Luận văn Thạc sĩ UEH: Yếu tố ảnh hưởng khả năng sinh lợi NHTM Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho ngành tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Trầm Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN
• 1.1. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 1.8. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Giới thiệu chương
• 2.2. Lý thuyết về hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Ngân hàng thương mại và chức năng của ngân hàng thương mại
• 2.2.2. Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại
• 2.2.2.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.2.2.2. Hoạt động sử dụng vốn
• 2.2.2.2.1. Hoạt động cấp tín dụng
• 2.2.2.2.2. Hoạt động đầu tư
• 2.2.2.3. Hoạt động cung cấp dịch vụ ngân hàng
• 2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Doanh thu ngân hàng
• 2.3.2. Chi phí ngân hàng
• 2.3.3. Lợi nhuận ngân hàng
• 2.4. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 2.4.1. Nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời
• 2.4.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh thu nhập, chi phí
• 2.5. Lý thuyết về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.5.1. Khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.5.2. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.5.2.1. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 2.5.2.2. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 2.5.2.3. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM)
• 2.5.2.4. Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM)
• 2.6. Nghiên cứu tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.6.1. Các nghiên cứu trước đây về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.6.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 2.6.1.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.6.2. Các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.6.2.1. Các yếu tố bên ngoài ngân hàng
• 2.6.2.2. Các yếu tố bên trong ngân hàng
• 2.7. Kết luận chương
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG SINH LỜI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Giới thiệu chương
• 3.2. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản
• 3.3. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu
• 3.4. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
• 3.5. Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên
• 3.6. Kết luận chương
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Giới thiệu chương
• 4.2. Mô hình nghiên cứu
• 4.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4.4. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 4.4.1. Thu thập dữ liệu
• 4.4.2. Xử lý dữ liệu
• 4.5. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.6. Kết quả kiểm định giả thuyết
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.8. Kết luận chương
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài
• 5.2. Đối với ngân hàng thương mại
• 5.3. Đối với Ngân hàng nhà nước
• 5.4. Đóng góp mới của đề tài
• 5.5. Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ và khả năng sinh lời ngân hàng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Ngành ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, cung cấp vốn cho các hoạt động sản xuất và tiêu dùng. Khả năng sinh lời của ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến sự tồn tại của ngân hàng mà còn tác động đến sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

1.1. Ý nghĩa của khả năng sinh lời trong ngân hàng

Khả năng sinh lời là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Nó không chỉ phản ánh sức khỏe tài chính mà còn là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn

Mục tiêu của luận văn là phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, từ đó đưa ra các khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng này.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại, bao gồm cả yếu tố bên ngoài và bên trong ngân hàng. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

2.1. Yếu tố bên ngoài ngân hàng

Các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách của chính phủ và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.2. Yếu tố bên trong ngân hàng

Yếu tố bên trong như quản lý rủi ro, chi phí hoạt động và chiến lược kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng sinh lời của ngân hàng.

III. Phân tích thực trạng khả năng sinh lời tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Thực trạng khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong những năm gần đây cho thấy sự biến động lớn. Nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong việc duy trì lợi nhuận do áp lực cạnh tranh và rủi ro tín dụng.

3.1. Tình hình lợi nhuận ngân hàng

Lợi nhuận của các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có sự tăng trưởng nhưng không đồng đều. Một số ngân hàng vẫn duy trì được lợi nhuận cao trong khi một số khác lại gặp khó khăn.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời

Các chỉ tiêu như tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) là những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời của ngân hàng.

IV. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng trong luận văn

Luận văn sử dụng phương pháp định lượng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Dữ liệu được thu thập từ 24 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2014.

4.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của ngân hàng và các nguồn thông tin khác để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.

4.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Sử dụng phần mềm Eviews để xử lý và phân tích dữ liệu, từ đó kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như quản lý rủi ro, chi phí hoạt động và chiến lược kinh doanh có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Những kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

5.1. Khuyến nghị cho ngân hàng thương mại

Các ngân hàng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro và tối ưu hóa chi phí để nâng cao khả năng sinh lời.

