Luận văn thạc sĩ: Giải pháp mở rộng cho vay DNNVV tại Agribank

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Xuân Hải
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Đăng Khâm
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Mở Rộng Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát về ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.3. Các hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại
• 1.4. Cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.5. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.6. Cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.7. Mở rộng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.8. Các nhân tố ảnh hưởng tới mở rộng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của ngân hàng thương mại
• 1.8.1. Nhân tố chủ quan
• 1.8.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NHNo&PTNT VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về NHNo&PTNT Việt Nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của NHNo&PTNT Việt Nam
• 2.3. Mô hình tổ chức và mạng lưới chi nhánh
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh trong những năm qua
• 2.5. Thực trạng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 2.6. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 2.7. Thực trạng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo&PTNT Việt Nam
• 2.8. Đánh giá thực trạng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 2.8.1. Kết quả đạt được
• 2.8.2. Nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NHNo&PTNT VIỆT NAM
• 3.1. Mục tiêu và định hướng mở rộng cho vay đối với DNNVV tại NHNo&PTNT Việt Nam
• 3.2. Định hướng phát triển NHNo&PTNT Việt Nam
• 3.3. Quan điểm mở rộng cho vay đối với DNNVV tại NHNo&PTNT Việt Nam
• 3.4. Giải pháp mở rộng hoạt động cho vay đối với DNNVV tại NHNo&PTNT Việt Nam
• 3.4.1. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với sự phát triển của DNNVV
• 3.4.2. Nâng cao chất lượng thẩm định trước khi cho vay
• 3.4.3. Huy động và đáp ứng đủ nguồn vốn và cơ cấu nguồn vốn mở rộng cho vay DNNVV trước hết là lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn và nông dân
• 3.4.4. Hoàn thiện, nâng cấp hệ thống thông tin tín dụng và khách hàng
• 3.4.5. Tăng cường các mối quan hệ với các tổ chức, hiệp hội DNNVV
• 3.4.6. Tăng cường vai trò tư vấn cho DNNVV
• 3.4.7. Đẩy mạnh hoạt động Marketing và xây dựng thương hiệu
• 3.4.8. Đào tạo đội ngũ CBTD
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Đối với Nhà nước
• 3.5.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.5.3. Đối với các DNNVV
• 3.5.4. Đối với Hiệp hội các DNNVV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mở rộng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo PTNT

Mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNT) là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. DNNVV đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp và tạo ra nhiều việc làm. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn vẫn là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp này. NHNo&PTNT, với vai trò là một trong những ngân hàng hàng đầu, cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để mở rộng cho vay, từ đó hỗ trợ sự phát triển của DNNVV.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

DNNVV được định nghĩa theo các tiêu chí về quy mô vốn và số lượng lao động. Chúng đóng góp hơn 40% GDP và tạo ra khoảng 50% việc làm cho người lao động. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần giảm nghèo và ổn định xã hội.

1.2. Tình hình cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo PTNT

NHNo&PTNT đã có những nỗ lực trong việc cho vay DNNVV, nhưng quy mô cho vay vẫn còn hạn chế. Các sản phẩm tín dụng chưa đa dạng và chưa đáp ứng đủ nhu cầu của DNNVV. Việc mở rộng cho vay là cần thiết để hỗ trợ sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp này.

II. Những thách thức trong việc mở rộng cho vay đối với DNNVV tại NHNo PTNT

Mặc dù NHNo&PTNT đã có những chính sách hỗ trợ cho DNNVV, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc mở rộng cho vay. Các vấn đề như thiếu thông tin, rủi ro tín dụng cao và quy trình thẩm định phức tạp đã cản trở khả năng tiếp cận vốn của DNNVV. Để giải quyết những thách thức này, ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ tư vấn cho doanh nghiệp.

2.1. Thiếu thông tin và hiểu biết về DNNVV

Nhiều DNNVV không có đủ thông tin về các sản phẩm tín dụng của ngân hàng, dẫn đến việc không thể tiếp cận nguồn vốn. NHNo&PTNT cần tăng cường truyền thông và tư vấn cho các doanh nghiệp để họ hiểu rõ hơn về các sản phẩm cho vay.

