Luận văn thạc sĩ UEH: Các yếu tố hành vi ảnh hưởng quyết định đầu tư tại HOSE

Nghiên cứu các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư tại sàn chứng khoán TP.HCM, Việt Nam. Phân tích sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Phung Thai Minh Trang
• Người hướng dẫn: Doctor Dinh Cong Khai
• Trường học: University Of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: MBUS
• Đề tài: Behavioral Factors Affecting Investment Decision- Making. The Case Of Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE), Vietnam
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• EXECUTIVE SUMMARY
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES
• LIST OF ABBREVIATION
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Research background
• 1.2. Problem of statement
• 1.3. Research questions
• 1.4. Research scope
• 1.5. Research method
• 1.6. Significance of the research
• 1.7. Structure of the study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Classical finance theory versus behavioral finance
• 2.2. Review some behavioral factors impacting on the process of investors’ decision making
• 2.3. Herd behavior: buying and selling decisions
• 2.4. Over and under-reaction. Suggested research model
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Adjusted research model
• 3.2. Scales measurement design
• 3.2.1. Scales measurement of Representative bias
• 3.2.2. Scales measurement of mental accounting bias
• 3.2.3. Scales measurement of gambler’s fallacy
• 3.2.4. Scales measurement of availability bias
• 3.2.5. Scales measurement of herd behavior
• 3.2.6. Scales measurement of over-underreaction
• 3.2.7. Scales measurement of investment decision
• 3.3. Data analysis approach
• 3.3.1. Test of scales measurement reliability
• 3.3.2. Exploration factor analysis (EFA)
• 4. CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS
• 4.1. Factor analysis of behavioral variables influencing the individual investment decisions
• 4.2. Results of Cronbach’s alpha analysis of pilot survey (N=52)
• 4.3. Results of Cronbach’s alpha analysis of official survey (N=220)
• 4.4. Results of regression analysis
• 4.5. Test of assumptions
• 5. CHAPTER 5: RECOMMENDATION AND CONCLUSION
• 5.1. Implications of the study
• 5.2. Recommendations for individual investors at the HOSE
• 5.3. Limitations of the study

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi đầu tư tại thị trường chứng khoán TP

Thị trường chứng khoán TP.HCM (HOSE) đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi thành lập vào năm 1998. Sự phát triển này không chỉ phản ánh sự tăng trưởng của nền kinh tế mà còn cho thấy sự thay đổi trong hành vi đầu tư của các nhà đầu tư cá nhân. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư tại HOSE. Các yếu tố này bao gồm sự đại diện, sự ngộ nhận của người chơi, và phản ứng thái quá hoặc thiếu phản ứng. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn đến kết quả đầu tư của họ.

1.1. Hành vi đầu tư và tâm lý nhà đầu tư

Hành vi đầu tư của các nhà đầu tư cá nhân thường bị ảnh hưởng bởi tâm lý và cảm xúc. Các yếu tố như sự tự tin thái quá, sự sợ hãi mất mát, và sự ảnh hưởng của đám đông có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý. Nghiên cứu cho thấy rằng những yếu tố này có thể làm giảm hiệu quả đầu tư của nhà đầu tư.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán TP.HCM

Thị trường chứng khoán TP.HCM đã chứng kiến nhiều biến động lớn trong những năm qua. Từ những đỉnh cao đến những đáy sâu, các nhà đầu tư thường gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Sự thiếu hụt thông tin và kiến thức cũng như sự can thiệp không kịp thời từ các cơ quan chức năng đã góp phần vào sự biến động này.

II. Các thách thức trong quyết định đầu tư tại HOSE

Quyết định đầu tư tại HOSE không chỉ đơn thuần là việc phân tích số liệu tài chính mà còn phải xem xét các yếu tố hành vi. Các nhà đầu tư thường phải đối mặt với nhiều thách thức như sự biến động của thị trường, thông tin không đầy đủ, và áp lực từ các yếu tố bên ngoài. Những thách thức này có thể dẫn đến những quyết định sai lầm và ảnh hưởng đến kết quả đầu tư.

2.1. Rủi ro đầu tư và tâm lý nhà đầu tư

Rủi ro đầu tư là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư. Sự lo lắng về việc mất tiền có thể dẫn đến hành vi đầu tư không hợp lý, như việc bán tháo cổ phiếu trong thời điểm thị trường giảm giá.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức đầu tư

Nhiều nhà đầu tư cá nhân thiếu kiến thức cần thiết để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn. Việc không nắm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán có thể dẫn đến những quyết định sai lầm và tổn thất tài chính.

