Chính sách chống bán phá giá của Mỹ và ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách chống bán phá giá của Mỹ và tác động đến hàng hóa xuất khẩu Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Vũ Minh Quang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Cẩm Nhung
• Trường học: Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Chính sách chống bán phá giá của Mỹ và những ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ VỀ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về cơ sở lý luận về chống bán phá giá
• 1.3. Các công trình nghiên cứu về chính sách chống bán phá giá trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu, phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ TỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng quan hệ thương mại Việt Nam - Mỹ
• 3.2. Thực trạng áp dụng công cụ chống bán phá giá của Mỹ với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam
• 3.3. Sơ lược các vụ kiện CBPG đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ giai đoạn 2000 - 2015
• 3.4. Vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ với cá da trơn Việt Nam
• 3.5. Một số điểm rút ra từ các vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam
• 3.6. Đánh giá những ảnh hưởng của chính sách chống bán phá giá của Mỹ với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ
• 3.6.1. Ảnh hưởng tới kim ngạch xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam vào Mỹ
• 3.6.2. Ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam
• 3.6.3. Thời gian áp thuế kéo dài và mức thuế liên tục thay đổi qua các đợt rà soát hành chính hàng năm
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ KHI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ
• 4.1. Giải pháp đối với các cơ quan quản lý Nhà nước
• 4.2. Giải pháp đối với Hiệp hội ngành hàng
• 4.3. Giải pháp đối với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách chống bán phá giá của Mỹ

Chính sách chống bán phá giá (CBPG) của Mỹ đã trở thành một công cụ quan trọng trong thương mại quốc tế. Mỹ là một trong những quốc gia sử dụng công cụ này nhiều nhất, nhằm bảo vệ sản xuất trong nước và duy trì sự công bằng trong thương mại. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến các quốc gia xuất khẩu mà còn tác động sâu sắc đến nền kinh tế toàn cầu. Việc hiểu rõ về chính sách CBPG của Mỹ là cần thiết để các doanh nghiệp Việt Nam có thể chuẩn bị và ứng phó hiệu quả.

1.1. Khái niệm và mục đích của chính sách chống bán phá giá

Chính sách CBPG được định nghĩa là các biện pháp mà một quốc gia áp dụng để ngăn chặn việc bán hàng hóa với giá thấp hơn giá trị thực tế của nó. Mục đích chính của chính sách này là bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi sự cạnh tranh không công bằng từ hàng hóa nhập khẩu.

1.2. Xu hướng sử dụng chính sách CBPG trong thương mại quốc tế

Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng chính sách CBPG đã gia tăng đáng kể. Các quốc gia, đặc biệt là Mỹ, đã áp dụng công cụ này để bảo vệ lợi ích kinh tế của mình, dẫn đến nhiều vụ kiện CBPG đối với hàng hóa từ các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

II. Những thách thức từ chính sách chống bán phá giá của Mỹ đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam

Chính sách CBPG của Mỹ đã tạo ra nhiều thách thức cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ bị điều tra và áp thuế CBPG, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu và hoạt động sản xuất kinh doanh.

2.1. Tác động của chính sách CBPG đến kim ngạch xuất khẩu

Việc áp dụng thuế CBPG đã làm giảm đáng kể kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ. Nhiều mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra đã bị ảnh hưởng nặng nề, dẫn đến sự sụt giảm doanh thu cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

2.2. Ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải điều chỉnh chiến lược sản xuất và kinh doanh để đối phó với các vụ kiện CBPG. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

III. Phương pháp nghiên cứu chính sách chống bán phá giá của Mỹ

Để hiểu rõ hơn về chính sách CBPG của Mỹ và ảnh hưởng của nó đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này giúp phân tích sâu sắc các khía cạnh lý luận và thực tiễn của chính sách CBPG.

3.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phân tích và tổng hợp giúp tổng hợp các thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về chính sách CBPG của Mỹ và tác động của nó đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

3.2. Phương pháp so sánh

Phương pháp so sánh cho phép đánh giá sự khác biệt trong việc áp dụng chính sách CBPG giữa Mỹ và các quốc gia khác, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam trong việc xây dựng chính sách đối phó hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách CBPG

Nghiên cứu về chính sách CBPG của Mỹ không chỉ mang lại cái nhìn sâu sắc về tác động của nó đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam mà còn giúp các doanh nghiệp có những biện pháp ứng phó kịp thời. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc hiểu rõ chính sách này là rất quan trọng để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách CBPG

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách CBPG của Mỹ đã làm giảm đáng kể kim ngạch xuất khẩu của nhiều mặt hàng Việt Nam. Các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để ứng phó với các vụ kiện CBPG.

4.2. Đề xuất giải pháp cho doanh nghiệp Việt Nam

Để hạn chế tác động tiêu cực từ chính sách CBPG, các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện quy trình sản xuất và chủ động tìm hiểu về các quy định thương mại quốc tế.

