phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận. 5 - Chƣơng 2 : Thực trạng công tác kiểm soát thanh toán vốn các CTMTQG qua KBNN Hải Dƣơng. - Chƣơng 3 : Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn các CTMTQG qua KBNN Hải Dƣơng. 6 CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC, CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA, KIỂM SOÁT CHI NSNN VÀ CTMTQG 1.
Khái quát về Ngân sách Nhà nƣớc. Luật NSNN của Quốc hội nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam khoá XI, kì họp thứ 2 thông qua ngày 16/12/2002 xác định : - NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc trong dự toán đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Nội dung chi NSNN Theo quy định tại khoản 2 điều 2 của luật NSNN của Quốc hội nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam khoá XI, kì họp thứ 2 thông qua ngày 16/12/2002: Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nƣớc; chi trả nợ của Nhà nƣớc; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Có nhiều cách để phân loại nội dung chi NSNN, nhƣng xét theo yếu tố các khoản chi: chi NSNN đƣợc chia thành chi đầu tƣ phát triển; chi thƣờng xuyên và chi khác, cụ thể : - Chi đầu tƣ phát triển, bao gồm: Đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn; chi đầu tƣ phát triển thuộc các CTMTQG, DA nhà nƣớc; các khoản chi đầu tƣ phát triển theo quy định của pháp luật… - Chi thƣờng xuyên NSNN bao gồm: chi các hoạt động sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hoá - thể thao - du lịch, khoa học và công nghệ, môi trƣờng, các 7 hoạt động sự nghiệp kinh tế, giao thông, .và các hoạt động sự nghiệp khác.
Nói tóm lại, chi thƣờng xuyên NSNN là để đáp ứng nhu cầu chi gắn với các nhiệm vụ thƣờng xuyên của nhà nƣớc về quản lý kinh tế, xã hội và thực hiện các dự án CTMTQG. - Chi khác của NSNN bao gồm: chi trả nợ gốc và lãi các khoản vay do Chính phủ vay; chi trả gốc và lãi các khoản huy động để đầu tƣ xây dựng kết cấu hạ tầng theo quy định của Luật NSNN. *Theo điều 31 của Luật NSNN thì nhiệm vụ chi của NS trung ƣơng gồm: 1. Chi đầu tư phát triển: A) Đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn do trung ƣơng quản lý; B) Đầu tƣ và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nƣớc; góp vốn cổ phần, liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nƣớc; C) Chi bổ sung dự trữ nhà nƣớc; D) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật; 2.
Chi thường xuyên: A) Các hoạt động sự nghiệp giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trƣờng, các hoạt động sự nghiệp khác do các cơ quan trung ƣơng quản lý; B) Các hoạt động sự nghiệp kinh tế do các cơ quan trung ƣơng quản lý; C) Quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội, không kể phần giao cho địa phƣơng; D) Hoạt động của các cơ quan trung ƣơng của Nhà nƣớc, Đảng cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; Đ) Trợ giá theo chính sách của Nhà nƣớc; E) Các chƣơng trình quốc gia do trung ƣơng thực hiện; 8 G) Hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định của Chính phủ; H) Trợ cấp cho các đối tƣợng chính sách xã hội do trung ƣơng đảm nhận; I) Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở trung ƣơng theo quy định của pháp luật; K) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật; 3. Chi trả nợ gốc và lãi các khoản tiền do Chính phủ vay; 4. Chi viện trợ; 5. Chi cho vay theo quy định của pháp luật; 6.
Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính của trung ương; 7. Chi bổ sung cho ngân sách địa phương. *Theo điều 33 của Luật NSNN thì nhiệm vụ chi của NS địa phƣơng gồm: 1. Chi đầu tư phát triển: A) Đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội do địa phƣơng quản lý; B) Đầu tƣ và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật; C) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật; 2.
Chi thường xuyên: A) Các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trƣờng, các hoạt động sự nghiệp khác do địa phƣơng quản lý; B) Quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội (phần giao cho địa phƣơng); C) Hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc, cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở địa phƣơng; 9 D) Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở địa phƣơng theo quy định của pháp luật; Đ) Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tƣợng do địa phƣơng quản lý; E) Chƣơng trình quốc gia do Chính phủ giao cho địa phƣơng quản lý; G) Trợ giá theo chính sách của Nhà nƣớc; H) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật; 3. Chi trả nợ gốc và lãi các khoản tiền huy động cho đầu tư quy định tại khoản 3 Điều 8 của Luật NS; 4. Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính của cấp tỉnh; 5. Chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới.