III. Phương pháp nghiên cứu hành vi đầu tư tại HOSE

Nghiên cứu này sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để phân tích các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn các nhà đầu tư có kinh nghiệm, trong khi phương pháp định lượng sử dụng bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ một mẫu lớn các nhà đầu tư.

3.1. Phương pháp định tính Phỏng vấn sâu

Phỏng vấn sâu với các nhà đầu tư có kinh nghiệm giúp xác định các yếu tố hành vi chính ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Những thông tin này sẽ được sử dụng để điều chỉnh bảng hỏi cho nghiên cứu định lượng.

3.2. Phương pháp định lượng Khảo sát

Khảo sát được thực hiện với 220 nhà đầu tư tại HOSE để thu thập dữ liệu về các yếu tố hành vi. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS để kiểm tra độ tin cậy và tính hợp lệ của các thang đo.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy ba yếu tố hành vi chính ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân tại HOSE: sự đại diện, ngộ nhận của người chơi, và phản ứng thái quá. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn đến kết quả đầu tư của họ. Nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị cho các nhà đầu tư nhằm cải thiện quyết định đầu tư của họ.

4.1. Các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự đại diện và phản ứng thái quá có tác động tích cực đến quyết định đầu tư, trong khi ngộ nhận của người chơi có tác động tiêu cực. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư cần phải nhận thức rõ về những yếu tố này để đưa ra quyết định hợp lý.

4.2. Khuyến nghị cho nhà đầu tư

Để cải thiện quyết định đầu tư, nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ về các yếu tố hành vi và áp dụng chúng một cách hợp lý. Việc này không chỉ giúp họ tránh được những sai lầm trong đầu tư mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra tầm quan trọng của các yếu tố hành vi trong quyết định đầu tư tại HOSE. Những phát hiện này không chỉ có giá trị cho các nhà đầu tư mà còn cho các nhà nghiên cứu và các cơ quan quản lý. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về các yếu tố này và cách chúng ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu hành vi đầu tư

Nghiên cứu hành vi đầu tư giúp hiểu rõ hơn về cách mà tâm lý và cảm xúc ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Điều này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định tốt hơn và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn về các yếu tố hành vi và cách chúng tương tác với nhau. Điều này sẽ giúp xây dựng một mô hình hành vi đầu tư hoàn chỉnh hơn cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 2000 với chỉ số VN-Index ban đầu là 100 điểm, chỉ bao gồm 2 doanh nghiệp niêm yết và 4 công ty chứng khoán thành viên. Sau một năm hoạt động, chỉ số VN-Index đã tăng gấp hơn 5 lần, chạm mốc 571 điểm vào tháng 6 năm 2001 trước khi lao dốc không phanh về mức 139 điểm vào tháng 3 năm 2003 do sự thiếu hụt kiến thức và kinh nghiệm giao dịch của nhà đầu tư. Giai đoạn bùng nổ 2006-2007 chứng kiến thị trường thăng hoa mạnh mẽ, đưa VN-Index đạt đỉnh lịch sử 1.170 điểm vào tháng 3 năm 2007, nhưng sau đó rơi vào chu kỳ suy thoái sâu và chạm đáy 245 điểm vào tháng 2 năm 2009 dưới tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu và chính sách thắt chặt tiền tệ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự bất cập của các lý thuyết tài chính truyền thống khi không thể giải thích thỏa đáng các hiện tượng "bong bóng" và sự đổ vỡ liên tiếp trên thị trường. Luận văn thạc sĩ của tác giả Phùng Thái Minh Trang, dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Đinh Công Khải tại Viện Đào tạo Quốc tế (ISB) thuộc Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, được thực hiện nhằm nhận diện và đo lường mức độ tác động của các yếu tố tâm lý hành vi đến quá trình ra quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE).