V. Kết luận và tương lai của chính sách chống bán phá giá

Chính sách CBPG của Mỹ sẽ tiếp tục là một thách thức lớn đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam trong tương lai. Tuy nhiên, với sự chuẩn bị và ứng phó kịp thời, các doanh nghiệp có thể vượt qua những khó khăn này và tìm kiếm cơ hội mới trên thị trường quốc tế.

5.1. Tương lai của chính sách CBPG và ảnh hưởng đến Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chính sách CBPG của Mỹ có thể sẽ tiếp tục được áp dụng mạnh mẽ hơn. Việt Nam cần có những biện pháp chủ động để bảo vệ lợi ích của mình.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các biện pháp đối phó với chính sách CBPG, cũng như tìm hiểu về các xu hướng mới trong thương mại quốc tế để giúp doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- VŨ MINH QUANG CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ VÀ NHỮNG ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ Hà Nội - 2016 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- VŨ MINH QUANG CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ VÀ NHỮNG ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 60 31 01 06 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN CẨM NHUNG XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN NGUYỄN CẨM NHUNG HÀ VĂN HỘI Hà Nội - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và trang web theo danh mục tài liệu tham khảo của luận văn. Tác giả luận văn Vũ Minh Quang LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới giảng viên hướng dẫn TS. Nguyễn Cẩm Nhung cùng toàn thể các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN. Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn Bộ phận sau đại học, phòng đào tạo, các chuyên viên văn phòng Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. i DANH MỤC BẢNG BIỂU. ii DANH MỤC HÌNH. iv LỜI MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Câu hỏi nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp của luận văn. Kết cấu của luận văn.3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ VỀ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về cơ sở lý luận về chống bán phá giá. Các công trình nghiên cứu về chính sách chống bán phá giá trên thế giới 6 1. Các công trình nghiên cứu về những ảnh hưởng từ chính sách chống bán phá giá của Mỹ tới hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Cơ sở lý luận về chống bán phá giá. Khái quát về bán phá giá. Khái niệm bán phá giá. Mục đích của hành vi bán phá giá. Tác động của hành vi bán phá giá tới thị trường nước nhập khẩu và xuất khẩu. Chính sách chống bán phá giá. Khái niệm chính sách chống bán phá giá. Xu hướng sử dụng chính sách chống bán phá giá trong thương mại quốc tế hiện nay. Cơ sở thực tiễn về chính sách chống bán phá giá của Mỹ. Khái quát về chính sách thương mại của Mỹ. Nội dung cơ bản chính sách chống bán phá giá của Mỹ hiện nay. Quan điểm và mục đích của chính sách. Các công cụ của chính sách. Hệ quả của chính sách. 50 CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu. Tiếp cận thực tiễn, hệ thống, toàn diện và tổng hợp. Tiếp cận kế thừa kinh nghiệm và cơ sở dữ liệu đã có một cách chọn lọc 52 2. Phương pháp nghiên cứu, phân tích. Phương pháp phân tích, tổng hợp. Phương pháp kế thừa. Phương pháp so sánh. Phương pháp nghiên cứu tình huống (case-study). Phương pháp thống kê. 55 CHƢƠNG 3: NHỮNG ẢNH HƢỞNG TỪ CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ TỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Thực trạng quan hệ thương mại Việt Nam - Mỹ. Thực trạng áp dụng công cụ chống bán phá giá của Mỹ với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Sơ lược các vụ kiện CBPG đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ giai đoạn 2000 - 2015. Vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ với cá da trơn Việt Nam. Một số điểm rút ra từ các vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Đánh giá những ảnh hưởng của chính sách chống bán phá giá của Mỹ với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ. Ảnh hưởng tới kim ngạch xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam vào Mỹ. Ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Thời gian áp thuế kéo dài và mức thuế liên tục thay đổi qua các đợt rà soát hành chính hàng năm. 81 CHƢƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ KHI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VÀO THỊ TRƢỜNG MỸ. Giải pháp đối với các cơ quan quản lý Nhà nước. Giải pháp đối với Hiệp hội ngành hàng. Giải pháp đối với doanh nghiệp. 