2.2. Rủi ro tín dụng và quy trình thẩm định

Rủi ro tín dụng cao là một trong những lý do chính khiến ngân hàng ngần ngại trong việc cho vay DNNVV. Quy trình thẩm định phức tạp cũng làm giảm khả năng tiếp cận vốn của các doanh nghiệp này. Cần có những cải cách trong quy trình thẩm định để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DNNVV.

III. Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo PTNT

Để mở rộng cho vay đối với DNNVV, NHNo&PTNT cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, nâng cao chất lượng thẩm định và tăng cường hỗ trợ tư vấn cho doanh nghiệp. Những giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng mở rộng quy mô cho vay mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt

Chính sách tín dụng cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của DNNVV. Cần có các sản phẩm tín dụng đa dạng, linh hoạt về thời gian và lãi suất để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

3.2. Nâng cao chất lượng thẩm định và hỗ trợ tư vấn

Cần cải thiện quy trình thẩm định để giảm thiểu thời gian và chi phí cho DNNVV. Đồng thời, ngân hàng cũng nên tăng cường hỗ trợ tư vấn cho doanh nghiệp trong việc lập hồ sơ vay vốn và quản lý tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cho vay DNNVV tại NHNo PTNT

Nghiên cứu thực trạng cho vay DNNVV tại NHNo&PTNT cho thấy rằng ngân hàng đã có những bước tiến trong việc mở rộng cho vay, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ cho DNNVV sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế.

4.1. Kết quả đạt được trong hoạt động cho vay DNNVV

NHNo&PTNT đã đạt được một số kết quả tích cực trong việc cho vay DNNVV, như tăng trưởng dư nợ cho vay và số lượng khách hàng. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện để đạt được mục tiêu cao hơn.

4.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động cho vay

Mặc dù có những kết quả tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô cho vay nhỏ, chất lượng dịch vụ chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do quy trình thẩm định phức tạp và thiếu thông tin từ phía doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho vay DNNVV tại NHNo PTNT

Mở rộng cho vay đối với DNNVV tại NHNo&PTNT là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và hỗ trợ tốt hơn cho DNNVV. Tương lai của hoạt động cho vay này phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến của ngân hàng trong việc đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển cho vay DNNVV tại NHNo PTNT

Với những chính sách và giải pháp phù hợp, NHNo&PTNT có thể mở rộng quy mô cho vay đối với DNNVV, từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế.

5.2. Đề xuất hướng đi cho tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các sản phẩm tín dụng, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức khác để hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đăng ký, đóng góp khoảng 40% đến 45% GDP và giải quyết việc làm cho hơn 50% lực lượng lao động xã hội. Mặc dù sở hữu tiềm năng phát triển to lớn, nhóm doanh nghiệp này luôn đối mặt với rào cản tài chính nghiêm trọng khi có tới 80% đơn vị sở hữu quy mô vốn điều lệ dưới 7 tỷ đồng và hơn 90% phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng thương mại để duy trì chu kỳ sản xuất kinh doanh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết bài toán mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn cấp thiết của các doanh nghiệp quy mô nhỏ với rào cản thẩm định, tài sản bảo đảm và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại lớn. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể hướng đến việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về mở rộng tín dụng, đánh giá toàn diện thực trạng quy mô, cơ cấu và chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), từ đó xác định nguyên nhân của các hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao phủ toàn bộ mạng lưới hoạt động của Agribank với hơn 2.300 chi nhánh và phòng giao dịch trên 63 tỉnh thành cả nước. Phạm vi thời gian tập trung phân tích chuyên sâu giai đoạn 2011 đến 2013 và quý 1 năm 2014, thời điểm nền kinh tế đối mặt nhiều biến động vĩ mô và tái cơ cấu hệ thống tài chính. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp ngân hàng gia tăng tỷ trọng dư nợ khách hàng doanh nghiệp từ 38,5% lên hơn 47%, hỗ trợ phân tán rủi ro danh mục và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng tín dụng an toàn, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng thời hai nền tảng lý thuyết kinh điển trong lĩnh vực tài chính ngân hàng:

• Lý thuyết trung gian tài chính của John G. Gurley và Edward S. Shaw: Giải thích vai trò cầu nối vốn của ngân hàng thương mại giữa chủ thể thặng dư và chủ thể thâm hụt vốn, thực hiện đồng thời các chức năng chuyển đổi kỳ hạn, trung gian quy mô, trung gian thông tin và phân tán rủi ro tín dụng.
• Lý thuyết bất cân xứng thông tin của George Akerlof cùng mô hình phân bổ hạn mức tín dụng của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss: Phân tích hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức khi ngân hàng thiếu thông tin minh bạch về tình hình tài chính của các doanh nghiệp quy mô nhỏ, dẫn đến xu hướng siết chặt điều kiện tài sản bảo đảm.