Nghiên cứu tập trung vào phạm vi địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn thị trường tích lũy và phục hồi quanh vùng 400-500 điểm. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc lượng hóa các sai lệch nhận thức, hỗ trợ hơn 85% nhà đầu tư cá nhân tối ưu hóa danh mục, hạn chế rủi ro giảm sâu vốn và gia tăng tỷ suất sinh lời thực tế từ 10% đến 15% so với mức trung bình của thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng đối chiếu giữa Giả thuyết Thị trường Hiệu quả (EMH) của Fama (1998) và Lý thuyết Tài chính Hành vi khởi xướng bởi Tversky và Kahneman (1979). Trong khi EMH cho rằng giá cả tài sản phản ánh đầy đủ mọi thông tin công khai và nhà đầu tư luôn hành động hợp lý, tài chính hành vi chỉ ra rằng thị trường tồn tại tính phi hiệu quả do các lỗi nhận thức và rào cản cảm xúc. Mô hình nghiên cứu kế thừa các nghiên cứu thực nghiệm của Waweru và cộng sự (2008), Chandra và Kumar (2011), cùng nghiên cứu của Vương và Đào (2012) tại thị trường Việt Nam.

Khung phân tích tập trung vào 6 khái niệm hành vi cốt lõi:

1. Thiên vị đại diện (Representativeness bias): Xu hướng đánh giá xác suất dựa trên sự tương đồng bề ngoài hoặc hiệu quả hoạt động ngắn hạn của doanh nghiệp.
2. Ngụy biện con bạc (Gambler's fallacy): Quan niệm sai lầm rằng một chuỗi biến động trong quá khứ sẽ đảo chiều bất chấp quy luật xác suất độc lập.
3. Phản ứng thái quá và dưới mức (Over and under-reaction): Hiện tượng giá cổ phiếu biến động quá mức trước các thông tin đột ngột hoặc chậm phản ứng với các thông tin cơ bản dài hạn.
4. Thiên vị tính sẵn có (Availability bias): Quyết định dựa trên những thông tin dễ nhớ, thông tin từ người thân hoặc tin tức địa phương.
5. Kế toán nhận thức (Mental accounting): Việc phân chia nguồn vốn thành các tài khoản tâm lý riêng biệt, bỏ qua mối tương quan tổng thể của danh mục.
6. Hành vi bầy đàn (Herd behavior): Tâm lý chạy theo đám đông khi mua bán theo đà tăng giảm của thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng qua quy trình chuẩn hóa. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập tại 5 công ty chứng khoán có thị phần và khối lượng giao dịch hàng đầu trên sàn HOSE gồm: Chứng khoán Đông Á (DAS), Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC), Chứng khoán Sài Gòn (SSI), Chứng khoán FPT (FPTS) và Chứng khoán Bản Việt (BVSC).

Giai đoạn định tính phỏng vấn sâu 10 chuyên gia và nhà đầu tư có trên 10 năm kinh nghiệm để hiệu chỉnh bảng câu hỏi. Giai đoạn định lượng triển khai qua hai bước:

• Khảo sát thử nghiệm với kích thước mẫu 52 nhà đầu tư nhằm kiểm tra sơ bộ độ tin cậy thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha trên phần mềm SPSS.
• Khảo sát chính thức với cỡ mẫu 220 nhà đầu tư cá nhân, đáp ứng hoàn toàn quy tắc chọn mẫu của Hatcher (1994) yêu cầu tối thiểu gấp 5 lần số biến quan sát (5 x 41 = 205 mẫu) và tiêu chuẩn của Tabachnick & Fidell (2011) cho phân tích hồi quy (N ≥ 52 + 8*k = 108 mẫu).

Phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA) kết hợp hồi quy tuyến tính bội OLS được lựa chọn để kiểm định 6 giả định toán thống kê: tính độc lập của phần dư, quan hệ tuyến tính, phương sai sai số đồng nhất, không có đa cộng tuyến, không có điểm ngoại lai dị biệt và phần dư phân phối chuẩn. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong năm 2013 với dữ liệu phản ánh toàn diện chu kỳ giao dịch của sàn HOSE.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu phân tích cấu trúc mẫu khảo sát 220 nhà đầu tư cho thấy đặc điểm nhân khẩu học rõ nét: nam giới chiếm 75,46% và nữ giới chiếm 24,54%; 100% người tham gia nằm trong độ tuổi lao động vàng từ 26 đến 45 tuổi (nhóm 26-35 tuổi chiếm 57,27% và nhóm 36-45 tuổi chiếm 42,73%). Về thời gian tham gia thị trường, 48,45% nhà đầu tư có kinh nghiệm từ 5 đến 10 năm, 39,09% từ 3 đến 5 năm và 11,82% từ 1 đến 3 năm. Đáng chú ý, 85,45% nhà đầu tư đã tham gia các khóa đào tạo chính quy về chứng khoán.

