phần mở đầu, kết luận, luận văn đƣợc kết cấu theo 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan về hoạt động CTTC tại công ty CTTC. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động CTTC tại các công ty CTTC tại Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp phát triển hoạt động CTTC tại các công ty CTTC tại Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1.
TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CTTC 1. Lịch sử ra đời và phát triển hoạt động CTTC Những ghi chép sớm nhất về CTTC đã có ở thành phố Sumerian vào khoản năm 2010 trƣớc Công nguyên, với việc các linh mục cho nông dân thuê các công cụ sản xuất nông nghiệp đƣợc các nhân viên chính phủ xác nhận. Ur là một trung tâm thƣơng mại rất thịnh vƣợng, cả đất đai và công cụ đều có thể cho thuê.Những giao dịch này đƣợc ghi chép trên các bản ghi bằng đất sét tìm thấy vào năm 1984. Sau đó vào khoảng năm 1750 trƣớc Công nguyên vua Hammurabi của xứ Babylone tên đã ban hành luật thừa nhận việc cho thuê các tài sản cá nhân.
Ngƣời Ai Cập cổ đại, ngƣời Hy Lạp và ngƣời La Mã đã cho thuê cả tài sản cá nhân và bất động sản. Vào khoảng năm 550 bộ luật của hoàng đế La Mã Justinian đã tiến xa đến mức phân biệt đƣợc CTTC và cho thuê tài sản ngắn hạn. Từ thời của nền văn minh Phoenician đã có hoạt động cho thuê tàu bè. Tàu đƣợc cho thuê dƣới hình thức cho thuê tài sản thuần túy.
Cho thuê ngắn hạn theo thời gian và cho thuê theo chuyến chính là hình thức cho thuê vận hành trong đó thủy thủ đoàn đƣợc giao cùng với con tàu. Cho thuê tàu trần dài hạn tƣơng đƣơng với hình thức CTTC thuần vì thời gian cho thuê gần bằng thời gian hữu dụng của tài sản và ngƣời thuê có nhiều quyền lợi và nghĩa vụ của ngƣời sở hữu. Điều khoản bên thuê chịu các khoản phí liên quan đến vận hành tài sản trong cho thuê hiện đại chính đƣợc là điều khoản bất di bất dịch bắt nguồn từ các thỏa thuận cho thuê tàu. Chủ tàu là bên cho thuê, bên sử dụng tàu là bên thuê đã thỏa thuận nhiều trách nhiệm nghĩa vụ và quyền hạn khác nhau đối với việc thuê tàu và việc này đã diễn ra trong hàng ngàn năm.
Những vấn đề phát sinh trong các giao dịch đó qua nhiều năm không khác gì lắm với những vấn đề phát sinh trong việc cho thuê tài sản hiện nay. Nevitt and Frank J. Fabozzi, 2000) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm, đặc trƣng của hoạt động CTTC 1.
Khái niệm Theo Hội đồng tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IASB- Internationai Accounting Standards Board), bất cứ một giao dịch thuê tài sản nào thoả mãn ít nhất một trong bốn tiêu chuẩn dƣới đây đều đƣợc gọi là CTTC: Quyền sở hữu tài sản đƣợc chuyển giao khi chấm dứt thời hạn hợp đồng. Hợp đồng có quy định quyền chọn mua tài sản tại thời điểm chấm dứt hợp đồng. Thời hạn hợp đồng bằng phần lớn thời gian hoạt động của tài sản. Hiện giá của các khoản tiền thuê lớn hơn hoặc gần bằng giá trị của tài sản thuê.
Trên cơ sở phân loại của IASB, mỗi quốc gia sẽ đƣa ra những khái niệm cụ thể về CTTC dựa trên điều kiện kinh tế xã hội của quốc gia đó, có thể nhấn mạnh tiêu chuẩn này hay giảm bớt tiêu chuẩn khác nhƣng về cơ bản không có điều gì mâu thuẫn với các tiêu chuẩn chung. (International Accounting Standard 17 Leases, 2009) Nghị định số 65/2005/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 19 tháng 05 năm 2005, khái niệm này nhƣ sau: CTTC là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phƣơng tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê. Bên cho thuê cam kết mua máy móc, thiết bị, phƣơng tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữu quyền sở hữu đối với các tài sản cho thuê. Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã đƣợc hai bên thỏa thuận.
Đặc trƣng của hoạt động CTTC Hoạt động CTTC cũng có những đặc trƣng riêng, từ đó có cơ sở để so sánh CTTC với các hoạt động khác của Công ty CTTC và hoạt động cho vay vốn của các TCTD. Cụ thể nhƣ sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 - Đối tƣợng cho thuê là những tài sản (thƣờng có giá trị lớn) phục vụ cho sản xuất kinh doanh. - Ngƣời thuê có quyền đƣợc lựa chọn tài sản từ nhà cung cấp để đề nghị bên cho thuê mua tài sản đó về cho mình thuê. - Ngƣời thuê sử dụng phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản.
- Ngƣời cho thuê giữ quyền sở hữu tài sản trong suốt thời gian cho thuê. - Khi kết thúc thời hạn thuê, ngƣời thuê có thể đƣợc chuyển giao quyền sở hữu tài sản từ ngƣời cho thuê. Dựa trên những đặc điểm đó mà ta có thể nhận biết một giao dịch CTTC thông thƣờng trong vô vàn các quan hệ giao dịch kinh tế tài chính trong xã hội. Tuy nhiên, quan niệm về CTTC hiện nay đƣợc nới rộng hơn bằng việc giảm bớt một hay một vài đặc điểm nêu trên, nhờ đó mà hoạt động CTTC có thể phát triển mạnh, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu của hoạt động kinh doanh.
