Luận văn: Phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh thanh hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Hoàng Phương Bắc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mạnh Tuân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• CHƯƠNG MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Tình hình nghiên cứu ngành Thủy sản Việt Nam và lĩnh vực thủy sản tỉnh Thanh Hóa
• 0.4. Tính cần thiết của đề tài
• 0.5. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Đóng góp của luận văn
• 0.9. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN
• 1.1. Vai trò của ngành kinh tế thủy sản trong nền kinh tế quốc dân
• 1.2. Những khái niệm cơ bản về ngành thủy sản
• 1.3. Vai trò cơ bản của ngành thủy sản
• 1.4. Tổng quan về phát triển bền vững ngành thủy sản
• 1.5. Khái niệm về phát triển bền vững
• 1.6. Phát triển bền vững ngành thủy sản
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển bền vững thủy sản
• 1.7.1. Các nhân tố tự nhiên
• 1.7.2. Yếu tố hạ tầng kinh tế - xã hội
• 1.7.3. Yếu tố khoa học công nghệ
• 1.7.4. Yếu tố tổ chức và quản lý
• 1.7.5. Yếu tố quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Tổng quan về thủy sản Thanh Hóa và đánh giá tiềm năng thủy sản của tỉnh
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thanh Hóa
• 2.3. Dân cư và nguồn nhân lực
• 2.4. Tổng quan ngành thủy sản Thanh Hóa
• 2.5. Phân tích thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.5.1. Tình hình phát triển bền vững ngành thủy sản trong hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản
• 2.5.2. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động nuôi trồng ngành thủy sản
• 2.5.3. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động chế biến và tiêu thụ
• 2.5.4. Tình hình phát triển bền vững thủy sản trong hoạt động bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.7. Những thành quả đạt được trong việc phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.8. Nguyên nhân và hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN THANH HÓA ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển bền vững ngành Thủy sản Thanh Hóa
• 3.1.1. Quan điểm phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.2. Định hướng phát triển bền vững tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020
• 3.1.3. Mục tiêu phát triển ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.2. Khuyến nghị một số giải pháp nhằm phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Thanh Hóa
• 3.2.1. Giải pháp nhằm phát triển bền vững hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản
• 3.2.2. Giải pháp phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản Thanh Hóa
• 3.2.3. Giải pháp phát triển bền vững chế biến và tiêu thụ thủy sản
• 3.2.4. Giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững thủy sản
• 3.2.5. Giải pháp về môi trường và bảo vệ nguồn lợi
• 3.2.6. Các giải pháp về vốn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bền vững ngành thủy sản tại Thanh Hóa

Ngành thủy sản tại tỉnh Thanh Hóa có tiềm năng phát triển lớn nhờ vào vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi. Với 102 km bờ biển và hệ thống sông ngòi phong phú, Thanh Hóa có thể khai thác nguồn lợi thủy sản một cách bền vững. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những chính sách và chiến lược hợp lý nhằm bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

1.1. Tình hình phát triển ngành thủy sản tại Thanh Hóa

Ngành thủy sản Thanh Hóa đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được sự phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của ngành thủy sản trong kinh tế địa phương

Ngành thủy sản đóng góp quan trọng vào thu nhập và việc làm cho người dân địa phương. Sự phát triển của ngành này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống cho cộng đồng.

II. Những thách thức trong phát triển bền vững ngành thủy sản

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành thủy sản Thanh Hóa đang đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm môi trường, khai thác quá mức và thiếu hụt nguồn lực. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến thủy sản

Ô nhiễm từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nguồn nước và sức khỏe của các loài thủy sản. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

2.2. Khai thác quá mức và suy giảm nguồn lợi thủy sản

Khai thác thủy sản không bền vững đã dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn lợi. Cần có các quy định chặt chẽ hơn để quản lý hoạt động khai thác.

