Luận Văn Thạc Sĩ Về Tiểu Thuyết Nguyễn Đình Tú Từ Góc Nhìn Phân Tâm Học

Khám phá luận văn thạc sĩ về tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú từ góc nhìn phân tâm học, phân tích sâu sắc tâm lý nhân vật và ý nghĩa tác phẩm.

• Tác giả: Dương Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đức Hạnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Tiểu Thuyết Nguyễn Đình Tú Từ Góc Nhìn Phân Tâm Học
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Phân Tâm Học Tổng Quan Lý Thuyết Ứng Dụng Văn Học

Phân tâm học, một trường phái tư tưởng hiện đại về tâm lý học, do Sigmund Freud sáng lập vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, đã tạo nên một cuộc cách mạng trong tư duy triết học hiện đại. Freud, được mệnh danh là "Newton của tâm hồn", với câu nói nổi tiếng "Cái tôi không phải người chủ trong nhà của mình", đã mở ra một hướng tiếp cận mới về con người và thế giới nội tâm. Lý thuyết này, ban đầu gây nhiều tranh cãi, dần được chấp nhận và ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là văn học. Phân tâm học giúp giải mã những ẩn ức, ham muốn, và động cơ sâu kín của nhân vật, từ đó làm sâu sắc thêm ý nghĩa của tác phẩm. Việc ứng dụng phân tâm học trong nghiên cứu văn học Việt Nam ngày càng trở nên phổ biến, mở ra những chân trời mới trong việc khám phá bản thể con người.

1.1. Phân Tâm Học Freud Cơ Chế Vô Thức và Bản Năng

Lý thuyết của Freud tập trung vào vô thức, bản năng và những xung đột tâm lý. Ông cho rằng phần lớn hành vi của con người bị chi phối bởi những yếu tố vô thức, những ham muốn bị kìm nén từ thời thơ ấu. Các khái niệm như Id (bản năng), Ego (cái tôi), và Superego (siêu tôi) đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và hành vi. Freud cũng nhấn mạnh vai trò của giấc mơ như một cánh cửa dẫn vào thế giới vô thức, nơi những ẩn ức và ham muốn được biểu hiện một cách tượng trưng. Phân tâm học Freud giúp giải thích những hành vi kỳ lạ, những ám ảnh và rối loạn tâm lý của nhân vật trong văn học.

1.2. Phân Tâm Học Jung Vô Thức Tập Thể và Nguyên Mẫu

Carl Jung, một học trò của Freud, đã phát triển một hướng đi riêng trong phân tâm học, nhấn mạnh vai trò của vô thức tập thể và nguyên mẫu. Jung cho rằng bên cạnh vô thức cá nhân, còn có một tầng vô thức chung của toàn nhân loại, chứa đựng những kinh nghiệm và biểu tượng chung. Các nguyên mẫu như Anh hùng, Mẹ vĩ đại, Cái bóng... ảnh hưởng sâu sắc đến suy nghĩ và hành vi của con người. Phân tâm học Jung giúp giải thích những biểu tượng, motif phổ biến trong văn học, cũng như những khía cạnh tâm linh và huyền bí trong đời sống con người.

II. Vấn Đề Ứng Dụng Phân Tâm Học Trong Nghiên Cứu Văn Học Việt

Việc ứng dụng phân tâm học trong nghiên cứu văn học Việt Nam còn gặp nhiều thách thức. Lý thuyết phân tâm học, vốn phức tạp và trừu tượng, đòi hỏi người nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về tâm lý học, triết học và văn hóa. Bên cạnh đó, việc áp dụng một lý thuyết phương Tây vào phân tích các tác phẩm văn học Việt Nam cần được thực hiện một cách cẩn trọng, tránh áp đặt và bỏ qua những đặc điểm văn hóa riêng biệt. Tuy nhiên, phân tâm học vẫn là một công cụ hữu ích để khám phá những khía cạnh sâu kín của con người và xã hội Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động và xung đột.

