâng ty vôùi caùc nguoàn voán beân ngoaøi, giaûm chi phí söû duïng voán, goùp phaàn tích cöïc vaøo vieäc taêng cöôøng giaù trò doanh nghieäp, taêng cöôøng ñaàu tö vaø phaùt trieån beàn vöõng cho doanh nghieäp vaø neàn kinh teá. Moät doanh nghieäp khoâng theå chæ maõi söû duïng nguoàn voán töï coù cuûa mình maø ñoâi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 khi hoï coøn phaûi vay nôï nhaát laø khi caùc doanh nghieäp ñang trong giai ñoaïn taêng tröôûng. Chuùng ta bieát raèng haàu heát caùc doanh nghieäp vaän haønh ñeàu chuù yù söû duïng lôïi ích töø vieäc vay nôï (nhö höôûng lôïi ích töø taám chaén thueá, giaûm möùc ñoä phaân taùn caùc quyeát ñònh quaûn lyù…). Trong ñieàu kieän hoaït ñoäng bình thöôøng, taøi trôï baèng nôï coù theå giuùp doanh nghieäp gia taêng khaû naêng sinh lôïi, theá nhöng nhaø ñaàu tö naøo cuõng bieát ñeán maët traùi cuûa nôï. Khi moïi thöù khoâng dieãn bieán nhö caùc keá hoaïch, thì nôï coù theå khieán doanh nghieäp gaëp vaán ñeà nghieâm troïng. Vieäc vay nôï quaù nhieàu khieán doanh nghieäp deã daøng rôi vaøo tình traïng kieät queä taøi chính thaäm chí daãn ñeán phaù saûn. Nhö vaäy quyeát ñònh löïa choïn caáu truùc voán naøo laø hôïp lyù vaø toái öu nhaát cho doanh nghieäp luoân laø moät quyeát ñònh khoù khaên vaø bò chi phoái bôûi nhieàu yeáu toá, trong ñoù coù quaûn trò doanh nghieäp. Cho ñeán nay treân theá giôùi cuõng coù khaù nhieàu nhöõng baèng chöùng thöïc nghieäm nghieân cöùu veà taùc ñoäng cuûa quaûn trò doanh nghieäp ñeán caáu truùc voán. Nhö taùc giaû Wen et al. trong baøi “Quaûn trò doanh nghieäp vaø caùc quyeát ñònh taøi trôï cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát Trung Quoác” (Corporate governance and capital structure decisions of the Chinese listed firms) (2002) ñaõ nghieân cöùu söï aûnh höôûng cuûa moät soá ñaëc ñieåm HÑQT ñeán caáu truùc voán vaø keát quaû cho thaáy caùc ñaëc ñieåm nhö laø nhieäm kyø CEO vaø tyû leä caùc thaønh vieân khoâng ñieàu haønh seõ taùc ñoäng ngöôïc chieàu ñeán tyû leä nôï. Coøn taùc giaû Abor trong baøi “Quaûn trò doanh nghieäp vaø caùc quyeát ñònh taøi trôï cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát Ghana” (Corporate governance and financing decisions of Ghanaian listed firms) (2007) thì tìm thaáy caùc coâng ty Ghana theo ñuoåi chính saùch nôï cao vôùi “CEO duality”. Gaàn ñaây, keát quaû nghieân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 cöùu cuûa taùc giaû Wellalage & Stuart trong baøi nghieân cöùu “Quaûn trò doanh nghieäp vaø caùc quyeát ñònh taøi trôï cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát Sri Lanka” (Corporate governance and financing decisions of Sri Lankan listed firms) (2012) cuõng ñaõ cho thaáy moái töông quan aâm giöõa tyû leä thaønh vieân khoâng ñieàu haønh vôùi tyû leä nôï, moái töông quan döông giöõa quyeàn sôû höõu noäi boä vaø CEO duality vôùi tyû leä nôï. Toùm laïi, coù khaù nhieàu nghieân cöùu treân theá giôùi ñaõ nghieân cöùu veà söï taùc ñoäng cuûa quaûn trò doanh nghieäp ñeán löïa choïn caáu truùc voán cuûa caùc doanh nghieäp ñaëc bieät laø caùc doanh nghieäp nieâm yeát. Tuy moãi baøi nghieân cöùu löïa choïn caùc bieán khaùc nhau, phöông phaùp öôùc löôïng khaùc nhau nhöng haàu heát cho thaáy coù söï aûnh höôûng cuûa caùc bieán quaûn trò doanh nghieäp ñeáân caáu truùc voán. Cuøng vôùi caùc nghieân cöùu theá giôùi, taùc giaû thöïc hieän luaän vaên naøy mong muoán cung caáp theâm baèng chöùng thöïc nghieäm ôû Vieät Nam veà taùc ñoäng cuûa quaûn trò doanh nghieäp ñeán caáu truùc voán.  Muïc tieâu nghieân cöùu Muïc tieâu chính cuûa baøi nghieân cöùu laø ñeå traû lôøi cho caâu hoûi “Quaûn trò doanh nghieäp coù aûnh höôûng nhö theá naøo ñeán löïa choïn caáu truùc voán cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam”.  Boá cuïc Phaàn 1: Giôùi thieäu Phaàn 2: Toång quan lyù thuyeát vaø caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây Phaàn 3: Döõ lieäu vaø phöông phaùp nghieân cöùu Phaàn 4: Keát quaû nghieân cöùu Phaàn 5: Keát luaän LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5  Phaïm vi vaø thôøi gian nghieân cöùu Maãu nghieân cöùu bao goàm 135 doanh nghieäp nieâm yeát treân saøn GDCK TPHCM vaø saøn GDCK Haø Noäi, töø naêm 2010-2012.  Phöông phaùp nghieân cöùu Baèng phöông phaùp öôùc löôïng phöông trình hoài quy döõ lieäu baûng, taùc giaû phaân tích taùc ñoäng cuûa caùc bieán quaûn trò doanh nghieäp ñeán caáu truùc voán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 PHAÀN 2: TOÅNG QUAN LYÙ THUYEÁT VAØ CAÙC NGHIEÂN CÖÙU TRÖÔÙC ÑAÂY 2.1 Moät soá vaán ñeà veà quaûn trò doanh nghieäp 2.1 Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän – Nguyeân nhaân daãn ñeán söï ra ñôøi khaùi nieäm quaûn trò doanh nghieäp Lyù thuyeát người ñaïi dieän xuaát hieän trong boái caûnh nhöõng naêm 1970 vôùi söï phaùt trieån maïnh meõ cuûa neàn kinh teá theá giôùi, söï ña daïng trong caùc loaïi hình coâng ty vaø moät söï thieáu huït caùc lyù thuyeát neàn taûng veà quyeàn sôû höõu coâng ty cuõng nhö moái quan heä giöõa ngöôøi chuû vaø ngöôøi quaûn lyù thoâng qua hôïp ñoàng ñaïi dieän.