phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng, giải pháp hoàn thiện công tác thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ, SỬ DỤNG VŨ KHÍ, VẬT LIỆU NỔ, CÔNG CỤ HỖ TRỢ CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP TỈNH 1.
Những vấn đề chung của thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ 1. Khái niệm thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ Theo Điều 3 Luật số 14/2017/QH14 Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ quy định: 1. Vũ khí là thiết bị, phƣơng tiện hoặc tổ hợp những phƣơng tiện đƣợc chế tạo, sản xuất có khả năng gây sát thƣơng, nguy hại cho tính mạng, sức khỏe của con ngƣời, phá hủy kết cấu vật chất, bao gồm: vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao và vũ khí khác có tính năng, tác dụng tƣơng tự [29]. Vũ khí quân dụng là vũ khí đƣợc chế tạo, sản xuất bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế của nhà sản xuất hợp pháp, đƣợc trang bị cho lực lƣợng vũ trang nhân dân và các lực lƣợng khác theo quy định của Luật này để thi hành công vụ, bao gồm: a) Súng cầm tay bao gồm: súng ngắn, súng trƣờng, súng tiểu liên, súng trung liên, súng chống tăng, súng phóng lựu; b) Vũ khí hạng nhẹ bao gồm: súng đại liên, súng cối, súng ĐKZ, súng máy phòng không, tên lửa chống tăng cá nhân; c) Vũ khí hạng nặng bao gồm: máy bay chiến đấu, trực thăng vũ trang, xe tăng, xe thiết giáp, tàu chiến, tàu ngầm, pháo mặt đất, pháo phòng không, tên lửa; d) Bom, mìn, lựu đạn, ngƣ lôi, thủy lôi; đạn sử dụng cho các loại vũ khí quy định tại các điểm a, b và c khoản này [29].
Súng săn là súng đƣợc chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, đƣợc sử dụng để săn bắn, bao gồm: súng kíp, súng hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này [29]. Vũ khí thô sơ là vũ khí có cấu tạo, nguyên lý hoạt động đơn giản và đƣợc chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, bao gồm: dao găm, kiếm, giáo, mác, thƣơng, lƣỡi lê, đao, mã tấu, côn, quả đấm, quả chùy, cung, nỏ, phi tiêu [29]. Vũ khí thể thao là vũ khí đƣợc chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, đƣợc sử dụng để luyện tập, thi đấu thể thao, bao gồm: a) Súng trƣờng hơi, súng trƣờng bắn đạn nổ, súng ngắn hơi, súng ngắn bắn đạn nổ, súng thể thao bắn đạn sơn, súng bắn đĩa bay và đạn sử dụng cho các loại súng này; b) Vũ khí thô sơ quy định tại khoản 4 Điều này dùng để luyện tập, thi đấu thể thao [29]. Vũ khí có tính năng, tác dụng tương tự là vũ khí đƣợc chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, không theo tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế của nhà sản xuất hợp pháp, có khả năng gây sát thƣơng, nguy hại cho tính mạng, sức khỏe của con ngƣời, phá hủy kết cấu vật chất tƣơng tự nhƣ vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao.
Vật liệu nổ là sản phẩm dƣới tác động của xung kích thích ban đầu gây ra phản ứng hóa học nhanh, mạnh, tỏa nhiệt, sinh khí, phát sáng, tạo ra tiếng nổ, bao gồm: Thuốc nổ là hóa chất hoặc hỗn hợp chất đƣợc sản xuất, sử dụng nhằm tạo ra phản ứng nổ dƣới tác động của xung kích thích; Phụ kiện nổ là kíp nổ, dây nổ, dây cháy chậm, mồi nổ, vật phẩm chứa thuốc nổ có tác dụng tạo xung kích thích ban đầu làm nổ khối thuốc nổ hoặc thiết bị chuyên dùng có chứa thuốc nổ. 11 e Vật liệu nổ quân dụng là vật liệu nổ sử dụng cho mục đích quốc phòng, an ninh. Vật liệu nổ công nghiệp là vật liệu nổ sử dụng cho mục đích kinh tế, dân sự. Tiền chất thuốc nổ là hóa chất nguy hiểm, trực tiếp dùng để sản xuất thuốc nổ.