2.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Phân Tâm Học Trong Văn Học Việt Nam

Phân tâm học đã được đưa vào nghiên cứu văn học ở Việt Nam từ khá sớm qua các công trình: Chuyên luận về Hồ Xuân Hương Thân thể và văn tài (1936) của Nguyễn Văn Hanh, bài viết Cái ám ảnh của Hồ Xuân Hương của Trương Tửu. Chuyên luận Hồ Xuân Hương – Hoài niệm phồn thực (1995) của Đỗ Lai Thuý. Đi tìm ẩn ngữ trong thơ Hoàng Cầm, Đáp lời con quái vật Sphinx hay Ngọn nguồn sáng tạo thơ Xuân Diệu… in trong tập Bút pháp của ham muốn, Phân tâm học và văn hoá nghệ thuật, Phân tâm học và văn hoá tâm linh cũng là những công trình có tính ứng dụng cao của Đỗ Lai Thuý.

2.2. Hạn Chế và Thách Thức Khi Áp Dụng Phân Tâm Học

Một trong những hạn chế lớn nhất là nguy cơ duy diễn, khi người nghiên cứu chỉ tập trung vào việc tìm kiếm những biểu hiện của các khái niệm phân tâm học trong tác phẩm, mà bỏ qua những yếu tố khác như lịch sử, xã hội, và văn hóa. Bên cạnh đó, việc giải thích các biểu tượng và ẩn ức một cách chủ quan có thể dẫn đến những kết luận sai lệch. Cần có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa phân tâm học và các phương pháp nghiên cứu văn học khác để đạt được những kết quả chính xác và sâu sắc.

III. Tiểu Thuyết Nguyễn Đình Tú Tổng Quan Dấu Ấn Phân Tâm

Nguyễn Đình Tú, một nhà văn thuộc thế hệ 7x, đã tạo dựng được một phong cách riêng biệt trong văn học Việt Nam đương đại. Tác phẩm của anh thường khai thác những khía cạnh tối tăm, phức tạp của con người và xã hội, với những nhân vật mang nhiều ẩn ức, mặc cảm, và rối loạn tâm lý. Việc tiếp cận tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú từ góc nhìn phân tâm học giúp làm sáng tỏ những động cơ sâu kín của nhân vật, những xung đột nội tâm, và những ám ảnh chi phối hành vi của họ. Điều này góp phần làm sâu sắc thêm ý nghĩa của tác phẩm và giúp người đọc hiểu rõ hơn về con người trong xã hội hiện đại.

3.1. Giới Thiệu Tác Giả Nguyễn Đình Tú và Sự Nghiệp Văn Chương

Nguyễn Đình Tú là một cây bút đa tài, sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau, từ truyện ngắn đến tiểu thuyết, từ văn học thiếu nhi đến văn học về giới trẻ, về chiến tranh… Và ở thể loại nào, tác phẩm của anh cũng để lại những dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả. Tuy nhiên, trong quá trình tìm tòi, đổi mới “đứa con tinh thần” của mình, tác phẩm Nguyễn Đình Tú luôn tạo nên những luồng dư luận nhiều chiều, khen có, chê có, thích thú có, ghê sợ có… Bởi vậy mà các tác phẩm của Nguyễn Đình Tú luôn “nóng hổi” tính thời sự và có sức hút đối với người nghiên cứu.

3.2. Ảnh Hưởng của Phân Tâm Học Đến Sáng Tác Nguyễn Đình Tú

Tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú thường xuyên đề cập đến những vấn đề như tình dục, bạo lực, cái chết, và sự tha hóa. Những vấn đề này được nhìn nhận dưới góc độ tâm lý học, với sự phân tích sâu sắc về những động cơ vô thức và những ám ảnh chi phối hành vi của nhân vật. Nguyễn Đình Tú cũng sử dụng nhiều biểu tượng và motif mang đậm dấu ấn phân tâm học, như giấc mơ, vết thương, và hình ảnh phản chiếu.

IV. Phân Tích Hiện Thực Con Người Qua Lăng Kính Phân Tâm Học

Tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú phản ánh một hiện thực xã hội đầy biến động và phức tạp, với những con người mang nhiều vết thương tâm lý. Dưới góc nhìn phân tâm học, hiện thực này được nhìn nhận như một không gian chứa đựng những ẩn ức, mặc cảm, và nỗi đau của con người. Các nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú thường phải đối mặt với những xung đột nội tâm gay gắt, những ám ảnh từ quá khứ, và những ham muốn bị kìm nén. Việc phân tích hiện thực và con người trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú từ góc nhìn phân tâm học giúp làm sáng tỏ những vấn đề nhức nhối của xã hội hiện đại.