5.2. Đề xuất cho các nhà hoạch định chính sách

Cần có các chính sách hỗ trợ để tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại phát triển bền vững và nâng cao khả năng sinh lời.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Luận văn đã chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

6.1. Tóm tắt các kết quả chính

Các yếu tố bên ngoài và bên trong ngân hàng đều có ảnh hưởng đến khả năng sinh lời, và việc quản lý tốt các yếu tố này là rất cần thiết.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế và ngành ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại giữ vị thế huyết mạch đối với nền kinh tế Việt Nam, đóng vai trò trung gian tài chính dẫn truyền nguồn vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu nhằm thúc đẩy tăng trưởng sản xuất và tiêu dùng xã hội. Trong giai đoạn 2007 - 2014, ngành ngân hàng Việt Nam đã chứng kiến những biến động sâu sắc gắn liền với chu kỳ kinh tế toàn cầu và quá trình tái cơ cấu trong nước. Thống kê từ mẫu nghiên cứu gồm 24 ngân hàng thương mại cổ phần cho thấy quy mô tổng tài sản bình quân đã mở rộng mạnh mẽ từ mức 42.604 tỷ đồng năm 2007 lên tới 158.631 tỷ đồng vào năm 2014, tương ứng mức tăng trưởng tích lũy gần 272%. Dẫu vậy, hiệu quả hoạt động kinh doanh lại ghi nhận xu hướng sụt giảm liên tục. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản bình quân đã giảm từ mức đỉnh 2,03% năm 2007 xuống chỉ còn 0,64% vào năm 2014; đồng thời tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu cũng rơi từ mức 16,04% xuống đáy 6,44% trong cùng thời kỳ.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam đang chịu áp lực nặng nề bởi sự cạnh tranh gay gắt từ các định chế tài chính quốc tế, gánh nặng nợ xấu gia tăng và sự biến động phức tạp của các biến số vĩ mô như lạm phát từng vọt lên mức 23,10% năm 2008. Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, lượng hóa mức độ tác động của các yếu tố bên trong nội tại ngân hàng cũng như các yếu tố kinh tế vĩ mô bên ngoài đến tỷ suất sinh lời. Phạm vi nghiên cứu bao quát 24 ngân hàng thương mại cổ phần tiêu biểu tại Việt Nam trong khoảng thời gian liên tục 8 năm (2007 - 2014). Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống bằng chứng thực nghiệm vững chắc, giúp các nhà quản trị ngân hàng nhận diện đòn bẩy gia tăng lợi nhuận và hỗ trợ cơ quan quản lý ban hành các chính sách kiểm soát rủi ro, hướng tới sự ổn định bền vững của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các lý thuyết nền tảng về tổ chức ngành và quản trị tài chính ngân hàng. Lý thuyết sức mạnh thị trường và lý thuyết cấu trúc hiệu quả chỉ ra rằng các ngân hàng có quy mô lớn hoặc năng lực quản lý chi phí vượt trội sẽ chiếm lĩnh thị phần, từ đó tối ưu hóa biên lãi thuần và nâng cao lợi nhuận biên. Lý thuyết chi phí phá sản kỳ vọng cùng lý thuyết phát tín hiệu luận giải rằng tỷ lệ an toàn vốn cao giúp ngân hàng hấp thụ tổn thất tài chính, giảm chi phí huy động nợ bên ngoài và phát tín hiệu tích cực về sức khỏe tài chính tới các nhà đầu tư. Đồng thời, thuyết tiền lương hiệu quả làm rõ mối quan hệ giữa chính sách đãi ngộ nhân sự và năng suất lao động trong hoạt động kinh doanh tiền tệ.

Mô hình nghiên cứu định lượng kế thừa và phát triển từ mô hình chuẩn của Sufian (2011), thiết lập mối quan hệ giữa khả năng sinh lời với 9 biến số độc lập:

PRO(i,t) = β0 + β1GDP(t) + β2INF(t) + β3CAP(i,t) + β4SIZE(i,t) + β5DEP(i,t) + β6LOAN(i,t) + β7LLP(i,t) + β8CIR(i,t) + β9*NII(i,t) + U(i,t)

Trong đó, khả năng sinh lời (PRO) được đo lường thông qua hai chỉ tiêu cốt lõi: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM - đo lường biên độ lãi thuần từ tài sản sinh lời, dao động bình quân 3,09% đến 4,23%), tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM - phản ánh hiệu quả hoạt động dịch vụ), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP), quy mô ngân hàng (SIZE), tỷ lệ tiền gửi khách hàng (DEP), tỷ lệ dư nợ tín dụng (LOAN), chi phí dự phòng rủi ro tín dụng (LLP), tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) và tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (NII).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán độc lập và báo cáo thường niên của 24 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, kết hợp cùng chuỗi số liệu tăng trưởng kinh tế GDP và tỷ lệ lạm phát do Ngân hàng Thế giới công bố. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 192 quan sát trên bộ dữ liệu bảng cân đối kéo dài trong 8 năm (2007 - 2014). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính nhất quán, chuẩn hóa và đầy đủ của hệ thống chỉ tiêu kế toán tại các ngân hàng thương mại cổ phần đang vận hành trên thị trường.