III. Phương pháp phát triển bền vững ngành thủy sản tại Thanh Hóa

Để phát triển bền vững ngành thủy sản, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả, kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Các giải pháp này sẽ giúp ngành thủy sản phát triển một cách bền vững và hiệu quả.

3.1. Quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường

Cần có các chính sách quản lý tài nguyên nước hiệu quả nhằm bảo vệ môi trường và duy trì nguồn lợi thủy sản. Việc này bao gồm kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên.

3.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng thủy sản

Sử dụng công nghệ hiện đại trong nuôi trồng thủy sản sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu ngành thủy sản

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong ngành thủy sản đã cho thấy những kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp phát triển bền vững đã giúp cải thiện tình hình sản xuất và bảo vệ môi trường.

4.1. Các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững

Nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững đã được triển khai thành công, giúp tăng cường sản lượng và bảo vệ môi trường. Những mô hình này cần được nhân rộng.

4.2. Kết quả từ các chính sách hỗ trợ phát triển thủy sản

Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành thủy sản, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia vào hoạt động này.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngành thủy sản Thanh Hóa

Ngành thủy sản Thanh Hóa cần có những định hướng rõ ràng để phát triển bền vững trong tương lai. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sẽ là chìa khóa cho sự thành công của ngành.

5.1. Định hướng phát triển bền vững đến năm 2025

Cần xây dựng các kế hoạch phát triển bền vững cho ngành thủy sản, tập trung vào việc bảo vệ tài nguyên và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phát triển thủy sản

