phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm có bốn chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về đất đai của chính quyền huyện. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn huyện Mê Linh.
Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai ở huyện Mê Linh. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẤT ĐAI 1. Tổng quan các nghiên cứu lý thuyết Trong quá trình nghiên cứu đề tài tốt nghiệp, tác giả đã tập trung nghiên cứu các nhóm vấn đề xoay quanh chủ đề QLNN về đất đai 1. Tổng quan các bài báo, tạp chí nghiên về vấn đề quản lý đất đai -Tranh chấp đất đai : Nhìn nhận qua một đợt khảo sát thực tế, tác giả Phạm Hữu Nghị đăng trên Tạp chí Nhà nƣớc và Pháp luật, 2010, Số 2 (262), tr.
50-56: bài báo đề cập đến tình hình tranh chấp đất đai, nguyên nhân và xu hƣớng phát triển của các cuộc tranh chấp đất đai. Nêu những khó khăn, vƣớng mắc trong việc giải quyết tranh chấp đất đai ở tỉnh Sóc Trăng từ đó đƣa ra những vấn đề nổi cộm qua khảo sát các tranh chấp ở địa phƣơng và đề xuất một số kiến nghị về chính sách và pháp luật. - Kinh nghiệm chuyển đổi đất đai thành vốn để phát triển kinh tế xã hội của tác giả Lê văn Hải trên Tạp chí Quản lý nhà nƣớc, 2009, Số 4 (159), tr.53-56: đề cập đến các nghị quyết của Đảng, luật đất đai thể hiện vai trò và quy định cho phép chuyển đổi đất thành vốn để phát triển khinh tế ở nƣớc ta. Hiện trạng công tác này từ 1998, đã có hàng chục tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng triển khai, 2007 có gần 200 ha đất đƣợc giao tạo vốn hàng chục tỉ đồng.
Một số kinh nghiệm từ thực tiễn công tác nhƣ: đổi mới, hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc, xác định giá đất, giá tài sản, công tác quy hoạch. - Hoàn thiện phân cấp quản lý nhà nước về đất đai, tác giả Nguyễn Thị Phƣợng, Tạp chí Quản lý Nhà nƣớc, năm 2008, số 146, tr. 24-28 đề cập đến thực tiễn phân cấp trong quản lý nhà nƣớc về đất đai giữa trung ƣơng và địa phƣơng; giữa các cơ quan quản lý đất đai trong hệ thống chính quyền địa phƣơng các cấp; Các quy định pháp lý về phân cấp trong quản lý đất đai thể hiện rõ quan điểm, chủ trƣơng của nhà nƣớc trong việc quản lý nguồn lực đất 4 đai, điều tiết các quan hệ đất đai và các đối tƣợng bất động sản khác nhằm xóa bỏ độc quyền của nhà nƣớc về đất đai; Những hạn chế, bất cập khi thực hiện thẩm quyền quản lý nhà nƣớc và đề xuất một số kiến nghị. - Hoàn thiện về pháp luật và tư duy trong quản lý nhà nước về đất đai / Trần Thị Cúc, Tạp chí Quản lý nhà nƣớc, năm 2008, số 146, tr.
19-23 đã khái quát những hạn chế trong hệ thống các văn bản pháp luật đất đai; về tƣ duy ban hành văn bản pháp luật đất đai; về phƣơng pháp làm luật; tƣ duy về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; về thu hồi, bồi thƣờng; về giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo đất đai. Tác giả cũng đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về đất đai hiện hành. Sách tham khảo về vấn đề quản lý đất đai Nguyễn Cảnh Quý (2012), Nhận thức và thực hiện pháp luật đất đai của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp chính quyền ở Việt Nam hiện nay [14], trình bày một số vấn đề lý luận về nhận thức và thực hiện pháp luật đất đai của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp chính quyền ở Việt Nam; phân tích, đánh giá các kết quả điều tra, khảo sát về nhận thức và thực hiện pháp luật đất đai của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp chính quyền thuộc 9 tỉnh, thành trong cả nƣớc, v., nêu lên những thành tựu đạt đƣợc, những hạn chế yếu kém và nguyên nhân của nó; đồng thời đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm tăng cƣờng nhận thức và thực hiện pháp luật đất đai của cán bộ lãnh đạo quản lý các cấp chính quyền ở Việt Nam hiện nay. Tài liệu cũng đề cập đến vấn đề các cán bộ làm công tác quản lý đất đai.
Trong hơn 25 năm đổi mới, nhiều cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp chính quyền đã nhận thức đƣợc những nội dung cơ bản của pháp luật đất đai, nên đã quản lý đất đai có hiệu quả, thúc đẩy nền kinh tế pháp triển, nhất là trong sản xuất nông nghiệp, góp phần giữ vững ổn định xã hội, phục vụ đắc lực cho sự phát triển của đất nƣớc. Tuy vậy, hiện nay, vẫn còn một số cán bộ lãnh đạo, 5 quản lý thuộc các cấp chính quyền nhận thức và thực hiện chƣa đầy đủ pháp luật đất đai, đặc biệt là các quy định về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng, đất, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giải quyết tranh chấp đất đai,… Có một số cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc các cấp chính quyền còn vi phạm pháp luật đất đai, làm giảm hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nƣớc về đất đai. Luận văn, luận án, đề tài nghiên cứu về vấn đề quản lý đất đai Báo cáo “Đề xuất về hoàn thiện chính sách Nhà nước thu hồi đất và cơ chế chuyển dịch đất đai tự nguyện ở Việt Nam” (2011) [23] của Ngân hàng Thế giới, tập trung vào tổng kết hiện trạng và đánh giá quá trình thực hiện các quy định của pháp luật ở Việt Nam. Một số kinh nghiệm quốc tế và các chính sách của Ngân hàng Thế giới về đất đai đã đƣợc phân tích kỹ trong báo cáo này để kiến nghị những nội dung pháp luật có liên quan tới cơ chế chiếm giữ đất đai bắt buộc cần sửa đổi phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam.