4.1. Không Gian Hiện Thực Đặc Biệt Nguồn Gốc Ẩn Ức Cá Nhân

Không gian hiện thực trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú thường mang những đặc điểm riêng biệt, như sự u ám, ngột ngạt, và phi lý. Những không gian này thường gắn liền với những trải nghiệm đau thương và những ám ảnh từ quá khứ của nhân vật. Ví dụ, những ngôi nhà cũ kỹ, những con phố vắng vẻ, hay những bệnh viện tâm thần có thể trở thành biểu tượng cho những ẩn ức và mặc cảm của nhân vật.

4.2. Con Người Bản Năng Ẩn Ức và Cô Đơn Trong Tiểu Thuyết

Các nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú thường bị chi phối bởi những bản năng cơ bản như tình dục, bạo lực, và sự sinh tồn. Họ cũng mang trong mình những ẩn ức và mặc cảm từ quá khứ, khiến họ trở nên cô đơn, lạc lõng, và khó hòa nhập với xã hội. Việc phân tích những khía cạnh này của nhân vật giúp người đọc hiểu rõ hơn về những động cơ và hành vi của họ.

V. Nghệ Thuật Tiểu Thuyết Nguyễn Đình Tú Dấu Ấn Phân Tâm Học

Nguyễn Đình Tú đã vận dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật mang đậm dấu ấn phân tâm học trong tiểu thuyết của mình. Từ việc sử dụng biểu tượng, ẩn dụ, và giấc mơ để diễn tả thế giới vô thức của nhân vật, đến việc xây dựng những nhân vật mang nhiều rối loạn tâm lý và đa nhân cách, Nguyễn Đình Tú đã tạo ra một phong cách viết độc đáo và ấn tượng. Việc phân tích nghệ thuật tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú từ góc nhìn phân tâm học giúp làm sáng tỏ những dụng ý nghệ thuật của nhà văn và những thông điệp mà anh muốn gửi gắm đến người đọc.

5.1. Biểu Tượng Nghệ Thuật Mang Dấu Ấn Phân Tâm Học

Nguyễn Đình Tú sử dụng nhiều biểu tượng mang đậm dấu ấn phân tâm học trong tiểu thuyết của mình, như con dao, vết sẹo, máu, và nước. Những biểu tượng này thường liên quan đến những trải nghiệm đau thương và những ám ảnh từ quá khứ của nhân vật. Việc giải mã những biểu tượng này giúp người đọc hiểu rõ hơn về thế giới nội tâm của nhân vật.

5.2. Ngôn Ngữ và Giọng Điệu Mang Dấu Ấn Phân Tâm Học

Ngôn ngữ trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú thường mang tính ám ảnh, gợi cảm, và bạo lực. Giọng điệu của nhà văn thường lạnh lùng, mỉa mai, và bi quan. Những yếu tố này góp phần tạo nên một không khí u ám và ngột ngạt trong tác phẩm, phản ánh những ẩn ức và mặc cảm của nhân vật.

VI. Kết Luận Giá Trị và Vị Trí Của Nguyễn Đình Tú Trong Văn Học

Tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú, với những dấu ấn phân tâm học sâu sắc, đã góp phần làm phong phú thêm diện mạo văn học Việt Nam đương đại. Tác phẩm của anh không chỉ phản ánh những vấn đề nhức nhối của xã hội hiện đại, mà còn khám phá những khía cạnh sâu kín của con người. Nguyễn Đình Tú đã tạo dựng được một phong cách viết riêng biệt, với những nhân vật mang nhiều rối loạn tâm lý và đa nhân cách, những biểu tượng mang đậm dấu ấn phân tâm học, và một giọng điệu lạnh lùng, mỉa mai, và bi quan. Anh xứng đáng được ghi nhận là một trong những nhà văn tiêu biểu của thế hệ 7x.