97 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 99 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 ADA Hiệp định về Chống bán phá giá của Tổ chức thương mại quốc tế (Anti-dumping Agreement) 2 ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations) 3 BPG Bán phá giá 4 BTA Hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ 5 CBPG Chống bán phá giá 6 CIT Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (US Court of International Trade) 7 CFA Hiệp hội các nhà nuôi cá nheo Mỹ 8 DOC Bộ Thương mại Mỹ (US Department of Commerce) 9 ITC Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (US International Trade Commission) 10 GATT Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (General Agreement of Tariffs and Trade) 11 POR Rà soát hành chính hàng năm (Period of Review) 12 TPP Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (Trans- Pacific Partnership Agreement) 13 WTO Tổ thức thương mại quốc tế (World Trade Organization) 14 USD Đô-la Mỹ (United States dollar) i DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Bảng Nội dung Trang 1 Bảng 3.1 Kim ngạch thương mại hàng hóa Việt Nam - Mỹ 57 giai đoạn 2000 - 2015 2 Bảng 3.2 Số liệu xuất siêu của Việt Nam vào Mỹ giai 58 đoạn 2000 - 2015 3 Bảng 3.3 Kim ngạch một số nhóm hàng xuất khẩu chính 59 của Việt Nam vào Mỹ năm 2015 4 Bảng 3.4 Kim ngạch một số nhóm hàng xuất khẩu chính 61 của Việt Nam vào Mỹ so với tổng kim ngạch xuất khẩu toàn nhóm hàng trong năm 2015 5 Bảng 3.5 Tổng hợp các vụ kiện CBPG của Mỹ với hàng 62 6hóa xuất khẩu Việt Nam 6 Bảng 3.6 Một số đối tác thương mại bị Mỹ điều tra CBPG 73 trong giai đoạn 2000 - 2014 7 Bảng 3.7 Kim ngạch xuất khẩu cá da trơn Việt Nam vào 75 Mỹ giai đoạn 2000 - 2005 8 Bảng 3.8 Kim ngạch xuất khẩu cá da trơn Việt Nam giai 75 đoạn 2000 - 2005 9 Bảng 3.9 Kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam vào Mỹ 76 giai đoạn 2001 - 2006 10 Bảng 3.10 Kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam giai 76 đoạn 2001 - 2006 11 Bảng 3.11 Doanh thu của công ty cổ phần xuất nhập khẩu 78 Đông Nam Á giai đoạn 2011 - 2014 12 Bảng 3.12 Khối lượng xuất khẩu của công ty CS Wind Việt 79 Nam giai đoạn 2010 - 2014 ii 13 Bảng 3.13 Doanh thu bán hàng của Công ty cổ phần quốc 80 tế Sơn Hà các quý III, IV năm 2013 và quý I/2014 14 Bảng 3.14 Mức thuế CBPG của Mỹ đối với mặt hàng cá da 81 trơn Việt Nam qua các đợt rà soát hành chính 15 Bảng 3.15 Mức thuế CBPG của Mỹ đối với mặt hàng tôm 83 Việt Nam qua các đợt rà soát hành chính iii DANH MỤC HÌNH STT Hình Nội dung Trang 1 Hình 1.1 Trình tự các sự kiện trong điều tra chống bán 33 phá giá của Mỹ 2 Biểu đồ 3.1 Tỷ trọng một số nhóm hàng xuất khẩu chính 60 trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào Mỹ năm 2015 iv LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập và tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển kinh tế của mình. Đối với các nước đang và kém phát triển thì hội nhập kinh tế quốc tế là con đường tốt nhất để rút ngắn khoảng cách tụt hậu so với các nước khác và có điều kiện phát huy hơn nữa những lợi thế so sánh của mình trong phân công lao động và hợp tác quốc tế. Nhận thức được điều đó, Việt Nam đã thực hiện đường lối chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế. Chúng ta đã thiết lập quan hệ thương mại - đầu tư với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, tham gia vào nhiều tổ chức hợp tác kinh tế, thương mại của thế giới và khu vực, đã ký kết nhiều hiệp định tự do thương mại song phương, đa phương (FTA Việt Nam - Hàn Quốc, AFTA, FTA Việt Nam - EU, TPP…) và đang đàm phán một số hiệp định khác (RCEP…). Điều này giúp kim ngạch thương mại của Việt Nam có những bước tăng trưởng vượt bậc, đóng góp đáng kể vào GDP cả nước. Việc gia nhập WTO và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế đã mở ra cho các doanh nghiệp Việt Nam cơ hội lớn để xâm nhập những thị trường mới, rộng lớn và hấp dẫn, đặc biệt là thị trường Mỹ. Tuy nhiên, Mỹ đồng thời cũng là thị trường đầy rủi ro, với các loại rào cản khác nhau, trong đó đặc biệt đáng chú ý là biện pháp chống bán phá giá (CBPG). Theo thống kê của WTO, Mỹ nằm trong nhóm các nước sử dụng nhiều nhất công cụ này đối với hàng hóa nước ngoài nhập khẩu. Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, kiện CBPG ở thị trường này không chỉ còn là nguy cơ. Tính từ vụ điều tra CBPG đầu tiên của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam năm 2002, đến nay chúng ta đã vướng phải nhiều vụ điều tra CBPG ở Mỹ, trong đó có những vụ rất lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các doanh nghiệp xuất khẩu, nhà cung cấp và người lao động như vụ điều tra CBPG cá tra-basa filet đông lạnh năm 2002 và vụ tôm nước ấm đông lạnh năm 2003. Rõ ràng là các biện pháp CBPG là một thách thức của tự do hoá thương mại nói chung và là một thực tế 1 khó phủ nhận ở thị trường Mỹ nói riêng. Tính công bằng, hợp lý của các kết quả điều tra và các biện pháp CBPG, chống trợ cấp sẽ còn là câu chuyện dài, gây nhiều tranh cãi, nhất là trong bối cảnh Việt Nam vẫn chưa được Mỹ công nhận là nước có nền kinh tế thị trường.