Luận án TS: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS cho SMEs tại Việt Nam

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Việt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Áp Dụng Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Câu hỏi nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Những đóng góp mới của luận án
• 7. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu nước ngoài về chuẩn mực báo cáo tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Nghiên cứu nhu cầu và lợi ích khi áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Các nghiên cứu về những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ở các quốc gia
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.1. Các nghiên cứu nhu cầu và lợi ích khi áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.2. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 1.3. Nhận xét về các nghiên cứu liên quan và khoảng trống nghiên cứu
• 1.3.1. Nhận xét về các nghiên cứu liên quan
• 1.3.2. Xác định khoảng trống nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.3. Nhu cầu và đối tượng sử dụng thông tin kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.4. Chuẩn mực kế toán áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.2. Tổng quan về chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.1. Quá trình nghiên cứu, thiết kế và ban hành chuẩn mực
• 2.2.2. Phạm vi áp dụng và mục tiêu của chuẩn mực
• 2.2.2.1. Phạm vi áp dụng của chuẩn mực
• 2.2.2.2. Mục tiêu của bộ chuẩn mực
• 2.2.3. Nội dung của chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.4. Các phương thức áp dụng
• 2.2.5. Mối liên hệ giữa đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa với việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3. Lý thuyết nền sử dụng trong nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.3.1. Lý thuyết thể chế hiện đại (New institutional theory)
• 2.3.2. Lý thuyết thông tin hữu ích (Decision usefulness theory)
• 2.3.3. Lý thuyết hành vi kế hoạch (The theory of planned behavior)
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.4.1. Áp lực hội nhập quốc tế
• 2.4.2. Hệ thống pháp luật
• 2.4.4. Phát triển kinh tế
• 2.4.5. Trình độ kế toán viên
• 2.4.6. Chi phí/ lợi ích
• 2.4.7. Đối tượng và nhu cầu sử dụng thông tin báo cáo tài chính
• 2.4.8. Sự tác động của các tổ chức nghề nghiệp trong và ngoài nước
• 2.4.9. Sự quan tâm của nhà quản lý/chủ doanh nghiệp đối với việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.4.11. Nhân tố thể chế chính trị
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung nghiên cứu và quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Khung nghiên cứu
• 3.1.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Xác định phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Thang đo chính thức mô hình nghiên cứu
• 3.5. Qui trình chọn mẫu
• 3.5.1. Xác định tổng thể nghiên cứu
• 3.5.2. Xác định khung mẫu
• 3.5.3. Xác định kích thước mẫu
• 3.5.4. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.5. Tiến hành chọn mẫu
• 3.6. Quy trình phân tích dữ liệu
• 3.6.1. Quy trình phân tích dữ liệu định tính
• 3.6.1.1. Thiết lập dàn bài câu hỏi
• 3.6.1.2. Mẫu nghiên cứu định tính
• 3.6.1.3. Các bước thảo luận chuyên gia
• 3.6.1.4. Xử lý kết quả nghiên cứu định tính
• 3.6.2. Quy trình phân tích dữ liệu định lượng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.1.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.1.2.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 4.1.2.2. Kiểm tra độ tin cậy của các thang đo
• 4.1.2.3. Phân tích nhân tố
• 4.1.2.4. Đánh giá thang đo áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 4.1.2.5. Phân tích tương quan và hồi quy
• 4.3. Phân tích ảnh hưởng của biến kiểm soát văn hóa, thể chế chính trị đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 4.3.1. Phân tích sự khác biệt theo văn hóa
• 4.3.2. Phân tích sự khác biệt theo thể chế chính trị
• 4.2. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 4.2.2. Bàn về các nhân tố tác động đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.2. Hàm ý chính sách đối với các nhân tố
• 5.2.1. Đối tượng và nhu cầu sử dụng thông tin báo cáo tài chính
• 5.2.2. Phát triển kinh tế
• 5.2.3. Chi phí/ lợi ích
• 5.2.4. Trình độ kế toán viên
• 5.2.6. Áp lực hội nhập quốc tế
• 5.2.7. Sự tác động của các tổ chức nghề nghiệp trong và ngoài nước
• 5.2.8. Hệ thống pháp luật
• 5.2.9. Sự quan tâm của nhà quản lý/chủ doanh nghiệp đối với việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 5.2.10. Thể chế chính trị
• 5.3. Những hạn chế và hướng nghiên cứu nối tiếp theo của đề tài
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
• 1.1. Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ các nghiên cứu trước
• 1.2. Kinh nghiệm áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của các quốc gia trên thế giới và bài học cho Việt Nam
• 1.3. Danh sách chuyên gia phỏng vấn
• 1.4. Danh sách chuyên gia khảo sát và thảo luận
• 1.5. Bảng câu hỏi thảo luận với chuyên gia
• 1.6. Kết quả thảo luận và phỏng vấn chuyên gia về việc bổ sung cácnhân tố tác động đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 1.7. Kết quả thảo luận và phỏng vấn chuyên gia về số lượng thang đo đo lường các biến trong mô hình
• 1.8. Kết quả thảo luận và phỏng vấn chuyên gia chi tiết về thang đo đo lường các các biến trong mô hình
• 4.1. Bảng tổng hợp công ty khảo sát ban đầu theo hình thức doanh nghiệp
• 4.2. Bảng tổng hợp công ty khảo sát và nhận phiếu hợp lệ phân loại theo quy mô doanh nghiệp khảo sát
• 4.3. Bảng tổng hợp công ty khảo sát và nhận phiếu hợp lệ phân loại theo chức danh người khảo sát
• 4.4. Bảng tổng hợp công ty khảo sát và nhận phiếu hợp lệ phân loại theo hình thức doanh nghiệp
• 4.5. Danh sách công ty khảo sát và nhận phiếu hợp lệ
• 4.6. Bảng câu hỏi khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 4.7. Kết quả nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (CMBCTCQT) đã trở thành một phần quan trọng trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Việt Nam. Việc áp dụng CMBCTCQT không chỉ giúp DNNVV nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư nước ngoài. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ánh Linh (2019), việc áp dụng CMBCTCQT cho DNNVV tại Việt Nam đang gặp nhiều thách thức, từ nhận thức đến khả năng thực hiện.