6.1. Đóng Góp Của Luận Văn Về Nghiên Cứu Nguyễn Đình Tú

Luận văn này đã góp phần làm sáng tỏ những dấu ấn phân tâm học trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú, từ đó làm sâu sắc thêm ý nghĩa của tác phẩm và giúp người đọc hiểu rõ hơn về con người trong xã hội hiện đại. Luận văn cũng đã chỉ ra những hạn chế và thách thức trong việc ứng dụng phân tâm học vào nghiên cứu văn học Việt Nam, đồng thời đề xuất những hướng nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tiểu Thuyết Nguyễn Đình Tú

Trong tương lai, có thể tiếp tục nghiên cứu tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú từ những góc độ khác, như văn hóa học, xã hội học, và giới. Cũng có thể so sánh tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú với tác phẩm của các nhà văn khác để làm rõ hơn vị trí và đóng góp của anh trong văn học Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kì quá độ từ chế độ phong kiến lên tư bản chủ nghĩa ở châu Âu gắn liền với lý tưởng đấu tranh cho con người được phát triển tự do, được tôn trọng, đề cao, được thoả mãn nhu cầu vật chất, tinh thần và con người cá nhân được giải phóng. Cuộc cách mạng công nghiệp cuối thế kỉ XIX cùng những phát minh mới về hình ảnh, các loại sách báo về tình dục đã làm thay đổi quan niệm của con người. Song song với sự phát triển của kinh tế cùng những khát vọng tự do cá nhân thì trong đời sống tinh thần xã hội tư bản cũng xuất hiện những mâu thuẫn hết sức gay gắt giữa một bên là những quan niệm truyền thống đã ăn sâu vào nếp nghĩ không thể xoá bỏ của loài người với một bên là những tư tưởng, quan niệm mới nhằm giải phóng con người. Vì lẽ đó, bản thân cá nhân luôn phải sống trong sự đấu tranh nội tâm giằng xé, dễ dẫn đến nảy sinh sự ức chế trong hoạt động tinh thần, đặc biệt lại là sự ức chế tình dục.

Cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX cũng 12 là thời kì bão táp của các cuộc cách mạng và chiến tranh thế giới, nước Áo- quê hương của Freud cũng bị cuốn vào vòng xoáy đó: cái chết, sự đói nghèo, đau khổ, mất mát đe doạ cuộc sống thể xác và tinh thần của mỗi con người, những căn bệnh tâm lý luôn có nguy cơ phát triển theo. Chính thực trạng này đã thúc đẩy những bác sĩ khoa học tâm thần đi tìm những phương pháp trị bệnh mới. Trong khi lúc bấy giờ, phương pháp thôi miên mà người ta sử dụng không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như mong muốn. Nhận thấy sự hạn chế này, Freud đã bỏ nhiều công sức nghiên cứu nhằm tìm ra phương pháp mới hiệu quả hơn.

Ông cho rằng những bệnh nhân bị nhiễm bệnh nhiễu tâm - chứng bệnh tâm thần do rối loạn nhân cách dẫn đến sống trong lo sợ, lo âu, thất vọng, cuồng loạn… xuất phát từ những gì trải qua ban đầu thuở ấu thơ, phát triển trong một thời gian dài và do bản năng tính dục mạnh mẽ ức chế không được giải toả. Freud thay thế phương pháp thôi miên bằng phương pháp liên tưởng tự do, cho phép bệnh nhân trình bày các ý nghĩa trong trạng thái thư giãn tỉnh táo và thông giải các ẩn ức thuở ấu thơ, các giấc mộng để giúp bệnh nhân nhận biết một cách có ý thức các tình huống bị quên lãng, từ đó bộc lộ nguyên nhân gây bệnh. Cả quá trình nghiên cứu tâm huyết và cũng khá nhiều nhà nghiên cứu bấy giờ ủng hộ. Freud đã lập ra học thuyết Phân tâm học với tư cách là một triết học về tâm lý và nhân cách con người mà chủ đạo là vô thức và tính dục.