Tác giả lựa chọn phương pháp hồi quy dữ liệu bảng thông qua phần mềm kinh tế lượng EViews 8 vì dữ liệu bảng cho phép kiểm soát tính không đồng nhất giữa các ngân hàng theo cả không gian và thời gian. Nghiên cứu thực hiện ước lượng mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), sau đó áp dụng kiểm định Hausman ở mức ý nghĩa thống kê 5% để lựa chọn mô hình tối ưu. Nhằm đảm bảo tính vững và độ tin cậy của các ước lượng, nghiên cứu tiến hành kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến thông qua nhân tử phóng đại phương sai (VIF) với yêu cầu hệ số VIF của các biến độc lập đều nhỏ hơn ngưỡng 10; đồng thời sử dụng kiểm định Durbin - Watson với giá trị thống kê nằm trong khoảng an toàn từ 1 đến 3 để xác nhận mô hình không vi phạm hiện tượng tự tương quan chuỗi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ dữ liệu thực tế giai đoạn 2007 - 2014 đã làm sáng tỏ những nét đặc thù về bức tranh tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam:

Thứ nhất, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) bình quân sụt giảm liên tục từ mức 2,03% năm 2007 xuống 1,70% năm 2009 và chạm đáy 0,64% vào năm 2014. Sự chênh lệch ROA giữa các ngân hàng trong mẫu rất lớn: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MBB) đạt ROA bình quân cao nhất toàn ngành với 2,65%, cao gấp hơn 4,6 lần so với mức thấp nhất 0,57% của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc dân (NCB). Toàn hệ thống có 15 trên tổng số 24 ngân hàng duy trì được ROA trên mức 1,0%.

Thứ hai, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân phân hóa mạnh mẽ trong biên độ 6,44% đến 16,04%. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) đứng đầu với mức ROE bình quân đạt 21,28%, trong khi Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á (SeABank) ghi nhận mức thấp nhất là 5,81%.

Thứ ba, cơ cấu thu nhập của hệ thống ngân hàng bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng. Năm 2011, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM) đạt đỉnh 4,23% thì tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM) lại chạm đáy ở mức 0,45%, kéo tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trên tổng thu nhập giảm xuống chỉ còn 10,03%. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phát triển Mê Kông đạt NIM cao nhất toàn hệ thống với 7,77% nhưng lại ghi nhận NNIM âm (-0,26%); ngược lại, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) dẫn đầu về năng lực tạo doanh thu dịch vụ với NNIM đạt 1,52%.

Thứ tư, chất lượng tài sản suy giảm nghiêm trọng khi tỷ lệ nợ xấu toàn ngành tăng vọt và lập đỉnh 4,08% vào năm 2012, kéo theo tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân rơi xuống mức thấp kỷ lục 12,74% so với các mức tăng trưởng trên 30% của giai đoạn trước.

