Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ VÀ HIỆU QỦA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ 1.1 Khái niệm về đầu tư và vốn đầu tư : 1.1 Khái niệm về đầu tư và vốn đầu tư : 1.1 Khái niệm về đầu tư : Thuật ngữ "đầu tư" có thể được hiểu là việc các cá nhân hoặc tổ chức (doanh nghiệp, Nhà nước) bỏ ra một khoản vốn (tiền, vật chất, sức lao động, trí tuệ) ở hiện tại cho một hoạt động nào đó nhằm mang lại các kết qủa có lợi trong tương lai. Các kết qủa biểu hiện cụ thể của hoạt động này là có thể thu lợi nhuận hoặc những lợi ích nhằm thỏa mãn yêu cầu của chính bản thân con người và xã hội. Đối với quốc gia, đầu tư là qúa trình bỏ vốn vào các lĩnh vực của nền kinh tế nhằm tạo ra các cơ sở vật chất, kỹ thuật mới hoặc duy trì sự hoạt động của các cơ sở vật chất, kỹ thuật hiện có để thu được các hiệu qủa nhất định vì mục tiêu phát triển của quốc gia. Đối với các cá nhân, doanh nghiệp đầu tư là hoạt động bỏ vốn ra để sản xuất kinh doanh với mong đợi sẽ nhận được một khoản lợi nhuận từ hoạt động này.
Các đặc điểm của hoạt động đầu tư đứng trên góc độ quốc gia hay cá nhân, doanh nghiệp là : - Hoạt động đầu tư đòi hỏi phải sử dụng một số vốn và số vốn này nằm khê đọng trong suốt qúa trình thực hiện đầu tư. Khi nhà đầu tư (chủ sở hữu vốn) quyết định đầu tư, nhà đầu tư phải tính toán, cân nhắc rất kỹ và ước đoán được kết qủa, hiệu qủa cuối cùng. - Hoạt động đầu tư là hoạt động có tính chất lâu dài thể hiện ở thời gian đầu tư dài, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố thị trường như rủi ro kinh doanh, rủi ro tài chính, rủi ro tỷ giá hối đoái, sự biến động của giá cả, các yếu tố không ổn định khác về tự nhiên, xã hội, chính trị,. Nhà đầu tư tự quyết định việc đầu tư, tự chịu trách nhiệm về hậu qủa đầu tư của họ.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 - Hoạt động đầu tư để làm cái gì, vào địa bàn hay lãnh thổ nào? Là do lợi ích quyết định, do thị trường và chính sách khuyến khích của Nhà nước chi phối, đầu tư phải đảm bảo lợi ích quốc gia và lợi ích của nhà đầu tư, các thành qủa hoạt động đầu tư sẽ hoạt động tại nơi mà nó được tạo dựng. - Hoạt động đầu tư phải đạt được mục đích nhất định, suy cho cùng phải vì mục đích phát triển và đời sống của con người khá giả lên, có như vậy thì con người mới đem vốn để đầu tư, còn khi hoạt động đầu tư làm tổn hại lợi ích của con người thì phải phê phán, ngăn chặn không cho đầu tư. Khái niệm đầu tư: + Quan điểm xã hội (quốc gia) : Đầu tư là hoạt động bỏ vốn phát triển, chấp nhận những rủi ro nhất định để thu được các mục tiêu nhất định (kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội v.) vì sự phát triển của quốc gia. + Quan điểm của doanh nghiệp : Đầu tư là hoạt động bỏ vốn kinh doanh, trên cơ sở chấp nhận rủi ro (rủi ro kinh doanh, rủi ro tài chính, các yếu tố thị trường,.) để thu được lợi nhuận từ hoạt động này.2 Khái niệm về vốn đầu tư : Mọi hoạt động đầu tư đều liên quan đến vốn (nguồn lực tài chính).
Đối với các cá nhân, doanh nghiệp thì vốn đầu tư là vốn phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với quốc gia vốn đầu tư để xây dựng và phát triển CSHT. Vốn đầu tư có được do tích lũy hoặc đi vay từ các tổ chức trong và ngoài nước của các cá nhân, tổ chức. Vốn đầu tư được hiểu bao gồm các loại sau : - Vốn bằng tiền bao gồm đồng Việt nam, ngoại tệ và các loại tài sản có giá trị như tiền (vàng, bạc, đá qúy,…).
- Vốn bằng tài sản hữu hình như đất đai, nhà xưởng, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu sản xuất,… - Vốn bằng tài sản vô hình như công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ (thương hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, các quyền chuyển nhượng,…). - Vốn bằng tài sản đầu tư vào hoạt động tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, các khoản nợ, các giấy tờ có giá khác,… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Khi phân tích vốn đầu tư cho hoạt động đầu tư, phải phân tích, đánh giá trên các khía cạnh : Thứ nhất, vốn đầu tư của toàn xã hội đã hoặc sẽ thực hiện; số vốn này được các cá nhân, tổ chức có được do tích lũy đem đầu tư cho mục đích thu lợi nhuận đối với cá nhân, doanh nghiệp hoặc mục đích phát triển đối với quốc gia; khi đánh giá phân tích chỉ tiêu vốn đầu tư phải phân tích về quy mô vốn đầu tư (nhiều, ít), tỷ lệ đầu tư (cao, thấp) trên GDP để xem xét mối quan hệ giữa đầu tư và quy mô kinh tế. Thứ hai, vốn đầu tư có quan hệ hữu cơ với hoạt động của hệ thống tài chính để đảm bảo vốn cho đầu tư. Huy động vốn đầu tư qua thị trường tài chính ngày càng đa dạng với sự tham gia của nhiều nhà đầu tư như các qũy đầu tư, các định chế tài chính trung gian, kênh này là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư, qua kênh này sẽ phân bổ có hiệu qủa việc sử dụng vốn đầu tư thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, như vậy để tăng cường huy động vốn cho hoạt động ĐTPT, hệ thống các tổ chức tín dụng phải hoàn thiện và hoạt động tốt, thị trường vốn - thị trường chứng khoán phải phát triển.