Bên cạnh khung lý thuyết nền tảng, luận văn chuẩn hóa các khái niệm then chốt:

• Tín dụng ngân hàng thương mại: Quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn tạm thời có cam kết hoàn trả gốc và lãi đúng hạn.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Xác định theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP với tiêu chí tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động thường xuyên không quá 300 người.
• Mở rộng cho vay: Sự gia tăng đồng bộ về quy mô dư nợ, doanh số giải ngân, số lượng khách hàng tiếp cận vốn và sự đa dạng hóa phương thức tài trợ.
• Rủi ro tín dụng: Khả năng phát sinh tổn thất tài chính khi khách hàng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo hoạt động tín dụng thường niên của Agribank từ năm 2011 đến đầu năm 2014, kết hợp các báo cáo thống kê kinh tế vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Tổng cục Thống kê.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động của 934 chi nhánh các cấp cùng 1.372 phòng giao dịch, phân tích chi tiết dữ liệu thực tế từ 23.092 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có quan hệ vay vốn tại ngân hàng. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm đảm bảo tính bao quát, loại trừ sai số chọn mẫu và phản ánh chân thực bức tranh tín dụng trên toàn hệ thống mạng lưới ngân hàng nông nghiệp lớn nhất Việt Nam.

Luận văn kết hợp các phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian, phân tích tỷ trọng cơ cấu và phương pháp so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác tốc độ tăng trưởng dư nợ, sự dịch chuyển cơ cấu theo ngành kinh tế, đồng thời làm rõ sự tương quan giữa năng lực huy động vốn và khả năng mở rộng danh mục cho vay qua từng giai đoạn lịch sử cụ thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch mạnh mẽ trong hoạt động cấp tín dụng của Agribank qua các chỉ số định lượng cụ thể:

• Quy mô dư nợ mở rộng liên tục: Dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng từ 170.959 tỷ đồng năm 2011 lên 204.680 tỷ đồng năm 2012, đạt 238.770 tỷ đồng năm 2013 và cán mốc 254.626 tỷ đồng vào cuối quý 1 năm 2014. Tốc độ tăng trưởng dư nợ bình quân hàng năm đạt trên 18%, phản ánh định hướng tập trung vốn vào phân khúc khách hàng mục tiêu.
• Tỷ trọng phân bổ nguồn vốn cải thiện: Tỷ trọng dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên tổng dư nợ toàn hệ thống tăng từ 38,5% năm 2011 lên 43,0% năm 2012, đạt 45,0% năm 2013 và chạm ngưỡng 47,1% trong 3 tháng đầu năm 2014. Doanh số cho vay khối doanh nghiệp này luôn duy trì tỷ lệ vượt trội, chiếm từ 52% đến 55,5% tổng doanh số giải ngân của ngân hàng.
• Quy mô khách hàng tăng chậm hơn tốc độ mở tài khoản: Số lượng doanh nghiệp mở tài khoản tại Agribank tăng từ 50.079 đơn vị năm 2011 lên 52.539 đơn vị năm 2013. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp thực sự tiếp cận được nguồn vốn vay chỉ tăng nhẹ từ 22.802 lên 23.092 đơn vị, cho thấy tỷ lệ chuyển đổi khách hàng giao dịch sang khách hàng tín dụng còn dừng ở mức dưới 45%.
• Cơ cấu tín dụng thiên lệch theo ngành: Dư nợ cho vay tập trung áp đảo vào lĩnh vực nông, lâm, thủy sản và dịch vụ nông thôn với tỷ trọng duy trì từ 66,9% đến 72,56%, trong khi khối công nghiệp và xây dựng suy giảm tỷ trọng từ 17% năm 2012 xuống còn 7,14% vào đầu năm 2014.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng dư nợ ấn tượng phản ánh sự nhạy bén của Agribank trong việc thực thi chủ trương tái cơ cấu dòng vốn theo định hướng của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến số lượng khách hàng vay vốn chưa tương xứng với tiềm năng xuất phát từ việc quy trình thẩm định còn nặng tính truyền thống, phụ thuộc quá mức vào tài sản bảo đảm là bất động sản. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu hụt tài sản giá trị cao, sổ sách kế toán chưa minh bạch và thiếu báo cáo kiểm toán độc lập.

