Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chính sách tài chính nhằm bình ổn giá xăng dầu. Phương pháp nghiên cứu Chương 3. Thực trạng chính sách tài chính nhằm bình ổn giá xăng dầu tại Việt Nam Chương 4.
Một số giải pháp và đề xuất, kiến nghị về chính sách tài chính nhằm bình ổn giá xăng dầu tại Việt Nam. Kết luận 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH NHẰM BÌNH ỔN GIÁ XĂNG DẦU 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Xăng dầu có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế, do đó thị trường xăng dầu đã nhận được sự quan tâm của nhiều tác giả và là đối tượng của một số đề tài nghiên cứu khoa học của các cơ quan chức năng. Các bài viết về thị trường xăng dầu nhất là công tác điều hành, quản lý giá xăng dầu tương đối đa dạng về hình thức nghiên cứu, bao gồm đề tài, đề án, luận án, các bài viết nghiên cứu, các bài báo, một phần trong giáo trình giảng dạy ở các trường Đại học và cao đẳng… Các bài viết về chính sách thuế cũng được đề cập tương tự.
Trong đó, điển hình là một số nghiên cứu dưới hình thức đề tài khoa học hoặc bài viết như như sau: - Đề tài nghiên cứu khoa học “Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế” của Ủy ban Tài chính, Ngân sách năm 2012. Nghiên cứu đã thành công trong việc khái quát về hệ thống thuế của Việt Nam; phân tích, đánh giá thực trạng, làm rõ những ưu điểm, hạn chế, bất cập trong hệ thống pháp luật về thuế; trên cơ sở đó đề xuất một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện. - Nghiên cứu “Ảnh hưởng của tăng giá xăng dầu: một số phân tích định lượng ban đầu” của tác giả Nguyễn Đức Thành, Bùi Trinh, Đào Nguyên Thắng trên Tạp chí khoa học Đại học quốc gia Hà Nội năm 2008. Bài viết phân tích và ước lượng ảnh hưởng trực tiếp của việc tăng giá xăng dầu đột ngột năm 2008 lên sức mua của hộ gia đình và mức giá của các ngành kinh tế.
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về giá đối với hàng hóa, dịch vụ thiết yếu do các doanh nghiệp có vị trí độc quyền, thống lĩnh thị trường sản xuất – kinh doanh” của Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính năm 2014. Trên cơ sở rà soát các quy định hiện hành về quản 6 lý giá và quản lý cạnh tranh đối với, đề tài đã khái quát và phân tích thực trạng về quản lý giá hàng hóa, dịch vụ có tính chất độc quyền trong đó có mặt hàng xăng dầu trong tiến trình thay đổi phù hợp với cơ chế giá thị trường; khuyến nghị một số giải pháp góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý giá nói chung và giá các mặt hàng do doanh nghiệp có sức mạnh thị trường sản xuất – kinh doanh như xăng dầu nói riêng. - Nghiên cứu “Chính sách thuế xăng dầu ở một số nước” của Viện Chiến lược và Chính sách Tài chính năm 2014. Bài nghiên cứu phân tích nội dung và thực trạng các loại thuế xăng dầu tại một số nước trong khu vực.
- Bài viết “Quản lý kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam theo cơ chế thị trường – Những vấn đề đặt ra” của PGS.TS Nguyễn Tiến Thuận năm 2009 trên Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán. Bài viết đánh giá về các biện pháp quản lý kinh doanh xăng dầu trong thực hiện cơ chế thị trường và đề xuất các giải pháp khắc phục những tồn tại. - Báo cáo tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện pháp luật về giá của Chính phủ năm 2012. Báo cáo tổng kết những cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật về giá nhằm xem xét, đánh giá thực trạng thi hành pháp luật, đồng thời đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện hệ thống pháp luật về giá nhằm thực hiện cơ chế giá thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.
- Chuyên đề “Giới thiệu Luật Giá” của Cục Quản lý giá năm 2013. Chuyên đề giới thiệu những quy định mới trong Luật Giá được Quốc hội thông qua. Luật Giá đã khẳng định Nhà nước thực hiện quản lý giá theo cơ chế thị trường; tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật. Nhà nước thực hiện điều tiết giá để bình ổn giá; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, người tiêu dùng và lợi ích của Nhà nước; quy định 7 nguyên tắc, phương pháp xác định giá đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá phù hợp với nguyên tắc của nền kinh tế thị trường.
Luật quy định tiêu chí, danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá như: xăng, dầu thành phẩm; điện; thóc, gạo tẻ thường… - Sách “Con đường cải cách giá ở Việt Nam của chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa, Nhà xuất bản Dân trí năm 2010. Sách đã khái quát quá trình cải cách cơ chế, chính sách trong quản lý điều hành giá 45 năm qua; đánh giá những mặt thành công, hạn chế trong quản lý giá tại Việt Nam và kiến nghị cơ chế chính sách về quản lý giá trong giai đoạn mới. - Bài viết “Hoàn thiện cơ chế quản lý giá xăng dầu ở nước ta” của chuyên gia Nguyễn Thanh Hương năm 2013. Bài viết đã tổng kết cơ chế trong quản lý điều hành giá xăng dầu thời gian qua, đề xuất các giải pháp nhằm bình ổn giá xăng dầu.