Trong điều kiện hiện nay với sự ra đời ngày càng nhiều doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân, thì vấn đề tín dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của loại hình doanh nghiệp này trở nên cần thiết và quan trọng.2 Vai trò của đầu tư và vốn đầu tư cho tăng trưởng kinh tế : 1.1 Vai trò của đầu tư : Mục tiêu cuối cùng của hoạt động kinh tế của một quốc gia là cung cấp hàng hóa và dịch vụ mà nhân dân mong muốn; Thước đo toàn diện nhất về tổng sản lượng của các hàng hóa và dịch vụ trong một quốc gia là tổng sản phẩm quốc nội GDP, nó là tổng giá trị bằng tiền của tiêu dùng (C), tổng đầu tư (I), mua sắm hàng hóa và dịch vụ của Chính phủ (G) và xuất khẩu ròng (X) được sản xuất trong một quốc gia trong một năm, xác định theo công thức GDP = C + I + G + X.D Nordhaus, tăng trưởng kinh tế là sự mở rộng GDP hay sản lượng tiềm năng của một nước. Đầu tư có hai vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của một quốc gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 Thứ nhất, đầu tư là một khoản lớn, những thay đổi lớn trong đầu tư có ảnh hưởng nhiều đến tổng cầu, đến lượt mình tổng cầu lại tác động tới sản lượng công ăn việc làm và kèm theo là sự biến động của giá cả. Thứ hai, đầu tư tạo ra tích lũy vốn.
Đầu tư làm tăng lên qũy nhà xưởng và máy móc thiết bị, thúc đẩy sản lượng tiềm năng của quốc gia và kích thích tăng trưởng trong dài hạn. Vì vậy, đầu tư đóng vai trò kép, đó là tác động tới sản lượng trong ngắn hạn thông qua ảnh hưởng của nó tới tổng cầu và tác động tới tăng trưởng trong dài hạn thông qua việc hình thành vốn đối với sản lượng tiềm năng và tổng cung.2 Vai trò của vốn đầu tư : Theo mô hình tăng trưởng kinh tế Harrod – Domar do Roy Harrod ở Anh và Evsay Domar ở Mỹ đưa ra vào những năm 40 của thế kỷ 20 để xem xét mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và hệ số gia tăng vốn đầu ra ICOR (Incremental Capital - Output Ratio ) là g = i/k (1.1), trong đó : + g biểu thị tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế (GDP) + i biểu thị tỷ lệ đầu tư của nền kinh tế (hay tỷ lệ tích lũy trong GDP được dùng cho đầu tư). + k biểu thị tỷ số gia tăng giữa vốn và đầu ra (ICOR) Theo công thức (1.1) nếu cố định ICOR ở mức chấp nhận được, thì tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế tỷ lệ thuận với tỷ lệ tích lũy của nền kinh tế, điều này có nghĩa là đầu tư vốn càng nhiều thì phần tăng thêm của GDP càng lớn. Do vậy khi số vốn đầu tư không thay đổi, nếu ICOR càng nhỏ thì về lý thuyết GDP có thể tăng lên, còn nếu sai lầm trong chiến lược phát triển kinh tế thì sẽ dẫn đến sai lầm trong cơ cấu đầu tư, sử dụng vốn đầu tư lãng phí, kém hiệu qủa sẽ làm tăng hệ số ICOR kéo theo giảm sút tỷ lệ đầu tư, hệ qủa làm giảm tốc độ tăng trưởng và khả năng tích lũy của nền kinh tế.
Thông qua mô hình này cho ta thấy rõ tỷ lệ tích lũy của nền kinh tế càng cao, thì người ta sẽ đầu tư càng nhiều vốn hơn vào hoạt động kinh tế và sẽ tăng sản lượng quốc gia GDP hay tăng trưởng kinh tế, đây là điều mong đợi của mọi quốc gia đang phát triển. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Phân loại đầu tư : - Theo chức năng quản trị vốn đầu tư : Theo chức năng này, đầu tư có thể chia làm hai loại là đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp. + Đầu tư trực tiếp là loại hình đầu tư mà trong đó người có vốn đầu tư trực tiếp và tham gia quản trị vốn đã bỏ ra, thực chất trong loại đầu tư này, người bỏ vốn và nhà quản trị sử dụng vốn là một chủ thể, họ chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định và kết qủa đầu tư của mình. Nhà đầu tư có thể là người trong nước hoặc người nước ngoài.
+ Đầu tư gián tiếp là loại hình đầu tư mà người có vốn đầu tư không trực tiếp tham gia quản trị vốn bỏ ra, họ là những nhà đầu tư tài chính, họ có thể bằng cách mua cổ phiếu thông qua thị trường chứng khoán nhằm thu được lợi nhuận, còn gánh chịu rủi ro có thể có do nhà sản xuất kinh doanh - người phát hành bán cổ phiếu gánh chịu. Việc thực hiện đầu tư gián tiếp có thể là người trong nước hoặc người nước ngoài.