Nhƣ vậy, CTMTQG là một trong những nội dung của NSNN ở cả NS Trung ƣơng và Địa phƣơng; Chi CTMTQG bao gồm cả chi đầu tƣ phát triển và chi thƣờng xuyên. Chƣơng trình mục tiêu quốc gia. Theo quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 4/11/2009 của Thủ tƣớng Chính phủ: “Chƣơng trình mục tiêu quốc gia” (viết tắt là CTMTQG) là một tập hợp các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ về kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ, môi trƣờng, cơ chế, chính sách, pháp luật, tổ chức để thực hiện một hoặc một số mục tiêu ƣu tiên đã đƣợc xác định trong chiến lƣợc 10 năm và kế hoạch 5 năm phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong một thời gian nhất định. - Một CTMTQG gồm nhiều DA khác nhau để thực hiện các mục tiêu của chƣơng trình.
Đối tƣợng quản lý và kế hoạch hoá đƣợc xác định theo chƣơng trình, việc đầu tƣ đƣợc thực hiện theo DA. 10 + Dự án thuộc CTMTQG theo quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 4/11/2009 của Thủ tƣớng Chính phủ: “ DA thuộc CTMTQG là một tập hợp các hoạt động để tiến hành một công việc nhất đinh nhằm đạt đƣợc một hay nhiều mục tiêu cụ thể đã xác định rõ trong chƣơng trình với nguồn lực và thời hạn thực hiện đƣợc xác định ”. + Dự án thuộc CTMTQG là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau, nhằm thực hiện một hoặc một số mục tiêu cụ thể của Chƣơng trình, đƣợc thực hiện trên địa bàn cụ thể trong khoảng thời gian nhất định và dựa trên những nguồn lực đã xác định. - Danh mục CTMTQG là danh sách các CTMTQG do các Bộ, cơ quan ngang Bộ đề xuất, đƣợc Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thống nhất tổng hợp thành Danh mục các CTMTQG trình Thủ tƣớng Chính phủ để trình Quốc hội thông qua.
- Cơ quan quản lý CTMTQG là các Bộ, cơ quan ngang Bộ đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ giao nhiệm vụ quản lý thực hiện CTMTQG trong từng giai đoạn. - Cơ quan quản lý dự án của CTMTQG (gọi tắt là cơ quan quản lý DA) là cơ quan đƣợc giao nhiệm vụ quản lý, thực hiện một hoặc một số DA thành phần của CTMTQG. - Cơ quan thực hiện CTMTQG là các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan trung ƣơng, các tổ chức chính trị - xã hội và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng đƣợc giao vốn, kinh phí để thực hiện CTMTQG. Căn cứ vào quyết định của Chính phủ, mỗi giai đoạn lại có danh mục các CTMTQG khác nhau.
Ngày 18 tháng 12 năm 2011, Thủ tƣớng Chính phủ đã ký Quyết định số 2406 ban hành Danh mục các CTMTQG đoạn 2012 - 2015 và phân công cơ quan quản lý, triển khai thực hiện Chƣơng trình. Theo đó, 16 CTMTQG giai đoạn 2012 - 2015 gồm: 11 1-Việc làm và dạy nghề; 2- Giảm nghèo bền vững; 3- Nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng nông thôn; 4- Y tế; 5- Dân số và Kế hoạch hóa gia đình; 6- Vệ sinh an toàn thực phẩm; 7- Văn hóa; 8- Giáo dục và đào tạo; 9- Phòng, chống ma túy; 10- Phòng, chống tội phạm; 11- Sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả; 12- Ứng phó với biến đổi khí hậu; 13- Xây dựng nông thôn mới; 14- Phòng, chống HIV/AIDS; 15- Đƣa thông tin về cơ sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo; 16- Khắc phục và cải thiện ô nhiễm môi trƣờng. Trong quyết định cũng nêu rõ: Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng chỉ đạo và tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện các CTMTQG trên địa bàn theo quy định; kiện toàn Ban Chỉ đạo CTMTQG giai đoạn 2012 - 2015 tại địa phƣơng.Một số đặc điểm chung của CTMTQG: + Đặc điểm của một CTMTQG là có tính mục đích, thời hạn và nguồn kinh phí cụ thể. CTMTQG là một trong những công cụ để thực hiện các mục tiêu chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, đƣợc cụ thể hoá bằng các kế hoạch 5 năm và hàng năm.
Một CTMTQG thƣờng bao gồm một hệ thống chính sách, biện pháp mang tính đồng bộ, toàn diện nhằm thực hiện một số mục tiêu 12 cụ thể của chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội. Thời hạn thực hiện chƣơng trình thƣờng là 5-10 năm nhằm thích ứng với những thay đổi về môi trƣờng kinh tế - xã hội trong những giai đoạn phát triển khác nhau.