Hợp tác với các tổ chức quốc tế sẽ giúp Thanh Hóa học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các công nghệ tiên tiến trong phát triển ngành thủy sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- HOÀNG PHƢƠNG BẮC PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH à Nội – 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- HOÀNG PHƢƠNG BẮC PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN MẠNH TUÂN Hà Nội – 2015 LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, các Quý Thầy Cô đã giúp tôi trang bị tri thức, tạo môi trƣờng điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Với sự kính trọng và biết ơn, tôi xin đƣợc bày tỏ lời chân thành cảm ơn tới PGS. Nguyễn Mạnh Tuân đã giúp đỡ, chỉ dẫn tận tình cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này. Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và các cán bộ, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa đã giúp đỡ chia sẻ thông tin, cung cấp cho tôi nhiều nguồn tƣ liệu, tài liệu, số liệu hữu ích phục vụ cho đề tài luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, hỗ trợ, giúp đỡ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, làm việc và hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2015 Học viên Hoàng Phƣơng Bắc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sỹ “ Phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận văn Hoàng Phƣơng Bắc MỤC LỤC CHƢƠNG MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tình hình nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu ngành Thủy sản Việt Nam và lĩnh vực thủy sản tỉnh Thanh Hóa. Tính cần thiết của đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận văn. Kết cấu luận văn. 11 CHƢƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN. Vai trò của ngành kinh tế thủy sản trong nền kinh tế quốc dân. Những khái niệm cơ bản về ngành thủy sản. Vai trò cơ bản của ngành thủy sản. Tổng quan về phát triển bền vững ngành thủy sản. Khái niệm về phát triển bền vững. Phát triển bền vững ngành thủy sản.3 Các nhân tố ảnh hƣởng trực tiếp đến phát triển bền vững thủy sản. Các nhân tố tự nhiên. Yếu tố hạ tầng kinh tế - xã hội……………………………………………………30 1. Yếu tố khoa học công nghệ………………………………………………………. Yếu tố tổ chức và quản lý. Yếu tố quốc tế.34 CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA. Tổng quan về thủy sản Thanh Hóa và đánh giá tiềm năng thủy sán của tỉnh. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thanh Hóa. Dân cƣ và nguồn nhân lực. Tổng quan ngành thủy sản Thanh Hóa. Phân tích thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Tình hình phát triển bền vững ngành thủy sản trong hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động nuôi trồng ngành thủy sản. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động chế biến và tiêu thụ………. Tình hình phát triển bền vững thủy sản trong hoạt động bảo vệ môi trƣờng và tài nguyên thiên nhiên. Đánh giá chung về thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Những thành quả đạt đƣợc trong việc phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Nguyên nhân và hạn chế. 65 CHƢƠNG III: QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN THANH HÓA ĐẾN NĂM 2020. Quan điểm, định hƣớng và mục tiêu phát triển bền vững ngành Thủy sản Thanh Hóa.1 Quan điểm phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa . Định hƣớng phát triển bền vững tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 70 3. Mục tiêu phát triển ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Khuyến nghị một số giải pháp nhằm phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Thanh Hóa. Giải pháp nhằm phát triển bền vững hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản. Giải pháp phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản Thanh Hóa. Giải pháp phát triển phát triển bền vững chế biến và tiêu thụ thủy sản. Giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững thủy sản. Giải pháp về môi trƣờng và bảo vệ nguồn lợi. Các giải pháp về vốn. 89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 91 DANH MỤC BẢNG Tên bảng Nội dung Trang Các ngành chuyên môn hóa hẹp trong cơ cấu Bảng 1.1 13 ngành thủy sản Việt Nam Tăng trƣởng kinh tế chia theo khu vực giai Bảng 1.2 14 đoạn 2011-2014 Giới hạn về nhiệt độ và độ mặn đối với hoạt Bảng 1.4 26 động nuôi trồng tôm, cá tra Tính nhạy cảm của hệ thống sản xuất làm Bảng 1.5 28 thay đổi các biến số môi trƣờng Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Thanh Hóa đến Bảng 2.1 40 năm 2013 Dân cƣ và nguồn nhân lực Thanh Hóa năm Bảng 2.2 