1.1. Khái niệm và vai trò của chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế

CMBCTCQT được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của DNNVV, giúp họ lập báo cáo tài chính một cách nhất quán và dễ hiểu. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp trong nước mà còn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư quốc tế dễ dàng tiếp cận thông tin tài chính của họ.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế

Việc áp dụng CMBCTCQT mang lại nhiều lợi ích cho DNNVV, bao gồm tăng cường khả năng cạnh tranh, cải thiện khả năng tiếp cận vốn và nâng cao uy tín trên thị trường. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp áp dụng CMBCTCQT có khả năng thu hút đầu tư cao hơn so với những doanh nghiệp không áp dụng.

II. Các thách thức trong việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng CMBCTCQT cho DNNVV tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt kiến thức về chuẩn mực, chi phí thực hiện cao và sự không đồng nhất trong việc áp dụng giữa các doanh nghiệp.

2.1. Thiếu hụt kiến thức và kỹ năng kế toán

Nhiều DNNVV thiếu nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực kế toán, dẫn đến việc không thể áp dụng CMBCTCQT một cách hiệu quả. Theo khảo sát, chỉ khoảng 30% kế toán viên tại DNNVV có kiến thức đầy đủ về CMBCTCQT.

2.2. Chi phí thực hiện và áp lực tài chính

Chi phí để chuyển đổi sang áp dụng CMBCTCQT có thể là một gánh nặng lớn đối với DNNVV. Nhiều doanh nghiệp lo ngại rằng việc đầu tư vào hệ thống kế toán mới sẽ không mang lại lợi ích tương xứng.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích các nhân tố ảnh hưởng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng CMBCTCQT cho DNNVV. Các công cụ phân tích như Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) được sử dụng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

3.1. Khung nghiên cứu và quy trình nghiên cứu

Khung nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết thể chế hiện đại và lý thuyết thông tin hữu ích. Quy trình nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu từ 448 DNNVV trên toàn quốc.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Kết quả phân tích cho thấy có 9 nhân tố chính ảnh hưởng đến việc áp dụng CMBCTCQT, bao gồm áp lực hội nhập quốc tế, trình độ kế toán viên và sự quan tâm của nhà quản lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng CMBCTCQT có thể giúp DNNVV cải thiện khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ về lợi ích của việc áp dụng chuẩn mực này để có thể tận dụng tối đa.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp đã áp dụng

Nhiều DNNVV đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hoạt động kinh doanh sau khi áp dụng CMBCTCQT. Họ có thể cung cấp thông tin tài chính minh bạch hơn, từ đó thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

4.2. Bài học từ các quốc gia khác

Các quốc gia như Singapore và Malaysia đã thành công trong việc áp dụng CMBCTCQT cho DNNVV. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để cải thiện quá trình áp dụng chuẩn mực.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Việc áp dụng CMBCTCQT cho DNNVV tại Việt Nam là một quá trình cần thiết và cấp bách. Các cơ quan chức năng cần có những chính sách hỗ trợ để giúp DNNVV vượt qua các thách thức hiện tại.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài chính cho DNNVV để họ có thể dễ dàng áp dụng CMBCTCQT. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV trong bối cảnh hội nhập.

5.2. Tương lai của chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại Việt Nam

Trong tương lai, việc áp dụng CMBCTCQT sẽ trở thành một yêu cầu bắt buộc đối với DNNVV. Điều này sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng hơn.