Đặc biệt báo cáo đƣa ra bốn nghiên cứu cần đƣợc xem xét: (1) xây dựng hệ thống định giá đất bao gồm cả phƣơng pháp định giá và trình tự, thủ tục, trợ giúp cho các tổ chức, cá nhân đã đƣợc phép hành nghề định giá và xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp về giá đất; (2) tiêu chí cho việc áp dụng cơ chế thu hồi đất đai bắt buộc và chuyển dịch đất đai tự nguyện (trong đó vấn đề quyền sở hữu đất đai cần đƣợc đề cập hay không cần đề cập) nhằm nâng cao vai trò của cơ chế thị trƣờng trong quá trình chuyển dịch đất đai; (3) quy hoạch sử dụng đất hƣớng tới nâng cao tính hợp lý và tính hiệu quả trong sử dụng đất và trong chuyển dịch đất đai; (4) cơ chế giải quyết các bức xúc nẩy sinh trong quá trình thu hồi đất đai bắt buộc. Từ các nghiên cứu này báo cáo đề xuất những bƣớc hoàn thiện nhằm trợ giúp cho Bộ Tài Nguyên và Môi trƣờng và Tổng cục Quản lý đất đai tập trung vào các nhƣợc điểm đã chỉ ra cần sửa đổi, đổi mới trong pháp luật đất 6 đai có liên quan tới các cơ chế chuyển dịch đất đai trong dự thảo Luật Đất đai mới năm 2013 Luận án Tiến sỹ kinh tế của Nguyễn Thế Vinh (2008) “Hoàn thiện quản lý nhà nước về đất đai của chính quyền quận Tây Hồ” [16] nghiên cứu những nguyên nhân dẫn đến thành công và những hạn chế trong kết quả QLNN về đất đai của chính quyền quận Tây Hồ t r o n g thời gian t ừ nă m 2002 đ ến 200 8. Luận án đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm phát huy những mặt tích cực và khắc phục những hạn chế để hoàn thiện QLNN về đất đai của chính quyền quận Tây Hồ và đề xuất, kiến nghị với Nhà nƣớc, thành phố một số biện pháp hoàn thiện QLNN về đất đai của chính quyền quận nói chung. Quản lý nhà nƣớc về đất đai 1.
Khái niệm quản lý nhà nƣớc về đất đai - Khái niệm quản lý: Hiện nay có nhiều cách giải thích thuật ngữquản lý, có quan niệm cho rằng quản lý là cai trị; cũng có quan niệm cho rằng quản lý là điều hành, điều khiển, chỉ huy [12]. Quan niệm chung nhất về quản lý đƣợc nhiều ngƣời hấp nhận do điều khiển học đƣa ra nhƣ sau: Quản lý là sự tác động định hƣớng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa và hƣớng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định. 3] - Khái niệm quản lý nhà nƣớc: Quản lý nhà nƣớc là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nƣớc, bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nƣớc trên các phƣơng diện lập pháp hành pháp và tƣ pháp. [12] - Khái niệm QLNN về đất đai: Quản lý nhà nƣớc về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu của Nhà nƣớc đối với đất đai; đó là các hoạt động nắm chắc tình hình sử dụng đất; phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, 7 kếhoạch; kiểm tra giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; điều tiết các nguồn lợi từ đất đai.
21] Điều 6, Luật Đất đai năm 2003 quy định: Nhà nƣớc thống nhất quản lý về đất đai với 13 nội dung [18], nhằm bảo vệ và thực hiện quyền sở hữu nhà nƣớc về đất đai, đƣợc tập trung vào 4 lĩnh vực cơ bản sau đây: Một là: Nhà nƣớc nắm chắc tình hình đất đai, tức là Nhà nƣớc biết rõ các thông tin chính xác về số lƣợng đất đai, về chất lƣợng đất đai, về tình hình hiện trạng của việc quản lý và sử dụng đất đai. Cụthể: - Về số lƣợng đất đai: Nhà nƣớc nắm về diện tích đất đai trong toàn quốc gia, trong từng vùng kinh tế, trong từng đơn vị hành chính các địa phƣơng; nắm về diện tích của mỗi loại đất nhƣ đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, v.; nắm về diện tích của từng chủ sử dụng và sự phân bố trên bề mặt lãnh thổ. - Về chất lƣợng đất: Nhà nƣớc nắm về đặc điểm lý tính, hoá tính của từng loại đất, độ phì của đất, kết cấu đất, hệ số sử dụng đất v., đặc biệt là đối với đất nông nghiệp. - Về hiện trạng sử dụng đất: Nhà nƣớc nắm về thực tế quản lý và sử dụng đất có hợp lý, có hiệu quả không? có theo đúng quy hoạch, kế hoạch không?