43 2013 Cơ cấu lao động trong nền kinh tế Thanh Hóa Bảng 2.3 44 năm 2010-2014 Thu nhập bình quân các khu vực trên địa bàn Bảng 2.4 tỉnh năm 2012 và 2014 44 (đơn vị tính: nghìn đồng) Sản lƣợng thủy sản tỉnh Thanh Hóa từ năm Bảng 2.7 Giá trị chế biến thủy sản từ năm 2010 – 2014 47 (giá so sánh 1994) Giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản [15, 16] Bảng 2.8 48 Đơn vị tính: triệu USD, % 48 Số lƣợng tàu đánh bắt xa bờ và công suất Bảng 2.9 máy đánh bắt xa bờ từ năm 2010-2013 Số lƣợng tàu thuyền có động cơ khai thác hải Bảng 2.10 49 sản Hiện trạng sản lƣợng khai thác thủy sản ở Bảng 2.11 50 Thanh Hóa năm 2010-2013 Số trang trại nuôi trồng thủy sản tỉnh Thanh Bảng 2.12 53 Hóa từ năm 2010-2013 Bảng số liệu diện tích và sản lƣợng thuỷ sản Bảng 2.13 55 năm 2013 DANH MỤC HÌNH Tên hình Nội dung Trang Kim ngạch xuất khẩu các loại thủy sản của Việt Nam Hình 1.1 16 năm 2012 Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm trong giai đoạn Hình 1.2 18 từ 2006-2012 Mối liên hệ giữa các nhân tố trong việc nuôi trồng thủy Hình 3.2 Sự liên kết giữa các chủ thể trong ngành thủy sản 83 CHƢƠNG MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là quốc gia ven biển ở khu vực Đông Nam Á, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, hệ thống sông ngòi nhiều và khá dày nên tiềm năng thủy sản của Việt Nam đƣợc đánh giá là lớn, phong phú và có thể mang lại giá trị cao. Trong đó, Thanh Hóa là một trong những địa phƣơng có nhiều điều kiện thuận lợi cũng nhƣ tiềm năng, cơ hội để phát triển ngành thủy sản. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của Thanh Hóa với 102 km chiều dài bờ biển; ngƣ trƣờng rộng lớn; năng lực đánh bắt và nuôi trồng thủy sản lớn. Bên cạnh đó, Thanh Hóa cũng đã và đang xây dựng, triển khai những chính sách hỗ trợ nuôi trồng và tạo đầu ra cho sản phẩm thủy sản. Sự năng động sáng tạo của các đơn vị sản xuất kinh doanh thủy sản, của hàng ngàn lao động trong nghề cá là nguồn lực cơ bản mà tỉnh có thể khai thác để phát triển thủy sản theo hƣớng bền vững. Trong những năm qua, giá trị đóng góp của ngành thủy sản trong tổng thu nhập toàn tỉnh đã ngày càng khẳng định vai trò và sự cần thiết trong việc cần phải định hƣớng và triển khai các hoạt động nhằm phát triển bền vững ngành thủy sản – một ngành mà tỉnh Thanh Hóa đang có đƣợc chỗ đứng ngày càng một vững chắc trên thị trƣờng trong nƣớc cũng nhƣ thế giới, góp phần vào tăng trƣởng kinh tế trong tỉnh, giải quyết công ăn việc làm và thay đời sống nhân dân cho các huyện ven biển. Bắt kịp xu thế của ngành thủy sản trong cả nƣớc, thời gian gần đây thủy sản tỉnh Thanh Hóa đã có tốc độ phát triển nhanh, đóng góp nhiều vào thành tích chung của toàn ngành thủy sản Việt Nam. Năm 2011, sản lƣợng thủy sản tỉnh Thanh Hóa chiếm đến 9.36% của vùng Trung bộ và duyên hải miền trung so với tỷ trọng 8. Điều này khẳng định sự phát triển của thủy sản tỉnh Thanh Hóa đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế - xã hội đồng thời giữ vững an ninh - 1 quốc phòng khu vực này. Xác định tầm quan trọng của thủy sản trong đời sống kinh tế - xã hội địa phƣơng, Thanh Hóa đã xác định chiến lƣợc: lấy thủy sản làm kinh tế "mũi nhọn", cùng với mục tiêu tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập ở vùng nông thôn. Đây là sự lựa chọn hợp lý, cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế toàn tỉnh. Đi cùng với sự phát triển của nền kinh tế, ngành thủy sản Thanh Hóa vẫn chƣa thực sự phát triển tƣơng xứng với tiềm năng phong phú vốn có. Sự phát triển hiện tại trong các mảng lĩnh vực của thủy sản kém về nhiều mặt so với các tỉnh khác trong vùng . Các hoạt động mới chỉ tập trung đánh bắt cá ven bờ, khâu chế biến còn thủ công, chƣa có tầm nhìn vĩ mô cho sự phát triển chung của ngành thủy sản, mang tính công nghiệp hóa, chuyên môn hóa cao. Những hạn chế của thủy sản Thanh Hóa vẫn chƣa đƣợc giải quyết triệt để, và đƣợc đánh giá vẫn đang trong vòng luẩn quẩn: sản xuất tự phát, nguồn nguyên liệu không ổn định, dịch bệnh thƣờng xuyên, nguồn lợi cạn kiệt; hạ tầng yếu kém, công nghệ, chất lƣợng hàng hóa, năng lực cạnh tranh chƣa cao. Điều này khiến cho cuộc sống ngƣ nông dân còn bấp bênh, nhiều vấn đề xã hội về hoạt động, hỗ trợ cũng nhƣ các nhân tố khác ảnh hƣởng đến nghề cá vẫn tồn tại và làm giảm khả năng phát triển của ngành thủy sản. Các hoạt động sản xuất chế biến thủy sản đang diễn ra với tốc độ nhanh, mạnh, đa dạng đã gây sức ép lớn về nhiều mặt đối với nguồn nguyên liệu, nguồn khai thác, trong giới hạn nhất định đã ảnh hƣởng đến chính hiệu quả sản xuất của ngành.