Chương 1: NhÁn thức về thi hành nghĩa vÿ dân sā trong bản án, quyết đßnh hình sā. Chương 2: Tình hình liên quan và thāc trạng thi hành nghĩa vÿ dân sā trong bản án, quyết đßnh hình sā trên đßa bàn huyán Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Chương 3: Dā báo và giải pháp nâng cao hiáu quả thi hành nghĩa vÿ dân sā trong bản án, quyết đßnh hình sā trên đßa bàn huyán Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. 8 Ch°¢ng 1 NHỮNG VÂN ĐÀ LÝ LUÀN VÀ THI HÀNH NGH)A VĂ DÂN Sþ TRONG BÀN ÁN, QUY¾T ĐÊNH HÌNH Sþ 1.
NHÀN THĆC VÀ NGH)A VĂ DÂN Sþ TRONG BÀN ÁN, QUY¾T ĐÊNH HÌNH Sþ Bản án, quyết đßnh hình sā là quyết đßnh bằng văn bản cāa Tòa án nhân danh nước Cáng hòa xã hái chā nghĩa Viát Nam xét xử mát vÿ án hình sā cÿ thể. Trong các bản án, quyết đßnh hình sā cāa Tòa án các NVDS phát sinh từ quyết đßnh hình phạt tiền; quyết đßnh tßch thu tài sản; quyết đßnh truy thu tiền, tài sản thu lời bất chính; quyết đßnh về án phí quyết đßnh trả lại tài sản, sửa chÿa hoặc bồi thường thiát hại; buác công khai xin lßi, cấp dưỡng (gái chung là các quyết đßnh dân sā trong bản án). Do vÁy, để làm rõ NVDS trong bản án, quyết đßnh hình sā, trước tiên cần làm rõ về hình phạt tiền, tßch thu tài sản và các quyết đßnh dân sā trong bản án, quyết đßnh hình sā: 1. Khái niÇm, cn cć áp dăng hình ph¿t tiÁn và tËch thu tài sÁn 1.
Khái niệm, căn cứ áp dụng hình phạt tiền - Khái niệm: Theo Điều 30 BLHS, sửa đổi, bổ sung năm 2017, quy đßnh: <Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Toà án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người , pháp nhân thương mại đó= [36]. Mÿc đích cāa hình phạt là nhằm trừng trß người phạm tái, giáo dÿc há trở thành người có ích cho xã hái đồng thời còn nhằm mÿc đích đấu tranh phòng ngừa và chống tái phạm. Mặc dù được ghi nhÁn khá sớm trong pháp luÁt hình sā, song v¿n chưa có mát khái niám pháp lý chính thức nào về hình phạt tiền trong các văn bản pháp luÁt hình sā và cho đến nay hình phạt tiền mới chỉ được ghi nhÁn trong 9 các giáo trình, sách báo pháp lý chuyên ngành. Có thể kể đến mát số quan điểm sau: - Phạt tiền là mát loại hình phạt được áp dÿng là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung, khi hình phạt chính là loại hình phạt khác.
Phạt tiền do Tòa án quyết đßnh trong nhÿng trường hợp do luÁt đßnh mà theo đó người bß kết án buác phải trả mát số tiền tùy theo mức đá thiát hại do hành vi phạm tái gây ra, đồng thời xem xét đến tình hình tài sản cāa người bß kết án và sā biến đáng cāa giá cả. - Phạt tiền là hình phạt không tước tā do, nhẹ hơn hình phạt cải tạo không giam giÿ, buác người bß kết án phải náp sung công quỹ nhà nước mát khoản tiền nhất đßnh. - Phạt tiền là hình phạt tước cāa người phạm tái mát khoản tiền nhất đßnh sung công quỹ nhà nước. Các khái niám trên mặc dù đã cố gắng chỉ ra các dấu hiáu pháp lý đặc trưng cāa hình phạt tiền nhưng còn dài dòng, chưa phù hợp với mát khái niám mang tính chất pháp lý.
Khái niám "Phạt tiền là hình phạt tước cāa người phạm tái mát khoản tiền nhất đßnh sung công quỹ nhà nước" sử dÿng thuÁt ngÿ pháp lý "người phạm tái" để chỉ đối tượng bß áp dÿng hình phạt tiền là chưa hợp lý vì chỉ nhÿng người bß Tòa án quyết đßnh áp dÿng hình phạt tiền mới bß tước mát khoản tiền nhất đßnh sung công quỹ nhà nước. Do vÁy, sẽ là chính xác hơn nếu sử dÿng thuÁt ngÿ "người bß kết án" thay cho thuÁt ngÿ "người phạm tái". Như vÁy, có thể đưa ra khái niám: Phạt tiền là hình phạt được qui định trong Bộ luật hình sự Việt Nam, nhằm tước đi của người bị kết án một khoản tiền nhất định sung công quỹ nhà nước. - Căn cứ áp dụng hình phạt tiền: Trong há thống hình phạt Viát Nam, hình phạt tiền có thể được áp dÿng là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung.
Trong tổng số 318 Điều luÁt qui đßnh về tái phạm cÿ thể quy đßnh trong Bá luÁt hình sā 2015, sửa đổi bổ sung 10 2017, số điều luÁt qui đßnh hình phạt tiền là hình phạt chính có 114/318 chiếm tỷ lá 35,8%. Tại Khoản 1 Điều 33 BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy đßnh các hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tái: ‘‘1. Hình phạt chính bao gồm: Phạt tiền= [36] Khoản 1 Điều 35 BLHS 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 qui đßnh căn cứ để áp dÿng phạt tiền là hình phạt chính như sau: 1. Phạt tiền được áp dÿng là hình phạt chính đối với các trường hợp sau đây: a) Người phạm tái ít nghiêm tráng, phạm tái nghiêm tráng do bá luÁt này quy đßnh; b) Người phạm tái rất nghiêm tráng xâm phạm trÁt tā quản lý kinh tế, môi trường, trÁt tā công cáng, an toàn công cáng và mát số tái phạm khác do Bá luÁt này qui đßnh.