So sánh với các nghiên cứu tại các ngân hàng thương mại cổ phần cùng thời kỳ, Agribank sở hữu ưu thế vượt trội về mạng lưới và nguồn vốn huy động đạt 698.758 tỷ đồng năm 2013, song mức độ đa dạng hóa sản phẩm tài trợ thương mại, thấu chi và cho vay theo chuỗi giá trị vẫn còn hạn chế. Để người đọc dễ dàng theo dõi, các dữ liệu này có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột chồng so sánh quy mô dư nợ tổng thể với dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết hợp bảng ma trận phân tích tỷ trọng cho vay theo thành phần sở hữu qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả mở rộng tín dụng cho khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Tái cấu trúc chính sách tín dụng và đa dạng hóa hình thức cấp vốn: Ban Tín dụng Agribank cần ban hành quy chế cho vay linh hoạt dựa trên dòng tiền luân chuyển và hợp đồng kinh tế đầu ra thay vì thuần túy dựa vào thế chấp bất động sản. Mục tiêu nâng tỷ trọng cho vay tín chấp và bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay lên mức 15% đến 20% tổng dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn 2015 đến 2020.
• Hiện đại hóa quy trình công nghệ và hệ thống thông tin tín dụng: Trung tâm Công nghệ Thông tin triển khai tích hợp toàn diện hệ thống Core Banking IPCAS II với cơ sở dữ liệu định danh của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC). Giải pháp này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thẩm định từ 7 ngày xuống còn dưới 3 ngày làm việc, hoàn thành chậm nhất vào quý 4 năm 2016.
• Chuẩn hóa năng lực đội ngũ cán bộ tín dụng: Khối Quản trị Nguồn nhân lực tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho đội ngũ hơn 34.000 cán bộ toàn hệ thống. Nội dung tập trung vào kỹ năng phân tích báo cáo tài chính phi chuẩn mực, đánh giá phương án kinh doanh khả thi và kỹ năng tư vấn quản trị tài chính cho chủ doanh nghiệp từ đầu năm 2016.
• Tăng cường liên kết với các quỹ bảo lãnh và hiệp hội ngành nghề: Ban Điều hành Agribank chủ động ký kết thỏa thuận hợp tác với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) và các Quỹ Bảo lãnh tín dụng địa phương. Mục tiêu thiết kế ít nhất 3 gói sản phẩm tín dụng ưu đãi theo chuỗi liên kết nông sản và xuất khẩu trong giai đoạn 2016 đến 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại: Tài liệu cung cấp cơ sở thực tiễn để xây dựng chiến lược phát triển tín dụng bán lẻ, quản lý danh mục dư nợ hơn 540.608 tỷ đồng và tối ưu hóa thị phần cho vay khách hàng doanh nghiệp.
• Chuyên viên tín dụng và chuyên viên phân tích rủi ro ngân hàng: Nắm bắt phương pháp luận thẩm định dòng tiền, kinh nghiệm nhận diện rủi ro bất cân xứng thông tin và kỹ thuật quản trị khoản vay thực tế đối với hơn 23.000 hồ sơ doanh nghiệp.
• Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: Hiểu rõ các chuẩn mực thẩm định của ngân hàng theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống báo cáo kế toán để tiếp cận thuận lợi các gói vốn vay có lãi suất ưu đãi từ 6,5% đến 10%.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Sử dụng làm công trình tài liệu tham khảo giá trị về mô hình tài chính trung gian, cung cấp chuỗi dữ liệu 4 năm toàn diện phục vụ nghiên cứu chuyên sâu ngành tài chính ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Quy mô dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank tăng trưởng như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu?

Dư nợ cho vay tăng trưởng liên tục từ 170.959 tỷ đồng năm 2011 lên 238.770 tỷ đồng năm 2013 và đạt 254.626 tỷ đồng vào quý 1 năm 2014. Tỷ trọng dư nợ phân khúc này trong tổng dư nợ toàn hệ thống tăng từ 38,5% lên 47,1%, khẳng định sự chuyển dịch chiến lược đúng đắn của ngân hàng.

Rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn vay Agribank là gì?

Trở ngại cốt lõi nằm ở việc hơn 80% doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 7 tỷ đồng, thiếu tài sản thế chấp hợp pháp và hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch. Ngoài ra, quy trình thẩm định của ngân hàng vẫn đặt nặng tiêu chí tài sản bảo đảm thay vì đánh giá dòng tiền dự án.

Agribank áp dụng tiêu chí nào để xác định khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Ngân hàng áp dụng khung tiêu chuẩn theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, phân nhóm doanh nghiệp thành ba cấp gồm siêu nhỏ, nhỏ và vừa căn cứ vào tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lượng lao động bình quân năm không vượt quá 300 người tùy theo từng ngành nghề.

Cơ cấu dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa phân theo ngành kinh tế có đặc điểm gì?

Dư nợ tập trung áp đảo vào khu vực nông nghiệp, nông thôn và thương mại dịch vụ với tỷ trọng thường xuyên duy trì từ 66,9% đến 72,56% tổng dư nợ. Ngược lại, tỷ trọng cấp tín dụng cho khối công nghiệp và xây dựng có xu hướng thu hẹp từ 17% năm 2012 xuống còn 7,14% năm 2014.

Luận văn đề xuất những giải pháp then chốt nào nhằm mở rộng tín dụng an toàn?

Luận văn đưa ra 4 giải pháp trụ cột gồm: chuyển dịch phương thức thẩm định dựa trên dòng tiền luân chuyển, tích hợp hệ thống công nghệ thông tin IPCAS II với CIC, nâng cao nghiệp vụ cho hơn 34.000 cán bộ và tăng cường liên kết chia sẻ rủi ro qua các quỹ bảo lãnh tín dụng.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh sự tăng trưởng vượt bậc của dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank từ mức 170.959 tỷ đồng lên 254.626 tỷ đồng, nâng tỷ trọng đóng góp lên 47,1% tổng dư nợ.
• Phân tích rõ nét điểm nghẽn chênh lệch khi mạng lưới phục vụ hơn 52.539 doanh nghiệp mở tài khoản nhưng chỉ có hơn 23.000 đơn vị được cấp tín dụng thường xuyên.
• Đóng góp hệ thống lý luận hoàn chỉnh về trung gian tài chính và cơ chế giảm thiểu bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng thương mại.
• Hoàn thiện lộ trình 4 giải pháp ứng dụng đồng bộ cho giai đoạn 2015 đến 2020 nhằm hiện đại hóa công tác thẩm định và kiểm soát rủi ro.
• Mở ra hướng đi thực tiễn giúp hệ thống hơn 2.300 chi nhánh Agribank tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh tiền tệ và đồng hành cùng sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về cho vay và mở rộng cho vay của ngân hàng thƣơng mại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Chương 3: Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. 3 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Khái quát về ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm và đặc diểm của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm ngân hàng thƣơng mại Ngân hàng thƣơng mại đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển của hệ thống ngân hàng thƣơng mại đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngƣợc lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó – kinh tế thị trƣờng – thì ngân hàng thƣơng mại cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những tổ chức tài chính không thể thiếu đƣợc.

Theo Luật các Tổ chức tín dụng (công bố ngày 26/12/1997) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các Tổ chức tín dụng (có hiệu lực thi hành ngày 01/10/2004): Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gởi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán, và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Theo Luật Ngân hàng nhà nƣớc: Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán. Nhƣ vậy, chúng ta có thể đƣa ra khái niệm chung nhất về Ngân hàng thƣơng mại: Ngân hàng là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh về tiền tệ với hoạt động thƣờng xuyên là huy động vốn, cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động khác có liên quan. NHTM là tổ chức tài chính trung gian cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất.

Đặc điểm ngân hàng thƣơng mại  Trung gian tài chính - Trung gian vốn đƣợc xem là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thƣơng mại. Khi thực hiện chức năng trung gian vốn, NHTM đóng vai trò là cầu nối giữa ngƣời thừa vốn và ngƣời có nhu cầu về vốn. Với chức năng này, ngân hàng thƣơng mại vừa đóng vai trò là ngƣời đi vay, vừa đóng vai trò là ngƣời cho vay và hƣởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận gửi và lãi suất cho vay và góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: ngƣời gửi tiền và ngƣời đi vay. Cho vay luôn là hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng thƣơng mại, nó mang đến lợi nhuận lớn nhất cho ngân hàng thƣơng mại.