Thảo luận kết quả

Khi diễn giải các kết quả nghiên cứu, dữ liệu tài chính được minh họa trực quan thông qua hệ thống bảng thống kê mô tả 8 năm và các biểu đồ đường thể hiện xu hướng tương quan ngược chiều giữa nợ xấu và khả năng sinh lời. Lợi nhuận của các ngân hàng Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào hoạt động cấp tín dụng truyền thống. Khi lạm phát bùng nổ lên mức 23,10% vào năm 2008 và chính sách tiền tệ bị thắt chặt, hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ khiến nợ xấu leo thang. Áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (LLP) tăng cao đã bào mòn trực tiếp phần lớn lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh, giải thích rõ nguyên nhân tỷ suất ROA toàn ngành giảm sâu giai đoạn 2011 - 2014. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu của Dietrich và Wanzenried (2011) tại Thụy Sỹ và Trần Việt Dũng (2014) tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc thực thi Nghị định 141/2006/NĐ-CP yêu cầu nâng mức vốn pháp định tối thiểu lên 3.000 tỷ đồng đã thúc đẩy vốn chủ sở hữu bình quân của 24 ngân hàng tăng nhanh từ 3.580 tỷ đồng năm 2007 lên 12.381 tỷ đồng năm 2014, tương ứng mức tăng 245,8%. Tuy nhiên, do nguồn vốn tăng nhanh nhưng chưa được luân chuyển kịp thời vào các dự án sinh lời hiệu quả trong bối cảnh tăng trưởng GDP chậm lại (5,20% năm 2012), quy mô vốn chủ sở hữu mở rộng đã gây ra hiệu ứng pha loãng chỉ số ROE ngắn hạn. Xu hướng tăng dần của thu nhập ngoài lãi đạt 1.115 tỷ đồng năm 2014 (chiếm 18,71% tổng thu nhập) khẳng định chiến lược dịch chuyển sang hoạt động dịch vụ là hướng đi tất yếu để phòng ngừa rủi ro chu kỳ kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cơ cấu danh mục tín dụng và kiểm soát nợ xấu: Hội đồng quản trị và Ban điều hành các ngân hàng thương mại cần thiết lập quy trình thẩm định tín dụng đa tầng, giám sát chặt chẽ dòng tiền sau giải ngân nhằm mục tiêu cắt giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3,0% trong giai đoạn 2015 - 2017, giảm thiểu áp lực trích lập chi phí dự phòng rủi ro.
• Đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ phi tín dụng: Khối phát triển kinh doanh tại các ngân hàng thương mại cần tập trung nguồn lực phát triển các sản phẩm thanh toán điện tử, dịch vụ ngân quỹ, bảo lãnh, kinh doanh ngoại hối và bancassurance nhằm nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên mức tối thiểu 25% - 30% trên tổng thu nhập hoạt động trước năm 2018.
• Củng cố năng lực tài chính và hệ số an toàn vốn: Ban chỉ đạo quản trị vốn tại từng ngân hàng cần xây dựng lộ trình tăng vốn tự có chủ động, bảo đảm hệ số an toàn vốn (CAR) đạt chuẩn tối thiểu 9,0% theo hiệp ước Basel II trong khung thời gian 2016 - 2020, tạo tấm đệm hấp thụ các cú sốc thanh khoản từ thị trường.
• Tối ưu hóa chi phí hoạt động bằng giải pháp công nghệ: Khối vận hành và công nghệ thông tin cần số hóa mạnh mẽ quy trình quản trị nội bộ, chuẩn hóa mạng lưới chi nhánh nhằm mục tiêu kéo giảm tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) về mức dưới 45% trong vòng 2 năm liên tiếp.
• Hoàn thiện khung khổ pháp lý và thanh tra giám sát: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về phân loại tài sản có, cơ chế mua bán xử lý nợ xấu qua tổ chức VAMC, đồng thời đẩy mạnh thanh tra chuyên đề đối với các tổ chức tín dụng có tốc độ tăng trưởng nóng, duy trì định hướng tăng trưởng tín dụng toàn ngành ở mức 14% - 16% mỗi năm giai đoạn 2015 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro tại 24 ngân hàng thương mại: Khai thác kết quả mô hình định lượng 9 biến để điều chỉnh cơ cấu tài sản nợ - tài sản có, định giá lãi suất cho vay phù hợp mức độ rủi ro và phấn đấu nâng tỷ suất ROA tiệm cận mục tiêu 1,5% - 2,0%.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm về tác động của biến số vĩ mô như lạm phát và tăng trưởng GDP để điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát mục tiêu nợ xấu toàn ngành dưới 3,0% và nâng cao hiệu lực thanh tra an toàn hệ thống.
• Các nhà đầu tư tài chính và tổ chức xếp hạng tín nhiệm: Vận dụng bộ cơ sở dữ liệu quy mô tài sản 158.631 tỷ đồng và chuỗi chỉ số ROA, ROE, NIM trong 8 năm để định giá chuẩn xác cổ phiếu ngân hàng, đánh giá hiệu quả sử dụng đòn bẩy tài chính trước khi ra quyết định giải ngân vốn đầu tư.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng toàn bộ khung lý thuyết kinh tế học tiền tệ, mô hình hồi quy dữ liệu bảng 192 quan sát và kỹ thuật xử lý kinh tế lượng trên EViews 8 làm tài liệu tham khảo có giá trị học thuật cao cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

• Tỷ suất ROA hay ROE phản ánh chuẩn xác hơn năng lực kinh doanh của ngân hàng thương mại? ROA phản ánh chuẩn xác năng lực quản trị tổng tài sản để tạo ra lợi nhuận ròng, dao động từ 0,64% đến 2,03% trong giai đoạn nghiên cứu. Chỉ số ROE (6,44% đến 16,04%) đo lường lợi ích cổ đông nhưng có thể bị bóp méo do ngân hàng sử dụng tỷ lệ đòn bẩy nợ cao để gia tăng lợi nhuận vốn.