Freud đã đưa ra triết học về thế giới tinh thần của con người với việc phát hiện ra “bộ máy tâm thần”. Ông viết: “Quá trình tâm lý chủ yếu là thuộc về tiềm thức, còn như quá trình tâm lý của ý thức chẳng qua chỉ là một động tác bộ phận được tách ra từ toàn bộ tâm linh. Chúng ta cần nhớ rằng trước nay người ta cho tâm lý là ý thức, ý thức dường như là đặc trưng của đời sống tâm lý, và tâm lý học được xem là khoa học nghiên cứu nội dung của ý thức. Cách nhìn này quá rõ ràng đến nỗi bất kì một sự phản đối nào cũng bị xem là gây rối.

Nhưng mà trái lại, Phân tâm học không đề kháng thành kiến này, không thể không phủ nhận lối nói tâm lý là ý thức. 13 Phân tâm học cho rằng tâm linh có bao hàm tác dụng của tình cảm, tư tưởng, dục vọng… mà tư tưởng và dục vọng đều có thể là tiềm thức” [98, tr. Nhà tâm lý học này đã nêu ra kết cấu 3 tầng của hoạt động tâm lý con người như sau: Hệ thống vô thức: là kho tàng của dục vọng bản năng sinh vật. Những bản năng và dục vọng này chất chứa những năng lượng tâm lý mạnh mẽ, phục tùng theo nguyên tắc khoái lạc và ra sức xâm lấn vào cõi ý thức để thoả mãn.

Hệ thống tiềm thức (tiền ý thức, hạ ý thức): được cấu thành bởi những kinh nghiệm, làm thành bộ phận trung gian giữa hệ thống ý thức và vô thức, trong đó cất giấu lương tâm và lý tưởng cá nhân được cấu thành bởi những chuẩn tắc, quy phạm và quan niệm về giá trị, về xã hội, luân lý tôn giáo… có nhiệm vụ ngăn không cho những bản năng mạnh mẽ xâm nhập vào ý thức. Hệ thống ý thức: phục tùng nguyên tắc hiện thực, loại bỏ những bản năng và dục vọng của con người, làm cho giữa cá nhân và xã hội thường xuyên trong trạng thái đối lập. Bản năng và dục vọng bị dồn nén sẽ chuyển dần vào lĩnh vực vô thức, để bảo toàn năng lượng tâm lý, cũng có khả năng chuyển hoá thành bệnh tâm thần nếu không có lối thoát, không đủ sức chịu đựng. Nó tìm cách giải thoát để được thoả mãn qua những giấc mơ và đặc biệt hơn là thăng hoa trong những phát minh khoa học hoặc sáng tạo nghệ thuật.Freud đã triển khai Phân tâm học vào nghiên cứu nhiều mảng đề tài khác nhau từ con người đến văn hoá.

Trong đó, tâm lý và nhân cách con người luôn là những vấn đề đáng quan tâm. Theo ông, nhân cách con người được xây dựng qua sự tương tác phức hợp giữa các xung năng với những kinh nghiệm thời niên thiếu của họ. Hành vi con người là kết quả của cách nuôi dạy, đối xử của bố mẹ khi còn ở thời tuổi nhỏ, đặc biệt trong năm năm đầu tiên của cuộc đời. Trong lý thuyết của ông, con người tiếp tục thoả mãn những mong muốn của họ theo cách mà họ tương tác với người khác trong quá khứ, hay cách mà họ thoả mãn mong muốn của mình thời thơ ấu.

Những 14 vấn đề quan trọng được họ đề cập tới trong lý thuyết của Freud đó là bản năng, vô thức và cấu trúc nhân cách của con người. Về bản năng, ông cho rằng con người được sinh ra với những bản năng thuộc về vô thức. Nó bao gồm các bản năng sống (Eros) và các bản năng chết (Thanatos). Bản năng sống: bao gồm tất cả những gì liên quan đến sự tồn tại của cá nhân và tập thể như: đói khát, tình dục.

Năng lượng của bản năng sống này được ghi vào libido - bản năng tình dục. Tình dục là bản năng sống mà Freud gắn vào tầm quan trọng nhất trong việc phát triển nhân cách. Nó là năng lượng của sự sống, năng lực làm chúng ta sống, hoạt động, hưởng thụ, tạo sự thăng bằng bên trong cơ thể chúng ta bằng cách làm cho con người tránh được những căng thẳng, đau đớn, thoả mãn nhu cầu của con người. Bản năng sống rất quan trọng để duy trì cuộc sống cá nhân cũng như sự tiếp tục của loài.