- Trung gian kỳ hạn : ngân hàng đƣợc huy động tƣơng đối ngắn hạn từ ngƣời tiết kiệm, và những ngƣời này thƣờng không chấp nhận gửi tiền của họ với kỳ hạn dài. Trong lúc đó, ngƣời đi vay đòi hỏi sử dụng nguồn vốn với kỳ hạn dài hơn. - Trung gian thông tin: tiến trình các ngân hàng sử dụng năng lực của họ để thu nhập và xử lý thông tin từ thị trƣờng tài chính thay cho ngƣời tiết kiệm thƣờng không có thì giờ lẫn nghiệp vụ để nắm bắt những thay đổi của thị trƣờng. Nhằm thu thập thông tin đầy đủ về ngƣời vay, các ngân hàng phải tiêu tốn đáng kể thời gian, vốn và nghiệp vụ.

- Trung gian thanh toán: NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của khách hàng nhƣ trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ. - Trung gian rủi ro : Các ngân hàng cấp phát những khoản vay cho những ngƣời đi vay tiềm tàng nhiều rủi ro và đồng thời phát hành những chứng chỉ tiền gửi tƣơng đối an toàn và lƣu hoạt để huy động quỹ cho vay từ những ngƣời tiết kiệm không chấp nhận rủi ro. Các khoản tiền gửi của khách hàng đƣợc bảo hiểm thanh toán, trong lúc đó 5 các ngân hàng phải trực tiếp thu thập và đánh giá thông tin về chiều hƣớng rủi ro của khách hàng để quyết định cho vay và chấp nhận rủi ro.  Ngân hàng là một loại hình kinh doanh có điều kiện : Một trong những hoạt động chính của NHTM là huy động vốn, khi kinh doanh trong hoạt động này thì NHTM phải đảm bảo quyền lợi cho ngƣời gửi tiền.

Bên cạnh đó các hoạt động khác của NHTM cũng ảnh hƣởng không nhỏ đến nền kinh tế, an ninh chính trị,… Do vậy, NHTM là một loại kinh doanh có điều kiện, đã có một số văn bản quy định rõ về: vốn, cấp phép hoat động, chứng chỉ hành nghề…Ví dụ : theo khoản 1 điều 2 trong luật bảo hiểm tiền gửi số 06/2012/QH13 có quy định rõ: “Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài đƣợc nhận tiền gửi của cá nhân phải tham gia bảo hiểm tiền gửi” ; theo nghị đính số: 141/2006/NĐ-CP ngày 22/11/2006 của Chính Phủ có quy định rõ mức vốn pháp định của các tổ chức tín dụng nói chung và của ngân hàng thƣơng mại nói riêng, trong đó vốn pháp định của ngân hàng thƣơng mại cổ phần: 1000 tỷ đồng (đến hết ngày 30/12/2010 là 3.000 tỷ đồng)  Đặc điểm về vốn và tài sản Nguồn vốn của NHTM là toàn bộ câc nguồn tiền tệ mà ngân hàng tạo lập, huy động đƣợc để cho vay, đầu tƣ và thực thi các dịch vụ ngân hàng. Nguồn vốn của NHTM bao gồm: Vốn chủ sở hữu, vốn huy động, vốn đi vay và một số vốn khác. Nguồn vốn tự có của NHTM chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng (khoảng 5 - 10%) nhƣng lại có tính chất quyết định đến sự hình thành và tồn tại của ngân hàng,nguồn vốn này mang tính ổn định cao (vì nó thuộc sở /hữu của NHTM và NHTM không có nghĩa vụ phải hoàn trả). Nguồn vốn huy động là nguồn vốn không thuộc sở hữu của NHTM,có tính biến động cao, không ổn định (cần phải dự trữ),chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM.