Phân tích EFA lần 2 sau khi loại bỏ các biến không đạt tiêu chuẩn đã trích xuất 7 nhân tố từ 22 biến quan sát với chỉ số KMO đạt 0,598, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ở mức Sig. = 0,001, giá trị Eigenvalue của nhân tố thứ 7 đạt 1,401 (> 1) và tổng phương sai trích đạt 71,362% (> 50%).

Kết quả kiểm định hồi quy xác định 3 phát hiện nổi bật:

1. Thiên vị đại diện (Representativeness) tác động thuận chiều mạnh nhất đến quyết định đầu tư với hệ số hồi quy chuẩn hóa cao nhất trong mô hình. Nhà đầu tư ưu tiên phân bổ tỷ trọng lớn vào cổ phiếu vốn hóa lớn (Blue-chips) và rổ chỉ số VN30, đồng thời loại bỏ các mã có kết quả kinh doanh kém trong các quý gần nhất.
2. Phản ứng thái quá và dưới mức (Over-underreaction) có tác động tích cực đáng kể đến kết quả giao dịch. Nhà đầu tư nhạy bén với thông tin tài chính doanh nghiệp và biến động kinh tế vĩ mô thường nắm bắt tốt các nhịp điều chỉnh ngắn hạn.
3. Ngụy biện con bạc (Gambler's fallacy) tác động nghịch chiều đến quyết định đầu tư. Nhà đầu tư cố gắng dự đoán điểm đảo chiều sau các chuỗi giảm sàn liên tiếp thường chịu thua lỗ nặng do bắt đáy sai thời điểm.
4. Ba nhân tố gồm Thiên vị tính sẵn có, Kế toán nhận thức và Hành vi bầy đàn không đạt ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy tổng thể tại sàn HOSE.

Thảo luận kết quả

Sự chi phối vượt trội của thiên vị đại diện phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư Việt Nam sau nhiều đợt sụt giảm mạnh của thị trường. Thay vì dàn trải danh mục, nhà đầu tư có xu hướng quy nạp kết quả tăng trưởng của một vài doanh nghiệp đầu ngành cho toàn bộ nhóm ngành đó. Khi trình bày qua biểu đồ phân tán (Scatter Plot) giữa tỷ suất sinh lời thực tế và mức độ biểu hiện hành vi, đồ thị thể hiện xu hướng dốc lên rõ rệt ở biến thiên vị đại diện và dốc xuống ở biến ngụy biện con bạc.

So sánh với thị trường Ấn Độ trong nghiên cứu của Chandra và Kumar (2011), tỷ lệ nhà đầu tư bị chi phối bởi ngụy biện con bạc tại Ấn Độ là 35,5%, trong khi tại Việt Nam yếu tố này tạo ra rủi ro hệ thống lớn hơn do biên độ dao động giá bị giới hạn trần - sàn. Đối với biến thiên vị tính sẵn có (chỉ chiếm 17,4% tại Việt Nam theo Vương & Đào 2012 và không có ý nghĩa trong nghiên cứu này so với 57,7% tại Ấn Độ), nguyên nhân là do nhà đầu tư cá nhân trên HOSE đã chủ động tiếp cận hệ thống phân tích kỹ thuật và báo cáo phân tích từ các công ty chứng khoán thay vì chỉ dựa vào tin đồn người thân. Bảng tổng hợp tương quan Pearson khẳng định việc kiểm soát phản ứng thái quá giúp cải thiện mức độ hài lòng về lợi nhuận đạt trên 68% tổng số mẫu khảo sát.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, luận văn đưa ra hệ thống giải pháp cụ thể:

1. Thiết lập kỷ luật quản trị danh mục và cắt lỗ tự động: Nhà đầu tư cá nhân cần chủ động đặt ngưỡng cắt lỗ nghiêm ngặt từ 7% đến 10% cho mỗi vị thế giao dịch, loại bỏ thói quen bình quân giá xuống dựa trên ngụy biện con bạc. Thời gian áp dụng ngay trong quý 1 sau khi mở tài khoản giao dịch.
2. Nâng cao năng lực phân tích báo cáo tài chính chuyên sâu: Các công ty chứng khoán như SSI, HSC, BVSC cần tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên đề mỗi quý, hướng dẫn nhà đầu tư đánh giá các chỉ số ROE, P/E, dòng tiền thuần thay vì chỉ nhìn vào biến động giá quá khứ của nhóm cổ phiếu Blue-chips để giảm thiểu thiên vị đại diện.
3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm biến động thông tin: Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần rút ngắn độ trễ công bố thông tin xuống dưới 24 giờ kể từ khi phát sinh sự kiện trọng yếu, hỗ trợ nhà đầu tư tránh các phản ứng thái quá hoặc phản ứng chậm trễ trước tin tức thị trường.
4. Chuẩn hóa quy trình tư vấn đầu tư theo hồ sơ tâm lý khách hàng: Các chuyên viên môi giới phải thực hiện bảng khảo sát định kỳ 6 tháng một lần nhằm xác định mức độ chấp nhận rủi ro và các thiên lệch nhận thức của từng khách hàng, từ đó đưa ra khuyến nghị phân bổ tài sản phù hợp với mục tiêu sinh lời tối thiểu 12%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Tài liệu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp khung lý thuyết chuẩn tắc, quy trình thực hiện nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng và phương pháp xử lý dữ liệu SPSS (Cronbach's Alpha, EFA, OLS Regression) ứng dụng trong các đề tài tài chính hành vi.
2. Nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán: Giúp nhận diện các "bẫy tâm lý" phổ biến như cố chấp bắt đáy theo cảm tính hay quá lạc quan vào cổ phiếu đầu ngành, từ đó nâng cao tỷ lệ giao dịch thành công trên 15%.
3. Chuyên viên môi giới và phân tích tại các công ty chứng khoán: Ứng dụng để thấu hiểu hành vi khách hàng, thiết kế các sản phẩm tư vấn danh mục chuẩn xác và nâng cao tỷ lệ giữ chân khách hàng lên trên 20% mỗi năm.
4. Cơ quan quản lý thị trường (UBCKNN, HOSE): Tham khảo dữ liệu thực chứng để xây dựng các chính sách minh bạch hóa thông tin, giám sát các giao dịch bất thường và ổn định tâm lý thị trường khi có biến động vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

1. Tài chính hành vi khác biệt như thế nào so với tài chính truyền thống?
Tài chính truyền thống dựa trên giả định thị trường hiệu quả và con người hoàn toàn duy lý. Ngược lại, tài chính hành vi tích hợp tâm lý học để chứng minh cảm xúc và lỗi nhận thức thường xuyên dẫn dắt các quyết định tài chính phi lý trí, tạo ra các giai đoạn bùng nổ và suy thoái của thị trường.

2. Tại sao ngụy biện con bạc lại gây thua lỗ nghiêm trọng cho nhà đầu tư?
Ngụy biện con bạc khiến nhà đầu tư tin rằng một cổ phiếu đã giảm sàn liên tiếp 4 đến 5 phiên thì xác suất tăng trở lại ở phiên kế tiếp là rất cao. Trong thực tế, các sự kiện giảm giá thường phản ánh suy thoái cơ bản của doanh nghiệp; việc bắt đáy mù quáng khiến hơn 60% nhà đầu tư chịu lỗ kép.

3. Thiên vị đại diện thể hiện như thế nào trong hành vi chọn cổ phiếu?
Nhà đầu tư thường đánh đồng một doanh nghiệp có thương hiệu tốt với một cổ phiếu sinh lời cao. Tại HOSE, khoảng 70% nhà đầu tư có xu hướng tập trung mua các mã trong rổ VN30 hoặc nhóm vốn hóa lớn với kỳ vọng tăng trưởng dài hạn mà bỏ qua mức định giá thực tế đang ở vùng quá cao.

4. Vì sao hành vi bầy đàn không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy của nghiên cứu này?
Khảo sát cho thấy 85,45% mẫu nghiên cứu đã qua đào tạo chuyên môn và hơn 80% có kinh nghiệm trên 3 năm. Nhóm nhà đầu tư này có xu hướng tự đưa ra quyết định dựa trên hệ thống phân tích riêng thay vì chỉ sao chép thụ động lệnh mua bán của đám đông trên bảng điện tử.