Bản năng chết: là hệ thống năng lượng của những sinh vật sống săn đuổi liên tục một trạng thái cân bằng và chỉ có thể đạt được thông qua cái chết. Fred chủ trương mục tiêu của toàn bộ cuộc sống là cái chết, cái không sinh sống có trước cái sinh sống. Bản năng chết thể hiện khuynh hướng bất khả kháng của mọi sinh vật sống là quay về trạng thái vô cơ. Biểu hiện của bản năng chết là lặp lại một trạng thái, nỗi buồn, nỗi đau có trước nào đó.

Bản năng chết còn được thể hiện ở bản năng gây gổ, bản năng huỷ diệt, đặc biệt là huỷ diệt chính bản thân mình. Bản năng chết được xem như là nền tảng của toàn bộ hành vi hiếu chiến và tàn sát như: sát nhân, tự tử, thù nghịch, tàn nhẫn, những lời thoá mạ, sự tấn công bằng vũ lực. Người có bản năng chết mạnh thường có xu hướng tự tử. Theo Freud, những tham vọng hiếu chiến, cội nguồn của những bản năng chết quan trọng ngang bằng với bản năng sống trong việc thúc đẩy hành vi con người.

Trong con người luôn tồn tại hai loại bản năng có sức mạnh ngang nhau và có xu hướng chống đối nhau, một loại thúc đẩy hành động sống và 15 chinh phục cuộc sống, một loại thúc đẩy sự buông xuôi, tan biến và dẫn đến cái chết. Sự tương tác của hai bản năng này dẫn đến tính chất lưỡng năng tình cảm trong cảm xúc con người. Về cấu trúc nhân cách, Freud cho rằng nó có ba cấu thành: cái nó (Id), cái tôi (Ego) và cái siêu tôi (Super Ego). Cái nó hoạt động theo nguyên tắc thoả mãn, gồm bản năng vô thức và thúc đẩy con người thoả mãn những mong muốn mà không tính tới các nguyên tác và các quy định của xã hội.

Cái tôi hoạt động và kiểm soát bằng thực tiễn thế giới xung quanh. Cái siêu tôi hoạt động theo nguyên tác kiểm duyệt, bao gồm ý thức và đạo đức trong mối quan hệ bên ngoài. Cả ba được quy định, ảnh hưởng lẫn nhau và có thể gây mâu thuẫn dễ làm cho con người rơi vào tình trạng căng thẳng nhưng chính Freud đã phát hiện ra giải pháp khắc phục là những cơ chế để tạo ra sự cân bằng trong tâm lý của con người. Tuy nhiên, trên thế giới, những ý kiến đánh giá đối với chủ nghĩa Freud rất phức tạp.

Nhà tâm lý học hành vi phương Tây B.Skinner đã kịch liệt lên án Phân tâm học, cho nó là một thứ huyền thoại siêu hình. Liên Xô cũng từng có xu hướng phủ định hoàn toàn Phân tâm học, cho nó là phản lý tính, phản nghệ thuật. Phương Đông cũng không tránh khỏi lên án Phân tâm học có lẽ do quá xa cách về truyền thống đạo đức. Ở Việt Nam, nhà phê bình Phương Lựu bên cạnh việc khẳng định sức mạnh của Freud cũng cho rằng tác giả đã “tuyệt đối hoá vô thức, đi đến chỗ phủ định vai trò chủ đạo của ý thức đối với hành động của con người trong đời sống hiện thực.

Hơn nữa, ông chỉ thừa nhận trong vô thức cái bản năng tính dục như là hạt nhân cơ bản mà không thấy những thuộc tính xã hội và văn hoá lịch sử của vô thức.276] Bên cạnh đó, nhân loại cũng ghi nhận những sức mạnh và đóng góp của học thuyết này. Phân tâm học với sự phát hiện thế giới vô thức của con người góp phần vạch ra ranh giới giữa tâm lý học hiện đại và tâm lý học cổ 16 điển. Trong khi đó, tâm lý học cấu tạo của W.Wande chỉ nghiên cứu nội dung tâm lý mà con người ý thức được, tâm lý học cơ năng của W.