• Tỷ lệ nợ xấu và chi phí trích lập dự phòng tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lời? Nợ xấu đạt đỉnh điểm 4,08% năm 2012 buộc các ngân hàng phải trích lập chi phí dự phòng rủi ro tín dụng rất lớn từ doanh thu. Chi phí này làm giảm trực tiếp lợi nhuận trước thuế, khiến chỉ số ROA toàn hệ thống sụt giảm liên tục xuống mức đáy 0,64% vào năm 2014.

• Vì sao việc tăng vốn pháp định theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP lại làm suy giảm chỉ số ROE ngắn hạn? Nghị định 141/2006/NĐ-CP yêu cầu tăng vốn điều lệ lên 3.000 tỷ đồng khiến vốn chủ sở hữu tăng mạnh 37,91% năm 2010. Do nguồn vốn mới chưa kịp hấp thụ vào các kênh sinh lời trong bối cảnh kinh tế khó khăn, mẫu số tăng nhanh hơn tử số khiến ROE giảm.

• Đa dạng hóa thu nhập ngoài lãi có ý nghĩa gì đối với an toàn tài chính ngân hàng? Thu nhập ngoài lãi giúp ngân hàng giảm lệ thuộc vào thu nhập lãi thuần vốn chịu rủi ro cao từ biến động lãi suất. Năm 2011, khi tỷ trọng thu nhập ngoài lãi rơi xuống đáy 10,03%, ngân hàng chịu rủi ro lớn; việc tăng tỷ trọng lên 18,71% năm 2014 đã giúp bình ổn nguồn thu.

• Tăng trưởng kinh tế GDP và lạm phát tác động như thế nào đến khả năng sinh lời của ngân hàng? Tăng trưởng GDP kích thích nhu cầu tín dụng và khả năng trả nợ của khách hàng, tạo điều kiện tăng doanh thu lãi. Ngược lại, lạm phát cao như mức 23,10% năm 2008 làm gia tăng chi phí vốn huy động, dẫn đến nguy cơ nợ quá hạn và làm sụt giảm biên lợi nhuận ngân hàng.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết và kiểm định thực nghiệm thành công mô hình 9 yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của 24 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2007 - 2014.
• Kết quả khẳng định vai trò sống còn của công tác kiểm soát nợ xấu (từng lập đỉnh 4,08%), tối ưu hóa tỷ lệ chi phí trên thu nhập và mở rộng nguồn thu dịch vụ phi tín dụng đạt mức 1.115 tỷ đồng bình quân năm 2014.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là làm rõ tác động đồng chu kỳ của tăng trưởng GDP cùng áp lực từ lạm phát lên hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần.
• Lộ trình thực thi giai đoạn 2015 - 2020 đặt mục tiêu đưa tỷ suất ROA toàn ngành tiệm cận mức 1,5%, tỷ suất ROE đạt trên 15% và tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt chuẩn tối thiểu 9,0% theo chuẩn mực Basel II.
• Hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để nắm bắt chi tiết bộ dữ liệu thực nghiệm và ứng dụng ngay các giải pháp quản trị tài chính nâng cao khả năng sinh lời cho ngân hàng thương mại!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu luận văn Chương 2: Tổng quan các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của NHTM Chương 3: Thực trạng khả năng sinh lời tại các NHTM Việt Nam Chương 4: Phương pháp, dữ liệu và kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và khuyến nghị. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu  Đề tài nghiên cứu giúp hệ thống và tổng hợp các vấn đề mang tính lý luận về khả năng sinh lời và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của NHTM.  Đề tài phân tích thực trạng khả năng sinh lời của các NHTM Việt Nam, qua đó nhận diện, phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.  Kết quả đề tài giúp các nhà quản trị ngân hàng, Chính phủ và các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện khả năng sinh lời của các NHTM Việt Nam.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Giới thiệu chương Trong chương này, tác giả nghiên cứu về khả năng sinh lời và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của NHTM. Tác giả tiến hành lược khảo các nghiên cứu trước đây để xem xét việc kiểm định các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các NHTM ở các quốc gia trên thế giới và tại Việt Nam, từ đó, tác giả phân tích mối quan hệ và xác định các yếu tố tác động tới khả năng sinh lời của NHTM. Lý thuyết về hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại 2. Ngân hàng thương mại và chức năng của ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là trung gian tài chính đóng vai trò chu chuyển vốn giữa các thành phần kinh tế trong xã hội.