Hình phạt tiền đối với pháp nhân thương mại phạm tái được quy đßnh tại Điều 77 cāa Bá luÁt này [34]. Điều 77 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 qui đßnh quy đßnh: 1. Phạt tiền được áp dÿng là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung đối với pháp nhân thương mại phạm tái. Mức tiền phạt được quyết đßnh căn cứ vào tính chất, mức đá nguy hiểm cāa tái phạm và có xét đến tình hình tài chính cāa cāa pháp nhân thương mại phạm tái, sā biến đáng cāa giá cả nhưng không được thấp hơn 50.
Như vÁy, phạt tiền được qui đßnh là hình phạt chính cho các nhóm tái phạm sau: + Nhóm tái phạm có tính chất vÿ lợi, như: Tái buôn lÁu; tái vÁn chuyển trái phép hàng hóa, tiền tá qua biên giới; tái sản xuất, tàng trÿ, vÁn chuyển, buôn bán hàng cấm; tái đầu cơ; tái trốn thuế; tái lừa dối khách hàng. 11 + Nhóm tái phạm dùng tiền làm phương tián phạm tái, như: Tái đánh bạc; tái tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc. + Nhóm tái phạm khác: đây là mát số tái tuy không thuác hai trường hợp trên nhưng nhà làm luÁt thấy rằng cần thiết áp dÿng phạt tiền là hình phạt chính đối với người phạm tái nhằm đạt được tối đa mÿc đích cāa hình phạt, như: Tái gây rối trÁt tā công cáng; tái hành nghề mê tín dß đoan; tái truyền bá văn hóa phẩm đồi trÿy; tái vi phạm qui chế về khu vāc biên giới; tái chứa chấp hoặc tiêu thÿ tài sản do người khác phạm tái mà có; tái vi phạm quy đßnh về xuất cảnh, nhÁp cảnh hoặc ở lại Viát Nam trái phép. + Pháp nhân thương mại phạm tái.
Ngoài ra để quyết đßnh áp dÿng phạt tiền là hình phạt chính thì phải căn cứ theo qui đßnh chung tại Điều 50 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017: 1. Khi quyết đßnh hình phạt, Tòa án căn cứ vào qui đßnh cāa Bá luÁt này, cân nhắc tính chất và mức đá nguy hiểm cho xã hái cāa hành vi phạm tái, nhân thân người phạm tái, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiám hình sā 2. Khi quyết đßnh áp dÿng hình phạt tiền, ngoài căn cứ quy đßnh tại khoản 1 Điều này, Toà án căn cứ vào tình hình tài sản, khả năng thi hành cāa người phạm tái [36]. Mát điều kián không thể bỏ qua khi quyết đßnh áp dÿng phạt tiền là hình phạt chính là điều kián kinh tế cāa người phạm tái phải có khả năng thāc hián náp mát khoản tiền nhất đßnh theo hình thức mát lần hay nhiều lần trong thời hạn do Tòa án quyết đßnh.
Phạt tiền còn được áp dÿng là hình phạt bổ sung trong há thống hình phạt Viát Nam. Tại Khoản 2 Điều 35 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 qui đßnh căn cứ để áp dÿng phạt tiền là hình phạt bổ sung như sau: <2. Hình phạt tiền được áp dụng là hình phạt bổ sung đối với người phạm tội về tham nhũng, ma túy hoặc những tội phạm khác do Bộ luật này qui đinh= [36]. 12 Khoản 2 Điều 33 BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy đßnh các hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tái: ‘‘2.
Hình phạt bổ sung bao gồm: Phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính= [36] Trong tổng số 318 điều luÁt qui đßnh về tái phạm cÿ thể, số điều luÁt qui đßnh hình phạt tiền là hình phạt bổ sung có 126/318 chiếm tỷ lá 39,6%. Phạt tiền được qui đßnh là hình phạt bổ sung cho các nhóm tái phạm sau: + Nhóm tái phạm về tham nhũng, như: Tái tham ô; tái nhÁn hối lá; tái lạm dÿng chức vÿ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; tái lợi dÿng chức vÿ, quyền hạn trong khi thi hành công vÿ; tái lạm quyền trong khi thi hành công vÿ. + Nhóm tái phạm về ma túy, như: Tái trồng cây thuốc phián, cây cooca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy; tái sản xuất trái phép chất ma túy; tái tàng trÿ, vÁn chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy. + Nhóm tái phạm khác: Đây là mát số tái tuy không thuác hai trường hợp trên nhưng nhà làm luÁt thấy rằng cần thiết áp dÿng phạt tiền là hình phạt bổ sung đối với người phạm tái nhằm đạt được tối đa mÿc đích trừng trß người phạm tái và mÿc đích phòng chống tái phạm, như: tái mua bán người; tái mua bán người dưới 16 tuổi; tái đánh tráo người dưới 01 tuổi; tái chiếm đoạt người dưới 16 tuổi; tái vu khống và mát số tái phạm về xâm phạm sở hÿu.
+ Pháp nhân thương mại phạm tái. Để áp dÿng phạt tiền là hình phạt bổ sung thì Tòa án còn căn cứ vào qui đßnh chung tại Điều 50 Bá luÁt hình sā năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017. Điểm khác biát so với trường hợp áp dÿng phạt tiền là hình phạt chính thì khi áp dÿng phạt tiền là hình phạt bổ sung, điều kián kinh tế cāa người phạm tái không phải là điều kián bắt buác để áp dÿng.