LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Từ cuối năm 2011, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp cùng với những khó khăn nội tại của nền kinh tế, diễn biến kinh tế vĩ mô nƣớc ta phải đối mặt với nhiều rủi ro nhƣ lạm phát tăng cao, đà tăng trƣởng kinh tế chậm lại, cán cân thanh toán tổng thể thâm hụt, mặt bằng lãi suất cho vay ở mức cao, tỷ giá và thị trƣờng ngoại hối biến động, tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định vĩ mô. Do vậy, NHNN tiếp tục kiên định với những mục tiêu về chính sách tiền tệ đã đặt ra. Trên cơ sở bám sát chủ trƣơng của Đảng, Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, diễn biến kinh tế vĩ mô, tiền tệ, NHNN điều hành chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt nhằm mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, đồng thời thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh để hỗ trợ tăng trƣởng kinh tế ở mức hợp lý.
Eximbank nói riêng và các NHTM nói chung đang chịu sự tác động trực tiếp từ các chính sách điều hành tiền tệ của NHNN. Các ngân hàng cạnh tranh nhau gay gắt về vốn, nguồn nhân lực, chất lƣợng dịch vụ và công nghệ, nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động, gia tăng thị phần, tối đa hóa lợi nhuận. Để duy trì hoạt động và phục vụ cho mục đích kinh doanh, ngân hàng cần một lƣợng vốn rất lớn. Hoạt động huy động vốn chính là nền tảng, là sự sống còn của các NHTM.
Tuy nhiên, các ngân hàng đang gặp nhiều khó khăn trong huy động vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn. Việc tìm kiếm các nguồn vốn ổn định với chi phí hợp lý và phù hợp với nhu cầu sử dụng vốn là nhiệm vụ trọng tâm trong hoạt động của ngân hàng. Do vậy, Eximbank đã và đang cố gắng tìm mọi hình thức và biện pháp nhằm khai thác tối đa những nguồn vốn hiện còn nhàn rỗi trong các tổ chức và dân cƣ để có một nguồn vốn ổn định phục vụ cho nhu cầu đầu tƣ của ngân hàng. Đó là lý do tôi lựa chọn đề tài “ Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
Mục tiêu nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tìm hiểu về hoạt động huy động vốn và các yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động huy động vốn của các NHTM hiện nay. Thông qua việc phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn và đánh giá của khách hàng về hoạt động huy động vốn của Eximbank, cùng với việc khám phá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng đối với hoạt động huy động vốn tại Eximbank. Từ đó, rút ra những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động huy động vốn dân cƣ tại Eximbank. Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá, đƣa ra những giải pháp khắc phục hạn chế hiện có nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Eximbank.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Những vấn đề cơ bản về huy động vốn của các NHTM, thực trạng hoạt động huy động vốn của Eximbank từ năm 2008-T06/2013 và các yếu tố tác động đến sự hài lòng của khách hàng đối với hoạt động huy động vốn tại Eximbank. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu trên phạm vi toàn hệ thống Eximbank 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phƣơng pháp kết hợp, bao gồm: phƣơng pháp thống kê mô tả, phân tích nhân tố, hồi quy, phân tích tổng hợp để giải quyết vấn đề đặt ra, từ đó đƣa ra định hƣớng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Eximbank trên cơ sở đã phân tích thực trạng và những nguyên nhân tồn tại. Số liệu trong luận văn đƣợc thu thập và xử lý từ dữ liệu nội bộ Eximbank, dữ liệu từ NHNN, các NHTM, các sách tham khảo, tạp chí, báo điện tử, khách hàng.
nghĩa thực tiễn của đề tài Huy động vốn hiệu quả là một trong những vấn đề đƣợc các nhà quản trị ngân hàng quan tâm hàng đầu hiện nay. Luận văn từ việc nghiên cứu trên cơ sở lý thuyết về hoạt động huy động vốn cho đến việc ứng dụng vào thực tế hoạt động huy động vốn tại Eximbank. Trên cơ sở phân tích thực trạng huy động vốn, cơ cấu huy động vốn và đánh giá của khách hàng về hoạt động huy động vốn tại Eximbank để tìm ra những hạn chế, nhƣợc điểm cần khắc phục và những ƣu điểm, lợi thế cần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát huy. Từ đó, tôi đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn, góp phần ổn định và gia tăng nguồn vốn huy động tại Eximbank.
Nội dung kết cấu của luận văn Nội dung của luận văn thể hiện trong 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI EXIMBANK CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI EXIMBANK LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠN 1 TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI C C N ÂN HÀN THƢƠN MẠI 1.1 Nghiệp vụ huy động vốn tại các ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm Vốn huy động là tài sản bằng tiền của các tổ chức và cá nhân mà ngân hàng đang tạm thời quản lý và sử dụng với trách nhiệm hoàn trả, vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng nhất của bất kỳ một NHTM nào. Chỉ có các NHTM mới đƣợc quyền huy động vốn dƣới nhiều hình thức khác nhau. Đối với bản thân các ngân hàng, vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu, luôn chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng nguồn vốn. Trên bảng cân đối kế toán, nguồn vốn huy động là tài sản nợ của ngân hàng.