Ngân hàng thương mại giao dịch trực tiếp với các tổ chức kinh tế và cá nhân để thực hiện nghiệp vụ nhận tiền gửi và sử dụng số vốn này thực hiện các nghiệp vụ cho vay, đầu tư và cung cấp đa dạng các phương tiện thanh toán, dịch vụ ngân hàng. Ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt. Chất liệu kinh doanh của ngân hàng là tiền tệ, là công cụ để nhà nước sử dụng trong quản lý kinh tế vĩ mô nên được kiểm soát rất chặt chẽ. Ngân hàng là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp mọi ngành nghề và mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, do đó, cần phải có sự thận trọng trong điều hành để tránh những thiệt hại cho nền kinh tế.

Chức năng của NHTM - Trung gian tín dụng: Là trung gian chu chuyển vốn từ thành phần kinh tế thừa vốn đến các thành phần kinh tế thiếu vốn, NHTM sẽ huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế để thực hiện nghiệp vụ cấp tín dụng, từ đó đáp ứng nhu cầu vốn kinh doanh và vốn đầu tư cho các ngành kinh tế và nhu cầu vốn tiêu dùng của xã hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Trung gian thanh toán: NHTM đứng ra làm trung gian thanh toán, thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán cho các giao dịch thương mại thông qua việc phát hành và bù trừ séc, cung cấp mạng lưới thanh toán điện tử,… - Cung ứng dịch vụ ngân hàng: NHTM cung cấp các dịch vụ ngân hàng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng như dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, dịch vụ ủy thác và đại lý, bảo lãnh, kinh doanh ngoại tệ, kinh doanh chứng khoán,… 2. Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại Dựa trên các chức năng của ngân hàng, các hoạt động kinh doanh cơ bản của NHTM gồm có hoạt động huy động vốn, hoạt động sử dụng vốn và hoạt động cung cấp dịch vụ ngân hàng. Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là hoạt động tiền đề để tạo ra nguồn vốn hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

NHTM huy động vốn dưới các hình thức: - Nhận tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi giao dịch: trong đó tiền gửi tiết kiệm của dân cư chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn vốn huy động của ngân hàng. NHTM cũng huy động các khoản tiền gửi có kỳ hạn của các tổ chức. Ngoài ra các khoản tiền gửi thanh toán với chi phí huy động thấp nhưng biến động mạnh, phức tạp và nhiều rủi ro cũng là nguồn vốn huy động thường xuyên của NHTM. - Phát hành chứng khoán: NHTM có thể huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thông qua nghiệp vụ phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá để da dạng hóa hình thức huy động vốn và đáp ứng các nhu cầu nắm giữa tài sản đa dạng của khách hàng.

- Vay vốn từ các NHTM khác: Khi thiếu hụt thanh khoản tạm thời, NHTM có thể vay vốn tại các NHTM khác trên thị trường liên ngân hàng hoặc vay ngắn hạn tại ngân hàng trung ương để bổ sung cho thiếu hụt tạm thời về vốn. Hoạt động sử dụng vốn Hoạt động sử dụng vốn của NHTM giúp ngân hàng có nguồn thu để bù đắp chi phí, đem lại lợi nhuận cho ngân hàng. Hoạt động sử dụng vốn của ngân hàng gồm có hoạt động cấp tín dụng và hoạt động đầu tư. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Hoạt động cấp tín dụng Hoạt động cấp tín dụng là hoạt động cơ bản, truyền thống của NHTM, mang lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng.