- Luận án tiến sĩ “Chính sách quản lý Nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam” của Bùi Thị Hồng Việt – Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2011. Luận án đã đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh xăng dầu, chính sách quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu. - Luận văn thạc sỹ “Giải pháp quản lý và bình ổn thị trường xăng dầu tại Việt Nam” của Bùi Hữu Quyền năm 2011- Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn nghiên cứu biến động giá xăng dầu thế giới, tác động của nó đến nền kinh tế xã hội Việt Nam; cách thức quản lý giá xăng dầu của một số quốc gia và tại Việt Nam từ đó đề xuất mô hình phù hợp góp phần bình ổn thị trường xăng dầu trong nước.
Cùng chủ đề về giá xăng dầu, chính sách tài chính còn có nhiều bài báo trên các tạp chí chuyên ngành, Website khác. 8 Như vậy, xăng dầu, điều hành giá xăng dầu và các quy định về thuế đặc biệt nhận được sự quan tâm của nhiều tác giả và là đối tượng của một số đề tài nghiên cứu khoa học của các cơ quan chức năng, các bài viết của chuyên gia kinh tế, phóng viên… Mặc dù vậy, cho đến nay chưa có nghiên cứu chuyên sâu, cụ thể về việc sử dụng phối hợp, đồng bộ các công cụ thuộc chính sách tài chính nhằm bình ổn giá xăng dầu tại Việt Nam mà mới chỉ có những đánh giá riêng lẻ về chính sách giá xăng dầu, chính sách quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu hoặc đánh giá riêng biệt theo thời điểm từng loại thuế. Mặt khác, trong tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến động tác động đến kinh tế trong nước cũng cần có những nghiên cứu mới để đề xuất chính sách quản lý của Nhà nước phù hợp hơn. Xuất phát từ khoảng trống này, luận văn sẽ nghiên cứu toàn bộ các công cụ, biện pháp chính sách tài chính trong công tác quản lý, điều hành nhằm bình ổn giá xăng dầu.
Kết quả nghiên cứu của luận văn dự kiến sẽ chỉ ra được những tồn tại, hạn chế cũng như kết quả đạt được và trên cơ sở đó đưa ra giải pháp nhằm phần nào đó đóng góp cho các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách hoàn thiện chính sách trong quản lý giá xăng dầu trong điều kiện hiện nay. Đồng thời có thể cung cấp thêm thông tin, tài liệu nghiên cứu để các đối tượng liên quan hiểu rõ hơn về chính sách tài chính áp dụng trong công tác quản lý giá và diễn biến giá bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam. Sự cần thiết bình ổn giá xăng dầu 1. Xăng dầu và vai trò của xăng dầu trong nền kinh tế 1.
Tổng quan về xăng dầu Xăng dầu là sản phẩm của quá trình lọc dầu thô (dầu mỏ), là một loại nhiên liệu dùng hoặc làm dung môi cho các ngành công nghiệp và chất đốt dùng trong tiêu dùng. Xăng hiện nay gồm một số loại như A83, A92, A95, E5. Bên cạnh 9 xăng, dầu cũng có nhiều loại như: dầu DO (diezen), dầu KO (dầu hỏa) và FO (dầu mazut hay dầu cặn). Đặc điểm chung của nhóm sản phẩm này là dễ cháy, đặc biệt khí nén ở áp suất cao chuyển thành thể khí.
Xăng dầu là loại hàng hóa được sử dụng rất rộng rãi trong cuộc sống và trong các ngành công nghiệp. Xăng dầu được dùng để thắp sáng và tạo nhiệt (xăng, dầu hỏa, nhiên liệu diezel, nhiên liệu phản lực). Xăng dầu dùng cho các loại động cơ đốt trong, làm nhiêu liệu dùng cho động cơ nổ diezel, nhiên liệu dùng cho động cơ phản lực. Nhóm dầu nhờn dùng trong các động cơ nổ với mục đích làm mát động cơ, bôi trơn làm giảm ma sát cho các bộ phận và chi tiết chuyển động làm tăng tuổi thọ thiết bị.
Xăng dầu dùng làm dung môi trong nhiều ngành công nghiệp đặc biệt là công nghiệp sơn do có khả năng hòa tan nhiều chất hữu cơ. Vai trò của xăng dầu trong nền kinh tế và xã hội Xăng dầu là loại hàng hóa quan trọng, tất cả các ngành công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải và sinh hoạt dân cư. đều cần đến nhiên liệu xăng dầu và các chế phẩm khác từ dầu mỏ. Xăng dầu cung cấp năng lượng cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dân sinh, an ninh quốc phòng; là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội mỗi quốc gia.
Vai trò của xăng dầu được thể hiện ở những khía cạnh sau: - Đối với nền kinh tế, xăng dầu là đầu vào quan trọng cho nhiều ngành sản xuất. Hầu hết các loại phương tiện giao thông vận tải, máy móc công nghiệp đều sử dụng nhiên liệu xăng dầu.