Hoạt động của ngân hàng phần lớn dựa vào nguồn vốn này và đây chính là nguồn vốn tạo ra nguồn lực tài chính cho ngân hàng. Vì vậy các ngân hàng luôn nỗ lực tìm mọi biện pháp nhằm tăng khả năng cạnh tranh, thu hút ngày càng nhiều vốn nhàn rỗi, phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình. Để làm đƣợc điều này, trƣớc hết các ngân hàng phải từng bƣớc đa dạng hóa các phƣơng thức huy động vốn, kết hợp với một cơ chế lãi suất linh hoạt và các dịch vụ tiện ích nhằm thu hút khách hàng. Vốn huy động, về mặt lý thuyết là một nguồn vốn không ổn định, vì khách hàng có thể rút tiền của họ mà không bị ràng buộc, chính vì đặc điểm này mà các NHTM cần phải duy trì một khoản “ dự trữ thanh khoản” để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng.2 Vai trò của nguồn vốn huy động Đối với nền kinh tế Chức năng huy động nguồn vốn của ngân hàng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế.
Thông qua hoạt động huy động vốn mà hệ thống ngân hàng tập trung các nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi của xã hội, biến tiền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 nhàn rỗi từ chỗ là phƣơng tiện tích lũy trở thành nguồn vốn lớn của nền kinh tế. Đây là nguồn vốn rất quan trọng để đầu tƣ phát triển nền kinh tế vì nó không những lớn về số tiền tuyệt đối mà vì tính chất “ luân chuyển” không ngừng của nó. Ngoài việc thu hút tiền nhàn rỗi trong xã hội để sử dụng cho đầu tƣ phát triển bên cạnh đó thông qua nghiệp vụ huy động vốn giúp ngân hàng nhà nƣớc kiểm soát khối lƣợng tiền tệ trong lƣu thông qua việc sử dụng chính sách tiền tệ ( tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất chiết khấu, tỷ giá…). Chẳng hạn muốn giảm lƣợng tiền trong lƣu thông, ngân hàng nhà nƣớc tăng lãi suất chiết khấu, tỷ lệ sự trữ bắt buộc, khống chế dƣ nợ tín dụng, và ngƣợc lại… nhằm điều hòa lƣu thông tiền tệ, kiềm chế lạm phát, bình ổn giá cả.
Đối với ngân hàng Nguồn vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của ngân hàng, đƣợc xem nhƣ “ đầu vào” quan trọng nhất trong quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Tất cả các hoạt động “ đầu ra” của ngân hàng nhƣ hoạt động tín dụng, đầu tƣ, dịch vụ… đều phụ thuộc vào nguồn vốn huy động này. Một ngân hàng có khả năng huy động vốn lớn là điều kiện thuận lợi trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế xét cả về quy mô, khối lƣợng; chủ động về thời gian, thời hạn cho vay, thậm chí quyết định mức lãi suất cạnh tranh cho khách hàng. Nguồn vốn huy động dồi dào sẽ tạo điều kiện cho ngân hàng mở rộng hoạt động kinh doanh, đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, không bỏ lỡ cơ hội đầu tƣ, tạo dựng đƣợc uy tín cho ngân hàng.
Thông qua hoạt động huy động vốn, ngân hàng có thể đo lƣờng đƣợc uy tín cũng nhƣ sự tín nhiệm của khách hàng đối với ngân hàng. Từ đó, ngân hàng có thể đánh giá và đƣa ra các chính sách huy động vốn ngày càng hiệu quả để giữ vững và mở rộng quan hệ với khách hàng. Đối với khách hàng Nghiệp vụ huy động vốn cung cấp cho khách hàng một kênh đầu tƣ và tiết kiệm nhằm làm cho tiền của họ sinh lời, tạo cơ hội cho họ có thể gia tăng tiêu dùng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 trong tƣơng lai. Mặt khác, nghiệp vụ huy động vốn còn cung cấp cho khách hàng một nơi an toàn để họ cất trữ và tích lũy vốn tạm thời nhàn rỗi.
Ngoài ra, khi gửi tiền vào ngân hàng, khách hàng còn đƣợc hƣởng các dịch vụ thanh toán an toàn, nhanh chóng, tiện lợi nhƣ thanh toán séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thanh toán qua hệ thống máy ATM, thanh toán thông qua Internet,. Không những thế, trong những trƣờng hợp khách hàng gặp khó khăn về mặt tài chính, ngân hàng có thể tài trợ cho khách hàng bằng các hình thức cầm cố, chiết khấu sổ tiết kiệm, cho vay, bảo lãnh… 1.3 Cơ cấu nguồn vốn huy động trong NHTM Vốn huy động trong NHTM gồm nhiều loại khác nhau, và đƣợc phân nhóm thành các loại sau đây: 1.1 Tiền gửi không kỳ hạn Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi mà ngƣời gửi tiền ( chủ tài khoản) đƣợc sử dụng một cách chủ động và linh hoạt không bị ràng buộc về mặt thời gian.