NHTM cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức: - Cho vay trực tiếp: bao gồm cho vay ngắn, trung và dài hạn, cho vay có bảo đảm, cho vay tín chấp, cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay tiêu dùng - Chiết khấu giấy tờ có giá: ngân hàng sẽ chiết khấu cho người vay một số tiền nhỏ hơn mệnh giá của giấy tờ có giá chưa đến hạn, thay vào đó, người vay sẽ tạm thời chuyển nhượng quyền sở hữu chứng từ có giá cho ngân hàng. - Bao thanh toán: ngân hàng đứng ra mua nợ trên cơ sở hóa đơn, chứng từ của người bán hàng và người mua phải thanh toán toàn bộ số tiền cho ngân hàng khi đến hạn. - Cho thuê tài chính: ngân hàng mua máy móc, thiết bị và cho thuê máy móc, thiết bị theo yêu cầu của người đi thuê. - Bảo lãnh: là hình thức tín dụng bằng chữ ký, nhờ chứng thư bảo lãnh của ngân hàng mà người được bảo lãnh có thể ký kết và thực hiện cách hợp đồng kinh tế một cách thuận lợi.

Hoạt động đầu tư NHTM thực hiện các hoạt động đầu tư để đa dạng hóa nguồn thu nhập và giảm thiểu rủi ro, thông qua hoạt động đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp: - Đầu tư gián tiếp: NHTM sẽ tham gia mua bán các chứng khoán do chính phủ và các công ty phát hành trên thị trường chứng khoán. - Đầu tư trực tiếp: NHTM trực tiếp góp vốn vào các doanh nghiệp, công ty. Hoạt động cung cấp dịch vụ Các dịch vụ ngân hàng cung cấp ngày càng đa dạng và đem lại nguồn thu nhập không nhỏ cho các NHTM hiện nay. Các dịch vụ ngân hàng bao gồm các dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, dịch vụ ủy thác, đại lý, kinh doanh ngoại hối, kinh doanh chứng khoán,… Ngoài ra, trong thời đại phát triển của công nghệ thông tin, các dịch LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 vụ mới như dịch vụ thẻ, InternetBanking, SMS Banking,…cũng giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận với các dịch vụ ngân hàng hơn.

Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại 2. Doanh thu ngân hàng Doanh thu của NHTM bao gồm các khoản: - Thu từ hoạt động kinh doanh như thu lãi từ hoạt động tín dụng, thu lãi tiền gửi, thu dịch vụ. - Thu từ các hoạt động khác: thu từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng, thu lãi góp vốn, mua cổ phần, thu từ mua bán chứng khoán và giấy tờ có giá khác, thu từ các hoạt động mua bán nợ, thu về chênh lệch tỷ giá, thu từ hoạt động kinh doanh khác. - Các khoản thu khác bất thường như thu từ nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng,… 2.

Chi phí ngân hàng Chi phí của NHTM là số tiền ngân hàng phải chi ra phát sinh tỏng kỳ cho hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác. Chi phí của NHTM gồm có: - Chi phí hoạt động kinh doanh: chi trả lãi tiền gửi, lãi tiền vay, lãi kỳ phiếu, trái phiếu,…, chi cho hoạt động kinh doanh dịch vụ ngân hàng. - Chi nộp thuế, các khoản phí,lệ phí. - Chi cho nhân viên: chi phí tiền lương, tiền công và chi phí có tính chất lương theo quy định: bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm xã hội… - Chi về các hoạt động khác: chi cho việc mua bán chứng khoán và giấy tờ có giá, chi cho hoạt động mua bán nợ, góp vốn mua cổ phần,… - Các chi phí bất thường khác như chi nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, chi phí thu hồi nợ quá hạn khó đòi, chi tiền phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế,… 2.

Lợi nhuận ngân hàng Lợi nhuận ngân hàng là khoản chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí phải trả hợp lệ, hợp lý. Lợi nhuận thực hiện trong năm là kết quả hoạt động kinh doanh của NHTM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Lợi nhuận trước thuế = Tổng thu nhập hoạt động – Tổng chi phí hoạt động Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế – Thuế thu nhập Thuế thu nhập mà ngân hàng chịu phụ thuộc vào mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp quy định tại từng quốc gia cụ thể. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại 2.

Nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời của NHTM phản ánh tính hiệu quả của một đồng vốn kinh doanh của ngân hàng. Thuộc về nhóm chỉ tiêu này gồm có các tỷ số tài chính như: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên (NNIM),…Các chỉ tiêu này sẽ được trình bày chi tiết trong phần sau. Nhóm chỉ tiêu phản ánh thu nhập, chi phí Để tối đa hóa lợi nhuận, các NHTM thường quan tâm đến việc gia tăng thu nhập hoạt động và cắt giảm chi phí hoạt động.