Công cụ hỗ trợ là phƣơng tiện, động vật nghiệp vụ đƣợc sử dụng để thi hành công vụ, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nhằm hạn chế, ngăn chặn ngƣời có hành vi vi phạm pháp luật chống trả, trốn chạy; bảo vệ ngƣời thi hành công vụ, ngƣời thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hoặc báo hiệu khẩn cấp, bao gồm: a) Súng bắn điện, hơi ngạt, chất độc, chất gây mê, từ trƣờng, laze, lƣới; súng phóng dây mồi; súng bắn đạn nhựa, nổ, cao su, hơi cay, pháo hiệu, hiệu lệnh, đánh dấu và đạn sử dụng cho các loại súng này; b) Phƣơng tiện xịt hơi cay, hơi ngạt, chất độc, chất gây mê, chất gây ngứa; c) Lựu đạn khói, lựu đạn cay, quả nổ; d) Dùi cui điện, dùi cui cao su, dùi cui kim loại; khóa số tám, bàn chông, dây đinh gai; áo giáp; găng tay điện, găng tay bắt dao; lá chắn, mũ chống đạn; thiết bị áp chế bằng âm thanh; đ) Động vật nghiệp vụ là động vật đƣợc huấn luyện để sử dụng cho yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; e) Công cụ hỗ trợ có tính năng, tác dụng tƣơng tự là phƣơng tiện đƣợc chế tạo, sản xuất không theo tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết kế của nhà sản xuất hợp pháp, có tính năng, tác dụng tƣơng tự nhƣ công cụ hỗ trợ quy định tại các điểm a, b, c và d khoản này [29]. Pháp luật là hệ thống những qui tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do Nhà nƣớc ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của 12 e giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội phát triển phù hợp với lợi ích của giai cấp mình [35, tr45]. Nói đến pháp luật trƣớc hết là nói đến tính quy phạm phổ biến. Tức là nói đến tính khuôn mẫu, mực thƣớc, mô hình xử sự có tính phổ biến chung.
Trong xã hội không chỉ pháp luật có thuộc tính quy phạm. Đạo đức, tập quán, tín điều tôn giáo, các điều lệ của các tổ chức chính trị – xã hội và đoàn thể quần chúng (nhƣ điều lệ của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) đều có tính quy phạm. Cũng nhƣ pháp luật, tất cả các quy phạm trên đều là khuôn mẫu, quy tắc xử sự của con ngƣời. Nhƣng khác với đạo đức, tập quán, tín điều tôn giáo và điều lệ, tính quy phạm của pháp luật mang tính phổ biến.
Đây chính là dấu hiệu để phân biệt pháp luật và các loại quy phạm nói trên. Thuộc tính quy phạm phổ biến của pháp luật thể hiện ở chỗ: Là khuôn mẫu chung cho nhiều ngƣời; Đƣợc áp dụng nhiều lần trong không gian và thời gian rộng lớn. Sở dĩ pháp luật có tính bắt buộc chung vì pháp luật do Nhà nƣớc ban hành và đảm bảo thực hiện thống nhất. Tính bắt buộc chung thể hiện ở chỗ: Việc tuân theo các quy tắc pháp luật không phụ thuộc vào ý thức chủ quan của mỗi ngƣời.
Bất kỳ ai dù có địa vị, tài sản, chính kiến, chức vụ nhƣ thế nào cũng phải tuân theo các quy tắc pháp luật. Nếu ai đó không tuân theo các quy tắc pháp luật thì tùy theo mức độ vi phạm mà Nhà nƣớc áp dụng các biện pháp tác động phù hợp để đảm bảo thực hiện đúng các quy tắc đó. Tính quyền lực Nhà nƣớc là yếu tố không thể thiếu, bảo đảm cho pháp luật đƣợc tôn trọng và thực hiện. Pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ bao gồm hệ thống các văn bản qui phạm pháp luật qui định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; qui định nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, 13 e bảo vệ quyền con ngƣời, quyền công dân và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Thực hiện pháp luật là hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động) đƣợc tiến hành phù hợp với quy định, với yêu cầu của pháp luật, tức là không trái, không vƣợt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định. Thực hiện pháp luật có thể là một xử sự có tính chủ động, đƣợc tiến hành bằng một thao tác nhất định nhƣng đó cũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vƣợt xử sự bị pháp luật cấm. Thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ là quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ đi vào cuộc sống, gắn bó với thực tiễn, quen thuộc trong cuộc sống, có chỗ đứng trong thực tiễn. Thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ gồm nhiều nội dung, nhiều giai đoạn, từ khâu tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, trực tiếp thực hiện các qui định pháp luật đến thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, khen thƣởng và xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.
Nguyên tắc thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ Thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải đảm bảo các nguyên tắc đã đƣợc qui định ở điều 4, Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017 sau: Nguyên tắc tuân thủ iến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa hội chủ ngh a Việt Nam [29]. Đây là nguyên tắc chung đảm bảo tính thống nhất trong thực hiện pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Bởi Hiến pháp là văn bản pháp luật có giá trị cao nhất trong hệ thống pháp luật của mọi quốc 14 e gia.