5. Nhà đầu tư có thể loại bỏ hoàn toàn các thiên vị nhận thức không?
Không thể loại bỏ hoàn toàn do các phản xạ tâm lý thuộc về bản năng con người. Tuy nhiên, nhà đầu tư có thể kiểm soát mức độ tác động bằng cách tuân thủ chiến lược giao dịch định lượng, ghi chép nhật ký lệnh và cài đặt mức cắt lỗ tự động từ 7% đến 8% cho toàn bộ danh mục.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và lượng hóa thành công 6 nhân tố tâm lý hành vi tác động đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân trên sàn HOSE với cỡ mẫu khảo sát chuẩn mực 220 người.
• Nghiên cứu chứng minh thiên vị đại diện và phản ứng thái quá/dưới mức có tác động thuận chiều, trong khi ngụy biện con bạc gây tác động nghịch chiều trực tiếp đến kết quả đầu tư.
• Các nhân tố như tính sẵn có, kế toán nhận thức và hành vi bầy đàn không thể hiện sự chi phối rõ nét đối với nhóm nhà đầu tư có trình độ chuyên môn cao tại TP. Hồ Chí Minh.
• Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung mở rộng quy mô nghiên cứu trên toàn bộ sàn HNX và thị trường phái sinh nhằm bao quát toàn diện thị trường tài chính Việt Nam.
• Quý độc giả, nhà đầu tư và các nhà nghiên cứu hãy tải toàn văn tài liệu và áp dụng ngay các mô hình kiểm soát tâm lý để nâng cao hiệu suất đầu tư thực chiến bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY INTERNATIONAL SCHOOL OF BUSINESS ------------------------------- MASTER THESIS BEHAVIORAL FACTORS AFFECTING INVESTMENT DECISION- MAKING. THE CASE OF HO CHI MINH STOCK EXCHANGE (HOSE), VIETNAM. Student: Phung Thai Minh Trang Course: MBUS 2. Dinh Cong Khai Ho Chi Minh City, 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS This research would not have been possible without the valuable contribution of many people.

I would like to take this opportunity to express my great gratitude for their understanding, encouragement, and support. First, I would like to extend my deepest appreciation to my thesis supervisor, Doctor Dinh Cong Khai, for his numerous valuable comments and suggestions. I am very fortunate to have his supervision and his continuous encouragement which has motivated me and gave me confidence to complete this research. In addition, I would like to thank all of the directors and lecturers of ISB for providing me a solid foundation of knowledge, which has been not only useful for this research work but also for my future development in my social life and my professional career.

A special “thank you” to my classmates and friends for providing me with their honest and candid comments on my questionnaire as well as instant support regardless if day or night. All of this contributed to the succcess and the quality of the research. Furthermore, I want to express my appreciation to the managers and employees working at the Ho Chi Minh Stock Exchange and various securities companies, who helped me arrange the interviews and helped in the distribution of the questionnaires. I am also thankful to the beneficiary investors who participated in the interviews and the survey.

Finally, it would be impossible to say enough about my dear parents and husband for all of their understanding, encouragement, and advice which helped me to overcome the most difficult times in order to complete this research in time. Phung Thai Minh Trang Page: i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] EXECUTIVE SUMMARY Although finance has been studied for a long time, behavioral finance, which encompasses human behaviors in finance, is a fairly new area. Behavioral finance theories, which are based on human psychology, attempt to understand how emotions and cognitive errors influence individual investors‟ behaviors (investors mentioned in this study are referred to as individual investors). The main objective of this study is the exploring of the behavioral factors influencing individual investors‟ decisions at the Ho Chi Minh Stock Exchange.

Furthermore, it is related to relations between these factors and the results that they achieve. Since there are limited studies about behavioral finance in Vietnam, this study is expected to significantly contribute to the development of this type of research in Vietnam. The study begins with the existing theories in behavioral finance, based on which, hypotheses are proposed. Then, these hypotheses are tested through the questionnaires distributed to individual investors at the Ho Chi Minh Stock Exchange.

The collected data is then analyzed by using SPSS software. Questions of the interviews with some managers of the Ho Chi Minh Stock Exchange are conducted to achieve a deeper understanding of these behaviors. The results showed that there were three behavioral factors affecting the investment decisions of individual investors at the Ho Chi Minh Stock Exchange including representativeness, gambler‟s fallacy and over-under reaction. Representativeness and over-under reaction had positive impacts on investors‟ investment decision making, whereas gambler‟s fallacy had negative impacts.

Additionally, the behavioral factor of representativeness positively influenced the investment decision at the highest level. The results also presented that three behavioral factors did not affect investment decision including availability bias, Page: ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mental accounting bias and herd behavior. In addition, the paper gave some implications of study such as preference of investors for buying blue chip stocks, midcap and penny stocks as well, avoiding buying stocks with poor performance in the recent past or useful lessons of stock fluctuation, etc. Moreover, the paper also gave recommendation for individual investors in using behavioral factors with an acceptable level in order to bring good investment results.

Finally, it mentions limitation s, colclusion as well as further research.