Những điểm ưu việt của hoạt động CTTC: * Đối với ngƣời đi thuê: - Không cần vốn lớn một lúc. - Chi phí thuê đƣợc tính vào chi phí hợp lý của DN. - Tiết giảm đƣợc công sức cho công tác hành chính. - Đối phó đƣợc với việc máy móc trở nên lỗi thời, cũ kỹ (thời gian thuê tài chính ngắn hơn thời gian sử dụng thông thƣờng).
- Dễ tính toán, lên kế hoạch chi phí (do đƣợc chọn lựa trả phí thuê cố định hoặc giảm dần trong suốt thời gian thuê). - Thủ tục đơn giản. * Đối với nhà sản xuất: - Đa dạng hóa đƣợc phƣơng pháp bán sản phẩm. - Có thể thu hồi tiền bán một cách thuận lợi từ việc kết hợp với các công ty CTTC.
- Dễ dàng triển khai kế hoạch bán sản phẩm. Phân biệt giữa CTTC và cho thuê vận hành. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Về hình thức bên ngoài, CTTC và cho thuê vận hành đều giống nhau là bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê để sử dụng. Nhƣng xét về bản chất thì hai hoạt động này hoàn toàn khác nhau.
Sự khác biệt giữa CTTC và cho thuê vận hành đƣợc thể hiện tại bảng 1.1: Phân biệt CTTC và cho thuê vận hành. Tiêu thức so sánh Cho thuê vận hành CTTC 1. Giống nhau Quyền sở hữu Tách biệt quyền sở hữu và quyền sử dụng Ƣu đãi về thuế Bên cho thuê hƣởng và khấu trừ vào tiền thuê Bồi thƣờng bảo hiểm Bên cho thuê hƣởng 2. Khác nhau Thời hạn thuê Rất ngắn so với thời gian sử Thời hạn dài bằng phần lớn dụng hữu ích của tài sản thời gian sử dụng hữu ích của tài sản Quyền hủy ngang Đƣợc quyền hủy ngang hợp Không đƣợc quyền hủy hợp đồng đồng ngang hợp đồng Rủi ro về tài sản Bên cho thuê chịu mọi rủi ro Bên thuê chịu mọi rủi ro Bảo trì, bảo dƣỡng, Bên cho thuê chịu toàn bộ chi Bên thuê chịu toàn bộ chi phí sửa chữa và bảo hiểm phí này này Lựa chọn tài sản Bên cho thuê lựa chọn Bên thuê lựa chọn Tiền bán tài sản Thuộc quyền sử dụng của Có thể đƣợc chia cho bên bên thuê thuê sau khi bên cho thuê đã thu hồi đủ vốn và phí Phân biệt giữa hoạt động CTTC với hoạt động cho vay của ngân hàng Trong cho vay thông thƣờng, ngân hàng tài trợ vốn bằng tiền cho khách hàng để khách hàng dùng số tiền đó mua tài sản phục vụ cho sản xuất kinh doanh.
Còn trong CTTC, bên cho thuê tài trợ cho khách hàng trực tiếp bằng các tài sản máy móc thiết bị mà khách hàng đang cần dùng. Nhƣ vậy, tài trợ bằng CTTC đảm bảo sử dụng đúng mục đích vốn vay hơn so với hoạt động tín dụng thông thƣờng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Trong giao dịch cho vay thông thƣờng của ngân hàng chỉ có sự tham gia của hai bên là ngƣời đi vay và ngân hàng. Còn trong CTTC, bên cạnh sự tham gia của bên thuê và công ty CTTC còn có sự tham gia rất quan trọng của chủ thể thứ ba là các nhà cung cấp tài sản.
Trong cho vay, ngƣời đi vay có quyền định đoạt đối với tài sản đầu tƣ bằng tiền vay (tài sản đó thuộc sở hữu của ngƣời vay), do đó khi cần thu nợ thƣờng khó khăn vì xử lý tài sản thế chấp rất phức tạp. Đối với CTTC, quyền sở hữu tài sản vẫn do bên cho thuê nắm giữ và bên thuê chỉ có quyền sử dụng tài sản trong thời gian thuê nên khi xảy ra tình huống phải xiết nợ thì điều đó dễ dàng cho Công ty CTTC để thu hồi tài sản về ngay. Tín dụng ngân hàng thƣờng yêu cầu ngƣời vay phải có tài sản đảm bảo và kéo theo nhiều thủ tục giấy tờ. Trong CTTC, tài sản thuê vẫn thuộc sở hữu của bên cho thuê nên ngƣời thuê không bị đòi hỏi có tài sản thế chấp và do đó giảm bớt đƣợc một số công đoạn thủ tục và giấy tờ.
Các phƣơng thức CTTC Hiện nay, CTTC đã trở thành một trong những hình thức tài trợ vốn trung dài hạn cho các DN, không chỉ ở các nƣớc phát triển mà cả các nƣớc đang phát triển. Về cơ bản, việc áp dụng các hình thức tài trợ này không có sự khác biệt lớn giữa các nƣớc phát triển và các nƣớc đang phát triển. Theo số đối tác tham gia giao dịch, CTTC thƣờng có hai phƣơng thức chủ yếu sau: 1. Phƣơng thức cho thuê có sự tham gia của hai bên Là hình thức mà bên cho thuê dùng tài sản sẵn có của mình đem cho ngƣời có nhu cầu sử dụng thuê lại.
Ngƣời cho thuê có thể là các nhà sản xuất, ngƣời có tài sản, các định chế tài chính hoặc các Công ty CTTC. Tài sản thuê của hình thức cho thuê này thƣờng có giá trị không quá lớn và thuộc loại máy móc thiết bị.