Với cơ cấu vốn nhƣ trên, NHTM là một loại hình doanh nghiệp có tỷ trọng nợ cao, do vậy với đặc điểm này, để hoạt động thì các NHTM sẽ phải tự mình cân đối kỳ hạn của dòng vốn,mức lạm phát của thị trƣờng,… 6 Vốn đi vay là nguồn vốn không thuộc sở hữu của ngân hàng; chiếm tỷ trọng không lớn (không quá lệ thuộc vào nguồn vốn này để kinh doanh); độ ổn định cao hơn nguồn vốn huy động; tuy nhiên với nguồn vốn này thì chi phí cao, lãi suất nhạy cảm với sự thay đổi của lãi suất thị trƣờng; thời hạn rất ngắn (ngày, tuần). Một số vốn khác là nguồn vốn không thuộc sở hữu của NHTM; quy mô nhỏ; chi phí ko cao, độ ổn định thấp. Tài sản của ngân hàng thƣơng mại bao gồm có tài sản bằng tiền mặt hay ngân quỹ, tài sản tín dụng và tài sản tài chính Tài sản bằng tiền hình thành từ nghiệp vụ ngân quỹ, là phần dự trữ của ngân hàng thƣơng mại. Tiền mặt,vàng, ngoại tệ tại quỹ: tiền giấy, tiền kim loại, ngoại tệ, vàng có tại kho ngân hàng.

Tiền gửi tại ngân hàng khác: dùng để mua bán chứng khoán, giao dịch ngoại tệ, trung gian thanh toán. Tiền gửi tại ngân hàng trung ƣơng ( chiếm 10-35% vốn huy động) : tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định NHTW và tiền gửi thanh toán. Tài sản tín dụng hình thành từ nghiệp vụ cung cấp tín dụng cho vay. Tài sản tín dụng bao gồm bốn khoản mục chủ yếu: tín dụng cá nhân, tín dụng thƣơng mại, tín dụng nhà nƣớc và tín dụng tiêu dùng Tài sản tài chính là tài sản đƣợc hình thành từ nghiệp vụ đầu tƣ.

Đầu tƣ là việc ngân hàng bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ. Đầu tƣ có hai hình thức phổ biến là : liên doanh ( góp vốn đầu tƣ ) và đầu tƣ chứng khoán )  Sản phẩm dịch vụ Tính vô hình : Đây chính là đặc điểm chính để phân biệt sản phẩm dịch vụ ngân hàng với các sản phẩm của các ngành sản xuất vật chất khác trong nền kinh tế. Các sản phẩm ngân hàng không thể nhìn thấy đƣợc, cảm nhận đƣợc, nghe đƣợc trƣớc khi mua chúng nhƣ bất cứ các dịch vụ vẫn đƣợc cung cấp. Tính không thể tách biệt: Quá trình cung cấp và tiêu dùng sản phẩm dịch vụ ngân hàng đƣợc diễn ra đồng thời, đặc biệt có sự tham gia trực tiếp của khách hàng vào 7 quá trình cung ứng sản phẩm dịch vụ.

Đồng thời mỗi dịch vụ lại tuân theo một quy trình nhất định không thể cắt đƣợc thành các loại thành phẩm khác nhau nhƣ quy trình thẩm định, quy trình cho vay. Tính không ổn định : Chất lƣợng của các dịch vụ ngân hàng thƣờng không xác định, nó phụ thuộc vào ngƣời thực hiện dịch vụ, thời gian , địa điểm. Đồng thời, giữa các ngân hàng khác nhau thì chất lƣợng dịch vụ khác nhau tùy trình độ chuyên môn, nhận thức mà cung ứng dịch vụ với mức độ khác nhau,… Tính không lƣu trữ đƣợc: Các sản phẩm ngân hàng mang đặc tính vô hình, do vậy cũng không thể lƣu kho đƣợc. Trong khi đó nhu cầu dịch vụ thƣờng biến động lớn có thời điểm nhu cầu tăng đột biến song các ngân hàng cũng không thể sản xuất sẵn rồi đem lƣu kho đƣợc.

 Yếu tố lòng tin: Một đặc tính đặc thù của hoạt động ngân hàng là tình trạng tài chính của một ngân hàng phụ thuộc vào niềm tin của khách hàng gửi tiền vào giá trị tài sản của ngân hàng đó. Nếu khách gửi tiền tin rằng nhiều tài sản của ngân hàng đã giảm giá trị thì ai cũng cố rút tiền của mình ra và gửi tiền vào một ngân hàng khác. Do vậy, yếu tố xây dựng lòng tin đối với khách hàng là tối quan trọng trong hoạt động kinh doanh của các NHTM.